มหาภารตะ · อัธยายะ 1.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.161.1
एतस्मिन्नेव काले तु यथासंप्रत्ययं कविः ।
विदुरः प्रेषयामास तद्वनं पुरुषं शुचिम् ॥ १.१६१.१ ॥
ในขณะนั้นเอง วิทุระผู้มีปัญญาได้ส่งบุรุษผู้ซื่อสัตย์และบริสุทธิ์คนหนึ่งไปยังป่านั้น
1.161.2
आत्मनः पाण्डवानां च विश्वास्यं ज्ञातपूर्वकम् ।
गङ्गासंतरणार्थाय ज्ञाताभिज्ञानवाचिकम् ॥ १.१६१.२ ॥
บุรุษผู้นั้นเป็นที่ไว้วางใจของตนเองและของปาณฑพ เป็นที่รู้จักกันมาก่อน และสามารถกล่าวสัญญาณที่รู้กันไว้สำหรับการข้ามแม่น้ำคงคา
1.161.3
स गत्वा तु यथोद्देशं पाण्डवान्ददृशे वने ।
जनन्या सह कौरव्याननयज्जाह्नवीतटम् ॥ १.१६१.३ ॥
เมื่อไปถึงตามที่กำหนดไว้ เขาก็พบปาณฑพในป่า และพาบุตรแห่งกุรุพร้อมด้วยมารดาไปยังฝั่งแม่น้ำคงคา
1.161.4
विदितं तन्महाबुद्धेर्विदुरस्य महात्मनः ।
ततस्त्रस्यापि चारेण चेष्टितं पापचेतसः ॥ १.१६१.४ ॥
เรื่องนี้วิทุระผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่และจิตใจสูงส่งทราบดี และการคิดร้ายของธฤตราษฎร์ผู้มีใจชั่ว วิทุระก็ทราบผ่านทางสายสืบของตนด้วย
1.161.5
ततः प्रवासितो विद्वान्विदुरेण नरस्तदा ।
पार्थानां दर्शयामास मनोमारुतगामिनीम् ॥ १.१६१.५ ॥
ครั้งนั้น บุรุษผู้มีความรู้ที่วิทุระส่งมา ได้แสดงเรือให้ปาณฑพดู เรือนั้นแล่นเร็วดั่งใจและดั่งลม
1.161.6
सर्ववातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम् ।
शिवे भागीरथीतीरे नरैर्विस्रम्भिभिः कृताम् ॥ १.१६१.६ ॥
เป็นเรือที่ทนต่อลมทุกทิศ ติดตั้งกลไก และมีธงประดับ สร้างโดยบุรุษที่ไว้ใจได้บนฝั่งแม่น้ำภาคีรถีอันเป็นมงคล
1.161.7
ततः पुनरथोवाच ज्ञापकं पूर्वचोदितम् ।
युधिष्ठिर निबोधेयं संज्ञार्थं वचनं कवेः ॥ १.१६१.७ ॥
ต่อมาเขาได้กล่าวสัญญาณที่บอกไว้ก่อนอีกครั้งว่า "ยุธิษฐิระ จงฟังถ้อยคำของผู้มีปัญญานี้ ซึ่งกล่าวไว้เพื่อเป็นสัญญาณ"
1.161.8
कक्षघ्नः शिशिरघ्नश्च महाकक्षे बिलौकसः ।
न हन्तीत्येवमात्मानं यो रक्षति स जीवति।
बोद्धव्यमिति यत्प्राह विदुरस्तदिदं तथा ॥ १.१६१.८ ॥
"ผู้ทำลายหญ้าแห้งและผู้ขจัดความหนาว ย่อมไม่ทำร้ายผู้ที่อาศัยอยู่ในโพรงในป่าใหญ่ ผู้ใดปกป้องตนเองเช่นนี้ผู้นั้นย่อมมีชีวิตรอด" นี่คือสิ่งที่วิทุระกล่าวว่าควรเข้าใจ
1.161.9
तेन मां प्रेषितं विदिधि विश्वस्तं संज्ञयाऽनया ।
भूयश्चैवाह मां क्षत्ता विदुरः सर्वतोऽर्थवित्।
अधिक्षिपन्धार्तराष्ट्रं सभ्रातृकमुदारधीः ॥ १.१६१.९ ॥
"ท่านได้ส่งข้ามา จงรู้ว่าข้าพเจ้าเป็นผู้ที่ไว้ใจได้ด้วยสัญญาณนี้" วิทุระผู้รู้ทุกสิ่งที่เป็นประโยชน์ และมีจิตใจประเสริฐ ได้กล่าวอีกกับข้าพเจ้า พร้อมกับตำหนิบุตรแห่งธฤตราษฎร์และพี่น้องของเขา
1.161.10
कर्णं दुर्योधनं चैव भ्रातृभिः सहितं रणे ।
शकुनिं चैव कौन्तेय विजेताऽसि न संशयः ॥ १.१६१.१० ॥
