ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.160.1
तांस्तु दृष्ट्वा सुमनसः परिसंवत्सरोषितान् ।
विश्वस्तानिव संलक्ष्य हर्षं चक्रे पुरोचनः ॥ १.१६०.१ ॥
ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବୋଲି ଜାଣି ପୁରୋଚନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।
1.160.2
स तु संचिन्तयामास प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्राप्तकालमिदं मन्ये पाण्डवानां विनाशने ॥ १.१६०.२ ॥
ସେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲା: 'ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏହା ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।'
1.160.3
तमस्यान्तर्गतं भावं विज्ञाय कुरुपुङ्गवः ।
चिन्तयामास मतिमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१६०.३ ॥
ତାର ମନର ଲୁଚି ରହିଥିବା ଭାବ ଜାଣି, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚିନ୍ତା କଲେ।
1.160.4
पुरोचने तथा हृष्टे कौन्तेयोऽथ युधिष्ठिरः ।
भीमसेनार्जुनौ चोभौ यमौ प्रोवाच धर्मवित् ॥ १.१६०.४ ॥
ପୁରୋଚନ ଆନନ୍ଦିତ ଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ଯମଜ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.160.5
अस्मानयं सुविश्वस्तान्वेत्ति पापः पुरोचनः ।
वञ्चितोऽयं नृशंसात्मा कालं मन्ये पलायने ॥ १.१६०.५ ॥
ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଅଛୁ ବୋଲି ଏହି ପାପୀ ପୁରୋଚନ ଜାଣେ। କ୍ରୂର ମନର ଏ ପ୍ରତାରିତ ହୋଇଛି; ପଳାଇବାର ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
1.160.6
आयुधागारमादीप्य दग्ध्वा चैव पुरोचनम् ।
षट्प्राणिनो निधायेह द्रवामोऽनभिलक्षिताः ॥ १.१६०.६ ॥
ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ, ପୁରୋଚନକୁ ମଧ୍ୟ ପୋଡ଼ି, ଏଠାରେ ଛଅ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରଖି, କାହାରିକୁ ନଜରେ ନ ପଡ଼ି ଆମେ ପଳାଇବା।
1.160.7
अथ दानापदेशेन कुन्ती ब्राह्मणभोजनम् ।
चक्रे निशि महाराज आजग्मुस्तत्र योषितः ॥ १.१६०.७ ॥
ତା'ପରେ ଦାନର ଛଳରେ କୁନ୍ତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ କରାଇଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ରାତ୍ରିରେ ସେଠାକୁ ମହିଳାମାନେ ଆସିଲେ।
1.160.8
ता विहृत्य यथाकामं भुक्त्वा पीत्वा च भारत ।
जग्मुर्निशिं गृहानेव समनुज्ञाप्य माधवीम् ॥ १.१६०.८ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିହାର କରି, ଭୋଜନ ଓ ପାନ କରି, ମାଧବୀ (କୁନ୍ତୀ)ଙ୍କ ଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ରାତ୍ରିରେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।
1.160.9
पुरोचनप्रणिहिता पृथां या सेवते सदा ।
निषादी दुष्टहृदया नित्यमन्तरचारिणी ॥ १.१६०.९ ॥
ପୁରୋଚନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା, ସର୍ବଦା ପୃଥା (କୁନ୍ତୀ)ଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବା ସେହି ନିଷାଦୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁଷ୍ଟହୃଦୟା ଥିଲା, ସର୍ବଦା ଗୋପନରେ ବୁଲୁଥିଲା।
1.160.10
निषादी पञ्चपुत्रा सा तस्मिन्भोज्ये यदृच्छया ।
पुराभ्यासकृतस्नेहा सखी कुन्त्याः सुतैः सह ॥ १.१६०.१० ॥
ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିବା ସେହି ନିଷାଦୀ ସେହି ଭୋଜନରେ ଯାଦୃଚ୍ଛିକ ଭାବରେ ଆସିଲା। ପୂର୍ବ ପରିଚୟରୁ ସେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସଖୀ ଥିଲା; ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲା।
1.160.11
आनीय मधुमूलानि फलानि विविधानि च ।
अन्नार्थिनी समभ्यागात्सपुत्रा कालचोदिता।
सुपापा पञ्चपुत्रा च सा पृथायाः सखी मता ॥ १.१६०.११ ॥
ମହୁମୂଳ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଫଳ ଆଣି, ଅନ୍ନ ଇଚ୍ଛାରେ, କାଳପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲା। ଅତି ପାପୀ, ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିବା ସେ ପୃଥାଙ୍କ ସଖୀ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହେଉଥିଲା।
1.160.12
सा पीत्वा मदिरां मत्ता सपुत्रा मदविह्वला ।
सह सर्वैः सुतै राजंस्तस्मिन्नेव निवेशने ॥ १.१६०.१२ ॥
ସେ ମଦ ପାନ କରି, ନିଶାରେ ମତ୍ତ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ନିଜ ସବୁ ପୁଅଙ୍କ ସହିତ ସେହି ନିବାସରେ ରହିଗଲା।
1.160.13
सुष्वाप विगतज्ञाना मृतकल्पा नराधिप ।
अथ प्रवाते तुमुले निशि सुप्ते जने तदा ॥ १.१६०.१३ ॥
ସେ ଚେତନା ହରାଇ ମୃତପ୍ରାୟ ହୋଇ ଶୋଇଲା, ହେ ନରାଧିପ। ତା'ପରେ ପ୍ରବଳ ପବନ ବହିଲା, ରାତିରେ ଲୋକମାନେ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ
1.160.14
तदुपादीपयद्भीमः शेते यत्र पुरोचनः ।
ततो जतुगृहद्वारं दीपयामास पाण्डवः ॥ १.१६०.१४ ॥
ଭୀମ ଯେଉଁଠି ପୁରୋଚନ ଶୋଇଥିଲା ସେଠାରେ ନିଆଁ ଲଗାଇଲେ। ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ଜତୁଗୃହର ଦ୍ୱାରରେ ନିଆଁ ଲଗାଇଲେ।
1.160.15
समन्ततो ददौ पश्चादग्निं तत्र निवेशने ।
पूर्वमेव गृहं शोध्य भीमसेनो महामतिः ॥ १.१६०.१५ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଘରର ଚାରିପାଖେ ନିଆଁ ଲଗାଇଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଘର ସଫା କରିଥିବା ମହାମତି ଭୀମସେନ
1.160.16
पाण्डवैः सहितां कुन्तीं प्रावेशयत तद्बिलम् ।
दत्त्वाग्निं सहसा भीमो गृहे तत्परितः सुधीः ॥ १.१६०.१६ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ସେହି ସୁରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ। ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭୀମ ହଠାତ୍ ଘରର ଚାରିପାଖେ ନିଆଁ ଲଗାଇଲେ।
1.160.17
गृहस्थं द्रविणं गृह्य निर्जगाम बिलेन सः ।
ज्ञात्वा तु तद्गृहं सर्वमादीप्तं पाण्डुनन्दनाः ॥ १.१६०.१७ ॥
ଘରେ ଥିବା ଧନ ନେଇ ସେ ସୁରଙ୍ଗ ଦେଇ ବାହାରିଗଲେ। ସେହି ସମସ୍ତ ଘର ଜଳୁଛି ଜାଣି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ,
1.160.18
सुरङ्गां विविशुस्तूर्णं मात्रा सार्धमरिन्दमाः ।
ततः प्रतापः सुमहाञ्छब्दश्चैव विभावसोः ॥ १.१६०.१८ ॥
ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମାତା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ସେହି ସୁରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେତେବେଳେ ନିଆଁର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଓ ମହା ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
1.160.19
प्रादुरासीत्तदा तेन बुबुधे स जनव्रजः ।
तदवेक्ष्य गृहं दीप्तमाहुः पौराः कृशाननाः ॥ १.१६०.१९ ॥
