ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.159
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.159.1
विदुरस्य सुहृत्कश्चित्खनकः कुशलः क्वचित् ।
विविक्ते पाण्डवान्राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१५९.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਦੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ, ਇੱਕ ਨਿਪੁਣ ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ, ਕਿਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
1.159.2
प्रहितो विदुरेणास्मि खनकः कुशलो ह्यहम् ।
पाण्डवानां प्रियं कार्यमिति किं करवाणि वः ॥ १.१५९.२ ॥
ਮੈਨੂੰ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਨਿਪੁਣ ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?
1.159.3
प्रच्छन्नं विदुरेणोक्तं प्रियं यन्म्लेच्छभाषया ।
त्वया च तत्तथेत्युक्तमेतद्विश्वासकारणम् ॥ १.१५९.३ ॥
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਲੇਚ੍ਛ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਤੂੰ 'ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਜੋ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — ਇਹੀ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
1.159.4
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां रात्रावस्यां पुरोचनः ।
भवनस्य तव द्वारि प्रदास्यति हुताशनम् ॥ १.१५९.४ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ ਦੀ ਇਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੁਰੋਚਨ ਤੇਰੇ ਭਵਨ ਦੇ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਲਾਏਗਾ।
1.159.5
मात्रा सह प्रदग्धव्याः पाण्डवाः पुरुषर्षभाः ।
इति व्यवसितं तस्य धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥ १.१५९.५ ॥
ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ — ਦੁਰਮਤੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਇਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ।
1.159.6
उवाच तं सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अभिजानामि सौम्य त्वां सुहृदं विदुरस्य वै ॥ १.१५९.६ ॥
ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — 'ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਦੁਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ।'
1.159.7
शुचिमाप्तं प्रियं चैव सदा च दृढभक्तिकम् ।
न विद्यते कवेः किंचिदविज्ञातं प्रयोजनम् ॥ १.१५९.७ ॥
ਸ਼ੁੱਧ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ, ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਕਵੀ (ਵਿਦੁਰ) ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੋਰਥ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ।
1.159.8
यथा तस्य तथा नस्त्वं निर्विशेषा वयं त्वयि ।
भवतश्च यथा तस्य पालयास्मान्यथा कविः ॥ १.१५९.८ ॥
ਉਹ (ਵਿਦੁਰ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਕਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
1.159.9
इदं शरणमाग्नेयं मदर्थमिति मे मतिः ।
पुरोचनेन विहितं धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.१५९.९ ॥
ਇਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਹੈ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੁਰੋਚਨ ਨੇ ਇਹ ਬਣਵਾਇਆ ਹੈ।
1.159.10
स पापः कोशवांश्चैव ससहायश्च दुर्मतिः ।
अस्मानपि च पापात्मा नित्यकालं प्रबाधते ॥ १.१५९.१० ॥
ਉਹ ਪਾਪੀ, ਧਨਵਾਨ, ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1.159.11
स भवान्भोक्षयत्वस्मान्यत्नेनास्माद्धुताशनात् ।
अस्मास्विह हि दग्धेषु सकामः स्यात्सुयोधनः ॥ १.१५९.११ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਅੱਗ ਤੋਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਬਚਾਓ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੜ ਗਏ ਤਾਂ ਸੁਯੋਧਨ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।
1.159.12
समृद्धमायुधागारमिदं तस्य दुरात्मनः ।
वप्रान्तं निष्प्रतीकारमाश्रित्येदं कृतं महत् ॥ १.१५९.१२ ॥
ਇਹ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਹਥਿਆਰਖਾਨਾ ਹੈ; ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਬਿਨਾਂ ਬਚਾਅ ਦੇ, ਇਸ ਵੱਡੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1.159.13
इदं तदशुभं नूनं तस्य कर्म चिकीर्षितम् ।
प्रागेव विदुरो वेद तेनास्मानन्वबोधयत् ॥ १.१५९.१३ ॥
ਉਸ ਦਾ ਜੋ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਇਹ ਯਕੀਨਨ ਉਹੀ ਹੈ। ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ।
1.159.14
सेयमापदनुप्राप्ता क्षत्ता यां दृष्टवान्पुरा ।
पुरोचनस्याविदितानस्मांस्त्वं प्रतिमोचय ॥ १.१५९.१४ ॥
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ ਸੀ ਉਹੀ ਬਿਪਤਾ ਹੁਣ ਆ ਪਈ ਹੈ। ਪੁਰੋਚਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਬਿਨਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲੈ।
1.159.15
स तथेति प्रतिश्रुत्य खनको यत्नमास्थितः ।
परिखामुत्किरन्नाम चकार च महाबिलम् ॥ १.१५९.१५ ॥
"ਇੰਞ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਆਖ ਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਖਾਈ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ।
1.159.16
चक्रे च वेश्मनस्तस्य मध्ये नातिमहद्बिलम् ।
कपाटयुक्तमज्ञातं समं भूम्याश्च भारत ॥ १.१५९.१६ ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਵਾੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਣਜਾਣ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ-ਦੁਆਰ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
1.159.17
पुरोचनभयादेव व्यदधात्संवृतं मुखम् ।
स तस्य तु गृहद्वारि वसत्यशुभधीः सदा।
तत्र ते सायुधाः सर्वे वसन्ति स्म क्षपां नृप ॥ १.१५९.१७ ॥
ਪੁਰੋਚਨ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੂੰਹ ਢਕ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸਦਾ ਉਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.159.18
दिवा चरन्ति मृगयां पाण्डवेया वनाद्वनम् ।
विश्वस्तवदविश्वस्ता वञ्चयन्तः पुरोचनम् ॥ १.१५९.१८ ॥
ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ। ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਬੇਭਰੋਸੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਪੁਰੋਚਨ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
1.159.19
अतुष्टास्तुष्टवद्राजन्नूषुः परमविस्मिताः ॥ १.१५९.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।
1.159.20
न चैनानन्वबुध्यन्त नरा नगरवासिनः ।
अन्यत्र विदुरामात्यात्तस्मात्खनकसत्तमात् ॥ १.१५९.२० ॥
ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ; ਮੰਤਰੀ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡ ਕੇ।