Mahābhārata · Adhyāya 1.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.158.1
ततः सर्वाः प्रकृतयो नगराद्वारणावतात् ।
सर्वमङ्गलसंयुक्ता यथाशास्त्रमतन्द्रिताः ॥ १.१५८.१ ॥
Entonces todos los súbditos de la ciudad de Vāraṇāvata, provistos de toda cosa auspiciosa, salieron, diligentes e incansables, según prescriben las escrituras.
1.158.2
श्रुत्वाऽगतान्पाण्डुपुत्रान्नानायानैः सहस्रशः ।
अभिजग्मुर्नरश्रेष्ठाञ्श्रुत्वैव परया मुदा ॥ १.१५८.२ ॥
Al saber que los hijos de Pāṇḍu habían llegado, miles salieron en diversos vehículos a encontrarse con aquellos mejores de los hombres; al oírlo, fueron con suprema alegría.
1.158.3
ते समासाद्य कौन्तेयान्वारणावतका जनाः ।
कृत्वा जयाशिषः सर्वे परिवार्योपतस्थिरे ॥ १.१५८.३ ॥
Aquellos habitantes de Vāraṇāvata, tras llegar junto a los hijos de Kuntī y ofrecer bendiciones de victoria, los rodearon todos y se pusieron a su servicio.
1.158.4
तैर्वृतः पुरुषव्याघ्रो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विबभौ देवसङ्काशो वज्रपाणिरिवामरैः ॥ १.१५८.४ ॥
Rodeado por ellos, Yudhiṣṭhira, rey del dharma, tigre entre los hombres, resplandeció como Indra, portador del rayo, rodeado de los inmortales.
1.158.5
सत्कृताश्चैव पौरैस्ते पौरान्सत्कृत्य चानघ ।
अलङ्कृतं जनाकीर्णं विविशुर्वारणावतम् ॥ १.१५८.५ ॥
Honrados por los ciudadanos, y habiéndolos honrado a su vez, oh sin mácula, entraron en la adornada Vāraṇāvata, repleta de gente.
1.158.6
ते प्रविश्य पुरीं वीरास्तूर्णं जग्मुरथो गृहान् ।
ब्राह्मणानां महीपाल रतानां स्वेषु कर्मसु ॥ १.१५८.६ ॥
Tras entrar en la ciudad, aquellos héroes se dirigieron rápidamente a sus casas — a las casas de los brahmanes, oh protector de la tierra, que estaban entregados a sus propios deberes.
1.158.7
नगराधिकृतानां च गृहाणि रथिनां वराः ।
उपतस्थुर्नरश्रेष्ठा वैश्यशूद्रगृहाण्यपि ॥ १.१५८.७ ॥
Las casas de los funcionarios de la ciudad y de los mejores de los guerreros en carro, las casas de los mejores de los hombres, y también las casas de los vaiśyas y śūdras se presentaron ante ellos.
1.158.8
अर्चिताश्च नरैः पौरैः पाण्डवा भरतर्षभ ।
जग्मुरावसथं पश्चात्पुरोचनपुरःसराः ॥ १.१५८.८ ॥
Oh toro de los Bharatas, los Pāṇḍavas, honrados por los hombres y ciudadanos, fueron después a la residencia, con Purocana al frente.
1.158.9
तेभ्यो भक्ष्याणि पानानि शयनानि शुभानि च ।
आसनानि च मुख्यानि प्रददौ स पुरोचनः ॥ १.१५८.९ ॥
Purocana les dio alimentos y bebidas, camas espléndidas y excelentes asientos.
1.158.10
तत्र ते सत्कृतास्तेन सुमहार्हपरिच्छदाः ।
उपास्यमानाः पुरुषैरूषुः पुरनिवासिभिः ॥ १.१५८.१० ॥
Allí, honrados por él, con posesiones de gran valor, atendidos por los hombres y habitantes de la ciudad, habitaron.
1.158.11
दशरात्रोषितानां तु तत्र तेषां पुरोचनः ।
निवेदयामास गृहं शिवाख्यमशिवं तदा ॥ १.१५८.११ ॥
Tras haber habitado allí diez noches, Purocana les mostró entonces la casa llamada Śiva, que en verdad era aciaga.
1.158.12
तत्र ते पुरुषव्याघ्रा विविशुः सपरिच्छदाः ।
पुरोचनस्य वचनात्कैलासमिव गुह्यकाः ॥ १.१५८.१२ ॥
Por palabra de Purocana, aquellos tigres entre los hombres entraron allí con sus pertenencias, como los guhyakas entran en el Kailāsa.
1.158.13
तच्चागारमभिप्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरः ।
उवाचाग्नेयमित्येवं भीमसेनं युधिष्ठिरः ॥ १.१५८.१३ ॥
Tras observar bien aquella casa, Yudhiṣṭhira, el mejor de los portadores del dharma, dijo a Bhīmasena: "Esto está hecho para arder."
1.158.14
जिघ्राणोऽस्य वसागन्धं सर्पिर्जतुविमिश्रितम् ।
कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परन्तप ॥ १.१५८.१४ ॥
Oliendo el aroma de grasa, mantequilla clarificada y laca mezclados, dijo: "Oh abrasador de enemigos, esta casa ha sido claramente hecha para arder."
1.158.15
शणसर्जरसं व्यक्तमानीय गृहकर्मणि ।
मुञ्जबल्वजवंशादिद्रव्यं सर्वं घृतोक्षितम् ॥ १.१५८.१५ ॥
Claramente se han traído fibra de cáñamo y resina de sarja para construir la casa; la hierba muñja, la balvaja, el bambú y todos esos materiales han sido rociados con mantequilla clarificada.
1.158.16
तृणबल्वजकार्पासवंशदारुकटान्यपि ।
आग्नेयान्यत्र क्षिप्तानि परितो वेश्मनस्तथा ॥ १.१५८.१६ ॥
Hierba, balvaja, algodón, bambú, trozos de madera y esteras, todo combustible, ha sido esparcido por todo alrededor de esta casa.
1.158.17
शिल्पिभिः सुकृतं ह्याप्तैर्विनीतैर्वेश्मकर्मणि ।
विश्वस्तं मामयं पापो दग्धुकामः पुरोचनः ॥ १.१५८.१७ ॥
Artesanos fiables y bien educados construyeron bien esta casa; y este perverso Purocana, viendo que confío en él, desea quemarme.
1.158.18
तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनवशे स्थितः ।
इमां तु तां महाबुद्धिर्विदुरो दृष्टवांस्तथा ॥ १.१५८.१८ ॥
Así están las cosas, pues aquel necio está bajo el dominio de Suyodhana; pero Vidura, de gran intelecto, también lo había visto así.
1.158.19
आपदं तेन मां पार्थ स संबोधितवान्पुरा ।
ते वयं बोधितास्तेन नित्यमस्मद्धितैषिणा ॥ १.१५८.१९ ॥
Oh hijo de Pṛthā, él me advirtió del peligro hace tiempo; siempre éramos advertidos por aquel que deseaba nuestro bien.
1.158.20
पित्रा कनीयसा स्नेहाद्बुद्धिमन्तो शिवं गृहम् ।
अनार्यैः सुकृतं गूढैर्दुर्योधनवशानुगैः ॥ १.१५८.२० ॥
Por afecto a su hijo menor, el sabio padre hizo construir una casa auspiciosa; pero fue bien preparada por hombres innobles y encubiertos que seguían la voluntad de Duryodhana.
1.158.21
यदीदं गृहामाग्नेयं विहितं मन्यते भवान् ।
तत्रैव साधु गच्छामो यत्र पूर्वोषिता वयम् ॥ १.१५८.२१ ॥
Si crees que esta casa ha sido preparada para ser incendiada, vayamos bien al mismo lugar donde vivíamos antes.
1.158.22
दर्शयित्वा पृथग्गन्तुं न कार्यं प्रतिभाति मे ।
अशुभं वा शुभं वा स्यात्तैर्वसाम सहैव तु ॥ १.१५८.२२ ॥
Mostrarnos separados e irnos no me parece correcto; sea desfavorable o favorable, vivamos juntos con ellos.
1.158.23
अद्यप्रभृति चास्मासु गतेषु भयविह्वलः ।
रूढमूलो भवेद्राज्ये धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः ॥ १.१५८.२३ ॥
Desde hoy, cuando nos hayamos ido, el hijo de Dhṛtarāṣṭra, abrumado por el miedo, echaría raíces firmes en el reino y se convertiría en señor de los hombres.
1.158.24
तदीयं तु भवेद्राज्यं तदीयाश्च जना इमे ।
तस्मात्सहैव वत्स्यामो गलन्यस्तपदा वयम् ॥ १.१५८.२४ ॥
Entonces este reino sería suyo, y estas gentes también serían suyas. Por eso, con los pies puestos en un lazo, viviremos junto con ellos.
1.158.25
अस्माकं कालमासाद्य राज्यमाच्छिद्य शत्रुतः ।
अर्थं पैतृकमस्माकं सुखं भोक्ष्याम शाश्वतम् ॥ १.१५८.२५ ॥
Cuando llegue nuestro momento, arrebatando el reino al enemigo, recuperaremos nuestra herencia paterna y gozaremos de una felicidad duradera.
