ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.158.1
ततः सर्वाः प्रकृतयो नगराद्वारणावतात् ।
सर्वमङ्गलसंयुक्ता यथाशास्त्रमतन्द्रिताः ॥ १.१५८.१ ॥
ਤਦ ਵਾਰਣਾਵਤ ਨਗਰ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਗਲ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ (ਨਿਕਲ ਪਈ)।
1.158.2
श्रुत्वाऽगतान्पाण्डुपुत्रान्नानायानैः सहस्रशः ।
अभिजग्मुर्नरश्रेष्ठाञ्श्रुत्वैव परया मुदा ॥ १.१५८.२ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਿਕਲ ਪਏ; ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ (ਤੁਰ ਪਏ)।
1.158.3
ते समासाद्य कौन्तेयान्वारणावतका जनाः ।
कृत्वा जयाशिषः सर्वे परिवार्योपतस्थिरे ॥ १.१५८.३ ॥
ਵਾਰਣਾਵਤ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਕੌਂਤੇਯਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਗਏ।
1.158.4
तैर्वृतः पुरुषव्याघ्रो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विबभौ देवसङ्काशो वज्रपाणिरिवामरैः ॥ १.१५८.४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ।
1.158.5
सत्कृताश्चैव पौरैस्ते पौरान्सत्कृत्य चानघ ।
अलङ्कृतं जनाकीर्णं विविशुर्वारणावतम् ॥ १.१५८.५ ॥
ਪੌਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਹ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਾਰਣਾਵਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
1.158.6
ते प्रविश्य पुरीं वीरास्तूर्णं जग्मुरथो गृहान् ।
ब्राह्मणानां महीपाल रतानां स्वेषु कर्मसु ॥ १.१५८.६ ॥
ਉਹ ਵੀਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਗਏ — ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ।
1.158.7
नगराधिकृतानां च गृहाणि रथिनां वराः ।
उपतस्थुर्नरश्रेष्ठा वैश्यशूद्रगृहाण्यपि ॥ १.१५८.७ ॥
ਨਗਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
1.158.8
अर्चिताश्च नरैः पौरैः पाण्डवा भरतर्षभ ।
जग्मुरावसथं पश्चात्पुरोचनपुरःसराः ॥ १.१५८.८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪਾਂਡਵ ਪੁਰੋਚਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਫਿਰ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਗਏ।
1.158.9
तेभ्यो भक्ष्याणि पानानि शयनानि शुभानि च ।
आसनानि च मुख्यानि प्रददौ स पुरोचनः ॥ १.१५८.९ ॥
ਪੁਰੋਚਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਸੁੰਦਰ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਸਣ ਦਿੱਤੇ।
1.158.10
तत्र ते सत्कृतास्तेन सुमहार्हपरिच्छदाः ।
उपास्यमानाः पुरुषैरूषुः पुरनिवासिभिः ॥ १.१५८.१० ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਉਹ, ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।
1.158.11
दशरात्रोषितानां तु तत्र तेषां पुरोचनः ।
निवेदयामास गृहं शिवाख्यमशिवं तदा ॥ १.१५८.११ ॥
ਉੱਥੇ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰੋਚਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਭ ਘਰ ਵਿਖਾਇਆ।
1.158.12
तत्र ते पुरुषव्याघ्रा विविशुः सपरिच्छदाः ।
पुरोचनस्य वचनात्कैलासमिव गुह्यकाः ॥ १.१५८.१२ ॥
ਪੁਰੋਚਨ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਆਪਣੇ ਸਾਮਾਨ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ; ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਹਿਆਕ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
1.158.13
तच्चागारमभिप्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरः ।
उवाचाग्नेयमित्येवं भीमसेनं युधिष्ठिरः ॥ १.१५८.१३ ॥
ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰਵਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
1.158.14
जिघ्राणोऽस्य वसागन्धं सर्पिर्जतुविमिश्रितम् ।
कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परन्तप ॥ १.१५८.१४ ॥
ਇਸ ਦੀ ਚਰਬੀ, ਘਿਉ ਤੇ ਲਾਖ ਮਿਲੀ ਗੰਧ ਸੁੰਘ ਕੇ — ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਘਰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1.158.15
