మహాభారతం · అధ్యాయం 1.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.166.1
प्रबुद्धास्ते हिडिम्बाया रूपं दृष्ट्वातिमानुषम् ।
विस्मिताः पुरुषव्याघ्रा बभूवुः पृथया सह ॥ १.१६६.१ ॥
హిడింబ యొక్క అతిమానుష రూపాన్ని చూసి మేల్కొన్న ఆ పురుషవ్యాఘ్రులు పృథతో కలిసి ఆశ్చర్యచకితులయ్యారు.
1.166.2
ततः कुन्ती समीक्ष्यैनां विस्मिता रूपसंपदा ।
उवाच मधुरं वाक्यं सान्त्वपूर्वमिदं शैनः ॥ १.१६६.२ ॥
అప్పుడు కుంతి ఈమెను చూసి, ఆమె రూప సంపదకు విస్మయపడి, ఓదార్పుతో మృదువైన ఈ మాటలను మెల్లగా పలికింది.
1.166.3
कस्य त्वं सुरगर्भाभे कावाऽसि वरवर्णिनि ।
केन कार्येण संप्राप्ता कुतश्चागमनं तव ॥ १.१६६.३ ॥
దేవగర్భంలా ప్రకాశించే ఓ శ్రేష్ఠవర్ణినీ! నీవు ఎవరి దానవు, ఎవరవు, ఏ పని కోసం వచ్చావు, నీ రాక ఎక్కడి నుండి?
1.166.4
यदि वाऽस्य वनस्य त्वं देवता यदि वाऽप्सराः ।
आचक्ष्व मम तत्सर्वं किमर्थं चेह तिष्ठसि ॥ १.१६६.४ ॥
నీవు ఈ అడవి దేవతవో, లేక అప్సరసవో అయితే, అదంతా నాకు చెప్పు, ఇక్కడ ఎందుకు నిలబడి ఉన్నావు.
1.166.5
यदेतत्पश्यसि वनं नीलमेघनिं महत् ।
निवासो राक्षसस्यैष हिडिम्बस्य ममैव च ॥ १.१६६.५ ॥
నీలి మేఘంలా విస్తారంగా ఉన్న ఈ అడవిని నీవు చూస్తున్నావు; ఇది రాక్షసుడు హిడింబుడి, నా కూడా నివాసం.
1.166.6
तस्य मां राक्षसेन्द्रस्य भगिनीं विद्दि भामिनि ।
भ्रात्रा संप्रेषितामार्ये त्वां सपुत्रां जिघांसता ॥ १.१६६.६ ॥
ఓ తేజోవతీ, ఆ రాక్షసరాజుకు నేను చెల్లెలిని అని తెలుసుకో; ఓ ఆర్యే, నిన్ను నీ కుమారునితో కలిపి చంపాలనుకున్న అన్న నన్ను పంపాడు.
1.166.7
क्रूरबुद्धेरहं तस्य वचनादागता त्विह ।
अद्राक्षं नवहेमाभं तव पुत्रं महाबलम् ॥ १.१६६.७ ॥
క్రూర బుద్ధి గల అతని మాటపై నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. కొత్త బంగారపు కాంతి గల, మహాబలుడైన నీ కుమారుడిని నేను చూశాను.
1.166.8
ततोऽहं सर्वभूतानां भावे विचरता शुभे ।
चोदिता तव पुत्रार्थं मन्मथेन वशानुगा ॥ १.१६६.८ ॥
అప్పుడు, ఓ శుభురాలా, సర్వ ప్రాణుల స్వభావంలో సంచరిస్తున్న నేను, నీ కుమారుని కోసం మన్మథునిచే ప్రేరేపితురాలై, అతని వశమయ్యాను.
1.166.9
ततो वृतो मया भर्ता तव पुत्रो महाबलः ।
अपनेतुं च यतितो न चैव शकितो मया ॥ १.१६६.९ ॥
అప్పుడు నేను నీ మహాబలుడైన కుమారుడిని భర్తగా వరించాను. అతనిని తీసుకుపోవడానికి ప్రయత్నించాను, కానీ నేను చేయలేకపోయాను.
