ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.160
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.160.1
तांस्तु दृष्ट्वा सुमनसः परिसंवत्सरोषितान् ।
विश्वस्तानिव संलक्ष्य हर्षं चक्रे पुरोचनः ॥ १.१६०.१ ॥
ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਪੁਰੋਚਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
1.160.2
स तु संचिन्तयामास प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्राप्तकालमिदं मन्ये पाण्डवानां विनाशने ॥ १.१६०.२ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਇਹੀ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।'
1.160.3
तमस्यान्तर्गतं भावं विज्ञाय कुरुपुङ्गवः ।
चिन्तयामास मतिमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १.१६०.३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ।
1.160.4
पुरोचने तथा हृष्टे कौन्तेयोऽथ युधिष्ठिरः ।
भीमसेनार्जुनौ चोभौ यमौ प्रोवाच धर्मवित् ॥ १.१६०.४ ॥
ਪੁਰੋਚਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.160.5
अस्मानयं सुविश्वस्तान्वेत्ति पापः पुरोचनः ।
वञ्चितोऽयं नृशंसात्मा कालं मन्ये पलायने ॥ १.१६०.५ ॥
ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਪੁਰੋਚਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰੂਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭੱਜਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।
1.160.6
आयुधागारमादीप्य दग्ध्वा चैव पुरोचनम् ।
षट्प्राणिनो निधायेह द्रवामोऽनभिलक्षिताः ॥ १.१६०.६ ॥
ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਗੋਦਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ, ਪੁਰੋਚਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਛੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਸੀਂ ਭੱਜ ਜਾਈਏ।
1.160.7
अथ दानापदेशेन कुन्ती ब्राह्मणभोजनम् ।
चक्रे निशि महाराज आजग्मुस्तत्र योषितः ॥ १.१६०.७ ॥
ਫਿਰ ਦਾਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਆਈਆਂ।
1.160.8
ता विहृत्य यथाकामं भुक्त्वा पीत्वा च भारत ।
जग्मुर्निशिं गृहानेव समनुज्ञाप्य माधवीम् ॥ १.१६०.८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰ ਕੇ, ਖਾ-ਪੀ ਕੇ, ਮਾਧਵੀ (ਕੁੰਤੀ) ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।
1.160.9
पुरोचनप्रणिहिता पृथां या सेवते सदा ।
निषादी दुष्टहृदया नित्यमन्तरचारिणी ॥ १.१६०.९ ॥
ਪੁਰੋਚਨ ਦੀ ਭੇਜੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਥਾ (ਕੁੰਤੀ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਨਿਸ਼ਾਦੀ ਸਦਾ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
1.160.10
निषादी पञ्चपुत्रा सा तस्मिन्भोज्ये यदृच्छया ।
पुराभ्यासकृतस्नेहा सखी कुन्त्याः सुतैः सह ॥ १.१६०.१० ॥
ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦੀ ਉਸ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਆਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਈ।
1.160.11
आनीय मधुमूलानि फलानि विविधानि च ।
अन्नार्थिनी समभ्यागात्सपुत्रा कालचोदिता।
सुपापा पञ्चपुत्रा च सा पृथायाः सखी मता ॥ १.१६०.११ ॥
ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਈ। ਬਹੁਤ ਪਾਪਣ, ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
1.160.12
सा पीत्वा मदिरां मत्ता सपुत्रा मदविह्वला ।
सह सर्वैः सुतै राजंस्तस्मिन्नेव निवेशने ॥ १.१६०.१२ ॥
ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈ।
1.160.13
सुष्वाप विगतज्ञाना मृतकल्पा नराधिप ।
अथ प्रवाते तुमुले निशि सुप्ते जने तदा ॥ १.१६०.१३ ॥
ਉਹ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਕੇ ਮੁਰਦੇ ਵਾਂਗ ਸੌਂ ਗਈ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ। ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਗੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ ਤਦ
1.160.14
तदुपादीपयद्भीमः शेते यत्र पुरोचनः ।
