महाभारत · अध्याय 1.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.165.1
तां विदित्वा चिरगतां हिडिम्बो राक्षसेश्वरः ।
अवतीर्य द्रुमात्तस्मादाजगामाशु पाण्डवान् ॥ १.१६५.१ ॥
ती बराच वेळ गेली आहे हे जाणून राक्षसराज हिडिंब त्या झाडावरून उतरून पटकन पांडवांकडे आला.
1.165.2
लोहिताक्षो महाबाहुरूर्ध्वकेशो महाननः ।
मेघसङ्घातवर्ष्मा च तीक्ष्णदंष्ट्रो भयानकः ॥ १.१६५.२ ॥
लाल डोळे, विशाल बाहू, उभे केस, मोठे तोंड, मेघांच्या समूहासारखे शरीर, तीक्ष्ण दाढा असलेला आणि भयानक.
1.165.3
तलं तलेन संहत्य बाहू विक्षिप्य चासकृत् ।
उद्वृत्तनेत्रः संक्रुद्धो दन्तान्दन्तेषु निष्कुषन् ॥ १.१६५.३ ॥
तळहाताने तळहात आपटत, वारंवार बाहू फिरवत, गरगरत्या डोळ्यांनी, अत्यंत क्रोधित होऊन दात दातांवर घासत.
1.165.4
कोऽद्य मे भोक्तुकामस्य विघ्नं चरति दुर्मतिः ।
न बिभेति हिडिम्बी च प्रेषिता किमनागता ॥ १.१६५.४ ॥
आज खाण्याची इच्छा असलेल्या माझ्या कामात अडथळा कोण दुर्बुद्धी करत आहे? हिडिंबीला पाठवले होते, ती का परत आली नाही, तिला भीती वाटली नाही का?
1.165.5
तमापतन्तं दृष्ट्वै तथा विकृतदर्शनम् ।
हिडिम्बोवाच वित्रस्ता भीमसेनमिदं वचः ॥ १.१६५.५ ॥
त्याला विकृत रूपात धावत येताना पाहून घाबरलेली हिडिंबा भीमसेनाला हे शब्द म्हणाली.
1.165.6
आपतत्येष दुष्टात्मा संक्रुद्धः पुरुषादकः ।
साऽहं त्वां भ्रातृभिः सार्धं यद्ब्रवीमि तथा कुरु ॥ १.१६५.६ ॥
हा दुष्टात्मा, संतप्त नरभक्षक धावत येत आहे. मी तुला आणि तुझ्या भावांना जे सांगते तसे कर.
1.165.7
अहं कामगमा वीर रक्षोबलसमन्विता ।
आरुहेमां मम श्रोणिं नेष्यामि त्वां विहायसा ॥ १.१६५.७ ॥
मी इच्छेनुसार जाणारी आहे, हे वीरा, राक्षसबलाने युक्त आहे. माझ्या कमरेवर चढ, मी तुला आकाशमार्गाने घेऊन जाईन.
1.165.8
प्रबोधयैतान्संसुप्तान्मातरं च परन्तप ।
सर्वानेव गमिष्याभि गृहीत्वा वो विहायसा ॥ १.१६५.८ ॥
हे शत्रुतापना, या झोपलेल्यांना आणि आईला जागे कर. तुम्हा सर्वांना धरून मी आकाशमार्गाने नेईन.
1.165.9
मा भैस्त्वं पृथुसुश्रोणि नैष कश्चिन्मयि स्थिते ।
अहमेनं हनिष्यामि पश्यन्त्यास्ते सुमध्यमे ॥ १.१६५.९ ॥
हे विशाल कटिप्रदेशे, भिऊ नकोस. मी असताना येथे कोणीही नाही. हे सुमध्यमे, पाहत राहा, मी याला मारीन.
1.165.10
नायं प्रतिबलो भीरु राक्षसापसदो मम ।
सोढुं युधि परिस्पन्दमथवा सर्वराक्षसाः ॥ १.१६५.१० ॥
हे भित्रे, हा नीच राक्षस माझ्या बरोबरीचा नाही. युद्धात माझा हल्ला सहन करण्यास हा किंवा सर्व राक्षस समर्थ नाहीत.
