มหาภารตะ · อัธยายะ 1.168
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.168.1
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा कुन्तीमङ्गेऽधिरोप्य सा ।
भीमार्जुनान्तरगता यमाभ्यां च पुरस्कृता ॥ १.१६८.१ ॥
ครั้นได้ฟังพระดำรัสของยุธิษฐิระแล้ว นางวางกุนตีไว้บนตัก แล้วเดินระหว่างภีมะกับอรชุน และให้ฝาแฝดยมะทั้งสองเดินนำหน้า
1.168.2
तिर्यग्युधिष्ठिरे याति हिडिम्बा भीमगामिनी ।
शालिहोत्रसरो रम्यमाससाद जलार्थिनी ॥ १.१६८.२ ॥
หิฑิมพาผู้ตามภีมะไปได้เดินตัดผ่านหน้ายุธิษฐิระ นางแสวงหาน้ำ จึงไปถึงทะเลสาบศาลิโหตระอันงดงาม
1.168.3
वनस्पतितलं गत्वा परिमृज्य गृहं यथा ।
पाण्डवानां च वासं सा कृत्वा पर्णमयं तथा ॥ १.१६८.३ ॥
นางไปยังโคนต้นไม้ ปัดกวาดให้สะอาดเหมือนบ้านเรือน แล้วทำที่พักด้วยใบไม้ให้แก่ปาณฑพ
1.168.4
आत्मनश्च तथा कुन्त्या एकोद्देशे चकार सा ।
पाण्डवास्तु ततः स्नात्वा शुद्धाः सन्ध्यामुपास्य च ॥ १.१६८.४ ॥
นางจัดที่พักให้ตนเองและกุนตีไว้ในที่เดียวกัน ฝ่ายปาณฑพอาบน้ำชำระกายให้บริสุทธิ์ แล้วประกอบพิธีสันธยา
1.168.5
तृषिताः क्षुत्पिपासार्ता जलमात्रेण वर्तयन् ।
शालिहोत्रस्ततो ज्ञात्वा क्षुधार्तान्पाण्डवांस्तदा ॥ १.१६८.५ ॥
ปาณฑพกระหายน้ำ ทนทุกข์เพราะความหิวและความกระหาย จึงประทังชีวิตด้วยน้ำเพียงอย่างเดียว ครั้นนั้นศาลิโหตระรู้ว่าปาณฑพซึ่งทุกข์ทรมานเพราะความหิว
1.168.6
मनसा चिन्तयामास पानीयं भोजनं महत् ।
ततस्ते पाण्डवाः सर्वे विश्रान्ताः पृथया सह ॥ १.१६८.६ ॥
ก็คิดในใจถึงน้ำและอาหารอันอุดม ต่อมาปาณฑพทั้งหมดพร้อมด้วยปฤถาก็พักผ่อน
1.168.7
यथा जतुगृहे वृत्तं राक्षसेन कृतं च यत् ।
कृत्वा कथा बहुविधाः कथान्ते पाण्डुनन्दनम् ॥ १.१६८.७ ॥
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเรือนชาด และสิ่งที่รากษสได้กระทำไว้ ได้เป็นไปดังนั้น เมื่อเล่าเรื่องราวนานาประการจบลง นางจึงเอ่ยกับโอรสของปาณฑุ
1.168.8
कुन्ती राजसुता वाक्यं भीमसेनमथाब्रवीत् ।
यथा पाण्डुस्तथा मान्यस्तव ज्येष्ठो युधिष्ठिरः ॥ १.१६८.८ ॥
กุนตีธิดาของกษัตริย์จึงกล่าวถ้อยคำนี้กับภีมเสน ว่า ท่านยุธิษฐิระพี่ใหญ่ของเจ้า เป็นที่เคารพนับถือเช่นเดียวกับปาณฑุ
1.168.9
अहं धर्मविदाऽनेन मान्या गुरुतरा तव ।
तस्मात्पाण्डुहितार्थं मे युवराज हितं कुरु ॥ १.१६८.९ ॥