1.158.26
धृतराष्ट्रवचोऽस्माभिः किमर्थमनुपाल्यते ।
तेभ्यो भित्त्वाऽन्यथागन्तुं दौर्बल्यं ते कुतो नृप ॥ १.१५८.२६ ॥
¿Por qué obedecemos las palabras de Dhṛtarāṣṭra? Oh rey, ¿de dónde te ha venido esta debilidad de separarte de ellos y tomar otro camino?
1.158.27
आपत्सु रक्षिताऽस्माकं विदुरोऽस्ति महामतिः ।
मध्यस्थ एव गाङ्गेयो राज्यभोगपराङ्मुखः ॥ १.१५८.२७ ॥
En las calamidades nuestro protector es Vidura, de gran sabiduría. Y Gāṅgeya (Bhīṣma) es ciertamente neutral, apartado del disfrute del reino.
1.158.28
बाह्लीकप्रमुखा वृद्धा मध्यस्था एव सर्वदा ।
अस्मदीयो भवेद्द्रोणः फल्गुनप्रेमसंयुतः ॥ १.१५८.२८ ॥
Los ancianos encabezados por Bāhlīka siempre permanecerán neutrales. Y Droṇa estaría de nuestro lado, unido por el afecto a Phalguna (Arjuna).
1.158.29
तस्मात्सहैव वस्तव्यं न गन्तव्यं कथं नृप ।
अथवास्मासु ते कुर्युः किमशक्ताः पराक्रमैः ॥ १.१५८.२९ ॥
Por tanto debemos permanecer juntos con ellos, oh rey; ¿cómo podríamos irnos aparte? ¿O qué podrían hacernos ellos, impotentes en valor?
1.158.30
क्षुद्राः कपटिनो धूर्ता जाग्रत्सु मनुजेश्वर ।
किं न कुर्युः पुरा मह्यं किं न दत्तं महाविषम् ॥ १.१५८.३० ॥
Oh señor de los hombres, ¿qué no harían los viles, los tramposos y los astutos aun estando nosotros despiertos? ¿Qué no me hicieron antes? ¡Hasta me dieron un gran veneno!
1.158.31
आशीविषैर्महाघोरैः सर्पैस्तैः किं न दंशितः ।
प्रमाणकोट्यां संगृह्य निद्रापरवशे मयि ॥ १.१५८.३१ ॥
¿Acaso aquellas serpientes venenosas, terriblemente feroces, no me mordieron cuando, reunido entre una multitud incontable, yacía vencido por el sueño?
1.158.32
सर्पैर्दृष्टिविषैर्गोरैर्गङ्गायां शूलसन्ततौ ।
किं तैर्न पातितो भूप तदा किं मृतवानहम् ॥ १.१५८.३२ ॥
Oh rey, ¿acaso aquellas terribles serpientes de veneno en la mirada no me arrojaron sobre la hilera de estacas en el Ganges? ¿No morí entonces?
1.158.33
आपत्सु तासु घोरासु दुष्प्रयुक्तासु पापिभिः ।
अस्मानरक्षद्यो देवो जगद्यस्य वशे स्थितम् ॥ १.१५८.३३ ॥
Aquel dios que nos protegió en aquellas terribles calamidades urdidas por los malvados, aquel en cuyo poder se sostiene el mundo—
1.158.34
चराचरात्मकं सोऽद्य यातः कुत्र नृपोत्तम ।
यावत्सोढव्यमस्माभिस्तावत्सोढास्मि यत्नतः ॥ १.१५८.३४ ॥
Oh mejor de los reyes, ¿adónde se ha ido hoy aquel dios que es la esencia de lo móvil y lo inmóvil? Mientras debamos soportar, yo he soportado con esfuerzo.
1.158.35
यदा न शक्ष्यतेऽस्माभिस्तदा पश्याम नो हितम् ।
किं द्रष्टव्यमिहास्माभिर्विगृह्य तरसा बलात् ॥ १.१५८.३५ ॥
Cuando ya no podamos soportar, miraremos por nuestro bien. ¿Qué habríamos de ver aquí, enfrentándonos con fuerza y violencia?
1.158.36
सान्त्ववादेन दानेन भेदेनापि यतामहे ।
अर्धराज्यस्य संप्राप्त्यै ततो दण्डः प्रशस्यते ॥ १.१५८.३६ ॥
Nos esforzamos con palabras amables, con dones y también con la división. Para obtener la mitad del reino, entonces se alaba el castigo.
