ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.161.1
एतस्मिन्नेव काले तु यथासंप्रत्ययं कविः ।
विदुरः प्रेषयामास तद्वनं पुरुषं शुचिम् ॥ १.१६१.१ ॥
ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ବିଦୁର ସେହି ବନକୁ ଜଣେ ଶୁଦ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟ ପଠାଇଲେ।
1.161.2
आत्मनः पाण्डवानां च विश्वास्यं ज्ञातपूर्वकम् ।
गङ्गासंतरणार्थाय ज्ञाताभिज्ञानवाचिकम् ॥ १.१६१.२ ॥
ଯିଏ ନିଜର ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ, ପୂର୍ବ-ପରିଚିତ, ଗଙ୍ଗା ପାର ହେବା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ସଙ୍କେତ-ବାକ୍ୟ କହିପାରୁଥିଲା।
1.161.3
स गत्वा तु यथोद्देशं पाण्डवान्ददृशे वने ।
जनन्या सह कौरव्याननयज्जाह्नवीतटम् ॥ १.१६१.३ ॥
ସେ ଯାଇ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବନରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ମାତା ସହିତ କୌରବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାତଟକୁ ଆଣିଲା।
1.161.4
विदितं तन्महाबुद्धेर्विदुरस्य महात्मनः ।
ततस्त्रस्यापि चारेण चेष्टितं पापचेतसः ॥ १.१६१.४ ॥
ମହାବୁଦ୍ଧି ଓ ମହାତ୍ମା ବିଦୁରଙ୍କୁ ତାହା ଜଣା ଥିଲା; ପାପଚିତ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଗୁପ୍ତଚରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣିଥିଲେ।
1.161.5
ततः प्रवासितो विद्वान्विदुरेण नरस्तदा ।
पार्थानां दर्शयामास मनोमारुतगामिनीम् ॥ १.१६१.५ ॥
ତା'ପରେ ବିଦୁରଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ସେହି ବିଦ୍ବାନ ମନୁଷ୍ୟ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ମନ ଓ ପବନ ପରି ବେଗରେ ଚାଲୁଥିବା ନୌକା ଦେଖାଇଲା।
1.161.6
सर्ववातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम् ।
शिवे भागीरथीतीरे नरैर्विस्रम्भिभिः कृताम् ॥ १.१६१.६ ॥
ସବୁ ପବନକୁ ସହିପାରୁଥିବା, ଯନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ, ପତାକାଯୁକ୍ତ ନୌକା ଭାଗୀରଥୀର ମଙ୍ଗଳ ତଟରେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
1.161.7
ततः पुनरथोवाच ज्ञापकं पूर्वचोदितम् ।
युधिष्ठिर निबोधेयं संज्ञार्थं वचनं कवेः ॥ १.१६१.७ ॥
ତା'ପରେ ସେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସଙ୍କେତ ପୁଣି କହିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କବିଙ୍କ ସଙ୍କେତ-ବଚନ ଶୁଣ।
1.161.8
कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः ।
न हन्तीत्येवमात्मानं यो रक्षति स जीवति।
बोद्धव्यमिति यत्प्राह विदुरस्तदिदं तथा ॥ १.१६१.८ ॥
"କକ୍ଷଘ୍ନ ଓ ଶିଶିରଘ୍ନ ମହାବନରେ ଗର୍ତ୍ତବାସୀଙ୍କୁ ମାରନ୍ତି ନାହିଁ" — ଏପରି ଯେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରେ ସେ ବଞ୍ଚେ। ବିଦୁର "ବୁଝିବା ଉଚିତ" ବୋଲି ଯାହା କହିଥିଲେ ତାହା ଏହିଟି।
1.161.9
तेन मां प्रेषितं विदिधि विश्वस्तं संज्ञयाऽनया ।
भूयश्चैवाह मां क्षत्ता विदुरः सर्वतोऽर्थवित्।
अधिक्षिपन्धार्तराष्ट्रं सभ्रातृकमुदारधीः ॥ १.१६१.९ ॥
"ସେ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ଏହି ସଙ୍କେତରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବୋଲି ଜାଣ।" ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଅର୍ଥଜ୍ଞ ବିଦୁର ମୋତେ ପୁଣି କହିଲେ, ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ସେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି।
