ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.166.1
प्रबुद्धास्ते हिडिम्बाया रूपं दृष्ट्वातिमानुषम् ।
विस्मिताः पुरुषव्याघ्रा बभूवुः पृथया सह ॥ १.१६६.१ ॥
ਹਿਡਿੰਬਾ ਦਾ ਅਤਿਮਾਨੁਸ਼ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ ਪ੍ਰਿਥਾ ਸਮੇਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
1.166.2
ततः कुन्ती समीक्ष्यैनां विस्मिता रूपसंपदा ।
उवाच मधुरं वाक्यं सान्त्वपूर्वमिदं शैनः ॥ १.१६६.२ ॥
ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਸੰਪਦਾ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਹੌਲੀ ਕਹੇ।
1.166.3
कस्य त्वं सुरगर्भाभे कावाऽसि वरवर्णिनि ।
केन कार्येण संप्राप्ता कुतश्चागमनं तव ॥ १.१६६.३ ॥
ਹੇ ਦੇਵਗਰਭ ਵਰਗੀਏ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਨ ਵਾਲੀਏ! ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਆਈ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਆਗਮਨ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਇਆ?
1.166.4
यदि वाऽस्य वनस्य त्वं देवता यदि वाऽप्सराः ।
आचक्ष्व मम तत्सर्वं किमर्थं चेह तिष्ठसि ॥ १.१६६.४ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਅਪਸਰਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਖੜੀ ਹੈਂ।
1.166.5
यदेतत्पश्यसि वनं नीलमेघनिं महत् ।
निवासो राक्षसस्यैष हिडिम्बस्य ममैव च ॥ १.१६६.५ ॥
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਇਹ ਜੋ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਤੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਿਡਿੰਬ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।
1.166.6
तस्य मां राक्षसेन्द्रस्य भगिनीं विद्दि भामिनि ।
भ्रात्रा संप्रेषितामार्ये त्वां सपुत्रां जिघांसता ॥ १.१६६.६ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੀ ਭੈਣ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ; ਹੇ ਆਰਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
1.166.7
क्रूरबुद्धेरहं तस्य वचनादागता त्विह ।
अद्राक्षं नवहेमाभं तव पुत्रं महाबलम् ॥ १.१६६.७ ॥
ਕ੍ਰੂਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਈ। ਨਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
1.166.8
ततोऽहं सर्वभूतानां भावे विचरता शुभे ।
चोदिता तव पुत्रार्थं मन्मथेन वशानुगा ॥ १.१६६.८ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਮਨਮਥ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਈ।
1.166.9
ततो वृतो मया भर्ता तव पुत्रो महाबलः ।
अपनेतुं च यतितो न चैव शकितो मया ॥ १.१६६.९ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੀ।
1.166.10
चिरायमाणां मां ज्ञात्वा ततः स पुरुषादकः ।
स्वयमेवागतो हन्तुमिमान्सर्वांस्तवात्मजान् ॥ १.१६६.१० ॥
ਮੈਨੂੰ ਦੇਰ ਕਰਦੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਭੱਖੀ ਰਾਖਸ਼ ਆਪ ਹੀ ਆਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ।
1.166.11
स तेन मम कान्तेन तव पुत्रेण धीमता ।
बलादितो विनिष्पिष्य व्यपनीतो महात्मना ॥ १.१६६.११ ॥
ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।
1.166.12
विकर्षन्तौ महावेगौ गर्जमानौ परस्परम् ।
पश्यैवं युधि विक्रान्तावेतौ च नरराक्षसौ ॥ १.१६६.१२ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ, ਮਹਾਵੇਗ ਨਾਲ ਗਰਜਦੇ, ਵੇਖੋ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਕਰਮ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼।
1.166.13
तस्याः श्रुत्वैव वचनमुत्पपात युधिष्ठिरः ।
अर्जुनो नकुलश्चैव सहदेवश्च वीर्यवान् ॥ १.१६६.१३ ॥
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਅਰਜੁਨ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਹਦੇਵ ਵੀ ਉੱਠੇ।
1.166.14
तौ ते ददृशुरासक्तौ विकर्षन्तौ परस्परम् ।
काङ्क्षमाणौ जयं चैव सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ १.१६६.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਉਲਝ ਕੇ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰ ਦੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ।
1.166.15
अथान्योन्यं समाश्लिष्य विकर्षन्तौ पुनःपुनः ।
दावाग्निधूमसदृशं चक्रतुः पार्थिवं रजः ॥ १.१६६.१५ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਿੱਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਉਡਾਈ।
1.166.16
वसुधारेणुसंवीतौ वसुधाधरसन्निभौ ।
बभ्राजतुर्यथा शैलौ नीहारेणाभिसंवृतौ ॥ १.१६६.१६ ॥
ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕੇ।
1.166.17
राक्षसेन तदा भीमं क्लिश्यमानं निरीक्ष्य च ।
उवाचेदं वचः पार्थः प्रहसञ्छनकैरिव ॥ १.१६६.१७ ॥
ਉਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.166.18
भीम माभैर्महाबाहो न त्वां बुध्यामहे वयम् ।
