મહાભારત · અધ્યાય 1.163
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.163.1
तेन विक्रममाणेन ऊरुवेगसमीरितम् ।
वनं सवृक्षविटपं व्याघूर्णितमिवाभवत् ॥ १.१६३.१ ॥
તે પરાક્રમથી આગળ વધ્યો ત્યારે, જાંઘોના વેગથી હલાવાયેલું વન, વૃક્ષો અને ડાળીઓ સહિત, જાણે ચક્કર ખાવા લાગ્યું.
1.163.2
जङ्गावातो ववौ चास्य शुचिशुक्रागमे यथा ।
आवर्जितालतावृक्षं मार्गं चक्रे महाबलः ॥ १.१६३.२ ॥
તેના પગમાંથી વાતો પવન, શુદ્ધ શુક્લ ઋતુના આગમનમાં વહે તેમ વહ્યો; મહાબલે લતાઓ અને વૃક્ષો વાળીને માર્ગ બનાવ્યો.
1.163.3
स मृद्गन्पुष्पितांश्चैव फलितांश्च वनस्पतीन् ।
अवरुज्य ययौ गुल्मान्पथस्तस्य समीपजान् ॥ १.१६३.३ ॥
તે ફૂલેલા અને ફળેલા વૃક્ષોને કચડતો અને તોડતો આગળ વધ્યો, અને માર્ગની નજીક ઊગેલાં ઝાડીઓને પણ તોડતો ગયો.
1.163.4
स रोषित इव क्रुद्धो वने भञ्जन्महाद्रुमान् ।
त्रिप्रस्रुतमदः शुष्मी षष्टिवर्षो मतङ्गराट् ॥ १.१६३.४ ॥
તે જાણે રોષે ભરાયેલો ક્રોધિત હોય તેમ વનમાં મોટાં વૃક્ષો ભાંગતો હતો—ત્રણ સ્થાનેથી મદ વહાવતો, બળવાન, સાઠ વર્ષનો ગજરાજ.
1.163.5
गच्छतस्तस्य वेगेन तार्क्ष्यमारुतरंहसः ।
भीमस्य पाण्डुपुत्राणां मूर्च्छेव समजायत ॥ १.१६३.५ ॥
ગરુડ અને વાયુ સમાન વેગે જતા ભીમના વેગથી પાંડુપુત્રોને જાણે મૂર્છા આવી ગઈ.
1.163.6
असकृच्चापि सतीर्य दूरपारं भुजप्लवैः ।
पथि प्रच्छन्नमासेदुर्धार्तराष्ट्रभयात्तदा ॥ १.१६३.६ ॥
વારંવાર ભુજાઓની નાવથી દૂરનો કિનારો પાર કરીને, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના ભયથી ત્યારે તેઓ માર્ગમાં છુપાઈને પહોંચ્યા.
1.163.7
कृच्छ्रेण मातरं चैव सुकुमारीं यशस्विनीम् ।
अवहत्स तु पृष्ठेन रोधःसु विषमेषु च ॥ १.१६३.७ ॥
મુશ્કેલીથી તેણે માતાને અને સુકુમારી યશસ્વિનીને પોતાની પીઠ પર ઉપાડી; ઊબડખાબડ અને વિષમ સ્થળોએ પણ.
1.163.8
अगमच्च वनोद्देशमल्पमूलफलोदकम् ।
क्रूरपक्षिमृगं घोरं सायाह्ने भरतर्षभ ॥ १.१६३.८ ॥
અને સાંજે તે મૂળ, ફળ અને પાણી ઓછાં, ક્રૂર પક્ષી અને મૃગોથી ભરેલા, ભયાનક વનપ્રદેશમાં પહોંચ્યો, હે ભરતર્ષભ.
1.163.9
घोरा समभवत्सन्ध्या दारुणा मृगपक्षिणः ।
अप्रकाशा दिशः सर्वा वातैरासन्ननार्तवैः ॥ १.१६३.९ ॥
સંધ્યા ભયાનક બની, મૃગ અને પક્ષીઓ માટે દારુણ; અસમયના પવનોથી સર્વ દિશાઓ પ્રકાશહીન થઈ.