เราเป็นที่เคารพของผู้รู้ธรรม ท่านนั้นและเรายิ่งควรแก่การเคารพของเจ้า ดังนั้น ข้าแต่ยุวราช จงทำสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่เรา เพื่อประโยชน์ของโอรสปาณฑุ
1.168.10
निकृता धार्तराष्ट्रेण पापेनाकृतबुद्धिना ।
दुष्कृतस्य प्रतीकारं न पश्यामि वृकोदर ॥ १.१६८.१० ॥
เราถูกโอรสของธฤตราษฎร์ผู้ชั่วร้ายและไร้ปัญญาทำให้เสียหาย ข้าแต่วฤโกทร เรามองไม่เห็นทางแก้ไขความชั่วนี้
1.168.11
तस्मात्कतिपयाहेन योगक्षेमं भविष्यति ।
क्षेमं दुर्गमिमं वासं वत्स्याम हि यथा वयम् ॥ १.१६८.११ ॥
ฉะนั้น ภายในไม่กี่วัน ความอยู่ดีมีสุขของเราจะมาถึง เราจะอาศัยอยู่ในที่พักแห่งนี้ซึ่งเข้าถึงยาก แต่ปลอดภัย ดังที่เราเป็นอยู่
1.168.12
इदमन्यन्महदुःखं धर्मकृच्छ्रं वृकोदर ।
दृष्ट्वैव त्वां महाप्राज्ञ अनङ्गाभिप्रचोदिता ॥ १.१६८.१२ ॥
ข้าแต่วฤโกทร นี่เป็นอีกความทุกข์ใหญ่ เป็นการทดสอบธรรมอันยากยิ่ง ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง เมื่อได้เห็นท่านเพียงผู้เดียว จิตของข้าก็ถูกอนงค์ผลักดันให้หวั่นไหว
1.168.13
युधिष्ठिरं च मां चैव वरयामास धर्मतः ।
धर्मार्थं देहि पुत्रं त्वं स नः श्रेयः करिष्यति ॥ १.१६८.१३ ॥
นางเลือกยุธิษฐิระและเรา ตามธรรม ขอท่านจงให้บุตรแก่นาง เพื่อธรรม บุตรนั้นจะนำความเจริญมาสู่พวกเรา
1.168.14
प्रतिवाक्यं तु नेच्छामि आवयोर्वचनं कुरु ।
तथेति तत्प्रतिज्ञाय भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ॥ १.१६८.१४ ॥
เราไม่ปรารถนาจะตอบคำของนาง ขอท่านจงทำตามคำของเราทั้งสอง ภีมเสนกล่าวว่า ดีแล้ว รับคำปฏิญาณของนาง แล้วพูดขึ้นว่า
1.168.15
शासनं ते करिष्यामि वेदशासनमित्यपि ।
समक्षं भ्रातृमध्ये तु तां चोवाच स राक्षसीम् ॥ १.१६८.१५ ॥
ข้าจะทำตามคำสั่งของเจ้า ตามคำสั่งของพระเวทด้วย ต่อหน้าพี่น้องทั้งหลาย ท่านได้กล่าวกับนางรากษสีนั้น
1.168.16
शृणु राक्षसि सत्येन समयं ते वदाम्यहम् ।
यावत्कालेन भवति पुत्रस्योत्पादनं शुभे ॥ १.१६८.१६ ॥
รากษสีเอ๋ย จงฟัง เราจะบอกข้อตกลงของเจ้าด้วยความสัตย์ ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ตราบเท่าที่บุตรยังไม่บังเกิด
1.168.17
तावत्कालं चरिष्यामि त्वया सह सुमध्यमे ।
विशेषतो मत्सकाशे मा प्रकाशय नीचताम् ॥ १.१६८.१७ ॥
ข้าแต่ผู้มีเอวเรียว ตลอดระยะเวลานั้น เราจะอยู่กับเจ้า โดยเฉพาะต่อหน้าเรา อย่าได้แสดงความต่ำช้าของเจ้า
1.168.18
उत्तमस्त्रीगुणोपेता भजेथा वरवर्णिनि ।
सा तथेति प्रतिज्ञाय हिडिम्बा राक्षसी तथा ॥ १.१६८.१८ ॥
