మహాభారతం · అధ్యాయం 1.163
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.163.1
तेन विक्रममाणेन ऊरुवेगसमीरितम् ।
वनं सवृक्षविटपं व्याघूर्णितमिवाभवत् ॥ १.१६३.१ ॥
అతడు పరాక్రమంతో ముందుకు సాగగా, తొడల వేగంతో కదిలించబడిన అడవి, చెట్లు కొమ్మలతో సహా, గిరగిర తిరిగినట్లు అయింది.
1.163.2
जङ्गावातो ववौ चास्य शुचिशुक्रागमे यथा ।
आवर्जितालतावृक्षं मार्गं चक्रे महाबलः ॥ १.१६३.२ ॥
అతని కాళ్ల నుండి వీచిన గాలి, శుచి శుక్ల ఋతువు రాకలో వీచినట్లు వీచింది; మహాబలుడు లతలను, వృక్షాలను వంచి దారి చేసుకున్నాడు.
1.163.3
स मृद्गन्पुष्पितांश्चैव फलितांश्च वनस्पतीन् ।
अवरुज्य ययौ गुल्मान्पथस्तस्य समीपजान् ॥ १.१६३.३ ॥
అతడు పూసిన, కాసిన వృక్షాలను తొక్కుతూ, విరుస్తూ వెళ్ళాడు; అతని మార్గం దగ్గర పెరిగిన పొదలను కూడా విరిచాడు.
1.163.4
स रोषित इव क्रुद्धो वने भञ्जन्महाद्रुमान् ।
त्रिप्रस्रुतमदः शुष्मी षष्टिवर्षो मतङ्गराट् ॥ १.१६३.४ ॥
అతడు కోపంతో ఆగ్రహించినట్లు అడవిలో పెద్ద వృక్షాలను విరుస్తూ ఉన్నాడు—మూడు చోట్ల నుండి మదం స్రవిస్తూ, బలవంతుడు, అరవై ఏళ్ల వయసు గల గజరాజు.
1.163.5
गच्छतस्तस्य वेगेन तार्क्ष्यमारुतरंहसः ।
भीमस्य पाण्डुपुत्राणां मूर्च्छेव समजायत ॥ १.१६३.५ ॥
గరుత్మంతుడు, వాయువుల వేగంతో వెళ్తున్న భీముని వేగం వల్ల, పాండుపుత్రులకు మూర్ఛ వచ్చినట్లయింది.
1.163.6
असकृच्चापि सतीर्य दूरपारं भुजप्लवैः ।
पथि प्रच्छन्नमासेदुर्धार्तराष्ट्रभयात्तदा ॥ १.१६३.६ ॥
పదేపదే భుజాలనే తెప్పలతో దూరపు ఒడ్డును దాటి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల భయంతో అప్పుడు వారు దారిలో దాగుతూ చేరుకున్నారు.
1.163.7
कृच्छ्रेण मातरं चैव सुकुमारीं यशस्विनीम् ।
अवहत्स तु पृष्ठेन रोधःसु विषमेषु च ॥ १.१६३.७ ॥
కష్టంతో అతడు తల్లిని, సుకుమారియూ యశస్వినియూ అయిన ఆమెను తన వీపుపై మోసాడు; ఎగుడుదిగుడు ప్రదేశాల్లో కూడా.
1.163.8
अगमच्च वनोद्देशमल्पमूलफलोदकम् ।
क्रूरपक्षिमृगं घोरं सायाह्ने भरतर्षभ ॥ १.१६३.८ ॥
సాయంత్రం వేళ అతడు మూలాలు, ఫలాలు, నీరు తక్కువగా ఉన్న, క్రూరమైన పక్షులు మృగాలతో నిండిన, భయంకరమైన అరణ్య ప్రాంతానికి చేరాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
1.163.9
घोरा समभवत्सन्ध्या दारुणा मृगपक्षिणः ।
अप्रकाशा दिशः सर्वा वातैरासन्ननार्तवैः ॥ १.१६३.९ ॥
సంధ్య భయంకరమైనదిగా మారి మృగపక్షులకు దారుణంగా మారింది; అకాల గాలులతో అన్ని దిక్కులు కాంతిహీనమయ్యాయి.