ततो जतुगृहद्वारं दीपयामास पाण्डवः ॥ १.१६०.१४ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰੋਚਨ ਸੁੱਤਾ ਸੀ ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਲਾਈ। ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਜਤੁਗ੍ਰਹ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਈ।
1.160.15
समन्ततो ददौ पश्चादग्निं तत्र निवेशने ।
पूर्वमेव गृहं शोध्य भीमसेनो महामतिः ॥ १.१६०.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਲਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਮਹਾਮਤੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ
1.160.16
पाण्डवैः सहितां कुन्तीं प्रावेशयत तद्बिलम् ।
दत्त्वाग्निं सहसा भीमो गृहे तत्परितः सुधीः ॥ १.१६०.१६ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭੀਮ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਲਾਈ।
1.160.17
गृहस्थं द्रविणं गृह्य निर्जगाम बिलेन सः ।
ज्ञात्वा तु तद्गृहं सर्वमादीप्तं पाण्डुनन्दनाः ॥ १.१६०.१७ ॥
ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਸਾਰਾ ਘਰ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ,
1.160.18
सुरङ्गां विविशुस्तूर्णं मात्रा सार्धमरिन्दमाः ।
ततः प्रतापः सुमहाञ्छब्दश्चैव विभावसोः ॥ १.१६०.१८ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ। ਤਦ ਅੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਉੱਠਿਆ।
1.160.19
प्रादुरासीत्तदा तेन बुबुधे स जनव्रजः ।
तदवेक्ष्य गृहं दीप्तमाहुः पौराः कृशाननाः ॥ १.१६०.१९ ॥
ਉਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਬਲਦੇ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਰਝਾਏ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਬੋਲੇ।
1.160.20
दुर्योधनप्रयुक्तेन पापेनाकृतबुद्धिना ।
गृहमात्मविनाशाय कारितं दाहितं च तत् ॥ १.१६०.२० ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਹ ਘਰ ਬਣਵਾ ਕੇ ਸਾੜਿਆ।
1.160.21
अहो धिग्धृतराष्ट्रस्य बुद्धिर्नातिसमञ्जसा ।
यः शुचीन्पाण्डुदायादान्दाहयामास शत्रुवत् ॥ १.१६०.२१ ॥
ਹਾਏ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
1.160.22
दिष्ट्या त्विदानीं पापात्मादग्ध्वा दग्धः पुरोचनः ।
अनागसः सुविश्वस्तान्यो ददाह नरोत्तमान् ॥ १.१६०.२२ ॥
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹੁਣ ਉਹ ਪਾਪੀ ਪੁਰੋਚਨ ਖੁਦ ਸੜ ਕੇ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਸੀ।
1.160.23
एवं ते विलपन्ति स्म वारणावतका जनाः ।
परिवार्य गृहं तच्च तस्थू रात्रौ समन्ततः ॥ १.१६०.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਣਾਵਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
1.160.24
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे सह मात्रा सुदुःखिताः ।
बिलेन तेन निर्गत्य जग्मुर्द्रुतमलक्षिताः ॥ १.१६०.२४ ॥
ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਵੇਖੇ ਛੇਤੀ ਚਲੇ ਗਏ।
1.160.25
तेन निद्रोपरोधेन साध्वसेन च पाण्डवाः ।
न शेकुः सहसा गन्तुं सह मात्रा परन्तपाः ॥ १.१६०.२५ ॥
ਉਸ ਨੀਂਦ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਪਾਂਡਵ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਿਓ।
1.160.26
भीमसेनस्तु राजेन्द्र भीमवेगपराक्रमः ।
जगाम भ्रातॄनादाय सर्वान्मातरमेव च ॥ १.१६०.२६ ॥
ਪਰ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਭੀਮਸੇਨ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.160.27
स्कन्धमारोप्य जननीं यमावङ्केन वीर्यवान् ।
पार्थौ गृहीत्वा पाणिभ्यां भ्रातरौ सुमहाबलः ॥ १.१६०.२७ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
1.160.28
उरसा पादपान्भञ्जन्महीं पद्भ्यां विदारयन् ।
स जगामाशु तेजस्वी वातरंहा वृकोदरः ॥ १.१६०.२८ ॥
ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਤੋੜਦਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪਾੜਦਾ, ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਤੇਜਸਵੀ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਛੇਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।