ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.163
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.163.1
तेन विक्रममाणेन ऊरुवेगसमीरितम् ।
वनं सवृक्षविटपं व्याघूर्णितमिवाभवत् ॥ १.१६३.१ ॥
ಅವನು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಾಗ, ತೊಡೆಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಕಂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಡು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸುತ್ತಿದಂತಾಯಿತು.
1.163.2
जङ्गावातो ववौ चास्य शुचिशुक्रागमे यथा ।
आवर्जितालतावृक्षं मार्गं चक्रे महाबलः ॥ १.१६३.२ ॥
ಅವನ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಬೀಸಿದ ಗಾಳಿ, ಶುಚಿಯಾದ ಶುಕ್ಲ ಋತುವಿನ ಆಗಮನದಂತೆ ಬೀಸಿತು; ಮಹಾಬಲನು ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನೂ ಮರಗಳನ್ನೂ ಬಗ್ಗಿಸಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿದನು.
1.163.3
स मृद्गन्पुष्पितांश्चैव फलितांश्च वनस्पतीन् ।
अवरुज्य ययौ गुल्मान्पथस्तस्य समीपजान् ॥ १.१६३.३ ॥
ಅವನು ಹೂಬಿಟ್ಟ, ಫಲ ಬಿಟ್ಟ ಮರಗಳನ್ನು ತುಳಿದು ಮುರಿದು ಸಾಗಿದನು; ಅವನ ದಾರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಬೆಳೆದ ಪೊದೆಗಳನ್ನೂ ಮುರಿದನು.
1.163.4
स रोषित इव क्रुद्धो वने भञ्जन्महाद्रुमान् ।
त्रिप्रस्रुतमदः शुष्मी षष्टिवर्षो मतङ्गराट् ॥ १.१६३.४ ॥
ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದವನಂತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಿದ್ದನು—ಮೂರು ಕಡೆಗಳಿಂದ ಮದವನ್ನು ಸುರಿಸುವ, ಬಲಶಾಲಿ, ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ಗಜರಾಜ.
1.163.5
गच्छतस्तस्य वेगेन तार्क्ष्यमारुतरंहसः ।
भीमस्य पाण्डुपुत्राणां मूर्च्छेव समजायत ॥ १.१६३.५ ॥
ಗರುಡ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ವೇಗದಂತೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮನ ವೇಗದಿಂದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರಿಗೆ ಮೂರ್ಛೆ ಬಂದಂತಾಯಿತು.
1.163.6
असकृच्चापि सतीर्य दूरपारं भुजप्लवैः ।
पथि प्रच्छन्नमासेदुर्धार्तराष्ट्रभयात्तदा ॥ १.१६३.६ ॥
ಪದೇ ಪದೇ ಭುಜಗಳೆಂಬ ತೆಪ್ಪಗಳಿಂದ ದೂರದ ದಡವನ್ನು ದಾಟಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಭಯದಿಂದ ಅವರು ಆಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿ ತಲುಪಿದರು.
1.163.7
कृच्छ्रेण मातरं चैव सुकुमारीं यशस्विनीम् ।
अवहत्स तु पृष्ठेन रोधःसु विषमेषु च ॥ १.१६३.७ ॥
ಕಷ್ಟದಿಂದ ಅವನು ತಾಯಿಯನ್ನು, ಸುಕುಮಾರಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿನಿಯೂ ಆದ ಆಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತನು; ಏರುತಗ್ಗಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ.
1.163.8
अगमच्च वनोद्देशमल्पमूलफलोदकम् ।
क्रूरपक्षिमृगं घोरं सायाह्ने भरतर्षभ ॥ १.१६३.८ ॥
ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬೇರು, ಹಣ್ಣು, ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ, ಕ್ರೂರ ಪಕ್ಷಿಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಭಯಂಕರ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದನು, ಓ ಭರತರ್ಷಭ.
1.163.9
घोरा समभवत्सन्ध्या दारुणा मृगपक्षिणः ।
अप्रकाशा दिशः सर्वा वातैरासन्ननार्तवैः ॥ १.१६३.९ ॥
ಸಂಧ್ಯೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ದಾರುಣವಾಯಿತು; ಅಕಾಲದ ಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಬೆಳಕಿಲ್ಲದಂತಾದವು.
1.163.10
शीर्णपर्णफलै राजन्बहुगुल्मक्षुपद्रुमैः ।
भग्नावभुग्नभूयिष्ठैर्नानाद्रुमसमाकुलैः ॥ १.१६३.१० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಉದುರಿದ ಎಲೆ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಅನೇಕ ಪೊದೆ ಗಿಡ ಮರಗಳಿಂದ, ಬಹುತೇಕ ಮುರಿದು ಬಾಗಿದ ನಾನಾ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು.
1.163.11
ते श्रमेण च कौरव्यास्तृष्णया च प्रपीडिताः ।
नाशक्नुवंस्तदा गन्तुं निद्रया च प्रवृद्धया ॥ १.१६३.११ ॥
ಆ ಕುರುವಂಶಜರು ಆಯಾಸದಿಂದ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಆಗ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾದರು; ಪ್ರಬಲ ನಿದ್ರೆಯಿಂದಲೂ.
1.163.12
न्यविशन्ति हि ते सर्वे निरास्वादे महावने ।
रात्र्यामेव गतास्तूर्णं चतुर्विंशतियोजनम्।
ततस्तृषा परिक्लन्ता कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१६३.१२ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ ಆ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಬೇಗನೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಯೋಜನ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರು. ಆಗ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ದಣಿದ ಕುಂತಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
1.163.13
माता सती पाण्डवानां पञ्चानां मध्यतः स्थिता ।
तृष्णया हि परीताऽहमनाथेव महावने ॥ १.१६३.१३ ॥
ಐವರು ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುವ ಸತಿ ತಾಯಿ ನಾನು; ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲಿ, ಈ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಅನಾಥೆಯಂತೆ ಇದ್ದೇನೆ.
1.163.14
इतः परं तु शक्ताहं गन्तुं च न पदात्पदम् ।
शयिष्ये वृक्षमूलेऽत्र धार्तराष्ट्रा हरन्तु माम् ॥ १.१६३.१४ ॥
ಇನ್ನು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ನಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲೇ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತೇನೆ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ನನ್ನನ್ನು ಒಯ್ಯಲಿ.
1.163.15
शृणु भीम वचो मह्यं तव बाहुबलात्पुरः ।
स्थातुं न शक्ताः कौरव्याः किं बिभेषि पृथासुत ॥ १.१६३.१५ ॥
ಭೀಮ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು — ನಿನ್ನ ಭುಜಬಲದ ಮುಂದೆ ಕೌರವರು ನಿಲ್ಲಲಾರರು; ಪೃಥೆಯ ಮಗನೇ, ಏಕೆ ಹೆದರುತ್ತೀಯ?
1.163.16
अन्यो रथो न मेऽस्तीह भीमसेनादृते भुवि ।
धार्तराष्ट्राद्वृथा भीरुर्न मां स्वप्तुमिहेच्छसि ॥ १.१६३.१६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಬೇರೆ ರಥವಿಲ್ಲ; ಹೇ ಹೇಡಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೆದರಿ ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಲಗಲು ಬಿಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.163.17
भीमपृष्ठस्थिता चेत्थं दूयमानेन चेतसा ।
निश्यध्वनि रुदन्ती सा निद्रावश्मुपागता ॥ १.१६३.१७ ॥
ಭೀಮನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಒರಗಿದ ಆಕೆ, ಹೀಗೆ ನೊಂದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ, ನಿದ್ರೆಗೆ ವಶಳಾದಳು.
1.163.18
तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्य मातृस्नेहात्प्रजल्पितम् ।
कारुण्येन मनस्तप्तं गमनायोपचक्रमे ॥ १.१६३.१८ ॥
ಭೀಮಸೇನನು ತಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಡಿದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ನೊಂದು, ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
1.163.19
ततो भीमो वनं घोरं प्रविश्य विजनं महत् ।
न्यग्रोधं विपुलच्छायं रमणीयं ददर्श ह ॥ १.१६३.१९ ॥
ನಂತರ ಭೀಮನು ಆ ಭಯಂಕರವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ವಿಶಾಲ ನೆರಳಿನ ರಮಣೀಯ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ಕಂಡನು.
1.163.20
तत्र निक्षिप्य तान्सर्वानुवाच भरतर्षभः ।
पानीयं मृगयामीह तावद्विश्रम्यतामिह ॥ १.१६३.२० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಇಳಿಸಿ, ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ; ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನೀವು ಇಲ್ಲೇ ವಿಶ್ರಮಿಸಿರಿ."