1.163.10
शीर्णपर्णफलै राजन्बहुगुल्मक्षुपद्रुमैः ।
भग्नावभुग्नभूयिष्ठैर्नानाद्रुमसमाकुलैः ॥ १.१६३.१० ॥
రాజా, రాలిన ఆకులు ఫలాలతో, అనేక పొదలు, తుప్పలు, చెట్లతో, ఎక్కువగా విరిగి వంగిన వివిధ చెట్లతో అది నిండి ఉంది.
1.163.11
ते श्रमेण च कौरव्यास्तृष्णया च प्रपीडिताः ।
नाशक्नुवंस्तदा गन्तुं निद्रया च प्रवृद्धया ॥ १.१६३.११ ॥
ఆ కౌరవ వంశీయులు అలసటతో, దాహంతో బాధపడి, అప్పుడు నడవలేకపోయారు; బలమైన నిద్రతో కూడా.
1.163.12
न्यविशन्ति हि ते सर्वे निरास्वादे महावने ।
रात्र्यामेव गतास्तूर्णं चतुर्विंशतियोजनम्।
ततस्तृषा परिक्लन्ता कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१६३.१२ ॥
వారందరూ నిరాశ్రయమైన ఆ మహారణ్యంలో నివాసమున్నారు; రాత్రివేళనే త్వరగా ఇరవై నాలుగు యోజనాలు దాటారు. అప్పుడు దాహంతో అలసిపోయిన కుంతి ఈ మాటలు పలికింది.
1.163.13
माता सती पाण्डवानां पञ्चानां मध्यतः स्थिता ।
तृष्णया हि परीताऽहमनाथेव महावने ॥ १.१६३.१३ ॥
ఐదుగురు పాండవుల మధ్య నిలిచిన పతివ్రత అయిన తల్లిని నేను; దాహంతో కృంగి, ఈ మహారణ్యంలో అనాథలా ఉన్నాను.
1.163.14
इतः परं तु शक्ताहं गन्तुं च न पदात्पदम् ।
शयिष्ये वृक्षमूलेऽत्र धार्तराष्ट्रा हरन्तु माम् ॥ १.१६३.१४ ॥
ఇక ఒక్క అడుగు కూడా నడవగల శక్తి నాకు లేదు; ఇక్కడే చెట్టు మొదట్లో పడుకుంటాను, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు నన్ను తీసుకెళ్లనీ.
1.163.15
शृणु भीम वचो मह्यं तव बाहुबलात्पुरः ।
स्थातुं न शक्ताः कौरव्याः किं बिभेषि पृथासुत ॥ १.१६३.१५ ॥
భీమా, నా మాట విను — నీ బాహుబలం ముందు కౌరవులు నిలవలేరు; పృథ కుమారుడా, ఎందుకు భయపడుతున్నావు?
1.163.16
अन्यो रथो न मेऽस्तीह भीमसेनादृते भुवि ।
धार्तराष्ट्राद्वृथा भीरुर्न मां स्वप्तुमिहेच्छसि ॥ १.१६३.१६ ॥
ఇక్కడ భూమిపై భీమసేనుడు తప్ప నాకు మరో రథం లేదు; పిరికివాడా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు వ్యర్థంగా భయపడి నన్ను ఇక్కడ నిద్రపోనివ్వడం లేదు.
1.163.17
भीमपृष्ठस्थिता चेत्थं दूयमानेन चेतसा ।
निश्यध्वनि रुदन्ती सा निद्रावश्मुपागता ॥ १.१६३.१७ ॥
భీముని వీపుపై ఆనుకున్న ఆమె, ఇలా బాధిత మనసుతో, రాత్రి దారిలో ఏడుస్తూ, నిద్రవశమైంది.
1.163.18
तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्य मातृस्नेहात्प्रजल्पितम् ।
कारुण्येन मनस्तप्तं गमनायोपचक्रमे ॥ १.१६३.१८ ॥
భీమసేనుడు తల్లిపై ప్రేమతో పలికిన ఆ మాటలు విని, కరుణతో అతని మనసు కలతపడి, అతడు ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడు.
