મહાભારત · અધ્યાય 1.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.159.1
विदुरस्य सुहृत्कश्चित्खनकः कुशलः क्वचित् ।
विविक्ते पाण्डवान्राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१५९.१ ॥
હે રાજા, વિદુરનો એક મિત્ર, કુશળ ખનક, ક્યાંક એકાંતમાં પાંડવોને આ વચન બોલ્યો.
1.159.2
प्रहितो विदुरेणास्मि खनकः कुशलो ह्यहम् ।
पाण्डवानां प्रियं कार्यमिति किं करवाणि वः ॥ १.१५९.२ ॥
હું વિદુર દ્વારા મોકલાયેલો છું; હું કુશળ ખનક છું. પાંડવોનું પ્રિય કાર્ય કરવું એ મારું કર્તવ્ય છે; તમારા માટે હું શું કરું?
1.159.3
प्रच्छन्नं विदुरेणोक्तं प्रियं यन्म्लेच्छभाषया ।
त्वया च तत्तथेत्युक्तमेतद्विश्वासकारणम् ॥ १.१५९.३ ॥
વિદુરે ગુપ્ત રીતે મ્લેચ્છ ભાષામાં કહેલો પ્રિય સંદેશ, અને 'એમ જ થાઓ' એવું તેં આપેલું ઉત્તર — આ જ વિશ્વાસનું કારણ છે.
1.159.4
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां रात्रावस्यां पुरोचनः ।
भवनस्य तव द्वारि प्रदास्यति हुताशनम् ॥ १.१५९.४ ॥
કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશીની આ રાત્રે પુરોચન તારા ભવનના દ્વાર પર આગ લગાડશે.
1.159.5
मात्रा सह प्रदग्धव्याः पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
इति व्यवसितं तस्य धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥ १.१५९.५ ॥
માતા સાથે પાંડવો, નરશ્રેષ્ઠો, બળી જાય — દુર્બુદ્ધિ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રનો આ નિશ્ચય છે.
1.159.6
उवाच तं सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अभिजानामि सौम्य त्वां सुहृदं विदुरस्य वै ॥ १.१५९.६ ॥
સત્યધૃતિ કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે તેને કહ્યું — 'હે સૌમ્ય, તું વિદુરનો મિત્ર છે એ હું જાણું છું.'
1.159.7
शुचिमाप्तं प्रियं चैव सदा च दृढभक्तिकम् ।
न विद्यते कवेः किंचिदविज्ञातं प्रयोजनम् ॥ १.१५९.७ ॥
શુદ્ધ, વિશ્વાસુ, પ્રિય અને સદા દૃઢ ભક્તિવાળા કવિ (વિદુર) માટે કોઈ પ્રયોજન અજ્ઞાત નથી.
1.159.8
यथा तस्य तथा नस्त्वं निर्विशेषा वयं त्वयि ।
भवतश्च यथा तस्य पालयास्मान्यथा कविः ॥ १.१५९.८ ॥
તે (વિદુર) અમારા માટે જેવા છે, તેવા જ તમે છો; અમે તમારા પ્રત્યે કોઈ ભેદ રાખતા નથી. એ કવિએ જેમ તેમનું રક્ષણ કર્યું, તેમ અમારું રક્ષણ કરો.
1.159.9
इदं शरणमाग्नेयं मदर्थमिति मे मतिः ।
पुरोचनेन विहितं धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.१५९.९ ॥
આ અગ્નિમય આશ્રય મારા માટે જ રચાયો છે એવો મારો મત છે; ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રના આદેશથી પુરોચને આ બનાવ્યો છે.
1.159.10
स पापः कोशवांश्चैव ससहायश्च दुर्मतिः ।
अस्मानपि च पापात्मा नित्यकालं प्रबाधते ॥ १.१५९.१० ॥
એ પાપી, ધનવાન, સહાયકો સહિત દુર્બુદ્ધિ અને પાપાત્મા અમને પણ સતત પીડે છે.
1.159.11
स भवान्भोक्षयत्वस्मान्यत्नेनास्माद्धुताशनात् ।
अस्मास्विह हि दग्धेषु सकामः स्यात्सुयोधनः ॥ १.१५९.११ ॥
તેથી તમે અમને આ અગ્નિથી પ્રયત્નપૂર્વક બચાવો; અમે અહીં બળી જઈશું તો સુયોધન પોતાની કામના પૂર્ણ કરશે.
1.159.12
समृद्धमायुधागारमिदं तस्य दुरात्मनः ।
वप्रान्तं निष्प्रतीकारमाश्रित्येदं कृतं महत् ॥ १.१५९.१२ ॥
આ એ દુરાત્માનો સમૃદ્ધ શસ્ત્રાગાર છે; કિલ્લાની કિનારે, પ્રતિકાર વિનાનું, આ મહાન યોજનાના આશ્રયે તે બનાવાયું છે.
1.159.13
इदं तदशुभं नूनं तस्य कर्म चिकीर्षितम् ।
प्रागेव विदुरो वेद तेनास्मानन्वबोधयत् ॥ १.१५९.१३ ॥
તેણે કરવા ઇચ્છેલું તે અશુભ કર્મ આ જ છે એ નિશ્ચિત છે. વિદુરે પહેલેથી જાણ્યું હતું, તેથી તેણે અમને ચેતવ્યા.
1.159.14
सेयमापदनुप्राप्ता क्षत्ता यां दृष्टवान्पुरा ।
पुरोचनस्याविदितानस्मांस्त्वं प्रतिमोचय ॥ १.१५९.१४ ॥
વિદુરે પહેલાં જોયેલી તે જ આપત્તિ હવે આવી પહોંચી છે. પુરોચનને ખબર ન પડે તેમ તું અમને આમાંથી છોડાવ.
1.159.15
स तथेति प्रतिश्रुत्य खनको यत्नमास्थितः ।
परिखामुत्किरन्नाम चकार च महाबिलम् ॥ १.१५९.१५ ॥
"એમ જ થાઓ" કહીને વચન આપી ખોદનાર પ્રયત્નમાં લાગ્યો. ખાઈની માટી ખોદીને તેણે એક મોટી સુરંગ બનાવી.
1.159.16
चक्रे च वेश्मनस्तस्य मध्ये नातिमहद्बिलम् ।
कपाटयुक्तमज्ञातं समं भूम्याश्च भारत ॥ १.१५९.१६ ॥
અને તે મહેલની વચ્ચે બહુ મોટું નહીં, કમાડવાળું, અજાણ્યું એવું એક સુરંગનું દ્વાર બનાવ્યું. હે ભારત, તે જમીન સાથે સમતળ હતું.
1.159.17
पुरोचनभयादेव व्यदधात्संवृतं मुखम् ।
स तस्य तु गृहद्वारि वसत्यशुभधीः सदा।
तत्र ते सायुधाः सर्वे वसन्ति स्म क्षपां नृप ॥ १.१५९.१७ ॥
પુરોચનના ભયથી જ તેણે મુખ ઢાંકી રાખ્યું. તે અશુભબુદ્ધિવાળો સદા તે મહેલના દ્વાર પર રહેતો. હે નૃપ, ત્યાં તેઓ સૌ શસ્ત્રો સાથે રાત્રે વસતા.
1.159.18
दिवा चरन्ति मृगयां पाण्डवेया वनाद्वनम् ।
विश्वस्तवदविश्वस्ता वञ्चयन्तः पुरोचनम् ॥ १.१५९.१८ ॥
પાંડવપુત્રો દિવસે શિકાર માટે વનથી વનમાં ફરતા. વિશ્વાસુ હોય એવું દેખાડતા છતાં અવિશ્વાસ રાખીને તેઓ પુરોચનને છેતરતા.
1.159.19
अतुष्टास्तुष्टवद्राजन्नूषुः परमविस्मिताः ॥ १.१५९.१९ ॥
હે રાજન્, અસંતુષ્ટ હોવા છતાં તેઓ સંતુષ્ટની જેમ, અત્યંત વિસ્મિત થઈને રહ્યા.
1.159.20
न चैनानन्वबुध्यन्त नरा नगरवासिनः ।
अन्यत्र विदुरामात्यात्तस्मात्खनकसत्तमात् ॥ १.१५९.२० ॥
નગરવાસીઓએ તેમને ઓળખ્યા નહીં; મંત્રી વિદુર સિવાય, તે શ્રેષ્ઠ ખોદનાર દ્વારા સિવાય.