マハーバーラタ · 章 1.163
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.163.1
तेन विक्रममाणेन ऊरुवेगसमीरितम् ।
वनं सवृक्षविटपं व्याघूर्णितमिवाभवत् ॥ १.१६३.१ ॥
彼が勇んで進むと、腿の勢いに揺り動かされた森は、木々や枝ごと、まるで渦を巻くかのようになった。
1.163.2
जङ्गावातो ववौ चास्य शुचिशुक्रागमे यथा ।
आवर्जितालतावृक्षं मार्गं चक्रे महाबलः ॥ १.१६३.२ ॥
彼の両脚から吹く風は、清らかで明るい季節の訪れのように吹き、大力の者は蔓と木々を曲げて道を作った。
1.163.3
स मृद्गन्पुष्पितांश्चैव फलितांश्च वनस्पतीन् ।
अवरुज्य ययौ गुल्मान्पथस्तस्य समीपजान् ॥ १.१६३.३ ॥
彼は花咲き実った木々を踏みつけ折りながら進み、道の近くに生えた茂みも折っていった。
1.163.4
स रोषित इव क्रुद्धो वने भञ्जन्महाद्रुमान् ।
त्रिप्रस्रुतमदः शुष्मी षष्टिवर्षो मतङ्गराट् ॥ १.१६३.४ ॥
彼は怒り狂ったかのように森の大木を折っていた——三か所から発情の液を流す、力強い六十歳の象王。
1.163.5
गच्छतस्तस्य वेगेन तार्क्ष्यमारुतरंहसः ।
भीमस्य पाण्डुपुत्राणां मूर्च्छेव समजायत ॥ १.१६३.५ ॥
ガルダと風のような速さで進むビーマの勢いに、パーンドゥの息子たちは気を失ったかのようになった。
1.163.6
असकृच्चापि सतीर्य दूरपारं भुजप्लवैः ।
पथि प्रच्छन्नमासेदुर्धार्तराष्ट्रभयात्तदा ॥ १.१६३.६ ॥
何度も腕の筏で遠い岸を渡り、ドリタラーシュトラの息子たちへの恐れから、彼らは人目につかぬ道を通って至った。
1.163.7
कृच्छ्रेण मातरं चैव सुकुमारीं यशस्विनीम् ।
अवहत्स तु पृष्ठेन रोधःसु विषमेषु च ॥ १.१६३.७ ॥
彼は苦労して母と、か弱く名高い彼女を背に負い、起伏の激しい場所をも進んだ。
1.163.8
अगमच्च वनोद्देशमल्पमूलफलोदकम् ।
क्रूरपक्षिमृगं घोरं सायाह्ने भरतर्षभ ॥ १.१६३.८ ॥
夕暮れ時、彼は根や果実や水の乏しい、凶暴な鳥獣に満ちた恐ろしい森の一帯に着いた、バラタの牡牛よ。
1.163.9
घोरा समभवत्सन्ध्या दारुणा मृगपक्षिणः ।
अप्रकाशा दिशः सर्वा वातैरासन्ननार्तवैः ॥ १.१६३.९ ॥
黄昏は恐ろしくなり、獣や鳥にとって凄惨となった。季節外れの風で四方はすべて暗くなった。
1.163.10
शीर्णपर्णफलै राजन्बहुगुल्मक्षुपद्रुमैः ।
भग्नावभुग्नभूयिष्ठैर्नानाद्रुमसमाकुलैः ॥ १.१६३.१० ॥
王よ、落ちた葉と果実に覆われ、多くの茂みや灌木や木々が密生し、大半は折れ曲がり、様々な木々に満ちていた。
1.163.11
ते श्रमेण च कौरव्यास्तृष्णया च प्रपीडिताः ।
नाशक्नुवंस्तदा गन्तुं निद्रया च प्रवृद्धया ॥ १.१६३.११ ॥
疲労と渇きに苦しめられたクル族の子孫たちは、そのとき歩き続けることができず、深い眠気にも打ち負かされた。
1.163.12
न्यविशन्ति हि ते सर्वे निरास्वादे महावने ।