ସେତେବେଳେ ତାହା ପ୍ରକଟ ହେଲା; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସେହି ଜନସମୂହ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ। ଜଳୁଥିବା ସେହି ଗୃହକୁ ଦେଖି, ମଳିନ ମୁଖ ନଗରବାସୀମାନେ କହିଲେ।
1.160.20
दुर्योधनप्रयुक्तेन पापेनाकृतबुद्धिना ।
गृहमात्मविनाशाय कारितं दाहितं च तत् ॥ १.१६०.२० ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ସେହି ପାପୀ ଓ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ନିଜ ବିନାଶ ପାଇଁ ସେହି ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରାଇ ଜାଳି ଦେଲା।
1.160.21
अहो धिग्धृतराष्ट्रस्य बुद्धिर्नातिसमञ्जसा ।
यः शुचीन्पाण्डुदायादान्दाहयामास शत्रुवत् ॥ १.१६०.२१ ॥
ଅହୋ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଧିକ୍; ତାହା ଯଥାର୍ଥ ନଥିଲା। ଶତ୍ରୁ ପରି ସେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଜାଳି ଦେଲା।
1.160.22
दिष्ट्या त्विदानीं पापात्मादग्ध्वा दग्धः पुरोचनः ।
अनागसः सुविश्वस्तान्यो ददाह नरोत्तमान् ॥ १.१६०.२२ ॥
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏବେ ସେହି ପାପାତ୍ମା ପୁରୋଚନ ନିଜେ ଜଳି ଭସ୍ମ ହେଲା; ଯେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଜଳାଇଥିଲା।
1.160.23
एवं ते विलपन्ति स्म वारणावतका जनाः ।
परिवार्य गृहं तच्च तस्थू रात्रौ समन्ततः ॥ १.१६०.२३ ॥
ଏହିପରି ବାରଣାବତର ଲୋକେ ବିଳାପ କଲେ; ରାତିରେ ସେହି ଗୃହକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ଠିଆ ହେଲେ।
1.160.24
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे सह मात्रा सुदुःखिताः ।
बिलेन तेन निर्गत्य जग्मुर्द्रुतमलक्षिताः ॥ १.१६०.२४ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ମାତା ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେହି ସୁରଙ୍ଗ ଦେଇ ବାହାରି, ଅଦେଖା ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।
1.160.25
तेन निद्रोपरोधेन साध्वसेन च पाण्डवाः ।
न शेकुः सहसा गन्तुं सह मात्रा परन्तपाः ॥ १.१६०.२५ ॥
ସେହି ନିଦ୍ରା ଅବରୋଧ ଓ ଭୟ ଯୋଗୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମାତା ସହ ସହସା ଯାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନମାନେ।
1.160.26
भीमसेनस्तु राजेन्द्र भीमवेगपराक्रमः ।
जगाम भ्रातॄनादाय सर्वान्मातरमेव च ॥ १.१६०.२६ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭୟଙ୍କର ବେଗ ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ଭୀମସେନ ସମସ୍ତ ଭାଇ ଓ ମାତାଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
1.160.27
स्कन्धमारोप्य जननीं यमावङ्केन वीर्यवान् ।
पार्थौ गृहीत्वा पाणिभ्यां भ्रातरौ सुमहाबलः ॥ १.१६०.२७ ॥
ମହାବଳ ବୀର ମାତାଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ବସାଇଲେ, ଯମଜ ଭାଇମାନଙ୍କୁ କୋଳରେ ନେଲେ ଏବଂ ପୃଥାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରିଲେ।
1.160.28
उरसा पादपान्भञ्जन्महीं पद्भ्यां विदारयन् ।
स जगामाशु तेजस्वी वातरंहा वृकोदरः ॥ १.१६०.२८ ॥
ଛାତିରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି, ପାଦରେ ପୃଥିବୀ ବିଦାରି, ପବନ ପରି ବେଗବାନ ତେଜସ୍ୱୀ ବୃକୋଦର ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।