మహాభారతం · అధ్యాయం 1.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.158.1
ततः सर्वाः प्रकृतयो नगराद्वारणावतात् ।
सर्वमङ्गलसंयुक्ता यथाशास्त्रमतन्द्रिताः ॥ १.१५८.१ ॥
అప్పుడు వారణావత నగరం నుండి ప్రజలందరూ, సర్వ మంగళ వస్తువులతో కూడి, శాస్త్రానుసారం అలసట లేకుండా (బయలుదేరారు).
1.158.2
श्रुत्वाऽगतान्पाण्डुपुत्रान्नानायानैः सहस्रशः ।
अभिजग्मुर्नरश्रेष्ठाञ्श्रुत्वैव परया मुदा ॥ १.१५८.२ ॥
పాండు పుత్రులు వచ్చారని విని, వేలాది మంది వివిధ వాహనాలపై ఆ నరశ్రేష్ఠులను ఎదుర్కోవడానికి వెళ్లారు; విన్నంతనే అత్యధిక ఆనందంతో (వెళ్లారు).
1.158.3
ते समासाद्य कौन्तेयान्वारणावतका जनाः ।
कृत्वा जयाशिषः सर्वे परिवार्योपतस्थिरे ॥ १.१५८.३ ॥
వారణావత ప్రజలు కౌంతేయులను చేరి, విజయాశీస్సులు అందించి, అందరూ వారిని చుట్టుముట్టి సేవించడానికి నిలిచారు.
1.158.4
तैर्वृतः पुरुषव्याघ्रो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विबभौ देवसङ्काशो वज्रपाणिरिवामरैः ॥ १.१५८.४ ॥
వారిచే చుట్టబడిన పురుషవ్యాఘ్రుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, దేవతలచే చుట్టబడిన వజ్రపాణి ఇంద్రునిలా ప్రకాశించాడు.
1.158.5
सत्कृताश्चैव पौरैस्ते पौरान्सत्कृत्य चानघ ।
अलङ्कृतं जनाकीर्णं विविशुर्वारणावतम् ॥ १.१५८.५ ॥
పౌరులచే గౌరవించబడి, వారిని కూడా గౌరవించి, ఓ నిర్దోషీ, వారు అలంకరించబడిన, జనాకీర్ణమైన వారణావతంలో ప్రవేశించారు.
1.158.6
ते प्रविश्य पुरीं वीरास्तूर्णं जग्मुरथो गृहान् ।
ब्राह्मणानां महीपाल रतानां स्वेषु कर्मसु ॥ १.१५८.६ ॥
ఆ వీరులు నగరంలో ప్రవేశించి, త్వరగా గృహాలకు వెళ్లారు — ఓ మహీపాలా, తమ తమ కర్మలలో నిమగ్నులైన బ్రాహ్మణుల గృహాలకు.
1.158.7
नगराधिकृतानां च गृहाणि रथिनां वराः ।
उपतस्थुर्नरश्रेष्ठा वैश्यशूद्रगृहाण्यपि ॥ १.१५८.७ ॥
నగరాధికారుల, రథికులలో శ్రేష్ఠుల ఇళ్లు, నరశ్రేష్ఠుల ఇళ్లు, వైశ్యులు, శూద్రుల ఇళ్లు కూడా వారి ముందు ఉపస్థితమయ్యాయి.
1.158.8
अर्चिताश्च नरैः पौरैः पाण्डवा भरतर्षभ ।
जग्मुरावसथं पश्चात्पुरोचनपुरःसराः ॥ १.१५८.८ ॥
భరతర్షభా! పౌరులచే గౌరవించబడిన పాండవులు పురోచనుడిని ముందుంచుకొని తర్వాత నివాసానికి వెళ్ళారు.
1.158.9
तेभ्यो भक्ष्याणि पानानि शयनानि शुभानि च ।
आसनानि च मुख्यानि प्रददौ स पुरोचनः ॥ १.१५८.९ ॥
పురోచనుడు వారికి భక్ష్యాలు, పానీయాలు, శుభకరమైన శయ్యలు, శ్రేష్ఠమైన ఆసనాలు ఇచ్చాడు.
1.158.10
तत्र ते सत्कृतास्तेन सुमहार्हपरिच्छदाः ।
उपास्यमानाः पुरुषैरूषुः पुरनिवासिभिः ॥ १.१५८.१० ॥
అక్కడ అతనిచే సత్కరించబడిన వారు, గొప్ప విలువగల సామగ్రితో, పురవాసులచే సేవింపబడుతూ నివసించారు.