"กรรณะและทุรโยธน์พร้อมด้วยพี่น้องของเขา และแม้ศกุนิ ในสนามรบ ท่านจะชนะ โอ บุตรแห่งกุนตี ไม่มีข้อสงสัยเลย"
1.161.11
पाण्डवाश्चापि गत्वाथ गङ्गायास्तीरमुत्तमम् ।
निषादाधिपतिं वीरं दाशं परमधार्मिकम् ॥ १.१६१.११ ॥
ปาณฑพจึงไปยังฝั่งแม่น้ำคงคาอันประเสริฐ ไปหาทาศะวีรบุรุษผู้เป็นเจ้าแห่งนิษาทะ ผู้ประพฤติธรรมอย่างยิ่ง
1.161.12
दीपिकाभिः कृतालोकं मार्गमाणं च पाण्डवान् ।
ददृशुः पाण्डवेयास्ते नाविकं त्वरयाऽन्वितम् ॥ १.१६१.१२ ॥
บุตรแห่งปาณฑุเห็นคนเรือผู้หนึ่งที่รีบเร่ง ได้จุดตะเกียงให้แสงสว่าง และกำลังค้นหาปาณฑพอยู่
1.161.13
निषादस्तत्र कौन्तेयानभिज्ञानं न्यवेदयत् ।
विदुरस्य महाबुद्धेर्म्लेच्छभाषादि यत्तदा ॥ १.१६१.१३ ॥
นายพรานได้แสดงสัญญาณจำที่วิทุระผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ส่งมาแก่บุตรแห่งกุนตี พร้อมภาษาของพวกมเลจฉะและสิ่งอื่นๆ ที่เหมาะสมในเวลานั้น
1.161.14
विदुरेणास्मि सन्दिष्टो दत्त्वा बहु धनं महत् ।
गङ्गातीरे निविष्टस्त्वं पाण्डवांस्तारयेति ह ॥ १.१६१.१४ ॥
"วิทุระได้มอบทรัพย์สมบัติอันมากมายแก่ข้าพเจ้า และสั่งข้าพเจ้าว่า เจ้าผู้ตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำคงคา จงพาปาณฑพข้ามไปเถิด"
1.161.15
सोऽहं चतुर्दशीमद्य गङ्गाया अविदूरतः ।
चारेरन्वेषयाम्यस्मिन्वने मृगगणान्विते ॥ १.१६१.१५ ॥
ข้าพเจ้าเอง วันนี้เป็นวันที่สิบสี่ ไม่ไกลจากแม่น้ำคงคา กำลังค้นหาพวกท่านในป่าที่เต็มไปด้วยฝูงกวาง โดยใช้สายสืบ
1.161.16
प्रभवन्तोऽथ भद्रं वो नावमारुह्य गम्यताम् ।
युक्तारित्रपताकां च निश्छिद्रां मन्दिरोपमाम् ॥ १.१६१.१६ ॥
ขอให้โชคดีมีแก่ท่านทั้งหลาย ผู้ทรงพลัง จงขึ้นเรือเถิดแล้วไปกันเถิด เรือมีไม้พายและธง ไม่มีรูรั่ว และเหมือนดั่งที่พัก
1.161.17
इयं वारिपथे युक्ता नौरप्सु सुखगामिनी ।
मोचयिष्यति वः सर्वानस्माद्देशान्न संशयः ॥ १.१६१.१७ ॥
เรือลำนี้เหมาะกับทางน้ำ แล่นไปได้อย่างสบายบนผิวน้ำ จะนำพวกท่านทั้งหมดให้พ้นจากแผ่นดินนี้อย่างแน่นอน ไม่มีข้อสงสัย
1.161.18
अथ तान्व्यथितान्दृष्ट्वा सह मात्रा नरोत्तमान् ।
नावमारोप्य गङ्गायां प्रस्थितानब्रवीत्पुनः ॥ १.१६१.१८ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นบุรุษอันประเสริฐเหล่านั้นทุกข์ระทมพร้อมกับมารดา ท่านให้พวกเขาขึ้นเรือ แล้วเมื่อเรือออกไปในแม่น้ำคงคา ท่านได้กล่าวอีกครั้ง
1.161.19
विदुरो मूर्ध्न्युपाघ्राय परिष्वज्य वचो मुहुः ।
अरिष्टं गच्छताव्यग्राः पन्थानमिति चाब्रवीत् ॥ १.१६१.१९ ॥
วิทุระดมศีรษะของพวกเขา และกอดรัดพร้อมกล่าวถ้อยคำนั้นซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า "จงไปตามทางอย่างปลอดภัยเถิด ด้วยใจที่ไม่กระวนกระวาย"
1.161.20
इत्युक्त्वा स तु तान्वीरान्पुमान्विदुरचोदितः ।