रात्र्यामेव गतास्तूर्णं चतुर्विंशतियोजनम्।
ततस्तृषा परिक्लन्ता कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१६३.१२ ॥
一行は味気ないその大森林に留まった。夜のうちに二十四ヨージャナを急いで越えていたのである。そのとき、渇きに疲れ果てたクンティーはこう言った。
1.163.13
माता सती पाण्डवानां पञ्चानां मध्यतः स्थिता ।
तृष्णया हि परीताऽहमनाथेव महावने ॥ १.१६३.१३ ॥
五人のパーンダヴァの真ん中に立つ貞淑な母である私は、渇きに打ちひしがれ、この大森林でまるで庇護のない者のようである。
1.163.14
इतः परं तु शक्ताहं गन्तुं च न पदात्पदम् ।
शयिष्ये वृक्षमूलेऽत्र धार्तराष्ट्रा हरन्तु माम् ॥ १.१६३.१४ ॥
ここから先は一歩も歩けない。ここの木の根元に横たわろう。ドリタラーシトラの息子たちに連れ去らせよ。
1.163.15
शृणु भीम वचो मह्यं तव बाहुबलात्पुरः ।
स्थातुं न शक्ताः कौरव्याः किं बिभेषि पृथासुत ॥ १.१६३.१५ ॥
ビーマよ、私の言葉を聞け。お前の腕の力の前では、カウラヴァたちは立ち向かえない。プリターの息子よ、なぜ恐れるのか。
1.163.16
अन्यो रथो न मेऽस्तीह भीमसेनादृते भुवि ।
धार्तराष्ट्राद्वृथा भीरुर्न मां स्वप्तुमिहेच्छसि ॥ १.१६३.१६ ॥
この地上で私にはビーマセーナ以外の戦車はない。臆病者よ、ドリタラーシトラの息子たちを徒に恐れて、私をここで眠らせたいのか。
1.163.17
भीमपृष्ठस्थिता चेत्थं दूयमानेन चेतसा ।
निश्यध्वनि रुदन्ती सा निद्रावश्मुपागता ॥ १.१६३.१७ ॥
ビーマの背に身をもたせ、心を痛めながら、夜の道で泣きつつ、彼女は眠りの支配に落ちた。
1.163.18
तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्य मातृस्नेहात्प्रजल्पितम् ।
कारुण्येन मनस्तप्तं गमनायोपचक्रमे ॥ १.१६३.१८ ॥
ビーマセーナが母への愛から語った言葉を聞き、彼の心は憐れみに痛み、出立しようとした。
1.163.19
ततो भीमो वनं घोरं प्रविश्य विजनं महत् ।
न्यग्रोधं विपुलच्छायं रमणीयं ददर्श ह ॥ १.१६३.१९ ॥
そこでビーマは恐ろしく広大な人気のない森に入り、広い木陰を持つ美しいバニヤンの木を見た。
1.163.20
तत्र निक्षिप्य तान्सर्वानुवाच भरतर्षभः ।
पानीयं मृगयामीह तावद्विश्रम्यतामिह ॥ १.१६३.२० ॥
皆をそこに降ろした後、バラタの牡牛は言った。「私はここで水を探す。その間、皆ここで休め。」
1.163.21
एते रुवन्ति मधुरं सारसा जलचारिणः ।
ध्रुवमत्र जलस्थानं महच्चेति मतिर्मम ॥ १.१६३.२१ ॥
水辺に棲むこれらの鶴が甘美に鳴いている。ここにはきっと大きな水場があると私は思う。
1.163.22
अनुज्ञातः स गच्छेति भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत ।
जगाम तत्र यत्र स्म सारसा जलचारिणः ॥ १.१६३.२२ ॥
「行け」と兄から許しを得て、バーラタよ、彼は水辺の鶴のいるところへ向かった。
1.163.23
अपश्यत्पद्मिनीखण्डमण्डितं स सरोवरम् ।
स तत्र पीत्वा पानीयं स्नात्वा च भरतर्षभ ॥ १.१६३.२३ ॥
彼は蓮の群れで飾られたその湖を見た。バラタの牡牛よ、そこで彼は水を飲み、沐浴した。
1.163.24
तेषामर्थे च जग्राह भ्रातॄणां भ्रातृवत्सलः ।
उत्तरीयेण पानीयमानयामास भारत ॥ १.१६३.२४ ॥
兄弟を愛するあまり、彼は兄弟たちのために上衣に水を汲んで持ってきた、バーラタよ。
1.163.25
पङ्कजानामनेकैश्च पत्रैर्बध्वा पृथक्पृथक् ।
गव्यूतिमात्रादागत्य त्वरितो मातरं प्रति।
शोकदुःखपरीतात्मा निशश्वासोरगो यथा ॥ १.१६३.२५ ॥
多くの蓮の葉に別々に包み、一ガヴューティの距離から急いで母のもとへ来た。悲しみと苦しみに心を覆われ、蛇のように溜息をついた。
1.163.26
स सुप्तां मातरं भ्रातॄन्निद्राविद्रावितौजसः ।
महारौद्रे वने घोरे वृक्षमूले सुशीतले ॥ १.१६३.२६ ॥
彼は眠っている母と兄弟たちを見た。眠りに気力を奪われた彼らは、あの極めて恐ろしい森の、とても涼しい木の根元にいた。
1.163.27
विक्षिप्तकरपादांश्च दीर्घोच्छ्वासान्महाबलान् ।
ऊर्ध्ववक्त्रान्महाकायान्पञ्चेन्द्रानिव भूपते ॥ १.१६३.२७ ॥
王よ、手足を投げ出し、長く息をつき、顔を上に向けて、体は大きく力強く、五人のインドラのように横たわっていた。
1.163.28
अज्ञातवृक्षनित्यस्थप्रेतराक्षससाध्वसान् ।
दृष्ट्वा वै भृशशोकार्तो बिललापानिलात्मजः ॥ १.१६३.२८ ॥
木々に常に住む未知の亡霊や羅刹に怯える彼らを見て、極度の悲しみに苦しむ風の子は嘆き悲しんだ。
1.163.29
भृशं शोकपरीत्मा विललाप वृकोदरः ॥ १.१६३.२९ ॥
心を深い悲しみに覆われたヴリコーダラ（ビーマ）は嘆き悲しんだ。
1.163.30
अतः कष्टतरं किं नु द्रष्टव्यं हि भविष्यति ।
यत्पश्यामि महीसुप्तान्भ्रातॄनद्य सुमन्दभाक् ॥ १.१६३.३० ॥
これより苦しいものを、さらに何を見ることになるのだろう。今日、私は最も不運な者として、兄たちが地に眠っているのを見ている！
1.163.31
शयनेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावते ।
नाधिजग्मुस्तदा निद्रां तेऽद्य सुप्ता महीतले ॥ १.१६३.३१ ॥
かつてヴァーラナーヴァタで、最上の寝台にさえ眠りを得られなかった者たちが、今日は裸の大地に眠っている。
1.163.32
स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसङ्घावमर्दिनः ।
कुन्तिराजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम् ॥ १.१६३.३२ ॥
ヴァスデーヴァの妹、敵の群れを砕く者、クンティ王の娘クンティは、あらゆる徳によって尊敬されていた。
1.163.33
स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोर्महात्मनः ।
तथैव चास्मज्जननीं पुण्डरीकोदरप्रभाम् ॥ १.१६३.३३ ॥