1.158.11
दशरात्रोषितानां तु तत्र तेषां पुरोचनः ।
निवेदयामास गृहं शिवाख्यमशिवं तदा ॥ १.१५८.११ ॥
అక్కడ పది రాత్రులు గడిపిన తర్వాత పురోచనుడు వారికి "శివ" అనే పేరుగల, అయినా అశివమైన ఆ గృహాన్ని చూపించాడు.
1.158.12
तत्र ते पुरुषव्याघ्रा विविशुः सपरिच्छदाः ।
पुरोचनस्य वचनात्कैलासमिव गुह्यकाः ॥ १.१५८.१२ ॥
పురోచనుని మాటతో, ఆ పురుషవ్యాఘ్రులు తమ సామగ్రితో అక్కడ ప్రవేశించారు; కైలాసంలో గుహ్యకులు ప్రవేశించినట్లుగా.
1.158.13
तच्चागारमभिप्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरः ।
उवाचाग्नेयमित्येवं भीमसेनं युधिष्ठिरः ॥ १.१५८.१३ ॥
ఆ భవనాన్ని బాగా పరిశీలించి, సమస్త ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుడు భీమసేనునితో ఇలా అన్నాడు: ఇది అగ్నికి ఆహుతయ్యేది.
1.158.14
जिघ्राणोऽस्य वसागन्धं सर्पिर्जतुविमिश्रितम् ।
कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परन्तप ॥ १.१५८.१४ ॥
దీని కొవ్వు, నెయ్యి, లక్క కలిసిన వాసనను పసిగట్టి — ఓ శత్రుసంహారీ, ఈ భవనం స్పష్టంగా అగ్నికి అనువుగా నిర్మించబడింది.
1.158.15
शणसर्जरसं व्यक्तमानीय गृहकर्मणि ।
मुञ्जबल्वजवंशादिद्रव्यं सर्वं घृतोक्षितम् ॥ १.१५८.१५ ॥
ఇంటి నిర్మాణంలో స్పష్టంగా శణ, సర్జ రసం తెచ్చారు; ముంజ, బల్వజ, వెదురు మొదలైన అన్ని పదార్థాలు నేతితో తడపబడ్డాయి.
1.158.16
तृणबल्वजकार्पासवंशदारुकटान्यपि ।
आग्नेयान्यत्र क्षिप्तानि परितो वेश्मनस्तथा ॥ १.१५८.१६ ॥
గడ్డి, బల్వజ, పత్తి, వెదురు, కర్ర, చాపలు కూడా — ఈ అగ్నికి అనువైన పదార్థాలు ఇక్కడ భవనం చుట్టూ విసిరివేయబడ్డాయి.
1.158.17
शिल्पिभिः सुकृतं ह्याप्तैर्विनीतैर्वेश्मकर्मणि ।
विश्वस्तं मामयं पापो दग्धुकामः पुरोचनः ॥ १.१५८.१७ ॥
నమ్మకమైన, వినయవంతులైన శిల్పులు ఇంటి పనిలో దీనిని బాగా నిర్మించారు; నన్ను నమ్మిన నన్ను ఈ పాపి పురోచనుడు దహించాలనుకుంటున్నాడు.
1.158.18
तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनवशे स्थितः ।
इमां तु तां महाबुद्धिर्विदुरो दृष्टवांस्तथा ॥ १.१५८.१८ ॥
ఆ మూర్ఖుడు సుయోధనుని వశంలో ఉండటం వల్ల ఇలాగే ఉంది; కానీ మహాబుద్ధిమంతుడైన విదురుడు కూడా దీనిని ఇలాగే చూశాడు.
1.158.19
आपदं तेन मां पार्थ स संबोधितवान्पुरा ।
ते वयं बोधितास्तेन नित्यमस्मद्धितैषिणा ॥ १.१५८.१९ ॥
పార్థా, ఆయన ముందుగానే నాకు ఆపద గురించి హెచ్చరించాడు. మా శ్రేయస్సు కోరే ఆయన ద్వారా మేము ఎల్లప్పుడూ హెచ్చరింపబడ్డాము.
1.158.20
पित्रा कनीयसा स्नेहाद्बुद्धिमन्तो शिवं गृहम् ।
अनार्यैः सुकृतं गूढैर्दुर्योधनवशानुगैः ॥ १.१५८.२० ॥
బుద్ధిమంతుడైన తండ్రి చిన్న కుమారుని స్నేహంతో శుభకరమైన గృహాన్ని నిర్మించాడు; కానీ దుర్యోధనుని వశంలో నడిచే అనార్యులు, రహస్యులు దానిని సిద్ధం చేశారు.