1.163.19
ततो भीमो वनं घोरं प्रविश्य विजनं महत् ।
न्यग्रोधं विपुलच्छायं रमणीयं ददर्श ह ॥ १.१६३.१९ ॥
అప్పుడు భీముడు ఆ భయంకరమైన, విశాలమైన నిర్జన వనంలోకి ప్రవేశించి, విశాలమైన నీడగల రమణీయమైన మర్రిచెట్టును చూశాడు.
1.163.20
तत्र निक्षिप्य तान्सर्वानुवाच भरतर्षभः ।
पानीयं मृगयामीह तावद्विश्रम्यतामिह ॥ १.१६३.२० ॥
అక్కడ వారందరినీ దించి, భరతశ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను ఇక్కడ నీటిని వెతుకుతాను; అంతవరకు మీరు ఇక్కడే విశ్రాంతి తీసుకోండి."
1.163.21
एते रुवन्ति मधुरं सारसा जलचारिणः ।
ध्रुवमत्र जलस्थानं महच्चेति मतिर्मम ॥ १.१६३.२१ ॥
నీటిలో సంచరించే ఈ కొంగలు మధురంగా కూస్తున్నాయి; ఇక్కడ నిశ్చయంగా ఒక పెద్ద జలాశయం ఉందని నా అభిప్రాయం.
1.163.22
अनुज्ञातः स गच्छेति भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत ।
जगाम तत्र यत्र स्म सारसा जलचारिणः ॥ १.१६३.२२ ॥
"వెళ్ళు" అని అన్నయ్య అనుమతి పొంది, ఓ భారతా, అతడు నీటిలో సంచరించే కొంగలు ఉన్న చోటికి వెళ్ళాడు.
1.163.23
अपश्यत्पद्मिनीखण्डमण्डितं स सरोवरम् ।
स तत्र पीत्वा पानीयं स्नात्वा च भरतर्षभ ॥ १.१६३.२३ ॥
అతడు కమలాల సమూహాలతో అలంకరింపబడిన ఆ సరస్సును చూశాడు. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అక్కడ అతడు నీళ్ళు త్రాగి స్నానం చేశాడు.
1.163.24
तेषामर्थे च जग्राह भ्रातॄणां भ्रातृवत्सलः ।
उत्तरीयेण पानीयमानयामास भारत ॥ १.१६३.२४ ॥
వారి కోసం, సోదరులపై వాత్సల్యం కలవాడు ఉత్తరీయంలో నీళ్ళు తీసుకుని, ఓ భారతా, వారి కోసం తెచ్చాడు.
1.163.25
पङ्कजानामनेकैश्च पत्रैर्बध्वा पृथक्पृथक् ।
गव्यूतिमात्रादागत्य त्वरितो मातरं प्रति।
शोकदुःखपरीतात्मा निशश्वासोरगो यथा ॥ १.१६३.२५ ॥
అనేక తామర ఆకులలో విడివిడిగా కట్టి, ఒక గవ్యూతి దూరం నుండి త్వరగా తల్లి వద్దకు వచ్చాడు; శోకంతో దుఃఖంతో చుట్టుముట్టిన మనసుతో పాములా నిట్టూర్పులు విడిచాడు.
1.163.26
स सुप्तां मातरं भ्रातॄन्निद्राविद्रावितौजसः ।
महारौद्रे वने घोरे वृक्षमूले सुशीतले ॥ १.१६३.२६ ॥
అతడు నిద్రపోతున్న తల్లిని, సోదరులను చూశాడు; నిద్రచేత వారి పరాక్రమం అణగారి ఉంది; ఆ అతి భయంకరమైన ఘోర అరణ్యంలో, చల్లని చెట్టు మొదట్లో.
1.163.27
विक्षिप्तकरपादांश्च दीर्घोच्छ्वासान्महाबलान् ।
ऊर्ध्ववक्त्रान्महाकायान्पञ्चेन्द्रानिव भूपते ॥ १.१६३.२७ ॥
ఓ రాజా, చేతులు కాళ్లు చాచి, దీర్ఘ నిట్టూర్పులతో, పైకి ముఖాలు తిప్పి, పెద్ద శరీరులు మహాబలులు, ఐదుగురు ఇంద్రుల వలె ఉన్నారు.