1.161.10
कर्णं दुर्योधनं चैव भ्रातृभिः सहितं रणे ।
शकुनिं चैव कौन्तेय विजेताऽसि न संशयः ॥ १.१६१.१० ॥
"କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ଶକୁନିକୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ କୌନ୍ତେୟ, ତୁମେ ଜିତିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
1.161.11
पाण्डवाश्चापि गत्वाथ गङ्गायास्तीरमुत्तमम् ।
निषादाधिपतिं वीरं दाशं परमधार्मिकम् ॥ १.१६१.११ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତମ କୂଳକୁ ଗଲେ, ନିଷାଦମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ବୀର, ପରମ ଧାର୍ମିକ ଦାଶଙ୍କ ପାଖକୁ।
1.161.12
दीपिकाभिः कृतालोकं मार्गमाणं च पाण्डवान् ।
ददृशुः पाण्डवेयास्ते नाविकं त्वरयाऽन्वितम् ॥ १.१६१.१२ ॥
ଦୀପରେ ଆଲୋକ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା, ଶୀଘ୍ରତାରେ ଥିବା ଜଣେ ନାବିକଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖିଲେ।
1.161.13
निषादस्तत्र कौन्तेयानभिज्ञानं न्यवेदयत् ।
विदुरस्य महाबुद्धेर्म्लेच्छभाषादि यत्तदा ॥ १.१६१.१३ ॥
ସେଠାରେ ସେ ନିଷାଦ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମହାବୁଦ୍ଧି ବିଦୁରଙ୍କ ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ଏବଂ ସେତେବେଳର ମ୍ଳେଚ୍ଛ ଭାଷା ଆଦି ଜଣାଇଲା।
1.161.14
विदुरेणास्मि सन्दिष्टो दत्त्वा बहु धनं महत् ।
गङ्गातीरे निविष्टस्त्वं पाण्डवांस्तारयेति ह ॥ १.१६१.१४ ॥
ବିଦୁର ମୋତେ ବହୁ ମହାଧନ ଦେଇ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଥିବା ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ପାର କରିଦିଅ।
1.161.15
सोऽहं चतुर्दशीमद्य गङ्गाया अविदूरतः ।
चारेरन्वेषयाम्यस्मिन्वने मृगगणान्विते ॥ १.१६१.१५ ॥
ମୁଁ ଆଜି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଗଙ୍ଗା ନିକଟରେ, ମୃଗପଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ବନରେ ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଖୋଜୁଛି।
1.161.16
प्रभवन्तोऽथ भद्रं वो नावमारुह्य गम्यताम् ।
युक्तारित्रपताकां च निश्छिद्रां मन्दिरोपमाम् ॥ १.१६१.१६ ॥
ହେ ସମର୍ଥ ପୁରୁଷଗଣ, ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ବର୍ତ୍ତମାନ ନାଉରେ ଚଢ଼ି ଯାଆନ୍ତୁ—ଯାହା ଦାଣ୍ଡ ଓ ପତାକାରେ ସଜ୍ଜିତ, ଛିଦ୍ରହୀନ ଓ ଗୃହ ପରି।
1.161.17
इयं वारिपथे युक्ता नौरप्सु सुखगामिनी ।
मोचयिष्यति वः सर्वानस्माद्देशान्न संशयः ॥ १.१६१.१७ ॥
ଏହି ନାଉ ଜଳପଥ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଜଳରେ ସୁଖରେ ଚାଲେ; ଏହି ଦେଶରୁ ଏହା ଆପଣମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ କରିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
1.161.18
अथ तान्व्यथितान्दृष्ट्वा सह मात्रा नरोत्तमान् ।
नावमारोप्य गङ्गायां प्रस्थितानब्रवीत्पुनः ॥ १.१६१.१८ ॥
ତା'ପରେ ମାତା ସହ ବ୍ୟଥିତ ସେହି ନରୋତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ନାଉରେ ଚଢ଼ାଇ, ଗଙ୍ଗାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ସେ ପୁଣି କହିଲା।
1.161.19
विदुरो मूर्ध्न्युपाघ्राय परिष्वज्य वचो मुहुः ।
अरिष्टं गच्छताव्यग्राः पन्थानमिति चाब्रवीत् ॥ १.१६१.१९ ॥
ବିଦୁର ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ଆଘ୍ରାଣ କରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, "ଶାନ୍ତଚିତ୍ତରେ ନିରାପଦରେ ପଥ ଚାଲ।"
1.161.20
इत्युक्त्वा स तु तान्वीरान्पुमान्विदुरचोदितः ।
तारयामास राजेन्द्र गङ्गां नावा नरर्षभान् ॥ १.१६१.२० ॥
ଏହା କହି ବିଦୁରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେହି ଲୋକ ସେହି ବୀରମାନଙ୍କୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନାଆରେ ଗଙ୍ଗା ପାର କରାଇଲା।
1.161.21
तारयित्वा ततो गङ्गां पारं प्राप्तांश्च सर्वशः ।
जयाशिषः प्रयुज्याथ यथागतमगाद्धि सः ॥ १.१६१.२१ ॥
ଗଙ୍ଗା ପାର କରାଇ, ଅପର କୂଳରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ଯେମିତି ଆସିଥିଲା ସେମିତି ଫେରିଗଲା।
1.161.22
पाण्डवाश्च महात्मानः प्रतिसन्दिश्य वै कवेः ।
गङ्गामुत्तीर्य वेगेन जग्मुर्गूढमलक्षिताः ॥ १.१६१.२२ ॥
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଦୁରଙ୍କଠାରୁ ବିଦା ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗା ପାର ହେଲେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତରେ, କାହାରି ଦୃଷ୍ଟିରେ ନ ପଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
1.161.23
ततस्ते तत्र तीर्त्वा तु गङ्गामुत्तुङ्गवीचिकाम् ।
जवेन प्रययुर्वीरा दक्षिणां दिशमास्थिताः ॥ १.१६१.२३ ॥
ତା'ପରେ ସେଠାରେ ଉଚ୍ଚ ଲହରୀ ଥିବା ଗଙ୍ଗା ପାର ହୋଇ ସେହି ବୀରମାନେ ଶୀଘ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
1.161.24
विज्ञाय निशि पन्थानं नक्षत्रैर्दक्षिणामुखाः ।
वनाद्वनान्तरं राजन्गहनं प्रतिपेदिरे ॥ १.१६१.२४ ॥
ରାତିରେ ନକ୍ଷତ୍ର ଦେଖି ପଥ ଚିହ୍ନି, ଦକ୍ଷିଣ ଆଡ଼େ ମୁହଁ କରି, ହେ ରାଜନ, ଗୋଟିଏ ବନରୁ ଅନ୍ୟ ଘନ ବନକୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
1.161.25
श्रान्तास्ततः पिपासार्ताः क्षुधिता भयकातराः ।
पुनरूचुर्महावीर्यं भीमसेनमिदं वचः ॥ १.१६१.२५ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ, ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ, କ୍ଷୁଧିତ ଓ ଭୟରେ କମ୍ପମାନ ସେମାନେ ପୁଣି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.161.26
इतः कष्टतरं किं नु यद्वयं गहने वने ।
दिशश्च न प्रजानीमो गन्तुं चैतेन शक्नुमः।
तं च पापं न जानीमो दग्धो वाथ पुरोचनः ॥ १.१६१.२६ ॥
ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟକର ଆଉ କ'ଣ ଅଛି? ଏହି ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ଆମେ ଦିଗ ମଧ୍ୟ ଜାଣୁ ନାହୁଁ, ଏହି ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁ। ସେହି ପାପୀ ପୁରୋଚନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଆମେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ।
1.161.27
कथं नु विप्रमुच्येम भयादस्मादलक्षिताः ।
शीघ्रमस्मानुपादाय तथैव व्रज भारत ॥ १.१६१.२७ ॥
କାହାରି ନଜରରେ ନ ପଡ଼ି ଏହି ଭୟରୁ ଆମେ କେମିତି ମୁକ୍ତ ହେବୁ? ହେ ଭାରତ, ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠାଇ ସେହିପରି ଚାଲ।
1.161.28
त्वं हि नो बलवानेको यथा सततगस्तथा ।
इत्युक्तो धर्मराजेन भीमसेनो महाबलः।
आदाय कुन्तीं भ्रातॄंश्च जगामाशु स पावनिः ॥ १.१६१.२८ ॥
ଆମ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକା ବଳବାନ, ତେଣୁ ସର୍ବଦା ଯେପରି ଚାଲ” ବୋଲି ଧର୍ମରାଜ କହିବାରୁ ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, କୁନ୍ତୀ ଓ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।