1.163.10
शीर्णपर्णफलै राजन्बहुगुल्मक्षुपद्रुमैः ।
भग्नावभुग्नभूयिष्ठैर्नानाद्रुमसमाकुलैः ॥ १.१६३.१० ॥
હે રાજન, ખરી પડેલાં પાન અને ફળોથી ભરેલા, ઘણાં ઝાડી-ઝાંખરા, છોડ અને વૃક્ષોવાળા, મોટે ભાગે તૂટેલાં અને વળેલાં વિવિધ વૃક્ષોથી ગીચ.
1.163.11
ते श्रमेण च कौरव्यास्तृष्णया च प्रपीडिताः ।
नाशक्नुवंस्तदा गन्तुं निद्रया च प्रवृद्धया ॥ १.१६३.११ ॥
તેઓ કૌરવવંશીઓ શ્રમ અને તરસથી પીડિત થયા, ત્યારે તેઓ ચાલી ન શક્યા; પ્રબળ નિદ્રાથી પણ.
1.163.12
न्यविशन्ति हि ते सर्वे निरास्वादे महावने ।
रात्र्यामेव गतास्तूर्णं चतुर्विंशतियोजनम्।
ततस्तृषा परिक्लन्ता कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१६३.१२ ॥
તેઓ બધા નિરસ એ મહાવનમાં રહ્યા; રાતમાં જ ઝડપથી ચોવીસ યોજન વટાવ્યાં હતાં. ત્યારે તરસથી થાકેલી કુંતીએ આ વચન કહ્યું.
1.163.13
माता सती पाण्डवानां पञ्चानां मध्यतः स्थिता ।
तृष्णया हि परीताऽहमनाथेव महावने ॥ १.१६३.१३ ॥
પાંચ પાંડવોની વચ્ચે ઊભેલી સતી માતા હું; તરસથી વ્યાકુળ, આ મહાવનમાં જાણે અનાથ છું.
1.163.14
इतः परं तु शक्ताहं गन्तुं च न पदात्पदम् ।
शयिष्ये वृक्षमूलेऽत्र धार्तराष्ट्रा हरन्तु माम् ॥ १.१६३.१४ ॥
હવે એક પગ પણ ચાલવાની મારામાં શક્તિ નથી; અહીં જ ઝાડના મૂળમાં સૂઈ જઈશ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો મને લઈ જાય.
1.163.15
शृणु भीम वचो मह्यं तव बाहुबलात्पुरः ।
स्थातुं न शक्ताः कौरव्याः किं बिभेषि पृथासुत ॥ १.१६३.१५ ॥
ભીમ, મારા વચન સાંભળ — તારા ભુજબળ સામે કૌરવો ટકી શકશે નહીં; હે પૃથાપુત્ર, શા માટે ડરે છે?
1.163.16
अन्यो रथो न मेऽस्तीह भीमसेनादृते भुवि ।
धार्तराष्ट्राद्वृथा भीरुर्न मां स्वप्तुमिहेच्छसि ॥ १.१६३.१६ ॥
અહીં ધરતી પર ભીમસેન સિવાય મારો બીજો કોઈ રથ નથી; હે ડરપોક, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોથી વ્યર્થ ડરીને તું મને અહીં સૂવા દેવા ઇચ્છે છે.
1.163.17
भीमपृष्ठस्थिता चेत्थं दूयमानेन चेतसा ।
निश्यध्वनि रुदन्ती सा निद्रावश्मुपागता ॥ १.१६३.१७ ॥
ભીમની પીઠ પર ટેકેલી તે, આવા દુઃખી મનથી, રાત્રે માર્ગમાં રડતી, નિદ્રાને વશ થઈ ગઈ.
1.163.18
तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्य मातृस्नेहात्प्रजल्पितम् ।
कारुण्येन मनस्तप्तं गमनायोपचक्रमे ॥ १.१६३.१८ ॥
ભીમસેનના માતાના સ્નેહથી બોલાયેલા એ વચન સાંભળીને, કરુણાથી તેમનું મન દુઃખી થયું, અને તેઓ ચાલવા લાગ્યા.