शणसर्जरसं व्यक्तमानीय गृहकर्मणि ।
मुञ्जबल्वजवंशादिद्रव्यं सर्वं घृतोक्षितम् ॥ १.१५८.१५ ॥
ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਣ ਤੇ ਸਰਜ ਦਾ ਰਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੁੰਜ, ਬਲਵਜ, ਬਾਂਸ ਆਦਿ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਘਿਓ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
1.158.16
तृणबल्वजकार्पासवंशदारुकटान्यपि ।
आग्नेयान्यत्र क्षिप्तानि परितो वेश्मनस्तथा ॥ १.१५८.१६ ॥
ਘਾਹ, ਬਲਵਜ, ਕਪਾਹ, ਬਾਂਸ, ਲੱਕੜ, ਚਟਾਈਆਂ ਵੀ — ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਘਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਹੈ।
1.158.17
शिल्पिभिः सुकृतं ह्याप्तैर्विनीतैर्वेश्मकर्मणि ।
विश्वस्तं मामयं पापो दग्धुकामः पुरोचनः ॥ १.१५८.१७ ॥
ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਾਪੀ ਪੁਰੋਚਨ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.158.18
तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनवशे स्थितः ।
इमां तु तां महाबुद्धिर्विदुरो दृष्टवांस्तथा ॥ १.१५८.१८ ॥
ਉਹ ਮੂਰਖ ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ; ਪਰ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
1.158.19
आपदं तेन मां पार्थ स संबोधितवान्पुरा ।
ते वयं बोधितास्तेन नित्यमस्मद्धितैषिणा ॥ १.१५८.१९ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵਿਪਤਾ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਾਡਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1.158.20
पित्रा कनीयसा स्नेहाद्बुद्धिमन्तो शिवं गृहम् ।
अनार्यैः सुकृतं गूढैर्दुर्योधनवशानुगैः ॥ १.१५८.२० ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਿਤਾ ਨੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਘਰ ਬਣਵਾਇਆ; ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗੁਪਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।
1.158.21
यदीदं गृहामाग्नेयं विहितं मन्यते भवान् ।
तत्रैव साधु गच्छामो यत्र पूर्वोषिता वयम् ॥ १.१५८.२१ ॥
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਘਰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਥਾਂ ਚਲੀਏ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ।
1.158.22
दर्शयित्वा पृथग्गन्तुं न कार्यं प्रतिभाति मे ।
अशुभं वा शुभं वा स्यात्तैर्वसाम सहैव तु ॥ १.१५८.२२ ॥
ਵੱਖਰੇ ਦਿਖਾ ਕੇ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ।
1.158.23
अद्यप्रभृति चास्मासु गतेषु भयविह्वलः ।
रूढमूलो भवेद्राज्ये धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः ॥ १.१५८.२३ ॥
ਅੱਜ ਤੋਂ, ਸਾਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੈ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹ ਫੜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
1.158.24
तदीयं तु भवेद्राज्यं तदीयाश्च जना इमे ।
तस्मात्सहैव वत्स्यामो गलन्यस्तपदा वयम् ॥ १.१५८.२४ ॥
ਤਦ ਇਹ ਰਾਜ ਉਸਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਦੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਫਾਹੀ ਪਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ।
1.158.25
अस्माकं कालमासाद्य राज्यमाच्छिद्य शत्रुतः ।
अर्थं पैतृकमस्माकं सुखं भोक्ष्याम शाश्वतम् ॥ १.१५८.२५ ॥
ਸਾਡਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਵੈਰੀ ਕੋਲੋਂ ਰਾਜ ਖੋਹ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਪਾ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਭੋਗਾਂਗੇ।
1.158.26
धृतराष्ट्रवचोऽस्माभिः किमर्थमनुपाल्यते ।
तेभ्यो भित्त्वाऽन्यथागन्तुं दौर्बल्यं ते कुतो नृप ॥ १.१५८.२६ ॥
ਅਸੀਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਚਨ ਕਿਉਂ ਮੰਨੀਏ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਰਾਹ ਜਾਣ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ?