1.158.21
यदीदं गृहामाग्नेयं विहितं मन्यते भवान् ।
तत्रैव साधु गच्छामो यत्र पूर्वोषिता वयम् ॥ १.१५८.२१ ॥
ఈ గృహం అగ్నికి అనుకూలంగా ఏర్పాటు చేయబడిందని మీరు భావిస్తే, మనం ముందు నివసించిన చోటికే వెళ్దాం.
1.158.22
दर्शयित्वा पृथग्गन्तुं न कार्यं प्रतिभाति मे ।
अशुभं वा शुभं वा स्यात्तैर्वसाम सहैव तु ॥ १.१५८.२२ ॥
వేరుగా కనిపించి వెళ్లడం నాకు తగినదిగా అనిపించడం లేదు. అది అశుభమైనా శుభమైనా, మనం వారితోనే కలిసి ఉందాం.
1.158.23
अद्यप्रभृति चास्मासु गतेषु भयविह्वलः ।
रूढमूलो भवेद्राज्ये धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः ॥ १.१५८.२३ ॥
ఈ రోజు నుండి, మేము వెళ్లిపోయిన తర్వాత, భయంతో కలవరపడిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు రాజ్యంలో స్థిరంగా వేరూనుకొని ప్రజాపతి అవుతాడు.
1.158.24
तदीयं तु भवेद्राज्यं तदीयाश्च जना इमे ।
तस्मात्सहैव वत्स्यामो गलन्यस्तपदा वयम् ॥ १.१५८.२४ ॥
అప్పుడు ఈ రాజ్యం అతనిదే అవుతుంది; ఈ ప్రజలు కూడా అతనివారే అవుతారు. కాబట్టి మెడలో ఉరి వేసుకున్నట్లు బంధితులమై మనం వారితోనే కలిసి ఉందాం.
1.158.25
अस्माकं कालमासाद्य राज्यमाच्छिद्य शत्रुतः ।
अर्थं पैतृकमस्माकं सुखं भोक्ष्याम शाश्वतम् ॥ १.१५८.२५ ॥
మన కాలం వచ్చినప్పుడు, శత్రువు నుండి రాజ్యాన్ని లాక్కొని, మన పితృసంపదను పొంది శాశ్వత సుఖాన్ని అనుభవిస్తాం.
1.158.26
धृतराष्ट्रवचोऽस्माभिः किमर्थमनुपाल्यते ।
तेभ्यो भित्त्वाऽन्यथागन्तुं दौर्बल्यं ते कुतो नृप ॥ १.१५८.२६ ॥
ధృతరాష్ట్రుని మాటలను మనం ఎందుకు పాటించాలి? రాజా, వారి నుండి విడిపోయి వేరే దారిలో వెళ్లే బలహీనత నీకు ఎక్కడినుండి వచ్చింది?
1.158.27
आपत्सु रक्षिताऽस्माकं विदुरोऽस्ति महामतिः ।
मध्यस्थ एव गाङ्गेयो राज्यभोगपराङ्मुखः ॥ १.१५८.२७ ॥
ఆపదల్లో మనల్ని రక్షించేవాడు మహామతి విదురుడు. గాంగేయుడు (భీష్ముడు) తటస్థుడే; రాజ్యభోగాలకు విముఖుడు.
1.158.28
बाह्लीकप्रमुखा वृद्धा मध्यस्था एव सर्वदा ।
अस्मदीयो भवेद्द्रोणः फल्गुनप्रेमसंयुतः ॥ १.१५८.२८ ॥
బాహ్లీకుడు మొదలైన వృద్ధులు ఎప్పుడూ తటస్థులే. ద్రోణుడు మన వైపు ఉంటాడు; అతడు ఫల్గునుడైన అర్జునుని పట్ల ప్రేమతో బద్ధుడు.
1.158.29
तस्मात्सहैव वस्तव्यं न गन्तव्यं कथं नृप ।
अथवास्मासु ते कुर्युः किमशक्ताः पराक्रमैः ॥ १.१५८.२९ ॥
కాబట్టి మనం కలిసే నివసించాలి; రాజా, ఎలా విడిపోయి వెళ్లాలి? లేదా పరాక్రమంలో అశక్తులైన వారు మనకు ఏమి చేయగలరు?