1.163.21
एते रुवन्ति मधुरं सारसा जलचारिणः ।
ध्रुवमत्र जलस्थानं महच्चेति मतिर्मम ॥ १.१६३.२१ ॥
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಈ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮಧುರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
1.163.22
अनुज्ञातः स गच्छेति भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत ।
जगाम तत्र यत्र स्म सारसा जलचारिणः ॥ १.१६३.२२ ॥
"ಹೋಗು" ಎಂದು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಓ ಭಾರತ, ಅವನು ಜಲಚರ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು.
1.163.23
अपश्यत्पद्मिनीखण्डमण्डितं स सरोवरम् ।
स तत्र पीत्वा पानीयं स्नात्वा च भरतर्षभ ॥ १.१६३.२३ ॥
ಅವನು ತಾವರೆ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡನು. ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನೀರು ಕುಡಿದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು.
1.163.24
तेषामर्थे च जग्राह भ्रातॄणां भ्रातृवत्सलः ।
उत्तरीयेण पानीयमानयामास भारत ॥ १.१६३.२४ ॥
ಅವರಿಗಾಗಿ, ಸಹೋದರರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವುಳ್ಳವನು ಮೇಲುಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಓ ಭಾರತ, ಅವರಿಗಾಗಿ ತಂದನು.
1.163.25
पङ्कजानामनेकैश्च पत्रैर्बध्वा पृथक्पृथक् ।
गव्यूतिमात्रादागत्य त्वरितो मातरं प्रति।
शोकदुःखपरीतात्मा निशश्वासोरगो यथा ॥ १.१६३.२५ ॥
ಅನೇಕ ತಾವರೆ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಗವ್ಯೂತಿ ದೂರದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು; ಶೋಕ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ ಸರ್ಪದಂತೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟನು.
1.163.26
स सुप्तां मातरं भ्रातॄन्निद्राविद्रावितौजसः ।
महारौद्रे वने घोरे वृक्षमूले सुशीतले ॥ १.१६३.२६ ॥
ಅವನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹೋದರರನ್ನು ನೋಡಿದನು; ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿತ್ತು; ಆ ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ಘೋರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ತಂಪಾದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ.
1.163.27
विक्षिप्तकरपादांश्च दीर्घोच्छ्वासान्महाबलान् ।
ऊर्ध्ववक्त्रान्महाकायान्पञ्चेन्द्रानिव भूपते ॥ १.१६३.२७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ, ದೀರ್ಘ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೇಲ್ಮುಖ ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೊಡ್ಡ ದೇಹ ಮಹಾಬಲರಾಗಿ, ಐವರು ಇಂದ್ರರಂತೆ ಇದ್ದರು.
1.163.28
अज्ञातवृक्षनित्यस्थप्रेतराक्षससाध्वसान् ।
दृष्ट्वा वै भृशशोकार्तो बिललापानिलात्मजः ॥ १.१६३.२८ ॥
ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಜ್ಞಾತ ಪ್ರೇತ-ರಾಕ್ಷಸರ ಭಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತಿ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ವಾಯುಪುತ್ರ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು.
1.163.29
भृशं शोकपरीत्मा विललाप वृकोदरः ॥ १.१६३.२९ ॥
ಅತಿ ಶೋಕದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಆವೃತಗೊಂಡ ವೃಕೋದರನು ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು.
1.163.30
अतः कष्टतरं किं नु द्रष्टव्यं हि भविष्यति ।
यत्पश्यामि महीसुप्तान्भ्रातॄनद्य सुमन्दभाक् ॥ १.१६३.३० ॥
ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಠಿಣವಾದುದು ಇನ್ನೇನು ನೋಡಬೇಕಾಗುವುದೋ? ಇಂದು ನಾನು ಅತಿ ದುರ್ಭಾಗ್ಯನಾಗಿ ಸಹೋದರರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!
1.163.31
शयनेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावते ।
नाधिजग्मुस्तदा निद्रां तेऽद्य सुप्ता महीतले ॥ १.१६३.३१ ॥
ಹಿಂದೆ ವಾರಣಾವತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಮೇಲೂ ಆಗ ನಿದ್ರೆ ಬಾರದವರು ಇಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ.
1.163.32
स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसङ्घावमर्दिनः ।
कुन्तिराजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम् ॥ १.१६३.३२ ॥
ವಸುದೇವನ ತಂಗಿ, ಶತ್ರುಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಮರ್ದಿಸುವವಳು, ಕುಂತಿರಾಜನ ಮಗಳಾದ ಕುಂತಿ, ಎಲ್ಲ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತಳು.