1.158.27
आपत्सु रक्षिताऽस्माकं विदुरोऽस्ति महामतिः ।
मध्यस्थ एव गाङ्गेयो राज्यभोगपराङ्मुखः ॥ १.१५८.२७ ॥
ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਰਖਵਾਲੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ ਹਨ। ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਤਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਹੀ ਹਨ, ਰਾਜ-ਭੋਗ ਤੋਂ ਵਿਮੁਖ।
1.158.28
बाह्लीकप्रमुखा वृद्धा मध्यस्था एव सर्वदा ।
अस्मदीयो भवेद्द्रोणः फल्गुनप्रेमसंयुतः ॥ १.१५८.२८ ॥
ਬਾਹਲੀਕ ਆਦਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਦਾ ਨਿਰਪੱਖ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਸਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।
1.158.29
तस्मात्सहैव वस्तव्यं न गन्तव्यं कथं नृप ।
अथवास्मासु ते कुर्युः किमशक्ताः पराक्रमैः ॥ १.१५८.२९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਵੇਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜਾਈਏ? ਜਾਂ ਪਰਾਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਉਹ ਸਾਡਾ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ?
1.158.30
क्षुद्राः कपटिनो धूर्ता जाग्रत्सु मनुजेश्वर ।
किं न कुर्युः पुरा मह्यं किं न दत्तं महाविषम् ॥ १.१५८.३० ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੀਚ, ਕਪਟੀ, ਧੂਰਤ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਜਾਗਦਿਆਂ ਵੀ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਣਗੇ? ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਮਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ!
1.158.31
आशीविषैर्महाघोरैः सर्पैस्तैः किं न दंशितः ।
प्रमाणकोट्यां संगृह्य निद्रापरवशे मयि ॥ १.१५८.३१ ॥
ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵੱਸ ਪਿਆ ਵੇਖ, ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਡੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ?
1.158.32
सर्पैर्दृष्टिविषैर्गोरैर्गङ्गायां शूलसन्ततौ ।
किं तैर्न पातितो भूप तदा किं मृतवानहम् ॥ १.१५८.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਵਿਸ਼ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਡੇਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਤਦ ਕੀ ਮੈਂ ਮਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ?
1.158.33
आपत्सु तासु घोरासु दुष्प्रयुक्तासु पापिभिः ।
अस्मानरक्षद्यो देवो जगद्यस्य वशे स्थितम् ॥ १.१५८.३३ ॥
ਪਾਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਟਿਕਿਆ ਹੈ—
1.158.34
चराचरात्मकं सोऽद्य यातः कुत्र नृपोत्तम ।
यावत्सोढव्यमस्माभिस्तावत्सोढास्मि यत्नतः ॥ १.१५८.३४ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਚਰਾਚਰ ਸਰੂਪ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸਾਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
1.158.35
यदा न शक्ष्यतेऽस्माभिस्तदा पश्याम नो हितम् ।
किं द्रष्टव्यमिहास्माभिर्विगृह्य तरसा बलात् ॥ १.१५८.३५ ॥
ਜਦੋਂ ਸਾਥੋਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਹਿਤ ਵੇਖਾਂਗੇ। ਬਲ ਅਤੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਵੇਖਣਾ ਹੈ?