समेतं भीमरूपेण रक्षसा श्रमकर्शिताः ॥ १.१६६.१८ ॥
ਭੀਮ, ਨਾ ਡਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਨਾਲ ਰਲੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਚੂਰ ਅਸੀਂ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।
1.166.19
साहाय्येऽस्मि स्थितः पार्थ पातयिष्यामि राक्षसम् ।
नकुलः सहदेवश्च मातरं गोपयिष्यतः ॥ १.१६६.१९ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਡੇਗ ਦਿਆਂਗਾ। ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਮਾਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ।
1.166.20
उदासीनो निरीक्षस्व न कार्यः संभ्रमस्त्वया ।
न जात्वयं पुनर्जीवेन्मद्बाह्वन्तरमागतः ॥ १.१६६.२० ॥
ਉਦਾਸੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖ, ਤੂੰ ਘਬਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਇਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਜੀਵਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
1.166.21
भुजयोरन्तरं प्राप्तो भीमसेनस्य राक्षसः ।
अमृत्वा पार्थवीर्येण मृतो मा भूदिति ध्वनिः ॥ १.१६६.२१ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਇਆ ਇਹ ਰਾਕਸ਼, ਪਾਰਥ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਮਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੁਰਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ — ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਕਾਰ ਹੈ।
1.166.22
अयमस्मांस्तु नो हन्याज्जातु पार्थ राक्षसः ।
जीवन्तं न प्रमोक्ष्यामि मा भैषीर्भरतर्षभ ॥ १.१६६.२२ ॥
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮਾਰੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ। ਜਿਉਂਦਾ ਇਸਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਨਾ ਡਰ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ।
1.166.23
पूर्वरात्रे प्रयुक्तोऽसि भीम क्रूरेण रक्षसा ।
क्षपा व्युष्टा न चेदानीं समाप्तोसीन्महारणः ॥ १.१६६.२३ ॥
ਹੇ ਭੀਮ, ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਤੂੰ ਉਸ ਕਰੂਰ ਰਾਕਸ਼ ਨਾਲ ਭਿੜਿਆ ਸੀ। ਰਾਤ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਹੈ; ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹ ਮਹਾਸੰਗ੍ਰਾਮ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
1.166.24
किमेनन चिरं भीम जीवता पापरक्षसा ।
गन्तव्ये न चिरं स्थातुमिह शक्यमरिन्दम ॥ १.१६६.२४ ॥
ਹੇ ਭੀਮ, ਇਸ ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਦੇਰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
1.166.25
पुरा संरज्यते प्राची पुरा सन्ध्या प्रवर्तते ।
रौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्त्युत ॥ १.१६६.२५ ॥
ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਹੁਣੇ ਹੀ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ; ਸੰਧਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਿਆਨਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.166.26
त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षो विभीषणम् ।
पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारमर्पय ॥ १.१६६.२६ ॥
ਭੀਮ, ਜਲਦੀ ਕਰ, ਖੇਡ ਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਉਹ ਮਾਇਆ ਰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬਲ ਲਾ ਦੇ।
1.166.27
माहात्म्यमात्मनो वेत्थ नराणां हितकाम्यया ।
रक्षो जहि यथा शक्रः पुरा वृत्रं महाबलम् ॥ १.१६६.२७ ॥
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
1.166.28
अथवा मन्यसे भारं त्वमिमं राक्षसं युधि ।
आतिष्ठे तव साहाय्यं शीघ्रमेव तु हन्यताम् ॥ १.१६६.२८ ॥
ਜਾਂ ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬੋਝ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ; ਇਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
1.166.29
अथवा त्वहमेवैनं हनिष्यामि वृकोदर ।
कृतकर्मा परिश्रान्तः साधु तावदुपारम ॥ १.१६६.२९ ॥
ਜਾਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਮੈਂ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।
1.166.30
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु भीमो रोषाज्ज्वलन्निव ।
बलमाहारयामास यद्वायोर्जगतः क्षये ॥ १.१६६.३० ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਭੀਮ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਬਲ ਉੱਠਿਆ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਵੇਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਬਲ ਉਸਨੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
1.166.31
ततस्तस्याम्बुदाभस्य भीमो रोषात्तु रक्षसः ।
अत्क्षिप्याभ्रामयद्देहं तूर्णं शतगुणं तदा ॥ १.१६६.३१ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘੁਮਾਇਆ।
1.166.32
इति चोवाच संक्रुद्धो भ्रामयन्राक्षसीं तनुम् ।
भीमसेनो महाबाहुरभिगर्जन्मुहुर्मुहुः ॥ १.१६६.३२ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰਿਆ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜਿਆ।
1.166.33
नरमांसैर्वृथा पुष्टो वृथा वृद्धो वृथामतिः ।
वृथामरणमर्हस्त्वं वृथाद्य न भविष्यसि ॥ १.१६६.३३ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਪਲਿਆ, ਵਿਅਰਥ ਵਧਿਆ, ਵਿਅਰਥ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਮੌਤ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈਂ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਂਗਾ।
1.166.34
क्षेममद्य करिष्यामि यथा वनमकण्टकम् ।
न पुनर्मानुषान्हत्वा भक्षयिष्यसि राक्षस ॥ १.१६६.३४ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਕੇ ਭਲਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕੇਂਗਾ।
1.166.35
इत्युक्त्वा भीमसेनस्तं निष्पिष्य धरणीतले ।
बाहुभ्यामवपीड्याशु पशुमारममारयत् ॥ १.१६६.३५ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਕੇ, ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਦਬਾ ਕੇ, ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.166.36
स मार्यमाणो भीमेन ननाद विपुलं स्वनम् ।
पूरयंस्तद्वनं सर्वं जलार्द्रे इव दुन्दुभिः ॥ १.१६६.३६ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ; ਗਿੱਲੇ ਨਗਾਰੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
1.166.37
बाहुभ्यां योक्त्रयित्वा तं बलवान्पाण्डुनन्दनः ।
समुद्धाम्य शिरश्चास्य सग्रीवं तदपाहरत् ॥ १.१६६.३७ ॥
ਬਲਵਾਨ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜਕੜ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਗਰਦਨ ਸਮੇਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਪੁੱਟ ਲਿਆ।
1.166.38
ततो भित्त्वा शिरश्चास्य सग्रीवं तदुदाक्षिपत् ।
तस्य निष्कर्णनयनं निर्जिह्वं रुधिरोक्षितम् ॥ १.१६६.३८ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਚੀਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਪੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਜੀਭ ਬਿਨਾਂ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1.166.39
प्राविद्धं भीमसेनेन शिरो विदशनं बभौ ।
प्रसारितभुजोद्धृष्टो भिन्नमांसत्वगन्तरः ॥ १.१६६.३९ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸਿਰ ਦੰਦਾਂ ਸਮੇਤ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਫੈਲੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਰਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅੰਦਰੋਂ ਮਾਸ ਤੇ ਚਮੜੀ ਪਾਟੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.166.40
कबन्धभूतस्तत्रासीद्दनुर्वज्रहतो तथा ।
हिडिम्बं निहतं दृष्ट्वा संहृष्टास्ते तरस्विनः ॥ १.१६६.४० ॥
ਉੱਥੇ ਉਹ ਦੈਂਤ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵਾਂਗ ਸਿਰਹੀਣ ਧੜ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਿਡਿੰਬ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ।
1.166.41
हिडिम्बा सा च संप्रेक्ष्य निहतं राक्षसं रणे ।
अदृश्याश्चैव ये स्वस्स्थाः समेताः सर्षिचारणाः ॥ १.१६६.४१ ॥
ਹਿਡਿੰਬਾ ਨੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਦਿਖ ਰਹਿ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜੁੜੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
1.166.42
पूजयन्ति स्म तं हृष्टाः साधुसाध्विति पाण्डवम् ।
भ्रातरश्चापि संहृष्टा युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ १.१६६.४२ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ!' ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਭਰਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
1.166.43
अपूजयन्नरव्याघ्रं भीमसेनमरिन्दमम् ।
अभिपूज्य महात्मानं भीमं भीमपराक्रमम्।
पुनरेवार्जुनो वाक्यमुवाचेदं वृकोदरम् ॥ १.१६६.४३ ॥
ਨਰਵਿਆਘਰ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਤਮਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.166.44
अदूरे नगरं मन्ये वनादस्मादहं विभो ।
शीघ्रं गच्छाम भद्रं ते न नो विद्यात्सुयोधनः ॥ १.१६६.४४ ॥
ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਨ ਤੋਂ ਨਗਰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਛੇਤੀ ਚੱਲੀਏ, ਸੁਯੋਧਨ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣੇ।
1.166.45
ततः सर्वे तथेत्युक्त्वा मात्रा सह महारथाः ।
प्रययुः पुरुषव्याघ्रा हिडिम्बा चैव राक्षसी ॥ १.१६६.४५ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀ, ਨਰਵਿਆਘਰ 'ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਮਾਤਾ ਸਮੇਤ ਤੁਰ ਪਏ; ਰਾਖਸ਼ੀ ਹਿਡਿੰਬਾ ਵੀ ਨਾਲ ਗਈ।