ヴィチトラヴィーリヤの息子の妻、偉大なパーンドゥの妻、私たちの母であり、蓮の花の内部のように輝く者。
1.163.34
सुकुमारतरामेनां महार्हशयनोचिताम् ।
शयानां पश्यताऽद्येह पृथिव्यामतथोचिताम् ॥ १.१६३.३४ ॥
彼女は極めて繊細で、高価な寝台にふさわしい。今日ここで地上に横たわる姿を見よ、それは彼女にふさわしくない。
1.163.35
धर्मादिन्द्राच्च वाताच्च सुपुवे या सुतानिमान् ।
सेयं भूमौ परिश्रान्ता शेषे प्रासादशायिनी ॥ १.१६३.३५ ॥
ダルマ、インドラ、ヴァーユとの間にこれらの息子を産み、宮殿で眠っていた彼女が、今は疲れ果てて大地に横たわっている。
1.163.36
किं नु दुःखतरं शक्यं मया द्रष्टुमतः परम् ।
योऽहमद्य नरव्याघ्रान्सुप्तान्पश्यामि भूतले ॥ १.१६३.३६ ॥
これ以上に悲しいものを、私は見ることができるだろうか。今日、人中の虎たちが地に眠っているのを私は見ているのだ。
1.163.37
त्रिषु लोकेषु यो राज्यं धर्मनित्योऽर्हते नृपः ।
सो।़यं भूमौ परिश्रान्तः शेते प्राकृतवत्कथम् ॥ १.१६३.३७ ॥
三界の王たるにふさわしく、常に法に従う王が、疲れ果てて庶民のように地面に横たわっているとは、どうしたことか。
1.163.38
अयं नीलाम्बुदश्यामो नरेष्वप्रतिमोऽर्जुनः ।
शेते प्राकृतवद्भूमौ ततो दुःखतरं नु किम् ॥ १.१६३.३८ ॥
青い雨雲のように黒く、人々の中で比類なきアルジュナが、庶民のように地面に横たわっている。これより悲しいことがあろうか。
1.163.39
अश्विनाविव देवानां याविमौ रूपसंपदा ।
तौ प्राकृतवदद्येमौ प्रसुप्तौ धरणीतले ॥ १.१६३.३९ ॥
神々の双子アシュヴィンのように、美の富において比類なきこの二人が、今日は庶民のように大地の上で深く眠っている。
1.163.40
ज्ञातयो यस्य नै स्युर्विषमाः कुलपांसनाः ।
स जीवेत सुखं लोके ग्रामद्रुम इवैकजः ॥ १.१६३.४० ॥
親族が敵対せず家を滅ぼすことのない者は、村に一本立つ木のように、世で安楽に生きる。
1.163.41
एको वृक्षो हि यो ग्रामे भवेत्पर्णफलान्वितः ।
चैत्यो भवति निर्ज्ञातिरध्वनीनैश्च पूजितः ॥ १.१६३.४१ ॥
村に一本、葉と実に満ちた木があれば、それは聖なる祠の木となり、親族がなくとも旅人に敬われる。
1.163.42
येषां च बहवः शूरा ज्ञातयो धर्ममाश्रिताः ।
ते जीवन्ति सुखं लोके भवन्ति च निरामयाः ॥ १.१६३.४२ ॥
多くの勇士である親族が法に身を寄せる者は、世で安楽に生き、病なく過ごす。
1.163.43
बलवन्तः समृद्धार्था मित्रबान्धवनन्दनाः ।
जीवन्त्यन्योन्यमाश्रित्य द्रुमाः काननजा इव ॥ १.१६३.४३ ॥
力強く、望みが叶い、友と親族を喜ばせる人々は、森に生まれた樹木のように互いに頼り合って生きる。
1.163.44
वयं तु धृतराष्ट्रेण दुष्पुत्रेण दुरात्मना ।
राज्यलुब्धेन मूर्खेण दुर्मन्त्रिसहितेन वै ॥ १.१६३.४४ ॥