1.165.11
पश्य बाहू सुवृत्तौ मे हस्तिहस्तनिभाविमौ ।
ऊरू परिघसङ्काशौ संहतं चाप्युरो महत् ॥ १.१६५.११ ॥
पाहा, माझे हे सुडौल बाहू हत्तीच्या सोंडेसारखे आहेत; या मांड्या लोखंडी परिघासारख्या आहेत, आणि माझी छातीही विशाल व दृढ आहे.
1.165.12
विक्रमं मे यथेन्द्रस्य साऽद्य द्रक्ष्यसि शोभने ।
माऽवमंस्थाः पृथुश्रोणि मत्वा मामिह मानुषम् ॥ १.१६५.१२ ॥
हे सुंदरी, आज तू इंद्राप्रमाणे माझा पराक्रम पाहशील. हे विशाल कटिप्रदेशे, येथे मला केवळ मनुष्य समजून तुच्छ लेखू नकोस.
1.165.13
नावमन्ये नरव्याघ्र त्वामहं देवरूपिणम् ।
दृष्टप्रभावस्तु मया मानुषेष्वेव राक्षसः ॥ १.१६५.१३ ॥
हे नरव्याघ्रा, देवरूपी तुला मी अवमानत नाही; पण मानवांमध्येच मी राक्षसांचा प्रभाव पाहिला आहे.
1.165.14
तथा संजल्पतस्तस्य भीमसेनस्य भारत ।
वाचः शुश्राव ताः क्रुद्धो राक्षसः पुरुषादकः ॥ १.१६५.१४ ॥
हे भारता, भीमसेन असे बोलत असताना, क्रोधित झालेल्या त्या नरभक्षक राक्षसाने ते शब्द ऐकले.
1.165.15
अवेक्षमाणस्तस्याश्च हिडिम्बो मानुषं वपुः ।
स्रग्दामपूरितशिखां समग्रेन्दुनिभाननाम् ॥ १.१६५.१५ ॥
हिडिम्ब तिचे मानवी रूप पाहत होता — मालांनी भरलेला अंबाडा आणि पूर्ण चंद्रासारखे मुख असलेली.
1.165.16
सुभ्रूनासाक्षिकेशान्तां सुकुमारनखत्वचम् ।
सर्वाभरणसंयुक्तां सुसूक्ष्माम्बरधारिणीम् ॥ १.१६५.१६ ॥
सुंदर भुवया, नाक, डोळे व केसांची टोके असलेली; नाजूक नखे व त्वचा असलेली; सर्व अलंकारांनी युक्त, अत्यंत सूक्ष्म वस्त्रे परिधान केलेली.
1.165.17
तां तथा मानुषं रूपं बिभ्रतीं सुमनोहरम् ।
पुंस्कामां शङ्कमानश्च चुक्रोध पुरुषादकः ॥ १.१६५.१७ ॥
मानवी रूप धारण केलेली ती अत्यंत मनोहर स्त्री पाहून, ती एका पुरुषाची इच्छा करत आहे अशी शंका घेत तो नरभक्षक क्रोधित झाला.
1.165.18
संक्रुद्धो राक्षसस्तस्या भगिन्याः कुरुसत्तम ।
उत्फाल्य विपुले नेत्रे ततस्तामिदमब्रवीत् ॥ १.१६५.१८ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, तो राक्षस आपल्या बहिणीवर अत्यंत क्रोधित होऊन, विशाल डोळे फाडून तिला असे म्हणाला.
1.165.19
को हि मे भोक्तुकामस्य विघ्नं चरति दुर्मतिः ।
न बिभेषि हिडिम्बे किं मत्कोपाद्विप्रमोहिता ॥ १.१६५.१९ ॥
मला भोजनाची इच्छा असताना विघ्न करणारी ती दुर्बुद्धी कोण? हिडिम्बे, ब्राह्मणाने मोहित होऊन तू माझ्या क्रोधाला भीत नाहीस का?
1.165.20
धिक्त्वामसति पुंस्कामे मम विप्रियकारिणि ।
पूर्वेषां राक्षसेन्द्राणां सर्वेषामयशस्करि ॥ १.१६५.२० ॥
तुला धिक्कार असो! दुराचारी स्त्रिये! पुरुषांची कामना करणारी! माझे अप्रिय करणारी! पूर्वीच्या सर्व राक्षसराजांना अपयश आणणारी!
1.165.21
यानिमानाश्रिताऽकार्षीर्विप्रियं समुहन्मम ।
एष तानद्य वै सर्वान्हनिष्यामि त्वया सह ॥ १.१६५.२१ ॥
ज्यांचा आश्रय घेऊन तू माझे मोठे अप्रिय केलेस, त्या सर्वांना आज तुझ्यासह मी ठार मारीन.
1.165.22
एवमुक्त्वा हिडिम्बां स हिडिम्बो लोहितेक्षणः ।
वधायाभिपपातैनान्दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन् ॥ १.१६५.२२ ॥
हिडिम्बेला असे सांगून लाल डोळ्यांचा तो हिडिम्ब त्यांना मारण्यासाठी दातांवर दात घासत त्यांच्यावर झेपावला.
1.165.23
गर्जन्तमेवं विजने भीमसेनोऽभिवीक्ष्य तम् ।
रक्षन्प्रबोधं भ्रातॄणां मातुश्च परवीरहा ॥ १.१६५.२३ ॥
निर्जन ठिकाणी असा गर्जना करणाऱ्या त्याला पाहून, बंधू आणि मातेची झोपमोड होऊ न देता, शत्रुवीरांचा संहार करणारा भीमसेन...
1.165.24
तमापतान्तं संप्रेक्ष्य भीमः प्रहरतां वरः ।
भर्त्सयामास तेजस्वी तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ १.१६५.२४ ॥
त्याला झेपावताना पाहून, प्रहार करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ तेजस्वी भीम त्याला धिक्कारून म्हणाला, "थांब, थांब!"
1.165.25
भीमसेनस्तु तं दृष्ट्वा राक्षसं प्रहसन्निव ।
भगिनीं प्रति सङ्क्रुद्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१६५.२५ ॥
पण भीमसेनाने त्या राक्षसाला पाहून, जणू हसत, क्रुद्ध झालेल्या बहिणीला हे वचन म्हटले.
1.165.26
किं ते हिडिम्ब एतैर्वा सुखसुप्तैः प्रबोधितैः ।
मामासादय दुर्बुद्धे तरसा त्वं नराशन ॥ १.१६५.२६ ॥
हिडिंबा, हे सुखाने झोपलेल्यांना जागवून तुला काय फायदा? हे दुर्बुद्धी नरभक्षका, तू लवकर माझ्याजवळ ये.
1.165.27
मय्येव प्रहरैहि त्वं न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ।
विशेषतोऽनपकृते परेणापकृते सति ॥ १.१६५.२७ ॥
माझ्यावरच प्रहार कर; स्त्रीला मारणे तुला योग्य नाही, विशेषतः तिने अपराध न करता दुसऱ्याने तिची हानी केली असताना.
1.165.28
न हीयं स्ववशा बाला कामयत्यद्य मामिह ।
चोदितैषा ह्यनङ्गेन शरीरान्तरचारिणा ॥ १.१६५.२८ ॥
ही बाला स्वेच्छेने नाही, आता येथे मला इच्छिते; शरीरात संचार करणाऱ्या अनंगाने (कामदेवाने) हिला प्रेरित केले आहे.
1.165.29
भगिनी तव दुर्वृत्त रक्षसां वै यशोहर ।
त्वन्नियोगेन चैवेयं रूपं मम समीक्ष्य च ॥ १.१६५.२९ ॥
हे दुराचारी, राक्षसांचे यश नष्ट करणाऱ्या! तुझी ही बहीण तुझ्या सांगण्यावरून आणि माझे रूप पाहून असे करत आहे.
1.165.30
कामयत्यद्य मां भीरुस्तव नैषापराध्यति ।
अनङ्गेन कृते दोषे नेमां गर्हितुमर्हसि ॥ १.१६५.३० ॥
आता ही भित्री बाला मला इच्छिते; हिने तुझा कोणताही अपराध केलेला नाही. अनंगाने (कामदेवाने) केलेल्या दोषाबद्दल हिची निंदा करणे तुला योग्य नाही.
1.165.31
मयि तिष्ठति दुष्टात्मन्न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ।
संगच्छस्व मया सार्धमेकेनैको नराशन ॥ १.१६५.३१ ॥
मी असताना, हे दुष्टात्म्या, एका स्त्रीला मारणे तुला योग्य नाही. हे नरभक्षका, माझ्याशी एकाएकी लढ.