1.166.10
चिरायमाणां मां ज्ञात्वा ततः स पुरुषादकः ।
स्वयमेवागतो हन्तुमिमान्सर्वांस्तवात्मजान् ॥ १.१६६.१० ॥
నేను ఆలస్యం చేస్తున్నానని తెలుసుకుని, ఆ నరభక్షకుడు స్వయంగా వచ్చి, నీ కుమారులందరినీ చంపడానికి వచ్చాడు.
1.166.11
स तेन मम कान्तेन तव पुत्रेण धीमता ।
बलादितो विनिष्पिष्य व्यपनीतो महात्मना ॥ १.१६६.११ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడు, మహాత్ముడైన నీ కుమారుడి చేత, నా ప్రియుడా, అతను బలవంతంగా నలిపివేయబడి ఇక్కడినుంచి తొలగించబడ్డాడు.
1.166.12
विकर्षन्तौ महावेगौ गर्जमानौ परस्परम् ।
पश्यैवं युधि विक्रान्तावेतौ च नरराक्षसौ ॥ १.१६६.१२ ॥
ఒకరినొకరు లాగుకుంటూ, మహావేగంతో గర్జిస్తూ, చూడు — యుద్ధంలో ఇలా పరాక్రమించిన ఈ ఇద్దరు, నరుడు మరియు రాక్షసుడు.
1.166.13
तस्याः श्रुत्वैव वचनमुत्पपात युधिष्ठिरः ।
अर्जुनो नकुलश्चैव सहदेवश्च वीर्यवान् ॥ १.१६६.१३ ॥
ఆమె మాటలు వినగానే యుధిష్ఠిరుడు లేచాడు; అర్జునుడు, నకులుడు, పరాక్రమశాలి సహదేవుడు కూడా లేచారు.
1.166.14
तौ ते ददृशुरासक्तौ विकर्षन्तौ परस्परम् ।
काङ्क्षमाणौ जयं चैव सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ १.१६६.१४ ॥
వారిద్దరూ ఒకరినొకరు పెనవేసుకుని లాగుకుంటూ ఉండటం వారు చూశారు; విజయాన్ని కోరుతూ, బలంలో ఉప్పొంగిన రెండు సింహాల వలె.
1.166.15
अथान्योन्यं समाश्लिष्य विकर्षन्तौ पुनःपुनः ।
दावाग्निधूमसदृशं चक्रतुः पार्थिवं रजः ॥ १.१६६.१५ ॥
తరువాత ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని మళ్లీ మళ్లీ లాగుతూ, అడవి మంట పొగలా భూమిపై ధూళి రేపారు.
1.166.16
वसुधारेणुसंवीतौ वसुधाधरसन्निभौ ।
बभ्राजतुर्यथा शैलौ नीहारेणाभिसंवृतौ ॥ १.१६६.१६ ॥
భూమి ధూళితో కప్పబడి, పర్వతాల వలె ఉన్న వారిద్దరూ, మంచుతో కప్పబడిన రెండు కొండల వలె మెరిశారు.
1.166.17
राक्षसेन तदा भीमं क्लिश्यमानं निरीक्ष्य च ।
उवाचेदं वचः पार्थः प्रहसञ्छनकैरिव ॥ १.१६६.१७ ॥
అప్పుడు రాక్షసుడి చేత బాధపడుతున్న భీముడిని చూసి, పార్థుడు చిరునవ్వుతో, మెల్లగా ఇలా అన్నాడు.
1.166.18
भीम माभैर्महाबाहो न त्वां बुध्यामहे वयम् ।
समेतं भीमरूपेण रक्षसा श्रमकर्शिताः ॥ १.१६६.१८ ॥
భీమా, భయపడకు, మహాబాహూ! భయంకర రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడితో కలిసిపోయి ఉన్న నిన్ను, శ్రమతో అలసిన మేము సరిగా గుర్తించలేకపోతున్నాము.
1.166.19
साहाय्येऽस्मि स्थितः पार्थ पातयिष्यामि राक्षसम् ।
नकुलः सहदेवश्च मातरं गोपयिष्यतः ॥ १.१६६.१९ ॥
పార్థా, సహాయంగా నేను నిలిచి ఉన్నాను; ఆ రాక్షసుడిని కూల్చుతాను. నకులుడు, సహదేవుడు తల్లిని రక్షిస్తారు.
1.166.20
उदासीनो निरीक्षस्व न कार्यः संभ्रमस्त्वया ।
न जात्वयं पुनर्जीवेन्मद्बाह्वन्तरमागतः ॥ १.१६६.२० ॥
తటస్థంగా ఉండి చూడు, నువ్వు కలవరపడకూడదు. నా బాహువుల మధ్య వచ్చినవాడు ఇక ఎప్పటికీ బతకడు.
1.166.21
भुजयोरन्तरं प्राप्तो भीमसेनस्य राक्षसः ।
अमृत्वा पार्थवीर्येण मृतो मा भूदिति ध्वनिः ॥ १.१६६.२१ ॥
భీమసేనుని రెండు బాహువుల మధ్యకు వచ్చిన ఈ రాక్షసుడు, పార్థుని పరాక్రమంతో మరణించకుండా మరణించినవాడు కాకూడదు — అనే ధ్వని ఇది.
1.166.22
अयमस्मांस्तु नो हन्याज्जातु पार्थ राक्षसः ।
जीवन्तं न प्रमोक्ष्यामि मा भैषीर्भरतर्षभ ॥ १.१६६.२२ ॥
ఈ రాక్షసుడు మనలను ఎప్పటికీ చంపకూడదు, పార్థా. జీవంతో ఇతన్ని వదలను; భయపడకు, భరతశ్రేష్ఠా.
1.166.23
पूर्वरात्रे प्रयुक्तोऽसि भीम क्रूरेण रक्षसा ।
क्षपा व्युष्टा न चेदानीं समाप्तोसीन्महारणः ॥ १.१६६.२३ ॥
భీమా, పూర్వరాత్రి నువ్వు ఆ క్రూర రాక్షసునితో పోరులో నిమగ్నమయ్యావు. రాత్రి తెల్లవారింది; ఇంకా ఈ మహాసంగ్రామం ముగియలేదు.
1.166.24
किमेनन चिरं भीम जीवता पापरक्षसा ।
गन्तव्ये न चिरं स्थातुमिह शक्यमरिन्दम ॥ १.१६६.२४ ॥
భీమా, ఈ పాపిష్ఠి రాక్షసుడు ఇంత సేపు బతికి ఉండటంలో ఏం లాభం? అరిందమా, మనం వెళ్లాలి; ఇక్కడ ఎక్కువసేపు ఉండడం సాధ్యం కాదు.
1.166.25
पुरा संरज्यते प्राची पुरा सन्ध्या प्रवर्तते ।
रौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्त्युत ॥ १.१६६.२५ ॥
తూర్పు దిక్కు ఇప్పటికే ఎర్రబడుతోంది; సంధ్య ముందే వస్తోంది. భయంకరమైన ముహూర్తంలో రాక్షసులు మరింత బలవంతులవుతారు.
1.166.26
त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षो विभीषणम् ।
पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारमर्पय ॥ १.१६६.२६ ॥
భీమా, త్వరపడు, ఆట వద్దు; ఈ భయంకర రాక్షసుడిని చంపు. అతడు మాయ చేయకముందే నీ బాహువుల పూర్ణ బలాన్ని ప్రయోగించు.
1.166.27
माहात्म्यमात्मनो वेत्थ नराणां हितकाम्यया ।
रक्षो जहि यथा शक्रः पुरा वृत्रं महाबलम् ॥ १.१६६.२७ ॥
నీ మహిమ నీకు తెలుసు; మనుషుల హితాన్ని కోరి ఈ రాక్షసుడిని చంపు, పూర్వం ఇంద్రుడు మహాబలుడైన వృత్రుడిని చంపినట్లు.
1.166.28
अथवा मन्यसे भारं त्वमिमं राक्षसं युधि ।
आतिष्ठे तव साहाय्यं शीघ्रमेव तु हन्यताम् ॥ १.१६६.२८ ॥
లేక ఈ రాక్షసుడిని యుద్ధంలో నీకు భారమని నీవు భావిస్తే, నీకు సహాయంగా నేను నిలుస్తాను; వీడు త్వరగా చంపబడాలి.