1.163.33
स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोर्महात्मनः ।
तथैव चास्मज्जननीं पुण्डरीकोदरप्रभाम् ॥ १.१६३.३३ ॥
ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಸೊಸೆ, ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡುವಿನ ಪತ್ನಿ, ನಮ್ಮ ತಾಯಿ, ತಾವರೆಯ ಒಳಭಾಗದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವಳು.
1.163.34
सुकुमारतरामेनां महार्हशयनोचिताम् ।
शयानां पश्यताऽद्येह पृथिव्यामतथोचिताम् ॥ १.१६३.३४ ॥
ಇವಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಕುಮಾರಿ, ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಹಾಸಿಗೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳು; ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದು ಅವಳಿಗೆ ಅಯೋಗ್ಯ.
1.163.35
धर्मादिन्द्राच्च वाताच्च सुपुवे या सुतानिमान् ।
सेयं भूमौ परिश्रान्ता शेषे प्रासादशायिनी ॥ १.१६३.३५ ॥
ಧರ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತವಳು, ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದವಳು, ಈಗ ದಣಿದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಳೆ.
1.163.36
किं नु दुःखतरं शक्यं मया द्रष्टुमतः परम् ।
योऽहमद्य नरव्याघ्रान्सुप्तान्पश्यामि भूतले ॥ १.१६३.३६ ॥
ಇದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ನಾನು ಇನ್ನೇನು ನೋಡಬಲ್ಲೆ, ಇಂದು ನರವ್ಯಾಘ್ರರಂತಿರುವವರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
1.163.37
त्रिषु लोकेषु यो राज्यं धर्मनित्योऽर्हते नृपः ।
सो।़यं भूमौ परिश्रान्तः शेते प्राकृतवत्कथम् ॥ १.१६३.३७ ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೂ, ಸದಾ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ಆದ ಈ ರಾಜನು ದಣಿದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ?
1.163.38
अयं नीलाम्बुदश्यामो नरेष्वप्रतिमोऽर्जुनः ।
शेते प्राकृतवद्भूमौ ततो दुःखतरं नु किम् ॥ १.१६३.३८ ॥
ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಸಾಮಾನ್ಯನಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ — ಇದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಏನಿದೆ?
1.163.39
अश्विनाविव देवानां याविमौ रूपसंपदा ।
तौ प्राकृतवदद्येमौ प्रसुप्तौ धरणीतले ॥ १.१६३.३९ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆಗಳಂತೆ, ರೂಪಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನರಾದ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಇಂದು ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ.
1.163.40
ज्ञातयो यस्य नै स्युर्विषमाः कुलपांसनाः ।
स जीवेत सुखं लोके ग्रामद्रुम इवैकजः ॥ १.१६३.४० ॥
ಯಾರ ಬಂಧುಗಳು ವಿರೋಧಿಗಳೂ ಕುಲನಾಶಕರೂ ಆಗಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ — ಹಳ್ಳಿಯ ಏಕಾಂಗಿ ಮರದಂತೆ.
1.163.41
एको वृक्षो हि यो ग्रामे भवेत्पर्णफलान्वितः ।
चैत्यो भवति निर्ज्ञातिरध्वनीनैश्च पूजितः ॥ १.१६३.४१ ॥
ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆ-ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದೇ ಮರವು ಪವಿತ್ರ ಚೈತ್ಯವೃಕ್ಷವಾಗಿ ದಾರಿಹೋಕರಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ — ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ.
1.163.42
येषां च बहवः शूरा ज्ञातयो धर्ममाश्रिताः ।
ते जीवन्ति सुखं लोके भवन्ति च निरामयाः ॥ १.१६३.४२ ॥
ಯಾರ ಅನೇಕ ಶೂರ ಬಂಧುಗಳು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಬದುಕಿ ರೋಗರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
1.163.43
बलवन्तः समृद्धार्था मित्रबान्धवनन्दनाः ।
जीवन्त्यन्योन्यमाश्रित्य द्रुमाः काननजा इव ॥ १.१६३.४३ ॥
ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಸಮೃದ್ಧ ಉದ್ದೇಶವುಳ್ಳವರು, ಮಿತ್ರರಿಗೂ ಬಂಧುಗಳಿಗೂ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವರು ಪರಸ್ಪರ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮರಗಳಂತೆ.
1.163.44
वयं तु धृतराष्ट्रेण दुष्पुत्रेण दुरात्मना ।
राज्यलुब्धेन मूर्खेण दुर्मन्त्रिसहितेन वै ॥ १.१६३.४४ ॥
ಆದರೆ ನಾವು ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರರ ತಂದೆ, ದುರಾತ್ಮ, ರಾಜ್ಯಲೋಭಿ, ಮೂರ್ಖ, ದುಷ್ಟ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆಯಿದ್ದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಂದ (ಕಷ್ಟಕ್ಕೊಳಗಾದೆವು).