ข้าแต่ผู้มีผิวงาม จงประพฤติตัวด้วยคุณสมบัติอันประเสริฐของสตรี จงปรนนิบัติเรา หิฑิมพารากษสีรับปฏิญาณว่า ดีแล้ว และคงปฏิบัติเช่นนั้น
1.168.19
गताऽहनि निवेशेषु भोज्यं राजार्हमानयत् ।
सा कदाचिद्विहारार्थं हिडिम्बा कामरूपिणी ॥ १.१६८.१९ ॥
เมื่อวันเวลาผ่านไป นางก็นำอาหารอันควรแก่กษัตริย์มาที่ค่าย วันหนึ่ง เพื่อความสำราญ หิฑิมพาผู้แปลงกายได้ตามใจปรารถนา ได้ทำเช่นนั้น
1.168.20
भीमसेनमुपादाय ऊर्ध्वमाचक्रमं तदा ।
शैलशृङ्गेषु रम्येषु देवतायतनेषु च ॥ १.१६८.२० ॥
นางพาภีมเสนขึ้นไป ไปยังยอดเขาอันงดงามและสถานศักดิ์สิทธิ์ของเหล่าเทพ
1.168.21
मृगपक्षिविघृष्टेषु रमणीयेषु सर्वेषु ।
कृत्वा सा परमं रूपं सर्वाभरणभूषिता ॥ १.१६८.२१ ॥
ในที่รื่นรมย์ทั้งปวงซึ่งเหล่ากวางและนกมาอาศัย นางแสดงรูปอันสูงสุดของตน ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวง
1.168.22
संजल्पन्ती सुमधुरं रमयामास पाण्डवम् ।
तथैव वनदुर्गेषु पर्वतद्रुमसानुषु ॥ १.१६८.२२ ॥
นางพูดด้วยถ้อยคำอันหวานยิ่ง ทำให้ปาณฑพทรงเพลิดเพลิน ในป่าอันยากจะผ่านได้เช่นเดียวกัน บนภูเขาและบนไหล่เขาที่มีต้นไม้ปกคลุม
1.168.23
सरस्तु रमणीयेषु पद्मोत्पलवनेषु च ।
नदीद्वीपप्रदेशेषु वैडूर्यसिकतेषु च ॥ १.१६८.२३ ॥
และในทะเลสาบอันรื่นรมย์ ในป่าบัวหลวงและบัวสายสีน้ำเงิน ในบริเวณเกาะกลางแม่น้ำ และบนฝั่งทรายสีดุจแก้วไพฑูรย์
1.168.24
देवारण्येषु पुण्येषु तथा पर्वतसानुषु ।
सुतीर्थवनतोयासु तथा गिरिनदीषु च ॥ १.१६८.२४ ॥
ในป่าศักดิ์สิทธิ์ของเทพเจ้า บนไหล่เขาอันเป็นมงคล ณ ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์อันงาม ในป่าและน้ำในป่า และในแม่น้ำบนภูเขา
1.168.25
सागरस्य प्रदेशेषु भणिहेमयुतेषु च ।
गुह्यकानां निवासेषु कुलपर्वतसानुषु ॥ १.१६८.२५ ॥
ในเขตมหาสมุทรที่ประดับด้วยอัญมณีและทองคำ ในที่อยู่ของพวกคุหยกะ บนไหล่ของภูเขาหลักทั้งหลาย
1.168.26
सर्वर्तुफलवृक्षेषु मानसेषु वनेषु च ।
बिभ्रती परमं रूपं रमयामास पाण्डवम् ॥ १.१६८.२६ ॥
ท่ามกลางต้นไม้ที่ออกผลในทุกฤดูกาล ที่ทะเลสาบมานส และในป่าทั้งหลาย นางแสดงรูปโฉมอันสูงสุด ทำให้บุตรของปาณฑุทรงเพลิดเพลิน
1.168.27
यथा सुमोदते स्वर्गे सुकृत्यप्सरसा सह ।
सुतरां परमप्रीतस्तथा रेमे महाद्युतिः ॥ १.१६८.२७ ॥
ดังผู้ทำความดีย่อมเพลิดเพลินในสวรรค์พร้อมกับนางอัปสร ฉันใด ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ก็ทรงเพลิดเพลินฉันนั้น ด้วยความยินดียิ่งนัก
