ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.174
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.174.1
कुतोमूलमिदं दुःखं ज्ञातुमिच्छामि तत्त्वतः ।
विदित्वाप्यपकर्षेयं शक्यं चेदपकर्षितुम् ॥ १.१७४.१ ॥
ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କେଉଁଠି ତାହା ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଜାଣିବା ପରେ ଯଦି ଏହାକୁ ଦୂର କରିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ତେବେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିବି।
1.174.2
उपपन्नं सतामेतद्यद्ब्रवीपि तपोधने ।
न तु दुःखमिदं शक्यं मानुषेण व्यपोहितुम् ॥ १.१७४.२ ॥
ହେ ତପୋଧନେ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ ତାହା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଃଖ ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
1.174.3
तथापि तत्त्वमाख्यास्ये दुःखस्यैतस्य संभवम् ।
शक्यं वा यदि वाऽशक्यं शृणु भद्रे यथातथम् ॥ १.१७४.३ ॥
ତଥାପି ଏହି ଦୁଃଖର ଉତ୍ପତ୍ତିର ତତ୍ତ୍ୱ ମୁଁ କହିବି। ଏହା ସମ୍ଭବ ହେଉ କି ଅସମ୍ଭବ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ଶୁଣ।
1.174.4
समीपे नगरस्यास्य वको वसति राक्षसः ।
इतो गव्यूतिमात्रे।ञस्ति यमुनागह्वरे गुहा ॥ १.१७४.४ ॥
ଏହି ନଗରର ନିକଟରେ ବକ ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସ ବାସ କରେ। ଏଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରରେ ଯମୁନାର ଗହ୍ୱରରେ ଏକ ଗୁମ୍ଫା ଅଛି।
1.174.5
तस्यां घोरः स वसति जिघांसुः पुरुषादकः ।
बकाभिधानो दुष्टात्मा राक्षसानां कुलाधमः ॥ १.१७४.५ ॥
ସେହି ଗୁମ୍ଫାରେ ଭୟଙ୍କର, ହତ୍ୟା ଇଚ୍ଛୁକ, ନରଭକ୍ଷକ, ବକ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ, ରାକ୍ଷସ କୁଳର ଅଧମ ସେ ବାସ କରେ।
1.174.6
ईशो जनपदस्यास्य पुरस्य च महाबलः ।
पुष्टो मानुषमांसेन दुर्बुद्धिः पुरुषादकः ॥ १.१७४.६ ॥
ଏହି ଜନପଦ ଓ ଏହି ନଗରର ଅଧିପତି ସେ ମହାବଳୀ, ମନୁଷ୍ୟ ମାଂସରେ ପୋଷିତ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ନରଭକ୍ଷକ ଅଟେ।
1.174.7
प्रबलः कामरूपी च राक्षसस्तु महाबलः ।
तेनोपसृष्टा नगरी वर्षमद्य त्रयोदशम् ॥ १.१७४.७ ॥
ପ୍ରବଳ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ଏବଂ ମହାବଳୀ ସେ ରାକ୍ଷସ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଏ ନଗରୀ ଆଜି ତ୍ରୟୋଦଶ ବର୍ଷରେ ଅଛି।
1.174.8
तत्कृते परचक्राच्च भूतेभ्यश्च न नो भयम् ।
पुरुषादेन रौद्रेण भक्ष्यमाणा दुरात्मना ॥ १.१७४.८ ॥
ତାଙ୍କ କାରଣରୁ ଆମକୁ ଶତ୍ରୁସେନା କିମ୍ବା ଭୂତଙ୍କଠାରୁ ଭୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଭୟଙ୍କର, ଦୁରାତ୍ମା ନରଭକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭକ୍ଷିତ ହେଉଛୁ।
1.174.9
अनाथा नगरी नाथं त्रातारं नाधिगच्छति ।
गुहायां च वसंस्तत्र बाधते सततं जनम् ॥ १.१७४.९ ॥
ଅନାଥ ଏହି ନଗରୀ ରକ୍ଷକ ନାଥ ପାଉନାହିଁ; ସେଠାରେ ଗୁମ୍ଫାରେ ବସି ସେ ସର୍ବଦା ଲୋକଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଏ।
1.174.10
स्त्रियो बालांश्च वृद्धांश्च यूनश्चापि दुरात्मवान् ।
अत्र मन्त्रैश्च होमैश्च भोजनैश्च स राक्षसः ॥ १.१७४.१० ॥
ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଯୁବକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ପୀଡ଼ା ଦିଏ। ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ର, ହୋମ ଓ ଭୋଜନ-ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାକ୍ଷସ (ଶାନ୍ତ ହୁଏ)।
1.174.11
ईडितो द्विजमुख्यैश्च पूजितश्च दुरात्मवान् ।
यदा च सकलानेवं प्रसूदयति राक्षसः ॥ १.१७४.११ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ଓ ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୁରାତ୍ମା, ସେହି ରାକ୍ଷସ ଯେତେବେଳେ ଏହିପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରେ (ତେବେ କ'ଣ କରାଯିବ)?