1.158.37
तस्मात्सहैव वस्तव्यं तन्मनोर्पितशल्यवत् ।
दर्शयित्वा पृथक् क्वापि न गन्तव्यं सुभीतवत् ॥ १.१५८.३७ ॥
Por tanto, debemos permanecer juntos, como una espina clavada en el corazón. No debemos mostrarnos separados ni ir a ninguna parte, como hombres muy asustados.
1.158.38
इह यत्तैर्निराकारैर्वस्तव्यमिति रोचये ।
अप्रमत्तैर्विचिन्वद्भिर्गतिमिष्टां ध्रुवामितः ॥ १.१५८.३८ ॥
Apruebo que vivamos aquí en formas irreconocibles. Vigilantes, buscando desde aquí un camino deseado y seguro.
1.158.39
यदि विन्देत चाकारमस्माकं स पुरोचनः ।
क्षिप्रकारी ततो भूत्वा प्रसह्यापि दहेत्ततः ॥ १.१५८.३९ ॥
Si Purocana descubriera nuestra apariencia, entonces, siendo rápido en actuar, nos quemaría incluso por la fuerza.
1.158.40
नायं बिभेत्युपक्रोशादधर्माद्वा पुरोचनः ।
तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनवशे स्थितः ॥ १.१५८.४० ॥
Este Purocana no teme la censura pública ni la injusticia; el necio actúa así, bajo el poder de Suyodhana.
1.158.41
अपि चायं प्रदग्धेषु भीष्मोऽस्मासु पितामहः ।
कोपं कुर्यात्किमर्थं वा कौरवान्कोपयीत सः ॥ १.१५८.४१ ॥
Además, cuando nosotros seamos quemados, ¿por qué iría nuestro abuelo Bhīṣma a enfurecerse? ¿O para qué provocaría a los Kauravas?
1.158.42
अथवापीह दग्धेषु भीष्मोऽस्माकं पितामहः ।
धर्म इत्येव कुप्येरन्ये चान्ये कुरुपुङ्गवाः ॥ १.१५८.४२ ॥
O si nosotros somos quemados aquí, nuestro abuelo Bhīṣma se enfurecerá pensando 'esto es dharma', y los otros toros de los Kurus también se enfurecerán.
1.158.43
उपपन्नं तु दग्धेषु कुलवंशानुकीर्तिताः ।
कुप्येरन्यदि धर्मज्ञास्तथान्ये कुरुपुङ्गवाः ॥ १.१५८.४३ ॥
Es apropiado recordar el linaje y la familia de los quemados, aunque se enojen los conocedores del dharma y los demás toros de los kurus.
1.158.44
वयं तु यदि दाहस्य बिभ्यतः प्रद्रवेमहि ।
स्पशैर्नो घातयेत्सर्वान्राज्यलुब्धः सुयोधनः ॥ १.१५८.४४ ॥
Si huimos por miedo al fuego, Suyodhana, codicioso del reino, hará que nos maten a todos mediante espías.
1.158.45
अपदस्थान्पदे तिष्ठन्नपक्षान्पक्षसंस्थितः ।
हीनकोशान्महाकोशः प्रयोगैर्घातयेद्ध्रुवम् ॥ १.१५८.४५ ॥
Quien está en su posición hará matar con artimañas a quienes no la tienen, y quien tiene aliados a quienes no los tienen, y quien tiene gran tesoro a quienes tienen tesoros mermados.
1.158.46
तदस्माभिरिमं पापं तं च पापं सुयोधनम् ।
वञ्चयद्भिर्निवस्तव्यं छन्नं वीर क्वचित्क्वचित् ॥ १.१५८.४६ ॥
Por tanto, debemos vivir ocultos aquí y allá, engañando a este malvado y a aquel malvado Suyodhana, oh héroe.
1.158.47
ते वयं मृगयाशीलाश्चराम वसुधामिमाम् ।
तथा नो विदिता मार्गा भविष्यन्ति पलायतां ॥ १.१५८.४७ ॥
Recorreremos esta tierra como cazadores, y así nos serán conocidos los caminos de quienes huyen.
1.158.48
भौमं च बिलमद्यैव करवाम सुसंवृतम् ।
गूढोद्गतान्न नस्तत्र हुताशः संप्रधक्ष्यति ॥ १.१५८.४८ ॥
Hoy mismo hagamos una cueva subterránea bien oculta; por su salida escondida el fuego no nos quemará allí.
1.158.49
द्रवतोऽत्र यथा चास्मान्न बुध्येत पुरोचनः ।
पौरो वापि जनः कश्चित्तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥ १.१५८.४९ ॥
Mientras huimos de aquí, que Purocana no nos perciba, ni tampoco ningún ciudadano; así debe hacerse por quienes están atentos.