1.168.28
शुभं हि जघनं तस्याः सवर्णमणिमेखलम् ।
न ततर्प तदा मृद्गन्भीमसेनो मुहुर्मुहुः ॥ १.१६८.२८ ॥
สะโพกอันงามของนาง คาดด้วยสายรัดอัญมณีสีเดียวกัน ยังไม่ทำให้ภีมเสนะอิ่มในขณะนั้น ทรงมองซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.168.29
रमयन्ती ततो भीमं तत्रतत्र मनोजवा ।
सा रेमे तेन संहर्षात्तृप्यन्ती च मुहुर्मुहुः ॥ १.१६८.२९ ॥
แล้วนางผู้เร็วดุจความคิด ทำให้ภีมะทรงเพลิดเพลินทั้งที่นั้นและที่นี่ นางรื่นเริงกับพระองค์ด้วยความปีติ และพอใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.168.30
अहस्सु रमयन्ती सा निशाकालेषु पाण्डवम् ।
आनीय वै स्वके गेहे दर्शयामास मातरम् ॥ १.१६८.३० ॥
ในเวลากลางวันนางทำให้ปาณฑพทรงเพลิดเพลิน ครั้นเวลากลางคืน นางพาพระองค์มาที่เรือนของตน และแสดงให้มารดาของนางเห็น
1.168.31
भ्रातृभिः सहितो नित्यं स्वपते पाण्डवस्तथा ।
कुन्त्याः परिचरन्ती सा तस्याः पार्श्वेवसन्निशां ॥ १.१६८.३१ ॥
ปาณฑพทรงบรรทมร่วมกับพี่น้องเป็นนิตย์ฉันใด ก็ทรงบรรทมฉันนั้น นางปรนนิบัติกุนตี และพักอยู่ข้างกายของมารดาตลอดราตรี
1.168.32
कामांश्च मुखवासादीनानयिष्यति भोजनम् ।
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामाजगाम महाव्रतः ॥ १.१६८.३२ ॥
นางจะนำอาหาร เครื่องหอมปากและสิ่งที่ปรารถนาอื่น ๆ มาให้ เมื่อราตรีนั้นผ่านไป ผู้ทรงวัตรใหญ่ก็เสด็จมาถึง
1.168.33
पाराशर्यो महाप्राज्ञो दिव्यदर्शी महातपाः ।
तेऽभिवाद्य महात्मानं कृष्णद्वैपायनं शुभम्।
तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे सस्नुषा चैव माधवी ॥ १.१६८.३३ ॥
บุตรของปราศระผู้มีปัญญายิ่ง มีทิพยทัศนะ และมีตบะใหญ่ ได้มาถึง ทุกคนถวายความเคารพแด่กฤษณะไทวปายนะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และเป็นมงคล แล้วยืนประนมมือ พร้อมด้วยมาธวีผู้เป็นสะใภ้ด้วย
1.168.34
मयेदं मनसा पूर्वं विदितं भरतर्षभाः ।
यथा स्थितैरधर्मेण धार्तराष्ट्रौर्विवासिताः ॥ १.१६८.३४ ॥
ข้าแต่วงศ์ภรตะผู้ประเสริฐ เรื่องนี้ข้าได้รู้ล่วงหน้าด้วยใจแล้ว คือพวกท่านถูกบุตรของธฤตราษฎร์ขับไล่ออกไปด้วยความอธรรม
1.168.35
तद्विदित्वाऽस्मि संप्राप्तश्चिकीर्ष्वै परं हितम् ।
न विषादो हि वः कार्यः सर्वमेतत्सुखाय वः ॥ १.१६८.३५ ॥