1.174.12
अथैनं ब्राह्मणाः सर्वे समये समयोजयन् ।
मा स्म कामाद्वधी रक्षो दास्यामस्ते सदा वयं ॥ १.१७४.१२ ॥
ତେବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତାକୁ ଏକ ଚୁକ୍ତିରେ ବାନ୍ଧିଲେ: 'ହେ ରାକ୍ଷସ, ଇଚ୍ଛାରେ ବଧ କରନାହିଁ; ଆମେ ତୁମକୁ ସର୍ବଦା (ଖାଦ୍ୟ) ଦେବୁ।'
1.174.13
पर्यायेण यथाकाममिह मांसोदनं प्रभो ।
अन्नं मांससमायुक्तं तिलचूर्णसमन्वितम् ॥ १.१७४.१३ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ପାଳି ଅନୁସାରେ ଇଚ୍ଛାନୁଯାୟୀ ମାଂସଯୁକ୍ତ ଭାତ ମିଳିବ; ମାଂସ ମିଶ୍ରିତ ଅନ୍ନ, ତିଳଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ମିଶ୍ରିତ।
1.174.14
सर्पिषा च समायुक्तं व्यञ्जनैश्च समन्वितम् ।
सूपांस्त्रीन्सतिलान्पिण्डाँल्लाजापूपसुरासवान् ॥ १.१७४.१४ ॥
ଘିଅ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ; ତିନି ପ୍ରକାର ସୂପ, ତିଳ ସହିତ ପିଣ୍ଡ, ଲାଜା, ଅପୂପ, ସୁରା ଓ ଆସବ।
1.174.15
शृताशृतान्पानकुम्भान्स्थूलमांसं शृताशृतम् ।
वनमाहिषवाराहभाल्लूकं च शृताशृतम् ॥ १.१७४.१५ ॥
ରାନ୍ଧା ଓ କଞ୍ଚା; ପାନୀୟ ହାଣ୍ଡି; ରାନ୍ଧା ଓ କଞ୍ଚା ସ୍ଥୂଳ ମାଂସ; ବନ ମହିଷ, ଶୂକର ଓ ଭାଲୁର ମାଂସ, ରାନ୍ଧା ଓ କଞ୍ଚା।
1.174.16
सर्पिःकुम्भांश्च विविधान्दधिकुम्भांस्तथा बहून् ।
सद्यःसिद्धसमायुक्तं तिलचूर्णैः समाकुलम् ॥ १.१७४.१६ ॥
ବିବିଧ ଘିଅ ହାଣ୍ଡି ଓ ବହୁ ଦହି ହାଣ୍ଡି; ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ତିଳଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
1.174.17
कुलाच्च पुरुषं चैकं बलीवर्दौ च कालकौ ।
प्राप्स्यसि त्वमसंक्रुद्धो रक्षोभागं प्रकल्पितम् ॥ १.१७४.१७ ॥
କୁଳରୁ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଓ ଦୁଇଟି କଳା ବଳଦ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପାଇବ; କ୍ରୋଧ କର ନାହିଁ — ଏହା ତୁମର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ରାକ୍ଷସ ଭାଗ।
1.174.18
तिष्ठेह समयेऽस्माकमित्ययाचन्त तं द्विजाः ।
बाढमित्येव तद्रक्षस्तद्वचः प्रत्यगृह्णत ॥ १.१७४.१८ ॥
ଆମ ସମ୍ମତି ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ରୁହ — ଏହିପରି ଦ୍ବିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ସେତେବେଳେ ସେହି ରାକ୍ଷସ
1.174.19
परचक्राटवीकेभ्यो रक्षणं स करोति च ।
तस्मिन्भागे सुनिर्दिष्टे स्थितः स समये बली ॥ १.१७४.१९ ॥
ସେ ଶତ୍ରୁସେନା ଓ ବନର ଡକାୟତମାନଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସେହି ଭାଗରେ ସମୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେ ବଳବାନ।
1.174.20
एकैकं चैव पुरुषं संप्रयच्छन्ति वेतनम् ।
स वारो बहुभिर्वर्षैर्भवत्यसुकरो नरैः ॥ १.१७४.२० ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷଠାରୁ ସେମାନେ ବେତନ (କର) ନିଅନ୍ତି। ସେହି ପାଳି ଅନେକ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃସହ ହୁଏ।
1.174.21
तद्विमोक्षाय ये केचिद्यतन्ते पुरुषाः क्वचित् ।
सपुत्रदारांस्तान्हत्वा तद्रक्षो भक्षयत्युत ॥ १.१७४.२१ ॥
ତାଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କେଉଁଠି କେହି ଯତ୍ନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମାରି ସେ ରାକ୍ଷସ ଖାଇଦିଏ।
1.174.22
वेत्रकीयगृहे राजा नायं नयमिहास्थितः ।
उपायं तं न कुरुते यत्नादपि स मन्दधीः।
अनामयं जनस्यास्य येन स्यादद्य शाश्वतम् ॥ १.१७४.२२ ॥
ବେତ୍ରକୀୟ ଗୃହରେ ଥିବା ଏହି ରାଜା ଏଠାରେ ନୀତିରେ ସ୍ଥିତ ନୁହଁନ୍ତି। ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଯତ୍ନ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେହି ଉପାୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ କଲ୍ୟାଣ ଆଜି ହେବ।