1.165.32
अहमेको गमिष्यामि त्वामद्य यमसादनम् ।
अद्य मद्बलनिष्पिष्टं शिरो राक्षस दीर्यताम्।
कुञ्जरस्येव पादेन विनिष्पिष्टं बलीयसाः ॥ १.१६५.३२ ॥
मी एकटाच जाईन आणि आजच तुला यमलोकी पाठवीन. हे राक्षसा, माझ्या बळाने चिरडलेले तुझे मस्तक आज फुटो, बलवानाच्या पायाखाली चिरडलेल्या हत्तीसारखे.
1.165.33
अद्य गात्राणि ते कङ्काः श्येना गोमायवस्तथा ।
कर्षन्तु भुवि संहृष्टा निहतस्य मया मृधे ॥ १.१६५.३३ ॥
आज युद्धात माझ्याकडून मारल्या गेलेल्या तुझ्या देहांना कंक, ससाणे आणि कोल्हे आनंदाने जमिनीवरून ओढून नेवोत.
1.165.34
क्षणेनाद्य करिष्येऽहमिदं वनमराक्षसम् ।
पुरा यद्दूषितं नित्यं त्वया भक्षयता नरान् ॥ १.१६५.३४ ॥
क्षणार्धात आज मी हे वन राक्षसरहित करीन, जे पूर्वी तू माणसे खाऊन सदैव दूषित केले होते.
1.165.35
अद्य त्वां भगिनी रक्षः कृष्यमाणं मयाऽसकृत् ।
द्रक्ष्यत्यद्रिप्रतीकाशं सिंहेनेव महाद्विपम् ॥ १.१६५.३५ ॥
आज तुझी बहीण, हे राक्षसा, पर्वतासारख्या तुला माझ्याकडून वारंवार ओढले जाताना पाहील, जसा सिंह मोठ्या हत्तीला ओढतो.
1.165.36
निराबाधास्त्वयि हते मया राक्षसपांसन ।
वनमेतच्चरिष्यन्ति पुरुषा वनचारिणः ॥ १.१६५.३६ ॥
हे राक्षसनाशका, माझ्याकडून तू मारला गेलास की वनचारी माणसे या वनात निर्भयपणे फिरतील.
1.165.37
गर्जितेन वृथा किं ते कत्थितेन च मानुष ।
कृत्वैतत्कर्मणा सर्वं कत्थेया मा चिरं कृथाः ॥ १.१६५.३७ ॥
हे मानवा, गर्जना आणि बढाया मारण्याने तुला काय लाभ? हे सर्व कृतीने करून दाखव आणि मग बढाया मार, फार वेळ नको.
1.165.38
बलिनं मन्यसे यच्चाप्यात्मानं सपराक्रमम् ।
ज्ञास्यस्यद्य समागम्य मयात्मानं बलाधिकम् ॥ १.१६५.३८ ॥
तू स्वतःला बलवान आणि पराक्रमी समजतोस; आज माझ्याशी सामना करून तुला कळेल की मी तुझ्यापेक्षा अधिक बलवान आहे.
1.165.39
न तावदेतान्हिंसिष्ये स्वपन्त्वेते यथासुखम् ।
एष त्वामेव दुर्बुद्धे निहन्म्यद्याप्रियंवदम् ॥ १.१६५.३९ ॥
आता मी यांना मारणार नाही; हे सुखाने झोपू देत. हे दुर्बुद्धी, अप्रिय बोलणाऱ्या तुलाच आज मी मारीन.
1.165.40
पीत्वा तवासृग्गात्रेभ्यस्ततः पश्चादिमानपि ।
हनिष्यामि ततः पश्चादिमां विप्रियकारिणीम् ॥ १.१६५.४० ॥
तुझ्या अवयवांतील रक्त पिऊन मग यांनाही मारीन; त्यानंतर या अप्रिय करणाऱ्या स्त्रीलाही मारीन.
1.165.41
एवमुक्त्वा ततो बाहुं प्रगृह्य पुरुषादकः ।
अभ्यद्रवत संक्रुद्धो भीमसेनमरिन्दमम् ॥ १.१६५.४१ ॥
असे बोलून तो नरभक्षक संतापाने बाहू उगारून शत्रुदमन भीमसेनावर धावून गेला.
1.165.42
तस्याभिद्रवतस्तूर्णं भीमो भीमपराक्रमः ।
वेगेन प्रहितं बाहुं निजग्राह हसन्निव ॥ १.१६५.४२ ॥
तो वेगाने धावून येताच भयंकर पराक्रमी भीमाने वेगाने पुढे सरसावलेला त्याचा बाहू हसत हसत धरला.