तारयामास राजेन्द्र गङ्गां नावा नरर्षभान् ॥ १.१६१.२० ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว บุรุษผู้นั้นตามที่วิทุระสั่ง ได้นำวีรบุรุษเหล่านั้นข้ามแม่น้ำคงคาด้วยเรือ โอ จอมกษัตริย์
1.161.21
तारयित्वा ततो गङ्गां पारं प्राप्तांश्च सर्वशः ।
जयाशिषः प्रयुज्याथ यथागतमगाद्धि सः ॥ १.१६१.२१ ॥
จากนั้นพระองค์ทรงให้เรือข้ามแม่น้ำคงคา และทรงประทานพรแห่งชัยชนะแก่ทุกคนที่ถึงฝั่งโดยสวัสดิภาพ แล้วจึงเสด็จกลับไปตามทางที่ได้มา
1.161.22
पाण्डवाश्च महात्मानः प्रतिसन्दिश्य वै कवेः ।
गङ्गामुत्तीर्य वेगेन जग्मुर्गूढमलक्षिताः ॥ १.१६१.२२ ॥
ฝ่ายปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ลาพระวิทุรผู้เป็นฤๅษีแล้ว รีบข้ามแม่น้ำคงคาไป และจากไปอย่างลับ ๆ โดยไม่มีผู้ใดเห็น
1.161.23
ततस्ते तत्र तीर्त्वा तु गङ्गामुत्तुङ्गवीचिकाम् ।
जवेन प्रययुर्वीरा दक्षिणां दिशमास्थिताः ॥ १.१६१.२३ ॥
ครั้นข้ามแม่น้ำคงคาที่มีคลื่นสูงแล้ว วีรบุรุษเหล่านั้นก็รีบเดินทางมุ่งหน้าไปทางทิศใต้
1.161.24
विज्ञाय निशि पन्थानं नक्षत्रैर्दक्षिणामुखाः ।
वनाद्वनान्तरं राजन्गहनं प्रतिपेदिरे ॥ १.१६१.२४ ॥
ในยามค่ำคืนพวกเขาจำทางได้จากดวงดาว และหันหน้าไปทางทิศใต้ ข้ามจากป่าหนึ่งไปสู่อีกป่าหนึ่งที่รกทึบ ข้าแต่พระราชา
1.161.25
श्रान्तास्ततः पिपासार्ताः क्षुधिता भयकातराः ।
पुनरूचुर्महावीर्यं भीमसेनमिदं वचः ॥ १.१६१.२५ ॥
ทุกคนเหนื่อยล้า ทรมานด้วยความกระหายน้ำ หิวโหย และสั่นสะท้านด้วยความกลัว จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ต่อภีมเสนผู้มีพลังยิ่งใหญ่อีกครั้ง
1.161.26
इतः कष्टतरं किं नु यद्वयं गहने वने ।
दिशश्च न प्रजानीमो गन्तुं चैतेन शक्नुमः।
तं च पापं न जानीमो दग्धो वाथ पुरोचनः ॥ १.१६१.२६ ॥
ยังมีความลำบากใดที่จะยิ่งกว่านี้อีกหรือ คือพวกเรายังอยู่ในป่ารกทึบ และยังไม่รู้ทิศทาง ทั้งยังไม่สามารถเดินทางต่อไปตามทางนี้ได้ นอกจากนี้เรายังไม่รู้ว่าปุโรจนะผู้ชั่วร้ายนั้นถูกเผาไหม้แล้วหรือยัง
1.161.27
कथं नु विप्रमुच्येम भयादस्मादलक्षिताः ।
शीघ्रमस्मानुपादाय तथैव व्रज भारत ॥ १.१६१.२७ ॥
เราจะพ้นจากความกลัวนี้ไปโดยไม่ให้ใครเห็นได้อย่างไร ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภารตะ จงรีบพาพวกเราไปและเดินทางต่อไปในทางเดิมเถิด
1.161.28
त्वं हि नो बलवानेको यथा सततगस्तथा ।
इत्युक्तो धर्मराजेन भीमसेनो महाबलः।
आदाय कुन्तीं भ्रातॄंश्च जगामाशु स पावनिः ॥ १.१६१.२८ ॥
เพราะในหมู่พวกเรามีเพียงท่านผู้เดียวที่มีกำลัง ท่านจงเดินทางต่อไปเหมือนที่ท่านเคยทำเสมอมาเถิด พระธรรมราชาตรัสแก่ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลดังนี้ แล้วภีมเสนผู้เป็นบุตรของพระวายุจึงอุ้มพระนางกุนตีและพี่น้องขึ้น และรีบเดินทางต่อไปทันที