1.174.23
एतदर्हा वचं नूनं वसामो दुर्बलस्य ये ।
विषये नित्यवास्तव्याः कुराजानमुपाश्रिताः ॥ १.१७४.२३ ॥
ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ଅଧୀନରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି ବାକ୍ୟର (ଦୁଃଖର) ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଦେଶର ସ୍ଥାୟୀ ବାସିନ୍ଦା ହୋଇ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଆମେ।
1.174.24
ब्राह्मणाः कस्य वक्तव्याः कस्य वाच्छन्दचारिणः ।
गुणैरेते हि वत्स्यन्ति कामगाः पक्षिणो यथा ॥ १.१७४.२४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କାହା ସହ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ, କିମ୍ବା କାହାର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳନ୍ତି? ଏମାନେ ଗୁଣରେ ହିଁ ବାସ କରିବେ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରି।
1.174.25
राजानं प्रथमं विन्देत्ततो भार्यां ततो धनम् ।
राजन्यसति लोकेऽस्मिन्कुतो भार्या कुतो धनम्।
वयस्य संचयेनास्य ज्ञातीन्पुत्रांश्च तारयेत् ॥ १.१७४.२५ ॥
ପ୍ରଥମେ ରାଜାକୁ ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ, ତା'ପରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ତା'ପରେ ଧନ। ଏ ଜଗତରେ ରାଜା ନଥିଲେ ଭାର୍ଯ୍ୟା କେଉଁଠି ଓ ଧନ କେଉଁଠି? ମିତ୍ର, ତାହାର ସଞ୍ଚୟରେ ଜ୍ଞାତି ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ।
1.174.26
विपीरतं मया चेदं त्रयं सर्वमुपार्जितम् ।
तदिमामापदं प्राप्य भृशं तप्यामहे वयम् ॥ १.१७४.२६ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଏହି ତିନିଟି — ସବୁ — ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଏହି ବିପଦରେ ପଡ଼ି ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଉଛୁ।
1.174.27
सोऽयमस्माननुप्राप्तो वारः कुलविनाशनः ।
भोजनं पुरुषश्चैकः प्रदेयं वेतनं मया ॥ १.१७४.२७ ॥
କୁଳନାଶକ ସେ ପାଳି ଏବେ ଆମ ଉପରେ ଆସିଛି: ଭୋଜନ ପାଇଁ ଜଣେ ପୁରୁଷ ମୋତେ ବେତନ ରୂପେ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
1.174.28
न च मे विद्यते वित्तं संक्रेतुं पुरुषं क्वचित् ।
सुहृज्जनं प्रदातुं च न शक्ष्यामि कदाचन ॥ १.१७४.२८ ॥
କେଉଁଠି ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟକୁ କିଣିବା ପାଇଁ ମୋ ପାଖରେ ଧନ ନାହିଁ; ଜଣେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କେବେ ସମର୍ଥ ହେବି ନାହିଁ।
1.174.29
गतिं चान्यां न पश्यामि तस्मान्मोक्षाय रक्षसः ।
सोऽहं दुःखार्णवे मग्नो महत्यसुकरे भृशम् ॥ १.१७४.२९ ॥
ରାକ୍ଷସଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଆଉ କୌଣସି ପଥ ଦେଖୁନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ପାର ହେବା କଷ୍ଟକର ଏକ ମହାନ ଦୁଃଖସାଗରରେ ଗଭୀରଭାବେ ମଗ୍ନ ହୋଇଛି।
1.174.30
सहैवैतैर्गमिष्यामि बान्धवैरद्य राक्षसम् ।
ततो नः सहितान्क्षुद्रः सर्वानेवोपभोक्ष्यति ॥ १.१७४.३० ॥
ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ରାକ୍ଷସ ନିକଟକୁ ଯିବି; ନହେଲେ ସେ ଅଧମ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଏକତ୍ର ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଭକ୍ଷଣ କରିବ।
1.174.31
दुःखमूलमिदं भद्रे मयोक्तं प्रश्नतोऽनघे ॥ १.१७४.३१ ॥
ହେ ଭଦ୍ରେ, ହେ ନିଷ୍ପାପେ, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କହିଛି।