มหาภารตะ · อัธยายะ 1.157

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.157.1

पाण्डवास्तु रथान्युक्तान्सदश्वैरनिलोपमैः ।
आरोहमाणा भीष्मस्य पादौ जगृहुरार्तवत् ॥ १.१५७.१ ॥

บรรดาปาณฑพขึ้นรถที่เทียมด้วยม้าดีเร็วดุจลม แล้วจับเท้าภีษมะด้วยความเศร้าโศก

1.157.2

राज्ञश्च धृतराष्ट्रस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
अन्येषां चैव वृद्धानां कृपस्य विदुरस्य च ॥ १.१५७.२ ॥

และจับเท้าของพระเจ้าธฤตราษฎร์ ของโทรณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ของผู้อาวุโสอื่นๆ ของกฤปะ และของวิทุระด้วย

1.157.3

एवं सर्वान्कुरून्वृद्धानभिवाद्य यतव्रताः ।
समालिङ्ग्य समानान्वै बालैश्चाप्यभिवादिताः ॥ १.१५७.३ ॥

ปาณฑพผู้มั่นในพรตทั้งหลายจึงกราบไหว้บรรดาผู้อาวุโสของกุรุทั้งหมดเช่นนี้ โอบกอดผู้เสมอกัน และเมื่อเด็กๆ กราบไหว้ ก็รับการกราบไหว้นั้น

1.157.4

सर्वा मातॄस्तथाऽऽपृच्छ्य कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
प्रकृतीरपि सर्वाश्च प्रययुर्वारणावतम् ॥ १.१५७.४ ॥

ทั้งหมดกราบลาพระมารดาทั้งหลาย เดินเวียนขวา แล้วร่ำลาบรรดาประชาชนทั้งปวง จากนั้นจึงออกเดินทางไปยังวารณาวต

1.157.5

विदुरश्च महाप्राज्ञस्तथाऽन्ये कुरुपुङ्गवाः ।
पौराश्च पुरुषव्याघ्रानन्वीयुः शोककर्शिताः ॥ १.१५७.५ ॥

วิทุระผู้มีปัญญายิ่ง และบรรดาวีรบุรุษของกุรุคนอื่นๆ กับชาวเมือง ผู้ซูบซีดด้วยความโศก ต่างติดตามไปข้างหลังบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์เหล่านั้น

1.157.6

तत्र केचिद्ब्रुवन्ति स्म ब्राह्मणा निर्भयास्तदा ।
दीनान्दृष्ट्वा पाण्डुसुतानतीव भृशदुःखिताः ॥ १.१५७.६ ॥

ที่นั่น พราหมณ์บางท่านผู้ไม่กลัวใดๆ เมื่อเห็นบุตรของปาณฑุอ่อนแรงและโศกเศร้าอย่างยิ่ง ก็กล่าวขึ้นในขณะนั้น

1.157.7

विषमं पश्यते राजा सर्वथा स सुमन्दधीः ।
कौरव्यो धृतराष्ट्रस्तु न च धर्मं प्रपश्यति ॥ १.१५७.७ ॥

พระราชาทอดพระเนตรเห็นแต่ความไม่เที่ยงธรรมในทุกทาง ด้วยปัญญาอันทึบยิ่ง ธฤตราษฎร์ผู้สืบเชื้อสายแห่งกุรุนั้นไม่เห็นธรรม

1.157.8

न हि पापमपापात्मा रोचयिष्यति पाण्डवः ।
भीमो वा बलिनां श्रेष्ठः कौन्तेयो वा धनञ्जयः ॥ १.१५७.८ ॥

แท้จริงปาณฑพผู้มีจิตบริสุทธิ์จะไม่ยินดีในความชั่ว ไม่ว่าภีมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง หรือธนัญชัยผู้เป็นบุตรของกุนตี

1.157.9

कुत एव महात्मानौ माद्रीपुत्रौ करिष्यतः ।
तान्राज्यं पितृतः प्राप्तान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.९ ॥

เช่นนั้นแล้ว ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทั้งสองบุตรของมาทรีจะกระทำได้อย่างไร ธฤตราษฎร์ไม่อาจทนได้ต่อท่านทั้งสองผู้ได้รับราชอาณาจักรสืบจากบิดา

1.157.10

अधर्म्यमिदमत्यन्तं कथं भीष्मोऽनुमन्यते ।
विवास्यमानानस्थाने नगरे योऽभिमन्यते ॥ १.१५७.१० ॥

เรื่องนี้เป็นอธรรมอย่างยิ่ง ภีษมะจะยินยอมได้อย่างไร ผู้ที่เห็นชอบให้ผู้ที่ควรถูกเนรเทศต้องถูกขับไล่ไปยังที่ไม่เหมาะสมในเมือง

1.157.11

पितेव हि नृपोऽस्माकमभूच्छान्तनवः पुरा ।
विचित्रवीर्यो राजर्षिः पाण्डुश्च कुरुनन्दनः ॥ १.१५७.११ ॥

แต่ก่อนนั้น บุตรของศานตนุเคยเป็นพระราชาเปรียบดังบิดาของพวกเรา และเช่นเดียวกับราชฤๅษีวิจิตรวีรยะ และปาณฑุ ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของกุรุ

1.157.12

स तस्मिन्पुरुषव्याघ्रे देवभावं गते सति ।
राजपुत्रानिमान्बालान्धृतराष्ट्रो न मृष्यति ॥ १.१५७.१२ ॥

บัดนี้ เมื่อบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์นั้นได้ไปสู่ภาวะของเทวดาแล้ว พระเจ้าธฤตราษฎร์ไม่อาจทนได้ต่อบุตรของพระราชาเหล่านี้ผู้ยังเยาว์วัย

1.157.13

वयमेतदनिच्छन्तः सर्व एव पुरोत्तमात् ।
गृहान्विहाय गच्छामो यत्र गन्ता युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१३ ॥

พวกเราทุกคนไม่ปรารถนาเช่นนี้ จึงจะละบ้านเรือนออกจากนครอันประเสริฐนี้ ไปยังที่ที่ยุธิษฐิระจะไป

1.157.14

तांस्तथा वादिनः पौरान्दुःकितान्दुःखकर्शितः ।
उवाच मनसा ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१५७.१४ ॥

เมื่อเห็นชาวเมืองผู้เศร้าโศกและซูบผอมด้วยความทุกข์กล่าวเช่นนั้น พระเจ้าธรรมราชายุธิษฐิระจึงพิจารณาในใจ แล้วตรัสว่า

1.157.15

पिता मान्यो गुरुः श्रेष्ठो यदाह पृथिवीपतिः ।
अशङ्कमानैस्तत्कार्यमस्माभिरिति नो व्रतम् ॥ १.१५७.१५ ॥

บิดาเป็นผู้ควรเคารพ ครูเป็นผู้ประเสริฐสุด สิ่งที่พระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินตรัสไว้ พวกเราต้องปฏิบัติหน้าที่นั้นโดยไม่ลังเล นี่คือปฏิญาณของพวกเรา

1.157.16

भवन्तः सुहृदोऽस्माकं यात कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
प्रतिनन्द्य तथाऽऽशीर्भिर्निवर्तध्वं यथागृहम् ॥ १.१५७.१६ ॥

พวกท่านเป็นมิตรของพวกเรา จงไปเถิด หลังจากเดินเวียนขวาแล้ว จงอวยพรให้พร แล้วกลับไปยังบ้านของตนเถิด

1.157.17

यदा तु कार्यमस्माकं भवद्भिरुपपत्स्यते ।
तदा करिष्यथास्माकं प्रियाणि च हितानि च ॥ १.१५७.१७ ॥

เมื่อกิจของพวกเราสำเร็จลงด้วยความช่วยเหลือของพวกท่าน ตอนนั้นพวกท่านจะทำสิ่งที่เป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่พวกเรา