1.163.45
दुष्टेनाधर्मशीलेन स्वार्थनिष्ठैकबुद्धिना ।
विवासिता न दग्धाश्च क्षत्तुर्बुद्धिपराक्रमात् ॥ १.१६३.४५ ॥
ದುಷ್ಟನೂ, ಅಧರ್ಮಾಚಾರಿಯೂ, ಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನೂ ಆದ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಂದ) ನಾವು ಗಡೀಪಾರುಗೊಂಡೆವು; ಆದರೆ ಕ್ಷತ್ತು (ವಿದುರನ) ಬುದ್ಧಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಾವು ಸುಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.
1.163.46
तस्मान्मुक्ता वयं दाहादिमं वृक्षमुपाश्रिताः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामः प्राप्ताः क्लेशमनुत्तमम् ॥ १.१६३.४६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ನಾವು ಈ ಮರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗೋಣ? ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ.
1.163.47
सकामो भव दुर्बुद्धे धार्तराष्ट्राल्पदर्शन ।
नूनं देवाः प्रसन्नास्ते नानुज्ञां मे युधिष्ठिरः ॥ १.१६३.४७ ॥
ಓ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನೇ, ಅಲ್ಪದೃಷ್ಟಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಆಸೆ ಈಡೇರಲಿ. ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನನಗೆ (ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು) ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
1.163.48
प्रयच्छति वधे तुभ्यं तेन जीवसि दुर्मते ।
नन्वद्य ससुतामात्यं सकर्णानुजसौबलम् ॥ १.१६३.४८ ॥
ಅವನು (ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಅದರಿಂದಲೇ, ಮೂರ್ಖನೇ, ನೀನು ಬದುಕಿದ್ದೀಯ. ಇಂದೇ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕರ್ಣ, ಅವನ ತಮ್ಮಂದಿರು ಮತ್ತು ಶಕುನಿಯೊಂದಿಗೆ (ನೀನು ನಾಶವಾಗಬೇಕು).
1.163.49
गत्वा क्रोधसमाविष्टः प्रेषयिष्ये यमक्षयम् ।
किं नु शक्यं मया कर्तुं यत्तेन क्रुध्यते नृपः ॥ १.१६३.४९ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ರಾಜನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾರೋ ಅವನಿಗಾಗಿ ನಾನು ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲೆ?
1.163.50
धर्मात्मा पाण्डवश्रेष्ठः पापाचार युधिष्ठिरः ।
एवमुक्त्वा महाबाहुः क्रोधसन्दीप्तमानसः ॥ १.१६३.५० ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನ ಮನಸ್ಸು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದೆದ್ದಿತು.
1.163.51
करं करेण निष्पिष्य निःश्वसन्दीनमानसः ।
पुनर्दीनमना भूत्वा शान्तार्चिरिव पावकः ॥ १.१६३.५१ ॥
ಕೈಯಿಂದ ಕೈಯನ್ನು ಒತ್ತಿ, ದೀನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ದುಃಖಿತ ಮನಸ್ಸಿನವನಾದನು—ಆರಿದ ಜ್ವಾಲೆಯ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ.
1.163.52
भ्रातॄन्महीतले सुप्तानवैक्षत वृकोदरः ।
विश्वस्तानिव संविष्टान्पृथग्जनसमानिव ॥ १.१६३.५२ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಸಹೋದರರನ್ನು ವೃಕೋದರನು ನೋಡಿದನು; ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮಲಗಿದ್ದ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
1.163.53
नातिदूरेण नगरं वनादस्माद्धि लक्षये ।
जागर्तव्ये स्वपन्तीमे हन्त जागर्म्यहंस्वयम् ॥ १.१६३.५३ ॥
ಈ ನಗರವು ಈ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ಎಚ್ಚರವಿರಬೇಕಾದವರು ಇವರು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅಯ್ಯೋ! ನಾನೇ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತೇನೆ.
1.163.54
प्राश्यन्तीमे जलं पश्चात्प्रतिबुद्धा जितक्लमाः ।
इति भीमो व्यवस्यैव जजागार स्वयं तदा ॥ १.१६३.५४ ॥
ಇವರು ನೀರು ಕುಡಿದು, ಆಯಾಸ ನೀಗಿದ ನಂತರ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಭೀಮನು ಆಗ ತಾನೇ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದನು.