મહાભારત · અધ્યાય 1.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.160.1
तांस्तु दृष्ट्वा सुमनसः परिसंवत्सरोषितान् ।
विश्वस्तानिव संलक्ष्य हर्षं चक्रे पुरोचनः ॥ १.१६०.१ ॥
એક વર્ષથી ત્યાં રહેતા તેમને જોઈને, તેઓ વિશ્વસ્ત છે એમ જાણીને પુરોચન હર્ષિત થયો.
1.160.2
स तु संचिन्तयामास प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्राप्तकालमिदं मन्ये पाण्डवानां विनाशने ॥ १.१६०.२ ॥
તે હર્ષિત મનથી વિચારવા લાગ્યો: 'પાંડવોના વિનાશ માટે આ જ યોગ્ય સમય આવ્યો છે, એમ હું માનું છું.'
1.160.3
तमस्यान्तर्गतं भावं विज्ञाय कुरुपुङ्गवः ।
चिन्तयामास मतिमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१६०.३ ॥
તેના મનમાં છુપાયેલો ભાવ જાણીને, કુરુશ્રેષ્ઠ, બુદ્ધિમાન ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર વિચારવા લાગ્યા.
1.160.4
पुरोचने तथा हृष्टे कौन्तेयोऽथ युधिष्ठिरः ।
भीमसेनार्जुनौ चोभौ यमौ प्रोवाच धर्मवित् ॥ १.१६०.४ ॥
પુરોચન હર્ષિત થયો ત્યારે, ધર્મજ્ઞ કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ભીમસેન, અર્જુન અને બંને યમળ ભાઈઓને કહ્યું.
1.160.5
अस्मानयं सुविश्वस्तान्वेत्ति पापः पुरोचनः ।
वञ्चितोऽयं नृशंसात्मा कालं मन्ये पलायने ॥ १.१६०.५ ॥
અમે સંપૂર્ણ વિશ્વાસમાં છીએ એ આ પાપી પુરોચન જાણે છે. ક્રૂર હૃદયનો આ છેતરાયો છે; ભાગી જવાનો સમય આવી ગયો છે એમ હું માનું છું.
1.160.6
आयुधागारमादीप्य दग्ध्वा चैव पुरोचनम् ।
षट्प्राणिनो निधायेह द्रवामोऽनभिलक्षिताः ॥ १.१६०.६ ॥
શસ્ત્રાગારને આગ ચાંપીને, પુરોચનને પણ બાળીને, અહીં છ જીવોને મૂકીને, કોઈની નજરે ચઢ્યા વિના આપણે ભાગી જઈએ.
1.160.7
अथ दानापदेशेन कुन्ती ब्राह्मणभोजनम् ।
चक्रे निशि महाराज आजग्मुस्तत्र योषितः ॥ १.१६०.७ ॥
પછી દાનના બહાને કુંતીએ બ્રાહ્મણભોજન કરાવ્યું. હે મહારાજ, રાત્રે ત્યાં સ્ત્રીઓ આવી.
1.160.8
ता विहृत्य यथाकामं भुक्त्वा पीत्वा च भारत ।
जग्मुर्निशिं गृहानेव समनुज्ञाप्य माधवीम् ॥ १.१६०.८ ॥
હે ભારત, તે સ્ત્રીઓ ઇચ્છા પ્રમાણે વિહરીને, ભોજન અને પાન કરીને, માધવી (કુંતી)ની રજા લઈને રાત્રે પોતાના ઘરે ગઈ.
1.160.9
पुरोचनप्रणिहिता पृथां या सेवते सदा ।
निषादी दुष्टहृदया नित्यमन्तरचारिणी ॥ १.१६०.९ ॥
પુરોચને મોકલેલી, હંમેશાં પૃથા (કુંતી)ની સેવા કરનારી, તે દુષ્ટહૃદયા નિષાદી સ્ત્રી સદા છૂપી રીતે ફરતી રહેતી.
1.160.10
निषादी पञ्चपुत्रा सा तस्मिन्भोज्ये यदृच्छया ।
पुराभ्यासकृतस्नेहा सखी कुन्त्याः सुतैः सह ॥ १.१६०.१० ॥
પાંચ પુત્રોવાળી તે નિષાદી સ્ત્રી તે ભોજનમાં સંયોગથી આવી. જૂની ઓળખાણથી તે કુંતીની સખી હતી; પોતાના પુત્રો સાથે આવી.
1.160.11
आनीय मधुमूलानि फलानि विविधानि च ।
अन्नार्थिनी समभ्यागात्सपुत्रा कालचोदिता।
सुपापा पञ्चपुत्रा च सा पृथायाः सखी मता ॥ १.१६०.११ ॥
મધમૂળ અને વિવિધ ફળો લાવીને, અન્નની ઇચ્છાથી, કાળપ્રેરિત થઈને તે પુત્રો સહિત આવી. અતિ પાપી, પાંચ પુત્રોવાળી તે પૃથાની સખી ગણાતી.
1.160.12
सा पीत्वा मदिरां मत्ता सपुत्रा मदविह्वला ।
सह सर्वैः सुतै राजंस्तस्मिन्नेव निवेशने ॥ १.१६०.१२ ॥
તે દારૂ પીને, મદથી વિહ્વળ થઈને, હે રાજન્, પોતાના બધા પુત્રો સાથે તે જ નિવાસમાં રહી ગઈ.
1.160.13
सुष्वाप विगतज्ञाना मृतकल्पा नराधिप ।
अथ प्रवाते तुमुले निशि सुप्ते जने तदा ॥ १.१६०.१३ ॥
તે ભાન ગુમાવીને મૃતપ્રાય થઈ સૂઈ ગઈ, હે નરાધિપ. પછી પ્રચંડ પવન વાતાં, રાત્રે લોકો સૂતા હતા ત્યારે
1.160.14
तदुपादीपयद्भीमः शेते यत्र पुरोचनः ।
ततो जतुगृहद्वारं दीपयामास पाण्डवः ॥ १.१६०.१४ ॥
ભીમે જ્યાં પુરોચન સૂતો હતો ત્યાં આગ લગાડી. પછી પાંડવે જતુગૃહના દ્વારને આગ લગાડી.
1.160.15
समन्ततो ददौ पश्चादग्निं तत्र निवेशने ।
पूर्वमेव गृहं शोध्य भीमसेनो महामतिः ॥ १.१६०.१५ ॥
પછી તે ઘરની ચારેય બાજુ આગ ચાંપી. પહેલેથી જ ઘર સાફ કરી રાખનાર મહામતિ ભીમસેને
1.160.16
पाण्डवैः सहितां कुन्तीं प्रावेशयत तद्बिलम् ।
दत्त्वाग्निं सहसा भीमो गृहे तत्परितः सुधीः ॥ १.१६०.१६ ॥
પાંડવો સાથે કુંતીને તે સુરંગમાં પ્રવેશાવી. પછી બુદ્ધિમાન ભીમે તરત જ ઘરની ચારેય બાજુ આગ ચાંપી.
1.160.17
गृहस्थं द्रविणं गृह्य निर्जगाम बिलेन सः ।
ज्ञात्वा तु तद्गृहं सर्वमादीप्तं पाण्डुनन्दनाः ॥ १.१६०.१७ ॥
ઘરમાં રહેલું ધન લઈને તે સુરંગ વાટે બહાર નીકળી ગયો. આખું ઘર બળી રહ્યું છે એમ જાણીને પાંડુપુત્રોએ,
1.160.18
सुरङ्गां विविशुस्तूर्णं मात्रा सार्धमरिन्दमाः ।
ततः प्रतापः सुमहाञ्छब्दश्चैव विभावसोः ॥ १.१६०.१८ ॥
શત્રુઓનું દમન કરનારા પાંડવો માતા સાથે ઝડપથી તે સુરંગમાં પ્રવેશ્યા. ત્યારે અગ્નિનો પ્રચંડ અને મોટો અવાજ ઊઠ્યો.
1.160.19
प्रादुरासीत्तदा तेन बुबुधे स जनव्रजः ।
तदवेक्ष्य गृहं दीप्तमाहुः पौराः कृशाननाः ॥ १.१६०.१९ ॥
ત્યારે તે પ્રગટ્યું; તેથી તે જનસમૂહ જાગી ગયો. બળતા તે ઘરને જોઈને, કરમાયેલા મુખવાળા નગરજનો બોલ્યા.
1.160.20
दुर्योधनप्रयुक्तेन पापेनाकृतबुद्धिना ।
गृहमात्मविनाशाय कारितं दाहितं च तत् ॥ १.१६०.२० ॥
દુર્યોધનની પ્રેરણાથી, તે પાપી અને દુર્બુદ્ધિએ પોતાના જ વિનાશ માટે તે ઘર બંધાવીને બાળાવ્યું.
1.160.21
अहो धिग्धृतराष्ट्रस्य बुद्धिर्नातिसमञ्जसा ।
यः शुचीन्पाण्डुदायादान्दाहयामास शत्रुवत् ॥ १.१६०.२१ ॥
અરે, ધૃતરાષ્ટ્રની બુદ્ધિને ધિક્કાર; તે યોગ્ય ન હતી. શત્રુની જેમ તેણે પાંડુના પવિત્ર વારસદારોને બાળાવ્યા.
1.160.22
दिष्ट्या त्विदानीं पापात्मादग्ध्वा दग्धः पुरोचनः ।
अनागसः सुविश्वस्तान्यो ददाह नरोत्तमान् ॥ १.१६०.२२ ॥
નસીબે હવે તે પાપાત્મા પુરોચન પોતે જ બળીને ભસ્મ થયો; જેણે નિર્દોષ, સંપૂર્ણ વિશ્વાસુ શ્રેષ્ઠ પુરુષોને બાળ્યા હતા.
1.160.23
एवं ते विलपन्ति स्म वारणावतका जनाः ।
परिवार्य गृहं तच्च तस्थू रात्रौ समन्ततः ॥ १.१६०.२३ ॥
આ રીતે વારણાવતના લોકો વિલાપ કરતા રહ્યા; રાત્રે તે ઘરને ચારે બાજુથી વીંટીને ઊભા રહ્યા.
1.160.24
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे सह मात्रा सुदुःखिताः ।
बिलेन तेन निर्गत्य जग्मुर्द्रुतमलक्षिताः ॥ १.१६०.२४ ॥
પાંડવો પણ માતા સાથે અત્યંત દુઃખી થઈને તે સુરંગમાંથી બહાર નીકળ્યા, અને અદૃશ્ય રહીને ઝડપથી ચાલ્યા ગયા.
1.160.25
तेन निद्रोपरोधेन साध्वसेन च पाण्डवाः ।
न शेकुः सहसा गन्तुं सह मात्रा परन्तपाः ॥ १.१६०.२५ ॥
તે ઊંઘના અવરોધ અને ભયથી પાંડવો માતા સાથે તરત જવા સમર્થ ન થયા, હે શત્રુતાપનો.
1.160.26
भीमसेनस्तु राजेन्द्र भीमवेगपराक्रमः ।
जगाम भ्रातॄनादाय सर्वान्मातरमेव च ॥ १.१६०.२६ ॥
પરંતુ હે રાજેન્દ્ર, ભયંકર વેગ અને પરાક્રમવાળો ભીમસેન બધા ભાઈઓ અને માતાને લઈને ચાલ્યો ગયો.
1.160.27
स्कन्धमारोप्य जननीं यमावङ्केन वीर्यवान् ।
पार्थौ गृहीत्वा पाणिभ्यां भ्रातरौ सुमहाबलः ॥ १.१६०.२७ ॥
મહાબળવાન વીરે માતાને ખભા પર બેસાડી, જોડિયા ભાઈઓને ખોળામાં લીધા અને પૃથાના બંને પુત્રોને બે હાથે પકડ્યા.
1.160.28
उरसा पादपान्भञ्जन्महीं पद्भ्यां विदारयन् ।
स जगामाशु तेजस्वी वातरंहा वृकोदरः ॥ १.१६०.२८ ॥
છાતીથી વૃક્ષો તોડતો અને પગથી ધરતીને ચીરતો, પવનની ઝડપવાળો તેજસ્વી વૃકોદર ઝડપથી ચાલ્યો ગયો.