1.163.28
अज्ञातवृक्षनित्यस्थप्रेतराक्षससाध्वसान् ।
दृष्ट्वा वै भृशशोकार्तो बिललापानिलात्मजः ॥ १.१६३.२८ ॥
చెట్లలో ఎప్పుడూ ఉండే తెలియని ప్రేతాలు రాక్షసుల భయంతో కూడిన వారిని చూసి, అతి శోకార్తుడైన వాయుపుత్రుడు విలపించాడు.
1.163.29
भृशं शोकपरीत्मा विललाप वृकोदरः ॥ १.१६३.२९ ॥
అతి శోకంతో మనసు చుట్టుముట్టబడిన వృకోదరుడు విలపించాడు.
1.163.30
अतः कष्टतरं किं नु द्रष्टव्यं हि भविष्यति ।
यत्पश्यामि महीसुप्तान्भ्रातॄनद्य सुमन्दभाक् ॥ १.१६३.३० ॥
ఇంతకంటే కష్టమైనది ఇంకా ఏమి చూడాల్సి వస్తుందో? ఈ రోజు నేను అతి అదృష్టహీనుడినై, సోదరులు నేలపై నిద్రిస్తున్నారని చూస్తున్నాను!
1.163.31
शयनेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावते ।
नाधिजग्मुस्तदा निद्रां तेऽद्य सुप्ता महीतले ॥ १.१६३.३१ ॥
పూర్వం వారణావతంలో అత్యుత్తమ పడకలపై కూడా అప్పట్లో నిద్ర పట్టనివారు ఈరోజు నేలపై నిద్రిస్తున్నారు.
1.163.32
स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसङ्घावमर्दिनः ।
कुन्तिराजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम् ॥ १.१६३.३२ ॥
వసుదేవుని సోదరి, శత్రుసమూహాలను అణచినది, కుంతిరాజు కుమార్తె అయిన కుంతి, సర్వ సద్గుణాలతో పూజితురాలు.
1.163.33
स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोर्महात्मनः ।
तथैव चास्मज्जननीं पुण्डरीकोदरप्रभाम् ॥ १.१६३.३३ ॥
విచిత్రవీర్యుని కోడలు, మహాత్ముడైన పాండు భార్య, మా తల్లి, కమలం లోపలి భాగం వంటి కాంతి కలది.
1.163.34
सुकुमारतरामेनां महार्हशयनोचिताम् ।
शयानां पश्यताऽद्येह पृथिव्यामतथोचिताम् ॥ १.१६३.३४ ॥
ఈమె అత్యంత సుకుమారి, విలువైన పడకలకు తగినది; ఈరోజు ఇక్కడ నేలపై పడుకుని ఉండటం చూడండి, అది ఆమెకు తగనిది.
1.163.35
धर्मादिन्द्राच्च वाताच्च सुपुवे या सुतानिमान् ।
सेयं भूमौ परिश्रान्ता शेषे प्रासादशायिनी ॥ १.१६३.३५ ॥
ధర్మునిచే, ఇంద్రునిచే, వాయువుచే ఈ కుమారులను కన్నది, మేడలలో నిద్రించినది, ఇప్పుడు అలసి నేలపై పడుకుంది.
1.163.36
किं नु दुःखतरं शक्यं मया द्रष्टुमतः परम् ।
योऽहमद्य नरव्याघ्रान्सुप्तान्पश्यामि भूतले ॥ १.१६३.३६ ॥
దీనికంటే దుఃఖకరమైనది నేను ఇంకా ఏమి చూడగలను, ఈ రోజు నరులలో పులుల వంటి వీరులు నేలపై నిద్రిస్తుండటం నేను చూస్తున్నాను.
1.163.37
त्रिषु लोकेषु यो राज्यं धर्मनित्योऽर्हते नृपः ।
सो।़यं भूमौ परिश्रान्तः शेते प्राकृतवत्कथम् ॥ १.१६३.३७ ॥
మూడు లోకాలలో రాజ్యానికి అర్హుడూ, ఎల్లప్పుడూ ధర్మనిష్ఠుడూ అయిన ఈ రాజు అలసి, సామాన్య మనిషిలా నేలపై ఎలా పడుకుని ఉన్నాడు?
1.163.38
अयं नीलाम्बुदश्यामो नरेष्वप्रतिमोऽर्जुनः ।
शेते प्राकृतवद्भूमौ ततो दुःखतरं नु किम् ॥ १.१६३.३८ ॥
నీలమేఘంలా నల్లని వర్ణం గల, మనుషులలో సాటిలేని అర్జునుడు సామాన్యుడిలా నేలపై పడుకుని ఉన్నాడు — దీనికంటే దుఃఖకరమైనది ఏముంది?
1.163.39
अश्विनाविव देवानां याविमौ रूपसंपदा ।
तौ प्राकृतवदद्येमौ प्रसुप्तौ धरणीतले ॥ १.१६३.३९ ॥
దేవతల అశ్వినీదేవతల వంటి, రూపసంపదలో సాటిలేని ఈ ఇద్దరూ నేడు సామాన్యుల్లా నేలపై గాఢంగా నిద్రిస్తున్నారు.
1.163.40
ज्ञातयो यस्य नै स्युर्विषमाः कुलपांसनाः ।
स जीवेत सुखं लोके ग्रामद्रुम इवैकजः ॥ १.१६३.४० ॥
ఎవరికి బంధువులు విరోధులుగా, కులాన్ని నాశనం చేసేవారుగా లేరో, అతడే లోకంలో సుఖంగా జీవిస్తాడు — ఊరిలోని ఒంటరి వృక్షంలా.
1.163.41
एको वृक्षो हि यो ग्रामे भवेत्पर्णफलान्वितः ।
चैत्यो भवति निर्ज्ञातिरध्वनीनैश्च पूजितः ॥ १.१६३.४१ ॥
ఊరిలో ఆకులు, పండ్లతో నిండిన ఒకే ఒక వృక్షం పవిత్ర చైత్య వృక్షంగా మారి, బాటసారులచే పూజింపబడుతుంది — బంధువులు లేకపోయినా.
1.163.42
येषां च बहवः शूरा ज्ञातयो धर्ममाश्रिताः ।
ते जीवन्ति सुखं लोके भवन्ति च निरामयाः ॥ १.१६३.४२ ॥
ఎవరి బంధువులు, ఎంతో మంది శూరులు ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి ఉన్నారో, వారు లోకంలో సుఖంగా జీవించి రోగరహితులుగా ఉంటారు.
1.163.43
बलवन्तः समृद्धार्था मित्रबान्धवनन्दनाः ।
जीवन्त्यन्योन्यमाश्रित्य द्रुमाः काननजा इव ॥ १.१६३.४३ ॥
బలవంతులు, కోరికలు నెరవేరినవారు, మిత్రులకు బంధువులకు ఆనందం కలిగించేవారు ఒకరినొకరు ఆశ్రయించి జీవిస్తారు, అడవిలో పెరిగిన చెట్ల వలె.
1.163.44
वयं तु धृतराष्ट्रेण दुष्पुत्रेण दुरात्मना ।
राज्यलुब्धेन मूर्खेण दुर्मन्त्रिसहितेन वै ॥ १.१६३.४४ ॥
కానీ మేము దుష్ట పుత్రుడి తండ్రి, దుర్మార్గుడు, రాజ్యలోభి, మూర్ఖుడు, చెడు మంత్రులతో కూడిన ధృతరాష్ట్రుడి చేత (బాధింపబడ్డాము).
1.163.45
दुष्टेनाधर्मशीलेन स्वार्थनिष्ठैकबुद्धिना ।
विवासिता न दग्धाश्च क्षत्तुर्बुद्धिपराक्रमात् ॥ १.१६३.४५ ॥
దుష్టుడు, అధర్మ ప్రవర్తన కలవాడు, స్వార్థంలోనే ఏకాగ్రమైన బుద్ధి కలవాడు (ధృతరాష్ట్రుడు) మమ్మల్ని వెళ్ళగొట్టాడు; కానీ క్షత్తు (విదురుని) బుద్ధి పరాక్రమాల వల్ల మేము దహించబడలేదు.
1.163.46
तस्मान्मुक्ता वयं दाहादिमं वृक्षमुपाश्रिताः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामः प्राप्ताः क्लेशमनुत्तमम् ॥ १.१६३.४६ ॥
అందువల్ల దహనం మొదలైన వాటి నుండి విడుదలై మేము ఈ చెట్టును ఆశ్రయించాము. ఇప్పుడు ఏ దిక్కుకు వెళ్దాం? అత్యంత కష్టాన్ని పొందాము.