เมื่อรู้เรื่องนี้แล้ว ข้าจึงมาด้วยความปรารถนาจะทำประโยชน์อันสูงสุดแก่พวกท่าน อย่าให้มีความโศกเศร้าในพวกท่านเลย ทั้งหมดนี้เพื่อความสุขของพวกท่าน
1.168.36
सुहृद्वियोजनं कर्म पुराकृतमरिन्दमाः ।
तस्य सिद्धिरियं प्राप्ता मा शोचत परन्तपाः ॥ १.१६८.३६ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู การที่ต้องพลัดพรากจากมิตรนี้ เป็นกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน นี่คือผลของกรรมนั้นที่มาถึงแล้ว ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู อย่าได้โศกเศร้าเลย
1.168.37
समाप्ते दुष्कृते चैव यूयं ते वै न संशयः ।
स्वराष्ट्रे विहरिष्यन्तो भविष्यथ सबान्धवाः ॥ १.१६८.३७ ॥
เมื่อการกระทำอันชั่วนั้นสิ้นสุดลง พวกท่านจะได้กลับไปท่องเที่ยวในแว่นแคว้นของตน พร้อมด้วยญาติพี่น้อง ไม่ต้องสงสัยเลย
1.168.38
दीनतो बालतश्चैव स्नेहं कुर्वन्ति बान्धवाः ।
तस्मादभ्यधिकः स्नेहो युष्मासु मम संप्रति ॥ १.१६८.३८ ॥
ญาติพี่น้องย่อมแสดงความรักต่อผู้ที่ตกยากและต่อผู้ยังเยาว์ ฉะนั้นความรักของข้าที่มีต่อพวกท่านในขณะนี้จึงมากยิ่งขึ้น
1.168.39
स्नेहपूर्वं चिकीर्षामि हितं यत्तन्निबोधत ।
वसतेह प्रतिच्छन्ना ममागमनकाङ्क्षिणः ॥ १.१६८.३९ ॥
ด้วยความรัก ข้าปรารถนาจะทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ จงฟังสิ่งนั้นเถิด จงพักอยู่ที่นี่อย่างซ่อนเร้น รอคอยการมาของข้า
1.168.40
एतद्वै शालिहोत्रस्य तपसा निर्मितं सरः ।
रमणीयमिदं तोयं क्षुत्पिपासाश्रमापहम् ॥ १.१६८.४० ॥
ทะเลสาบนี้ถูกสร้างขึ้นด้วยตบะของศาลิโหตระ น้ำของมันงดงามและขจัดความอ่อนล้าจากความหิวและกระหายได้
1.168.41
कार्यार्थिनस्तु षण्मासान्विहरध्वं यथासुखम् ॥ १.१६८.४१ ॥
แต่เพื่อจุดหมายบางประการ จงอยู่ที่นี่หกเดือนตามที่ท่านพอใจเถิด
1.168.42
एवं स तान्समाश्वास्य व्यासः पार्थानरिन्दमान् ।
स्नेहाच्च संपरिष्वज्य कुन्तीमाश्वासयत्प्रभुः ॥ १.१६८.४२ ॥
ฤๅษีวยาสปลอบโยนบุตรแห่งปฤถา ผู้ทำลายศัตรูทั้งหลายเช่นนั้น แล้วโอบกอดด้วยความรักใคร่ และปลอบโยนกุนตีด้วย
1.168.43
स्नुषे मा रोद मा रोदेत्येवं व्यासोऽब्रवीद्वचः ।
जीवपुत्रे सुतस्तेऽयं धर्मनित्यो युधिष्ठिरः ॥ १.१६८.४३ ॥
ฤๅษีวยาสกล่าวว่า ลูกสะใภ้เอ๋ย อย่าร้องไห้เลย อย่าร้องไห้เลย บุตรของเจ้ายังมีชีวิตอยู่ นี่คือยุธิษฐิระ บุตรของเจ้า ผู้ยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ
1.168.44
पृथिव्यां पार्थइवान्सर्वान्प्रशासिष्यति धर्मराट् ।
धर्मेण जित्वा पृथिवीमखिलां धर्मकृद्वशी ॥ १.१६८.४४ ॥
พระราชาผู้ทรงธรรมจะปกครองแผ่นดินทั้งปวง ดุจบุตรแห่งปฤถา เมื่อทรงพิชิตแผ่นดินทั้งสิ้นด้วยธรรม พระองค์ผู้ประพฤติธรรมและทรงข่มใจได้ จะทรงปกครองแผ่นดิน
1.168.45
स्थापयित्वा वशे सर्वां सपर्वतवनां शुभाम् ।
भीमसेनार्जुनबलाद्भोक्ष्यत्ययमसंशयम् ॥ १.१६८.४५ ॥
พระองค์จะทรงนำแผ่นดินอันงดงามทั้งหมด พร้อมภูเขาและป่าไม้ มาอยู่ในพระอำนาจ และจะทรงเสวยแผ่นดินนั้น ด้วยกำลังของภีมเสนและอรชุน โดยไม่ต้องสงสัย
1.168.46
पुत्रास्तव च माद्र्याश्च पञ्चैते लोकविश्रुताः ।
स्वराष्ट्रे विहरिष्यन्ति सुखं सुमनसस्तदा ॥ १.१६८.४६ ॥
บุตรทั้งหลายของเจ้า และบุตรทั้งห้าของมาทรี ผู้เลื่องชื่อในโลก ซึ่งมีจิตใจเบิกบานในเวลานั้น จะอยู่อย่างสุขสบายในแว่นแคว้นของตน
1.168.47
यक्ष्यन्ति च नरव्याघ्रा विजित्य पृथिवीमिमाम् ।
राजसूयाश्वमेधाद्यैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ १.१६८.४७ ॥
บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์เหล่านั้น เมื่อพิชิตแผ่นดินนี้แล้ว จะประกอบพิธียัญ ได้แก่ราชสูยะ อัศวเมธ และพิธีอื่น ๆ ที่ให้ทักษิณามากมาย
1.168.48
अनुगृह्य सुहृद्वर्गं धनेन च सुखेन च ।
पितृपैतामहं राज्यमहारिष्यन्ति ते सुताः ॥ १.१६८.४८ ॥
บุตรของเจ้าจะแผ่ความโปรดปรานแก่มิตรสหาย ด้วยทรัพย์สินและความสุข แล้วจะกอบกู้ราชอาณาจักรสืบทอดจากบิดาและปู่ย่าตายายคืนมา
1.168.49
स्नुषा कमलपत्राक्षी नाम्ना कमलपालिका ।
वशवर्तिनी तु भीमस्य पुत्रमेषा जनिष्यति ॥ १.१६८.४९ ॥
ลูกสะใภ้ผู้มีดวงตาดุจกลีบบัว มีนามว่ากมลปาลิกา จะเป็นผู้ว่านอนสอนง่ายต่อภีมะ และนางจะให้กำเนิดบุตรชาย
1.168.50
तेन पुत्रेण कृच्छ्रेषु भविष्यथ च तारिताः ।
इह मासं प्रतीक्षध्वमागमिष्याम्यहं पुनः ॥ १.१६८.५० ॥
ด้วยบุตรคนนั้น พวกเจ้าจะพ้นจากความทุกข์ยาก จงรอที่นี่หนึ่งเดือน แล้วข้าจะกลับมาอีก
1.168.51
देशकालौ विदित्वैवं यास्यध्वं परमां मुदम् ॥ १.१६८.५१ ॥
เมื่อรู้สถานที่และเวลาเช่นนี้แล้ว พวกเจ้าจะออกเดินทางด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง
1.168.52
स तैः प्राञ्जलिभिः सर्वैस्तथेत्युक्तो जनाधिप ।
जगाम भगवान्व्यासो यथागतमृषिः प्रभुः ॥ १.१६८.५२ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ เมื่อทุกคนประนมมือกล่าวว่า ขอให้เป็นเช่นนั้น พระผู้มีบารมี ฤๅษีวยาสผู้ทรงอานุภาพ ก็เสด็จจากไปตามทางที่มา