1.158.30
क्षुद्राः कपटिनो धूर्ता जाग्रत्सु मनुजेश्वर ।
किं न कुर्युः पुरा मह्यं किं न दत्तं महाविषम् ॥ १.१५८.३० ॥
మనుజేశ్వరా, నీచులు, కపటులు, ధూర్తులు మనం మేల్కొని ఉన్నప్పుడు ఏమి చేయకుండా ఉంటారు? పూర్వం నాకు వారు ఏమి చేయలేదు? మహా విషం కూడా ఇవ్వలేదా!
1.158.31
आशीविषैर्महाघोरैः सर्पैस्तैः किं न दंशितः ।
प्रमाणकोट्यां संगृह्य निद्रापरवशे मयि ॥ १.१५८.३१ ॥
అపారమైన జనసమూహంలో నన్ను చేర్చి నిద్రవశుడనై ఉన్నప్పుడు, ఆ మహాభయంకర విషసర్పాలు నన్ను కాటువేయలేదా?
1.158.32
सर्पैर्दृष्टिविषैर्गोरैर्गङ्गायां शूलसन्ततौ ।
किं तैर्न पातितो भूप तदा किं मृतवानहम् ॥ १.१५८.३२ ॥
ఓ రాజా! గంగానదిలో శూలాల వరుసపై ఆ భయంకర దృష్టివిష సర్పాలు నన్ను పడదోయలేదా? అప్పుడు నేను మరణించలేదా?
1.158.33
आपत्सु तासु घोरासु दुष्प्रयुक्तासु पापिभिः ।
अस्मानरक्षद्यो देवो जगद्यस्य वशे स्थितम् ॥ १.१५८.३३ ॥
పాపులు ప్రయోగించిన ఆ భయంకర ఆపదలలో మమ్మల్ని రక్షించిన ఆ దేవుడు, ఎవని వశంలో జగత్తు నిలిచి ఉందో—
1.158.34
चराचरात्मकं सोऽद्य यातः कुत्र नृपोत्तम ।
यावत्सोढव्यमस्माभिस्तावत्सोढास्मि यत्नतः ॥ १.१५८.३४ ॥
ఓ నృపశ్రేష్ఠా! చరాచరస్వరూపుడైన ఆ దేవుడు ఈ రోజు ఎక్కడికి వెళ్లిపోయాడు? మనం సహించవలసినంత వరకు నేను యత్నంతో సహించాను.
1.158.35
यदा न शक्ष्यतेऽस्माभिस्तदा पश्याम नो हितम् ।
किं द्रष्टव्यमिहास्माभिर्विगृह्य तरसा बलात् ॥ १.१५८.३५ ॥
మనం సహించలేనప్పుడు మన హితాన్ని చూసుకుంటాం. బలంతో, వేగంతో ఎదిరించి ఇక్కడ మనం ఏమి చూడాలి?
1.158.36
सान्त्ववादेन दानेन भेदेनापि यतामहे ।
अर्धराज्यस्य संप्राप्त्यै ततो दण्डः प्रशस्यते ॥ १.१५८.३६ ॥
సాంత్వ వాక్కులతో, దానంతో, భేదంతోనూ మనం ప్రయత్నిస్తాం. అర్ధరాజ్యాన్ని పొందడానికి, ఆ తర్వాత దండమే ప్రశంసించబడుతుంది.
1.158.37
तस्मात्सहैव वस्तव्यं तन्मनोर्पितशल्यवत् ।
दर्शयित्वा पृथक् क्वापि न गन्तव्यं सुभीतवत् ॥ १.१५८.३७ ॥
అందువల్ల మనం కలిసే ఉండాలి, మనసులో గుచ్చుకున్న ముల్లులా. అతి భయపడిన వారిలా విడిగా కనబడి ఎక్కడికీ వెళ్ళకూడదు.
1.158.38
इह यत्तैर्निराकारैर्वस्तव्यमिति रोचये ।
अप्रमत्तैर्विचिन्वद्भिर्गतिमिष्टां ध्रुवामितः ॥ १.१५८.३८ ॥
ఇక్కడ గుర్తుపట్టరాని రూపంలో నివసించాలని నేను అంగీకరిస్తున్నాను. అప్రమత్తులై ఇక్కడి నుండి కోరదగిన, నిశ్చితమైన మార్గాన్ని వెతకాలి.
1.158.39
यदि विन्देत चाकारमस्माकं स पुरोचनः ।
क्षिप्रकारी ततो भूत्वा प्रसह्यापि दहेत्ततः ॥ १.१५८.३९ ॥
ఆ పురోచనుడు మన రూపాన్ని గుర్తిస్తే, వెంటనే చర్య తీసుకునేవాడై బలవంతంగా కూడా మనల్ని దహించివేస్తాడు.
1.158.40
नायं बिभेत्युपक्रोशादधर्माद्वा पुरोचनः ।
तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनवशे स्थितः ॥ १.१५८.४० ॥
ఈ పురోచనుడు ప్రజా నిందకు గానీ అధర్మానికి గానీ భయపడడు. ఆ మూఢుడు సుయోధనుని వశంలో ఉండి అలాగే ప్రవర్తిస్తున్నాడు.
1.158.41
अपि चायं प्रदग्धेषु भीष्मोऽस्मासु पितामहः ।
कोपं कुर्यात्किमर्थं वा कौरवान्कोपयीत सः ॥ १.१५८.४१ ॥
అంతేకాక, మనం దహించబడితే మన పితామహుడు భీష్ముడు ఎందుకు కోపగిస్తాడు? లేదా కౌరవులను ఎందుకు రెచ్చగొడతాడు?
1.158.42
अथवापीह दग्धेषु भीष्मोऽस्माकं पितामहः ।
धर्म इत्येव कुप्येरन्ये चान्ये कुरुपुङ्गवाः ॥ १.१५८.४२ ॥
లేదా ఇక్కడ మనం దహించబడితే, మన పితామహుడు భీష్ముడు 'ఇది ధర్మం' అని భావించే కోపగిస్తాడు; ఇతర కురు శ్రేష్ఠులూ అలాగే కోపగిస్తారు.
1.158.43
उपपन्नं तु दग्धेषु कुलवंशानुकीर्तिताः ।
कुप्येरन्यदि धर्मज्ञास्तथान्ये कुरुपुङ्गवाः ॥ १.१५८.४३ ॥
దహింపబడిన వారి గురించి కులవంశాలను కీర్తించడం సముచితమే. ధర్మజ్ఞులైన ఇతర కురుశ్రేష్ఠులు కోపించినా కూడా.
1.158.44
वयं तु यदि दाहस्य बिभ्यतः प्रद्रवेमहि ।
स्पशैर्नो घातयेत्सर्वान्राज्यलुब्धः सुयोधनः ॥ १.१५८.४४ ॥
మనం దహనానికి భయపడి పారిపోతే, రాజ్యలోభి అయిన సుయోధనుడు గూఢచారుల ద్వారా మనందరినీ చంపిస్తాడు.
1.158.45
अपदस्थान्पदे तिष्ठन्नपक्षान्पक्षसंस्थितः ।
हीनकोशान्महाकोशः प्रयोगैर्घातयेद्ध्रुवम् ॥ १.१५८.४५ ॥
స్థానంలో ఉన్నవాడు స్థానం లేనివారిని, మిత్రబలం కలవాడు మిత్రబలం లేనివారిని, మహాకోశం కలవాడు హీనకోశులను ఉపాయాల ద్వారా నిశ్చయంగా చంపిస్తాడు.
1.158.46
तदस्माभिरिमं पापं तं च पापं सुयोधनम् ।
वञ्चयद्भिर्निवस्तव्यं छन्नं वीर क्वचित्क्वचित् ॥ १.१५८.४६ ॥
కాబట్టి ఈ దుష్టుని, ఆ దుష్టుడైన సుయోధనుని మోసగిస్తూ, వీరా, ఇక్కడక్కడ రహస్యంగా నివసించాలి.
1.158.47
ते वयं मृगयाशीलाश्चराम वसुधामिमाम् ।
तथा नो विदिता मार्गा भविष्यन्ति पलायतां ॥ १.१५८.४७ ॥
మనం వేటగాళ్లలా ఈ భూమిపై సంచరిద్దాం; ఈ విధంగా పారిపోయేవారికి మార్గాలు మనకు తెలిసినవవుతాయి.
1.158.48
भौमं च बिलमद्यैव करवाम सुसंवृतम् ।
गूढोद्गतान्न नस्तत्र हुताशः संप्रधक्ष्यति ॥ १.१५८.४८ ॥
ఈ రోజే మనం బాగా మూసిన భూగర్భ గుహను సిద్ధం చేద్దాం; దాని రహస్య ద్వారం నుండి అగ్ని మనలను దహించదు.
1.158.49
द्रवतोऽत्र यथा चास्मान्न बुध्येत पुरोचनः ।
पौरो वापि जनः कश्चित्तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥ १.१५८.४९ ॥
ఇక్కడ నుండి మేము పారిపోతున్నప్పుడు పురోచనుడు మమ్మల్ని గమనించకుండా, పౌరులలో ఎవరూ గమనించకుండా, అప్రమత్తులై దాన్ని చేయాలి.