1.158.36
सान्त्ववादेन दानेन भेदेनापि यतामहे ।
अर्धराज्यस्य संप्राप्त्यै ततो दण्डः प्रशस्यते ॥ १.१५८.३६ ॥
ਸਾਂਤਵਨਾ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਵੀ ਅਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਫਿਰ ਦੰਡ ਦੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1.158.37
तस्मात्सहैव वस्तव्यं तन्मनोर्पितशल्यवत् ।
दर्शयित्वा पृथक् क्वापि न गन्तव्यं सुभीतवत् ॥ १.१५८.३७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੁੱਭੇ ਕੰਡੇ ਵਾਂਗ। ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਖਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
1.158.38
इह यत्तैर्निराकारैर्वस्तव्यमिति रोचये ।
अप्रमत्तैर्विचिन्वद्भिर्गतिमिष्टां ध्रुवामितः ॥ १.१५८.३८ ॥
ਇੱਥੇ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.158.39
यदि विन्देत चाकारमस्माकं स पुरोचनः ।
क्षिप्रकारी ततो भूत्वा प्रसह्यापि दहेत्ततः ॥ १.१५८.३९ ॥
ਜੇ ਉਹ ਪੁਰੋਚਨ ਸਾਡਾ ਰੂਪ ਪਛਾਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।
1.158.40
नायं बिभेत्युपक्रोशादधर्माद्वा पुरोचनः ।
तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनवशे स्थितः ॥ १.१५८.४० ॥
ਇਹ ਪੁਰੋਚਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਉਹ ਮੂਰਖ ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਂਝ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
1.158.41
अपि चायं प्रदग्धेषु भीष्मोऽस्मासु पितामहः ।
कोपं कुर्यात्किमर्थं वा कौरवान्कोपयीत सः ॥ १.१५८.४१ ॥
ਅਤੇ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਸੜ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ? ਜਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਭੜਕਾਉਣ?
1.158.42
अथवापीह दग्धेषु भीष्मोऽस्माकं पितामहः ।
धर्म इत्येव कुप्येरन्ये चान्ये कुरुपुङ्गवाः ॥ १.१५८.४२ ॥
ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸੜ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ 'ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ' ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਗੇ; ਹੋਰ ਕੁਰੂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਗੇ।
1.158.43
उपपन्नं तु दग्धेषु कुलवंशानुकीर्तिताः ।
कुप्येरन्यदि धर्मज्ञास्तथान्ये कुरुपुङ्गवाः ॥ १.१५८.४३ ॥
ਸੜੇ ਹੋਇਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਲ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਧਰਮਜ੍ਞ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ।
1.158.44
वयं तु यदि दाहस्य बिभ्यतः प्रद्रवेमहि ।
स्पशैर्नो घातयेत्सर्वान्राज्यलुब्धः सुयोधनः ॥ १.१५८.४४ ॥
ਜੇ ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਦੇ ਡਰੋਂ ਭੱਜੀਏ, ਤਾਂ ਰਾਜ-ਲੋਭੀ ਸੁਯੋਧਨ ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦੇਵੇਗਾ।
1.158.45
अपदस्थान्पदे तिष्ठन्नपक्षान्पक्षसंस्थितः ।
हीनकोशान्महाकोशः प्रयोगैर्घातयेद्ध्रुवम् ॥ १.१५८.४५ ॥
ਥਾਂ ਵਾਲਾ ਥਾਂ-ਹੀਣਾਂ ਨੂੰ, ਪੱਖ ਵਾਲਾ ਪੱਖ-ਹੀਣਾਂ ਨੂੰ, ਮਹਾਂ-ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ-ਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਜੁਗਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰਵਾਏਗਾ।
1.158.46
तदस्माभिरिमं पापं तं च पापं सुयोधनम् ।
वञ्चयद्भिर्निवस्तव्यं छन्नं वीर क्वचित्क्वचित् ॥ १.१५८.४६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਲੁਕ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
1.158.47
ते वयं मृगयाशीलाश्चराम वसुधामिमाम् ।
तथा नो विदिता मार्गा भविष्यन्ति पलायतां ॥ १.१५८.४७ ॥
ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਾਂਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਸਤੇ ਸਾਨੂੰ ਜਾਣੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
1.158.48
भौमं च बिलमद्यैव करवाम सुसंवृतम् ।
गूढोद्गतान्न नस्तत्र हुताशः संप्रधक्ष्यति ॥ १.१५८.४८ ॥
ਅੱਜ ਹੀ ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਭੂਮੀ-ਗੁਫਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ; ਉਸ ਦੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜੇਗੀ।
1.158.49
द्रवतोऽत्र यथा चास्मान्न बुध्येत पुरोचनः ।
पौरो वापि जनः कश्चित्तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥ १.१५८.४९ ॥
ਇੱਥੋਂ ਭੱਜਦਿਆਂ ਪੁਰੋਚਨ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਸੀ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।