1.165.43
निगृह्य तं बलाद्भीमो विस्फुरन्तं चकर्ष ह ।
तस्माद्देशाद्धनूंष्यष्टौ सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ १.१६५.४३ ॥
भीमाने बळाने त्याला धरून, तडफडणाऱ्या त्याला त्या जागेपासून आठ धनुष्य अंतरापर्यंत फरफटत नेले; सिंह लहान हरणाला ओढून नेतो तसे.
1.165.44
ततः स राक्षसः क्रुद्धः पाण्डवेन बलार्दितः ।
भीमसेनं समालिङ्ग्य व्यनदद्भैरवं रवम् ॥ १.१६५.४४ ॥
तेव्हा पाण्डवाच्या बळाने पीडित झालेला तो राक्षस क्रुद्ध झाला; त्याने भीमसेनाला आलिंगन देऊन भयंकर गर्जना केली.
1.165.45
पुनर्भीमो बलादेनं विचकर्ष महाबलः ।
मा शब्दः सुखसुप्तानां भ्रातॄणां मे भवेदिति ॥ १.१६५.४५ ॥
पुन्हा महाबली भीमाने बळाने त्याला ओढले; 'सुखाने झोपलेल्या माझ्या भावांना आवाज होऊ नये' असे म्हणत.
1.165.46
हस्ते गृहीत्वा तद्रक्षो दूरमन्यत्र नीतवान् ।
पृच्छे गृहीत्वा तुण्डेन गरुडः पन्नगं यथा ॥ १.१६५.४६ ॥
त्या राक्षसाचा हात धरून त्याला दूर दुसऱ्या ठिकाणी नेले; गरुड सापाला चोचीने धरून नेतो तसे.
1.165.47
अन्योन्यं तौ समासाद्य विचकर्षतुरोजसा ।
हिडिम्बो भीमसेनश्च विक्रमं चक्रतुः परम् ॥ १.१६५.४७ ॥
एकमेकांना भिडून दोघांनी बळाने ओढाताण केली; हिडिंब आणि भीमसेन यांनी परम पराक्रम केला.
1.165.48
बभञ्जतुस्तदा वृक्षाँल्लताश्चाकर्षतुस्तदा ।
मत्ताविव चं संरब्धौ वारणौ षष्टिहायनौ ॥ १.१६५.४८ ॥
तेव्हा त्यांनी झाडे मोडली, वेली ओढल्या; क्रुद्ध आणि मदांध, साठ वर्षांच्या दोन हत्तींसारखे ते दोघे होते.
1.165.49
पादपानुद्धरन्तौ तावूरुवेगेन वेगितौ ।
स्फोटयन्तौ लताजालान्यूरुभ्यां गृह्य सर्वशः ॥ १.१६५.४९ ॥
ते दोघे झाडे उपटत, मांड्यांच्या वेगाने प्रेरित होऊन, वेलींची जाळी मांड्यांनी धरून सर्वत्र फाडत होते.
1.165.50
वित्रासयन्तौ तौ शब्दैः सर्वतो मृगपक्षिणः ।
बलेन बलिनौ मत्तावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ॥ १.१६५.५० ॥
आवाजांनी सर्वत्रचे मृग आणि पक्षी भयभीत करीत, बलाने बलवान, उन्मत्त, एकमेकांचा वध करू इच्छिणारे ते दोघे होते.
1.165.51
भीमराक्षसयोर्युद्धं तदाऽवर्तत दारुणम् ।
पुरा देवासुरे युद्धे वृत्रवासवयोरिव ॥ १.१६५.५१ ॥
तेव्हा भीम आणि राक्षस यांच्यात भयंकर युद्ध झाले, पूर्वी देवासुर युद्धात वृत्र आणि वासव यांच्यात झाले होते तसे.
1.165.52
भङूक्त्वा वृक्षान्महाशाखांस्ताडयामासतुः क्रुधा ।
सालतालतमालाम्रवटार्जुनविभीतकान् ॥ १.१६५.५२ ॥
मोठ्या फांद्यांची झाडे मोडून, क्रोधाने त्यांनी साल, ताड, तमाल, आंबा, वड, अर्जुन आणि बिभीतक या वृक्षांवर प्रहार केला.