1.163.47
सकामो भव दुर्बुद्धे धार्तराष्ट्राल्पदर्शन ।
नूनं देवाः प्रसन्नास्ते नानुज्ञां मे युधिष्ठिरः ॥ १.१६३.४७ ॥
దుర్బుద్ధీ, ధృతరాష్ట్రుని కుమారా, అల్పదృష్టీ! నీ కోరిక నెరవేరుగాక. నిశ్చయంగా దేవతలు నీ పట్ల ప్రసన్నులయ్యారు, ఎందుకంటే యుధిష్ఠిరుడు నాకు (నిన్ను చంపే) అనుమతి ఇవ్వలేదు.
1.163.48
प्रयच्छति वधे तुभ्यं तेन जीवसि दुर्मते ।
नन्वद्य ससुतामात्यं सकर्णानुजसौबलम् ॥ १.१६३.४८ ॥
అతడు (యుధిష్ఠిరుడు) నిన్ను వధించడానికి వదిలిపెడుతున్నాడు; అందువల్ల, ఓ మూర్ఖుడా, నీవు బ్రతికి ఉన్నావు. ఈ రోజే, కుమారులు మంత్రులు, కర్ణుడు, అతని సోదరులు, సౌబలునితో కలిసి (నీవు నశించాలి).
1.163.49
गत्वा क्रोधसमाविष्टः प्रेषयिष्ये यमक्षयम् ।
किं नु शक्यं मया कर्तुं यत्तेन क्रुध्यते नृपः ॥ १.१६३.४९ ॥
కోపంతో నిండిపోయి వెళ్ళి వాడిని యమలోకానికి పంపుతాను. రాజు ఎవరిపై కోపంగా ఉన్నారో, వారి కోసం నేనేమి చేయగలను?
1.163.50
धर्मात्मा पाण्डवश्रेष्ठः पापाचार युधिष्ठिरः ।
एवमुक्त्वा महाबाहुः क्रोधसन्दीप्तमानसः ॥ १.१६३.५० ॥
ధర్మాత్ముడు, పాండవులలో శ్రేష్ఠుడు యుధిష్ఠిరుడు, పాపాచారుడైన వానిపట్ల ఇలా చెప్పగా, మహాబాహువైన భీముని మనసు కోపంతో మండిపోయింది.
1.163.51
करं करेण निष्पिष्य निःश्वसन्दीनमानसः ।
पुनर्दीनमना भूत्वा शान्तार्चिरिव पावकः ॥ १.१६३.५१ ॥
చేతితో చేతిని నొక్కి, దీనమైన మనసుతో నిట్టూర్చి, మళ్ళీ దుఃఖిత మనసుతో అయ్యాడు—ఆరిపోయిన జ్వాల గల అగ్నిలా.
1.163.52
भ्रातॄन्महीतले सुप्तानवैक्षत वृकोदरः ।
विश्वस्तानिव संविष्टान्पृथग्जनसमानिव ॥ १.१६३.५२ ॥
నేలపై నిద్రిస్తున్న సోదరులను వృకోదరుడు చూశాడు; వారు నిశ్చింతగా పడుకుని ఉన్నారు, సామాన్య జనుల వలె.
1.163.53
नातिदूरेण नगरं वनादस्माद्धि लक्षये ।
जागर्तव्ये स्वपन्तीमे हन्त जागर्म्यहंस्वयम् ॥ १.१६३.५३ ॥
ఈ నగరం ఈ అడవికి అంత దూరంగా లేదని నేను చూస్తున్నాను. మేల్కొని ఉండాల్సిన వీరు నిద్రపోతున్నారు; అయ్యో! నేనే మేల్కొని ఉంటాను.
1.163.54
प्राश्यन्तीमे जलं पश्चात्प्रतिबुद्धा जितक्लमाः ।
इति भीमो व्यवस्यैव जजागार स्वयं तदा ॥ १.१६३.५४ ॥
వీరు నీరు త్రాగి, అలసట తీరాక తర్వాత మేల్కొంటారు. ఇలా నిశ్చయించుకుని భీముడు అప్పుడు స్వయంగా మేల్కొని ఉన్నాడు.