1.163.19
ततो भीमो वनं घोरं प्रविश्य विजनं महत् ।
न्यग्रोधं विपुलच्छायं रमणीयं ददर्श ह ॥ १.१६३.१९ ॥
પછી ભીમ તે ભયાનક અને વિશાળ નિર્જન વનમાં પ્રવેશ્યો અને વિસ્તૃત છાયાવાળો સુંદર વડનો વૃક્ષ જોયો.
1.163.20
तत्र निक्षिप्य तान्सर्वानुवाच भरतर्षभः ।
पानीयं मृगयामीह तावद्विश्रम्यतामिह ॥ १.१६३.२० ॥
ત્યાં બધાને ઉતારીને ભરતશ્રેષ્ઠે કહ્યું, "હું અહીં પાણી શોધું છું; ત્યાં સુધી તમે અહીં વિશ્રામ કરો."
1.163.21
एते रुवन्ति मधुरं सारसा जलचारिणः ।
ध्रुवमत्र जलस्थानं महच्चेति मतिर्मम ॥ १.१६३.२१ ॥
પાણીમાં વિચરતા આ સારસ મધુર સ્વરે બોલી રહ્યા છે; ચોક્કસ અહીં કોઈ મોટું જળસ્થાન છે એમ મને લાગે છે.
1.163.22
अनुज्ञातः स गच्छेति भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत ।
जगाम तत्र यत्र स्म सारसा जलचारिणः ॥ १.१६३.२२ ॥
"જા" એમ મોટા ભાઈની અનુમતિ મેળવીને, હે ભારત, તે જ્યાં જળચર સારસ હતા ત્યાં ગયો.
1.163.23
अपश्यत्पद्मिनीखण्डमण्डितं स सरोवरम् ।
स तत्र पीत्वा पानीयं स्नात्वा च भरतर्षभ ॥ १.१६३.२३ ॥
તેણે કમળના સમૂહોથી શોભિત તે સરોવર જોયું. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યાં તેણે પાણી પીધું અને સ્નાન કર્યું.
1.163.24
तेषामर्थे च जग्राह भ्रातॄणां भ्रातृवत्सलः ।
उत्तरीयेण पानीयमानयामास भारत ॥ १.१६३.२४ ॥
તેમના માટે, ભાઈઓ પ્રત્યે વાત્સલ્ય ધરાવતા તેણે ઉત્તરીયમાં પાણી લીધું અને હે ભારત, તેમને માટે લાવ્યો.
1.163.25
पङ्कजानामनेकैश्च पत्रैर्बध्वा पृथक्पृथक् ।
गव्यूतिमात्रादागत्य त्वरितो मातरं प्रति।
शोकदुःखपरीतात्मा निशश्वासोरगो यथा ॥ १.१६३.२५ ॥
અનેક કમળપત્રોમાં અલગ-અલગ બાંધીને એક ગવ્યૂતિ અંતરથી ઝડપથી માતા પાસે આવ્યો; શોક અને દુઃખથી ઘેરાયેલા મનથી સાપની જેમ નિસાસા નાખ્યા.
1.163.26
स सुप्तां मातरं भ्रातॄन्निद्राविद्रावितौजसः ।
महारौद्रे वने घोरे वृक्षमूले सुशीतले ॥ १.१६३.२६ ॥
તેણે ઊંઘતી માતા અને ભાઈઓને જોયા, જેમનું બળ નિદ્રાએ હરી લીધું હતું; એ અતિ ભયાનક ઘોર વનમાં, શીતળ વૃક્ષના મૂળમાં.
1.163.27
विक्षिप्तकरपादांश्च दीर्घोच्छ्वासान्महाबलान् ।
ऊर्ध्ववक्त्रान्महाकायान्पञ्चेन्द्रानिव भूपते ॥ १.१६३.२७ ॥
હે રાજન, હાથ-પગ ફેલાવીને, લાંબા નિસાસા નાખતા, ઉપર મોઢું કરીને, વિશાળ શરીરવાળા મહાબળવાન તેઓ પાંચ ઇન્દ્રો જેવા હતા.