1.165.53
न्यग्रोधप्लक्षखर्जूरपनसानश्मकण्टकान् ।
एतानन्यान्महावृक्षानुत्खाय तरसाऽखिलान् ॥ १.१६५.५३ ॥
वड, पिंपळ, खजूर, फणस, दगडी व काटेरी झाडे आणि इतर महावृक्ष सर्व बलाने उपटून.
1.165.54
उत्क्षिप्यान्योन्यरोषेण ताडयामासतू रणे ।
यदाऽभवद्वनं सर्वं निर्वृक्षं वृक्षसङ्कुलम् ॥ १.१६५.५४ ॥
एकमेकांवरील रोषाने ती उचलून फेकत ते युद्धात प्रहार करू लागले; तेव्हा वृक्षांनी भरलेले सर्व वन वृक्षविरहित झाले.
1.165.55
तदा शिलाश्च कुञ्जांश्च वृक्षान्कण्टकिनस्तथा ।
ततस्तौ गिरिशृङ्गाणि पर्वतांश्चाभ्रलेलिहान् ॥ १.१६५.५५ ॥
तेव्हा त्या दोघांनी दगड, झुडपे आणि काटेरी वृक्ष, मग पर्वतशिखरे आणि ढगांना चाटणारे पर्वतही उचलले.
1.165.56
शैलांश्च गण्डपाषाणानुत्खायादाय वैरिणौ ।
चिक्षेपतुरुपर्याजावन्योन्यं विजयेषिणौ ॥ १.१६५.५६ ॥
विजयाची इच्छा धरणाऱ्या त्या दोन वैऱ्यांनी दगड आणि मोठे धोंडे उखडून उचलले आणि रणांगणात एकमेकांवर वरून फेकले.
1.165.57
तद्वनं परितः पञ्चयोजनं निर्महीरुहम् ।
निर्लतागुल्मपाषाणं निर्मृगं चक्रतुर्भृशम् ॥ १.१६५.५७ ॥
त्यांनी त्या वनाला चहूबाजूंनी पाच योजने पर्यंत पूर्णपणे वृक्ष, वेली, झुडपे, दगड आणि हरणांपासून रहित करून टाकले.
1.165.58
तयोर्युद्धेन राजेन्द्र तद्वनं भीमरक्षसोः ।
मुहूर्तेनाभवत्कूमर्पृष्ठवच्छ्लक्ष्णमव्ययम् ॥ १.१६५.५८ ॥
हे राजेंद्रा, भीम आणि राक्षस यांच्या युद्धामुळे ते वन क्षणार्धात कासवाच्या पाठीसारखे गुळगुळीत आणि सपाट झाले.
1.165.59
ऊरुबाहुपरिक्लेशात्कर्षन्तावितरेतरम् ।
उत्कर्षन्तौ विकर्षन्तौ प्रकर्षन्तौ परस्परम् ॥ १.१६५.५९ ॥
मांड्या आणि बाहूंच्या श्रमाने ते एकमेकांना ओढत होते, वर उचलत होते, इकडे-तिकडे ओढत होते आणि पुढे ओढत होते.
1.165.60
तौ स्वनेन विना राजन्गर्जन्तौ च परस्परम् ।
पाषाणसंघट्टनिभैः प्रहारैरभिजघ्नतुः ॥ १.१६५.६० ॥
हे राजा, ते दोघे गर्जना करत एकमेकांवर दगडांच्या टकरीसारख्या प्रहारांनी आघात करू लागले; आवाजाशिवाय ते राहू शकले नाहीत.
1.165.61
अन्योन्यं च समालिङ्ग्य विकर्षन्तौ परस्परम् ।
बाहुयुद्धमभूद्धोरं बलिवासवयोरिव।
युद्धसंरम्भनिर्गच्छत्फूत्काररवनिस्वनम् ॥ १.१६५.६१ ॥
एकमेकांना आलिंगन देऊन, परस्पर ओढत, बली आणि वासव यांच्याप्रमाणे भीषण बाहुयुद्ध झाले; युद्धाच्या आवेशातून फूत्कार आणि गर्जनांचा नाद उठला.
1.165.62
तयोः शब्देन महता विबुद्धास्ते नरर्षभाः ।
सह मात्रा च ददृशुर्हिडिम्बामग्रतःस्थिताम् ॥ १.१६५.६२ ॥
त्यांच्या महान आवाजाने जागे झालेले ते नरश्रेष्ठ आपल्या मातेसह समोर उभ्या असलेल्या हिडिंबेला पाहू लागले.