1.157.18

एवमुक्तास्तदा पौराः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
आशीर्भिश्चाभिनन्द्यैताञ्जग्मुर्नगरमेव हि ॥ १.१५७.१८ ॥

เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ชาวเมืองจึงเดินเวียนขวาและอวยพรด้วยคำอวยพร แล้วกลับไปยังนครนั้นจริงๆ

1.157.19

पौरेषु विनिवृत्तेषु विदुरः सर्वधर्मवित् ।
बोधयन्पाण्डवश्रेष्ठमिदंवचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.१९ ॥

เมื่อชาวเมืองกลับไปแล้ว วิทุระผู้รู้ธรรมทั้งปวง เตือนสติวีรบุรุษผู้ประเสริฐของปาณฑพ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.157.20

प्राज्ञः प्राज्ञं प्रलापज्ञः प्रलापज्ञमिदं वचः ।
यो जानाति परप्रज्ञां नीतिशास्त्रानुसारिणीम्।
विज्ञायेह तथा कुर्यादापदं निस्तरेद्यथा ॥ १.१५७.२० ॥

ผู้มีปัญญาย่อมพูดกับผู้มีปัญญา ผู้รู้ความหมายของถ้อยคำย่อมพูดกับผู้รู้เช่นกัน ผู้ที่รู้ปัญญาของผู้อื่นซึ่งสอดคล้องกับศาสตร์แห่งนีติ พึงเข้าใจสิ่งนี้และกระทำในที่นี้เพื่อข้ามพ้นภัยพิบัติ

1.157.21

अलोहं निशितं शस्त्रं शरीपरिकर्तनम् ।
यो वेत्ति न तु तं घ्नन्ति प्रतिघातविदं द्विषः ॥ १.१५७.२१ ॥

ผู้ที่รู้อาวุธอันไม่ได้ทำด้วยโลหะ คมกล้า และตัดร่างกายได้ ผู้รู้วิธีตอบโต้ศัตรู ศัตรูย่อมไม่อาจฆ่าเขาได้

1.157.22

कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः ।
न दहेदिति चात्मानं यो रक्षति स जीवति ॥ १.१५७.२२ ॥

ผู้ที่ปกป้องตนเองด้วยการกล่าวว่า ขอให้ข้าอย่าถูกไฟเผา เหมือนผู้ถางพงหญ้า ผู้ขับไล่ความหนาว และสัตว์ที่อาศัยในโพรงในป่าใหญ่ ผู้นั้นย่อมมีชีวิตอยู่

1.157.23

नाचक्षुर्वेत्ति पन्थानं नाचक्षुर्विन्दते दिशः ।
नाधृतिर्भूतिमाप्नोति बुध्यस्वैवं प्रबोधितः ॥ १.१५७.२३ ॥

คนตาบอดย่อมไม่รู้จักทาง คนตาบอดย่อมหาทิศไม่พบ ผู้ขาดความมั่นคงย่อมไม่บรรลุความเจริญรุ่งเรือง จงเข้าใจเถิด เมื่อได้รับการชี้แนะเช่นนี้

1.157.24

अनाप्तैर्दत्तमादत्ते नरः शस्त्रमलोहजम् ।
श्वाविच्छरणमासाद्य प्रमुच्येत हुताशनात् ॥ १.१५७.२४ ॥

คนย่อมรับอาวุธที่ไม่ได้ทำด้วยโลหะซึ่งผู้ไม่น่าไว้ใจมอบให้ เมื่อไปพึ่งที่คุ้มภัยของผู้รู้จักสุนัข ขอให้เขาพ้นจากไฟ

1.157.25

चरन्मार्गान्विजानाति नक्षत्रैर्विन्दते दिशः ।
आत्मना चात्मनः पञ्च पीडयन्नानुपीड्यते ॥ १.१५७.२५ ॥

ผู้เดินทางไปตามเส้นทางย่อมรู้จักหนทาง และหาทิศได้ด้วยดวงดาว ผู้ที่ทำร้ายตนเองด้วยห้าสิ่งของตนเอง ย่อมไม่ถูกผู้อื่นทำร้าย

1.157.26

एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विदुरं विदुषां श्रेष्ठं ज्ञातमित्येव पाण्डवः ॥ १.१५७.२६ ॥

เมื่อได้รับการกล่าวเช่นนั้น พระยุธิษฐิระผู้เป็นพระธรรมราชา ผู้เป็นปาณฑพ ได้กล่าวตอบแก่วิทุระผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ปราชญ์ว่า "ข้าเข้าใจแล้ว"

1.157.27

अनुशिक्ष्यानुगम्यैतान्कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ।
पाण्डवानभ्यनुज्ञाय विदुरः प्रययौ गृहान् ॥ १.१५७.२७ ॥

วิทุระได้สั่งสอนพวกเขา ได้ติดตามไปส่ง ได้เดินประทักษิณ และได้ลาปาณฑพ แล้วเดินทางกลับไปยังบ้านของตน

1.157.28

निवृत्ते विदुरे चापि भीष्मे पौरजने तथा ।
अजातशत्रुमासाद्य कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१५७.२८ ॥

เมื่อวิทุระกลับไปแล้ว ภีษมะและชาวเมืองก็กลับไปเช่นกัน กุนตีจึงเข้าไปหาอชาตศัตรูและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.157.29

क्षत्ता यदब्रवीद्वाक्यं जनमध्येऽब्रुवन्निव ।
त्वया च स तथेत्युक्तो जानीमो न च तद्वयम् ॥ १.१५७.२९ ॥

ถ้อยคำที่กษัตริย์ผู้นั้นได้กล่าวท่ามกลางผู้คน เหมือนกล่าวโดยมิได้กล่าว ท่านได้บอกเขาว่า "เป็นเช่นนั้น" แต่พวกเรายังไม่รู้เรื่องนั้นเลย

1.157.30

यदीदं शक्यमस्माभिर्ज्ञातुं नैव च दोषवत् ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं संवादं तव तस्य च ॥ १.१५७.३० ॥

หากพวกเราอาจรู้เรื่องนี้ได้ และเรื่องนั้นไม่มีโทษ ข้าปรารถนาจะฟังบทสนทนาทั้งหมดระหว่างท่านกับเขา

1.157.31

विषादग्नेश्च बोद्धव्यमिति मां विदुरोऽब्रवीत् ।
पन्थानो वेदितव्याश्च नक्षत्रैश्च तथा दिशः।
कुड्याश्चविदिताःकार्याःस्याच्छुद्धिरितिचाब्रवीत् ॥ १.१५७.३१ ॥

วิทุระบอกข้าว่า ต้องรู้วิธีหนีพ้นจากไฟแห่งพิษ ต้องรู้จักเส้นทาง และรู้ทิศด้วยดวงดาว ต้องรู้จักกำแพงให้ดี และต้องมีความบริสุทธิ์ ท่านกล่าวเช่นนั้น

1.157.32

जितेन्द्रियश्च वसुधां प्राप्स्यतीति च मेऽब्रवीत् ।
विज्ञातमिति तत्सर्वं प्रत्युक्तो विदुरो मया ॥ १.१५७.३२ ॥

และวิทุระบอกข้าว่า เมื่อพิชิตอินทรีย์ได้แล้ว ท่านจะได้ครองแผ่นดิน ข้าตอบว่า "ข้าเข้าใจสิ่งทั้งหมดนั้นแล้ว" วิทุระจึงได้รับคำตอบจากข้าเช่นนี้

1.157.33

अष्टमेऽहनि रोहिण्यां प्रयाताः फाल्गुनस्य ते ।
वारणावतमासाद्य ददृशुर्नागरं जनम् ॥ १.१५७.३३ ॥

ในวันที่แปดของเดือนผาลคุณะ ภายใต้ดาวโรหิณี พวกเขาออกเดินทาง เมื่อถึงวารณาวตะ ก็ได้เห็นประชาชนในเมือง