1.166.29
अथवा त्वहमेवैनं हनिष्यामि वृकोदर ।
कृतकर्मा परिश्रान्तः साधु तावदुपारम ॥ १.१६६.२९ ॥
లేదా, ఓ వృకోదరా, నేనే వీడిని చంపుతాను. నీవు నీ కర్తవ్యం నెరవేర్చి అలసిపోయావు; ఇప్పటికి విశ్రమించడమే మంచిది.
1.166.30
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु भीमो रोषाज्ज्वलन्निव ।
बलमाहारयामास यद्वायोर्जगतः क्षये ॥ १.१६६.३० ॥
అర్జునుడు ఇలా అనగానే భీముడు కోపంతో మండుతున్నట్లు ప్రజ్వలించాడు; లోకాల ప్రళయ సమయంలో వాయువులో ఉండే బలాన్ని అతడు సమకూర్చుకున్నాడు.
1.166.31
ततस्तस्याम्बुदाभस्य भीमो रोषात्तु रक्षसः ।
अत्क्षिप्याभ्रामयद्देहं तूर्णं शतगुणं तदा ॥ १.१६६.३१ ॥
అప్పుడు భీముడు కోపంతో ఆ మేఘవర్ణ రాక్షసుడిని పట్టుకుని, వాడి దేహాన్ని వేగంగా వందసార్లు తిప్పాడు.
1.166.32
इति चोवाच संक्रुद्धो भ्रामयन्राक्षसीं तनुम् ।
भीमसेनो महाबाहुरभिगर्जन्मुहुर्मुहुः ॥ १.१६६.३२ ॥
ఇలా అని, కోపించిన మహాబాహువు భీమసేనుడు ఆ రాక్షసి శరీరాన్ని తిప్పుతూ మళ్లీ మళ్లీ గర్జించాడు.
1.166.33
नरमांसैर्वृथा पुष्टो वृथा वृद्धो वृथामतिः ।
वृथामरणमर्हस्त्वं वृथाद्य न भविष्यसि ॥ १.१६६.३३ ॥
మనుషుల మాంసంతో వృథాగా పెరిగి, వృథాగా పెద్దవాడివై, వృథా బుద్ధి గలవాడా రాక్షసా, నీవు వృథా మరణానికే అర్హుడవు; ఈ రోజు నువ్వు ఉండవు.
1.166.34
क्षेममद्य करिष्यामि यथा वनमकण्टकम् ।
न पुनर्मानुषान्हत्वा भक्षयिष्यसि राक्षस ॥ १.१६६.३४ ॥
ఈ రోజు అడవి ముళ్లు లేకుండా ఉండేలా క్షేమం చేస్తాను; ఓ రాక్షసా, ఇక మనుషులను చంపి మళ్లీ తినవు.
1.166.35
इत्युक्त्वा भीमसेनस्तं निष्पिष्य धरणीतले ।
बाहुभ्यामवपीड्याशु पशुमारममारयत् ॥ १.१६६.३५ ॥
ఇలా చెప్పి భీమసేనుడు వాడిని నేలపై నలిపి, చేతులతో వెంటనే అదిమి, పశువును వధించినట్లు చంపాడు.
1.166.36
स मार्यमाणो भीमेन ननाद विपुलं स्वनम् ।
पूरयंस्तद्वनं सर्वं जलार्द्रे इव दुन्दुभिः ॥ १.१६६.३६ ॥
భీముడి చేత చంపబడుతూ వాడు గొప్ప స్వరంతో అరిచాడు; ఆ అడవంతా ఆ ధ్వనితో నిండిపోయింది, తడిసిన దుందుభి మ్రోగినట్లు.
1.166.37
बाहुभ्यां योक्त्रयित्वा तं बलवान्पाण्डुनन्दनः ।
समुद्धाम्य शिरश्चास्य सग्रीवं तदपाहरत् ॥ १.१६६.३७ ॥
బలవంతుడైన పాండు తనయుడు రెండు చేతులతో అతనిని బంధించి, అతని తలను మెడతో సహా పైకెత్తి దాన్ని పెకిలించాడు.
1.166.38
ततो भित्त्वा शिरश्चास्य सग्रीवं तदुदाक्षिपत् ।
तस्य निष्कर्णनयनं निर्जिह्वं रुधिरोक्षितम् ॥ १.१६६.३८ ॥
తరువాత అతని తలను, మెడను చీల్చి దాన్ని దూరంగా విసిరాడు; అతని చెవులు, కళ్ళు ఊడిపోయి, నాలుక లేకుండా, రక్తంతో తడిసి ఉన్నాడు.
1.166.39
प्राविद्धं भीमसेनेन शिरो विदशनं बभौ ।
प्रसारितभुजोद्धृष्टो भिन्नमांसत्वगन्तरः ॥ १.१६६.३९ ॥
భీమసేనుడు విసిరిన ఆ తల పళ్లతో మెరిసింది; చాచిన చేతులు రాపిడి పడి, లోపల మాంసం, చర్మం చీలిపోయి ఉన్నాయి.
1.166.40
कबन्धभूतस्तत्रासीद्दनुर्वज्रहतो तथा ।
हिडिम्बं निहतं दृष्ट्वा संहृष्टास्ते तरस्विनः ॥ १.१६६.४० ॥
అక్కడ ఆ దానవుడు వజ్రంతో కొట్టబడినట్లు తలలేని కబంధంగా మారాడు. హిడింబుడు చంపబడడం చూసి ఆ వీరులు సంతోషించారు.
1.166.41
हिडिम्बा सा च संप्रेक्ष्य निहतं राक्षसं रणे ।
अदृश्याश्चैव ये स्वस्स्थाः समेताः सर्षिचारणाः ॥ १.१६६.४१ ॥
హిడింబ కూడా యుద్ధంలో చంపబడిన రాక్షసుడిని చూసింది; కనిపించకుండా ప్రశాంతంగా అక్కడ గుమిగూడిన ఋషులు, చారణులతో కలిసి వారూ చూశారు.
1.166.42
पूजयन्ति स्म तं हृष्टाः साधुसाध्विति पाण्डवम् ।
भ्रातरश्चापि संहृष्टा युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ १.१६६.४२ ॥
సంతోషంతో వారు పాండవుడిని 'సాధు, సాధు!' అని పూజించారు; యుధిష్ఠిరుని నాయకత్వంలోని సోదరులు కూడా ఎంతో సంతోషించారు.
1.166.43
अपूजयन्नरव्याघ्रं भीमसेनमरिन्दमम् ।
अभिपूज्य महात्मानं भीमं भीमपराक्रमम्।
पुनरेवार्जुनो वाक्यमुवाचेदं वृकोदरम् ॥ १.१६६.४३ ॥
నరవ్యాఘ్రుడు, శత్రువులను అణచేవాడైన భీమసేనుని వారు పూజించారు. మహాత్ముడు, భయంకర పరాక్రమశాలి అయిన భీముని గౌరవించిన తరువాత అర్జునుడు మళ్లీ వృకోదరునితో ఈ మాట అన్నాడు.
1.166.44
अदूरे नगरं मन्ये वनादस्मादहं विभो ।
शीघ्रं गच्छाम भद्रं ते न नो विद्यात्सुयोधनः ॥ १.१६६.४४ ॥
ఓ వీరుడా, ఈ అడవి నుండి నగరం దూరంగా లేదని నేను భావిస్తున్నాను. నీకు శుభం కలుగుగాక; మనం త్వరగా వెళ్దాం, సుయోధనుడు మనల్ని తెలుసుకోకుండా ఉండాలి.
1.166.45
ततः सर्वे तथेत्युक्त्वा मात्रा सह महारथाः ।
प्रययुः पुरुषव्याघ्रा हिडिम्बा चैव राक्षसी ॥ १.१६६.४५ ॥
అప్పుడు మహారథులైన వారందరూ 'అలాగే' అని చెప్పి తల్లితో కలిసి బయలుదేరారు; రాక్షసి హిడింబ కూడా వెళ్లింది.