しかし私たちは、悪い息子たちの父で、邪悪な心を持ち、王国に貪欲で、愚かで、悪い大臣たちと組んだドリタラーシュトラによって苦しめられた。
1.163.45
दुष्टेनाधर्मशीलेन स्वार्थनिष्ठैकबुद्धिना ।
विवासिता न दग्धाश्च क्षत्तुर्बुद्धिपराक्रमात् ॥ १.१६३.४५ ॥
邪悪で不義の行いをし、ただ自分の利益のみに心を一つにした者によって、私たちは追放された。しかし、クシャッタ（ヴィドゥラ）の知恵と勇気のおかげで、焼き殺されることはなかった。
1.163.46
तस्मान्मुक्ता वयं दाहादिमं वृक्षमुपाश्रिताः ।
कां दिशं प्रतिपत्स्यामः प्राप्ताः क्लेशमनुत्तमम् ॥ १.१६३.४६ ॥
それゆえ、火などから逃れ、私たちはこの木に身を寄せた。now、どの方角へ向かおうか。私たちは無上の苦難に陥った。
1.163.47
सकामो भव दुर्बुद्धे धार्तराष्ट्राल्पदर्शन ।
नूनं देवाः प्रसन्नास्ते नानुज्ञां मे युधिष्ठिरः ॥ १.१६३.४७ ॥
邪悪な心の持国の子よ、近視眼の者よ、望みを叶えるがよい。神々は確かにお前に満足している。ユディシュティラが私に（お前を殺す）許しを与えなかったのだから。
1.163.48
प्रयच्छति वधे तुभ्यं तेन जीवसि दुर्मते ।
नन्वद्य ससुतामात्यं सकर्णानुजसौबलम् ॥ १.१६३.४८ ॥
彼はお前を死へと委ねている。だからお前はまだ生きているのだ、愚か者よ。まさに今日、お前の息子たちや大臣たち、カルナ、その兄弟たち、サウバラとともに、お前は殺されるべきなのだ。
1.163.49
गत्वा क्रोधसमाविष्टः प्रेषयिष्ये यमक्षयम् ।
किं नु शक्यं मया कर्तुं यत्तेन क्रुध्यते नृपः ॥ १.१६३.४९ ॥
怒りに満たされて行き、彼をヤマの館へ送ろう。王が怒っている者のために、私に何ができようか。
1.163.50
धर्मात्मा पाण्डवश्रेष्ठः पापाचार युधिष्ठिरः ।
एवमुक्त्वा महाबाहुः क्रोधसन्दीप्तमानसः ॥ १.१६३.५० ॥
正義の人であり、パーンダヴァの中で最も優れたユディシュティラがこう言うと、マハーバーフ（大腕）のビーマの心は怒りで燃え上がった。
1.163.51
करं करेण निष्पिष्य निःश्वसन्दीनमानसः ।
पुनर्दीनमना भूत्वा शान्तार्चिरिव पावकः ॥ १.१६३.५१ ॥
手と手を握りしめ、沈んだ心でため息をつき、再び悲しみに沈んだ。消えた炎のない火のように。
1.163.52
भ्रातॄन्महीतले सुप्तानवैक्षत वृकोदरः ।
विश्वस्तानिव संविष्टान्पृथग्जनसमानिव ॥ १.१६३.५२ ॥
ヴリコーダラ（狼腹）は地に眠る兄弟たちを見た。安らかに横たわる彼らは、まるで普通の人々のようであった。
1.163.53
नातिदूरेण नगरं वनादस्माद्धि लक्षये ।
जागर्तव्ये स्वपन्तीमे हन्त जागर्म्यहंस्वयम् ॥ १.१६३.५३ ॥
この町はこの森からそう遠くないと見える。見張っているべき者たちが眠っている。ああ、私自身が見張ろう。
1.163.54
प्राश्यन्तीमे जलं पश्चात्प्रतिबुद्धा जितक्लमाः ।
इति भीमो व्यवस्यैव जजागार स्वयं तदा ॥ १.१६३.५४ ॥
この者たちは水を飲み、疲れを癒やしてから後で目を覚ますだろう。そう決意して、ビーマはその時自ら目を覚ましていた。