1.163.28
अज्ञातवृक्षनित्यस्थप्रेतराक्षससाध्वसान् ।
दृष्ट्वा वै भृशशोकार्तो बिललापानिलात्मजः ॥ १.१६३.२८ ॥
વૃક્ષોમાં સદા વસતા અજ્ઞાત પ્રેત-રાક્ષસોના ભયથી ત્રસ્ત તેમને જોઈને, અતિ શોકથી પીડિત વાયુપુત્ર વિલાપ કરવા લાગ્યો.
1.163.29
भृशं शोकपरीत्मा विललाप वृकोदरः ॥ १.१६३.२९ ॥
અતિ શોકથી મન ઘેરાયેલા વૃકોદર વિલાપ કરવા લાગ્યા.
1.163.30
अतः कष्टतरं किं नु द्रष्टव्यं हि भविष्यति ।
यत्पश्यामि महीसुप्तान्भ्रातॄनद्य सुमन्दभाक् ॥ १.१६३.३० ॥
આનાથી વધુ કષ્ટદાયક શું જોવાનું હશે? આજે હું અતિ અભાગી, ભાઈઓને ભૂમિ પર સૂતેલા જોઈ રહ્યો છું!
1.163.31
शयनेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावते ।
नाधिजग्मुस्तदा निद्रां तेऽद्य सुप्ता महीतले ॥ १.१६३.३१ ॥
પૂર્વે વારણાવતમાં ઉત્તમ શય્યાઓ પર પણ જેમને તે સમયે ઊંઘ આવતી નહોતી, તેઓ આજ ભૂમિ પર સૂતા છે.
1.163.32
स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसङ्घावमर्दिनः ।
कुन्तिराजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम् ॥ १.१६३.३२ ॥
વસુદેવની બહેન, શત્રુસમૂહોને કચડનારી, કુંતિરાજની પુત્રી કુંતી, સર્વ સદ્ગુણોથી પૂજિત.
1.163.33
स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोर्महात्मनः ।
तथैव चास्मज्जननीं पुण्डरीकोदरप्रभाम् ॥ १.१६३.३३ ॥
વિચિત્રવીર્યની પુત્રવધૂ, મહાત્મા પાંડુની પત્ની, અમારી માતા, કમળના અંદરના ભાગ જેવી પ્રભાવાળી.
1.163.34
सुकुमारतरामेनां महार्हशयनोचिताम् ।
शयानां पश्यताऽद्येह पृथिव्यामतथोचिताम् ॥ १.१६३.३४ ॥
આ અત્યંત સુકુમાર છે, મૂલ્યવાન શય્યાને યોગ્ય છે; આજે જુઓ, અહીં ભૂમિ પર સૂતી છે, જે તેને યોગ્ય નથી.
1.163.35
धर्मादिन्द्राच्च वाताच्च सुपुवे या सुतानिमान् ।
सेयं भूमौ परिश्रान्ता शेषे प्रासादशायिनी ॥ १.१६३.३५ ॥
ધર્મ, ઇન્દ્ર અને વાયુથી આ પુત્રોને જન્મ આપનારી, મહેલોમાં સૂનારી, તે આજે થાકીને ભૂમિ પર સૂતી છે.
1.163.36
किं नु दुःखतरं शक्यं मया द्रष्टुमतः परम् ।
योऽहमद्य नरव्याघ्रान्सुप्तान्पश्यामि भूतले ॥ १.१६३.३६ ॥
આનાથી વધારે દુઃખદ શું હું જોઈ શકું, જે આજે નરવ્યાઘ્રોને ભૂમિ પર સૂતેલા જોઉં છું.
1.163.37
त्रिषु लोकेषु यो राज्यं धर्मनित्योऽर्हते नृपः ।
सो।़यं भूमौ परिश्रान्तः शेते प्राकृतवत्कथम् ॥ १.१६३.३७ ॥
ત્રણેય લોકમાં રાજ્યને યોગ્ય અને સદા ધર્મનિષ્ઠ એવો આ રાજા થાકીને જમીન પર સામાન્ય માણસની જેમ કેમ સૂતો છે?
1.163.38
अयं नीलाम्बुदश्यामो नरेष्वप्रतिमोऽर्जुनः ।
शेते प्राकृतवद्भूमौ ततो दुःखतरं नु किम् ॥ १.१६३.३८ ॥
નીલ મેઘ જેવા શ્યામ વર્ણના, મનુષ્યોમાં અનુપમ અર્જુન સામાન્ય માણસની જેમ જમીન પર સૂતા છે — આનાથી વધુ દુઃખદ શું હોઈ શકે?
1.163.39
अश्विनाविव देवानां याविमौ रूपसंपदा ।
तौ प्राकृतवदद्येमौ प्रसुप्तौ धरणीतले ॥ १.१६३.३९ ॥
દેવતાઓના અશ્વિનીકુમારો જેવા, રૂપસંપત્તિમાં અનુપમ એવા આ બંને આજે સામાન્ય માણસોની જેમ ધરતી પર ગાઢ નિદ્રામાં સૂતા છે.
1.163.40
ज्ञातयो यस्य नै स्युर्विषमाः कुलपांसनाः ।
स जीवेत सुखं लोके ग्रामद्रुम इवैकजः ॥ १.१६३.४० ॥
જેના સ્વજનો વિરોધી અને કુળનો નાશ કરનારા ન હોય, તે જ જગતમાં સુખેથી જીવે છે — ગામના એકલા વૃક્ષની જેમ.
1.163.41
एको वृक्षो हि यो ग्रामे भवेत्पर्णफलान्वितः ।
चैत्यो भवति निर्ज्ञातिरध्वनीनैश्च पूजितः ॥ १.१६३.४१ ॥
ગામમાં પાંદડાં અને ફળોથી ભરેલું એકલું વૃક્ષ પવિત્ર ચૈત્ય બને છે અને રાહદારીઓ દ્વારા પૂજાય છે — સ્વજનો વિના પણ.
1.163.42
येषां च बहवः शूरा ज्ञातयो धर्ममाश्रिताः ।
ते जीवन्ति सुखं लोके भवन्ति च निरामयाः ॥ १.१६३.४२ ॥
જેના ઘણા શૂરવીર સ્વજનો ધર્મનો આશ્રય લે છે, તેઓ જગતમાં સુખેથી જીવે છે અને રોગમુક્ત રહે છે.
1.163.43
बलवन्तः समृद्धार्था मित्रबान्धवनन्दनाः ।
जीवन्त्यन्योन्यमाश्रित्य द्रुमाः काननजा इव ॥ १.१६३.४३ ॥
બળવાન, સમૃદ્ધ મનોરથવાળા, મિત્રો અને બાંધવોને આનંદ આપનારા લોકો એકબીજાનો આશ્રય લઈને જીવે છે, જંગલમાં જન્મેલાં વૃક્ષોની જેમ.
1.163.44
वयं तु धृतराष्ट्रेण दुष्पुत्रेण दुरात्मना ।
राज्यलुब्धेन मूर्खेण दुर्मन्त्रिसहितेन वै ॥ १.१६३.४४ ॥
પરંતુ અમે દુષ્ટ પુત્રોના પિતા, દુરાત્મા, રાજ્યલોભી, મૂર્ખ અને દુષ્ટ મંત્રીઓ સાથેના ધૃતરાષ્ટ્ર દ્વારા (કષ્ટમાં મુકાયા).
1.163.45
दुष्टेनाधर्मशीलेन स्वार्थनिष्ठैकबुद्धिना ।
विवासिता न दग्धाश्च क्षत्तुर्बुद्धिपराक्रमात् ॥ १.१६३.४५ ॥
દુષ્ટ, અધર્મી આચરણવાળા, ફક્ત સ્વાર્થમાં એકનિષ્ઠ બુદ્ધિવાળા (ધૃતરાષ્ટ્ર) દ્વારા અમે દેશનિકાલ થયા; પરંતુ ક્ષત્તા (વિદુર)ની બુદ્ધિ અને પરાક્રમને કારણે અમે બળ્યા નહિ.
1.163.46
तस्मान्मुक्ता वयं दाहादिमं वृक्षमुपाश्रिताः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामः प्राप्ताः क्लेशमनुत्तमम् ॥ १.१६३.४६ ॥
તેથી દહન વગેરેથી મુક્ત થઈ અમે આ વૃક્ષનો આશ્રય લીધો છે. હવે કઈ દિશામાં જઈશું? અમે અત્યંત કષ્ટ પામ્યા છીએ.
1.163.47
सकामो भव दुर्बुद्धे धार्तराष्ट्राल्पदर्शन ।
नूनं देवाः प्रसन्नास्ते नानुज्ञां मे युधिष्ठिरः ॥ १.१६३.४७ ॥
હે દુર્બુદ્ધિ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર, અલ્પદર્શી! તારી ઇચ્છા પૂર્ણ થાઓ. નિશ્ચે દેવતાઓ તારા પર પ્રસન્ન છે, કારણ કે યુધિષ્ઠિરે મને (તને મારવાની) અનુમતિ આપી નથી.
1.163.48
प्रयच्छति वधे तुभ्यं तेन जीवसि दुर्मते ।
नन्वद्य ससुतामात्यं सकर्णानुजसौबलम् ॥ १.१६३.४८ ॥
તે (યુધિષ્ઠિર) તને મારવા માટે છોડી રહ્યા છે; તેથી, હે મૂર્ખ, તું જીવે છે. આજે જ, પુત્રો અને અમાત્યો સહિત, કર્ણ, તેના ભાઈઓ અને શકુનિ સાથે (તારો નાશ થવો જોઈએ).
1.163.49
गत्वा क्रोधसमाविष्टः प्रेषयिष्ये यमक्षयम् ।
किं नु शक्यं मया कर्तुं यत्तेन क्रुध्यते नृपः ॥ १.१६३.४९ ॥
ક્રોધથી ભરાઈને જઈને હું તેને યમલોકે મોકલી દઈશ. રાજા જેના પર ક્રોધિત છે, તેના માટે હું હવે શું કરી શકું?
1.163.50
धर्मात्मा पाण्डवश्रेष्ठः पापाचार युधिष्ठिरः ।
एवमुक्त्वा महाबाहुः क्रोधसन्दीप्तमानसः ॥ १.१६३.५० ॥
ધર્માત્મા અને પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે આમ કહ્યું ત્યારે મહાબાહુ ભીમનું મન ક્રોધથી સળગી ઊઠ્યું.
1.163.51
करं करेण निष्पिष्य निःश्वसन्दीनमानसः ।
पुनर्दीनमना भूत्वा शान्तार्चिरिव पावकः ॥ १.१६३.५१ ॥
હાથથી હાથ દબાવીને, દીન મનથી નિસાસો નાખીને, ફરી દુઃખી મનવાળા થઈ ગયા—શાંત જ્વાળાવાળા અગ્નિની જેમ.
1.163.52
भ्रातॄन्महीतले सुप्तानवैक्षत वृकोदरः ।
विश्वस्तानिव संविष्टान्पृथग्जनसमानिव ॥ १.१६३.५२ ॥
ભૂમિ પર સૂતેલા ભાઈઓને વૃકોદરે જોયા; વિશ્વાસથી સૂતેલા તેઓ સામાન્ય લોકો જેવા લાગતા હતા.
1.163.53
नातिदूरेण नगरं वनादस्माद्धि लक्षये ।
जागर्तव्ये स्वपन्तीमे हन्त जागर्म्यहंस्वयम् ॥ १.१६३.५३ ॥
આ નગર આ વનથી બહુ દૂર નથી એવું હું જોઉં છું. જેમણે જાગવું જોઈએ તેઓ આ સૂતા છે; અરેરે! હું પોતે જ જાગીશ.
1.163.54
प्राश्यन्तीमे जलं पश्चात्प्रतिबुद्धा जितक्लमाः ।
इति भीमो व्यवस्यैव जजागार स्वयं तदा ॥ १.१६३.५४ ॥
આ લોકો પાણી પીને, થાક ઉતારીને પછી જાગશે—એમ નક્કી કરીને ભીમ ત્યારે પોતે જ જાગ્યો.