マハーバーラタ · 章 1.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.18.1
ततोऽभ्रशिखराकारैर्गिरिशृङ्गैरलंकृतम् ।
मन्दरं पर्वतवरं लताजालसमाकुलम् ॥ १.१८.१ ॥
そして山々の中で最も優れたマンダラ山は、雲の頂のような峰々で飾られ、蔓草の網に覆われていた。
1.18.2
नानाविहंगसंघुष्टं नानादंष्ट्रिसमाकुलम् ।
किंनरैरप्सरोभिश्च देवैरपि च सेवितम् ॥ १.१८.२ ॥
多くの種類の鳥の声が響き、牙を持つ多くの獣に満ち、キンナラやアプサラス、神々にも仕えられていた。
1.18.3
एकादश सहस्राणि योजनानां समुच्छ्रितम् ।
अधोभूमेः सहस्रेषु तावत्स्वेव प्रतिष्ठितम् ॥ १.१८.३ ॥
高さは一万一千ヨージャナにそびえ、地下にも同じだけ何千ヨージャナも据えられている。
1.18.4
तमुद्धर्तुमशक्ता वै सर्वे देवगणास्तदा ।
विष्णुमासीनमभ्येत्य ब्रह्माणं चेदमब्रुवन् ॥ १.१८.४ ॥
そのとき神々の群れは皆、それを持ち上げることができず、座しておられるヴィシュヌとブラフマーのもとへ近づき、このように言った。
1.18.5
भवन्तावत्र कुरुतां बुद्धिं नैःश्रेयसीं पराम् ।
मन्दरोद्धरणे यत्नः क्रियतां च हिताय नः ॥ १.१८.५ ॥
お二方はここで最高の善をもたらす決意をなさってください。そして我々の幸福のために、マンダラ山を持ち上げる努力をなさってください。
1.18.6
तथेति चाब्रवीद्विष्णुर्ब्रह्मणा सह भार्गव ।
अचोदयदमेयात्मा फणीन्द्रं पद्मलोचनः ॥ १.१८.६ ॥
バールガヴァよ。「そうあれかし」と言って、ブラフマーとともに、無量の自性を持つ蓮華眼のヴィシュヌは、蛇王を促した。
1.18.7
ततोऽनन्तः समुत्थाय ब्रह्मणा परिचोदितः ।
नारायणेन चाप्युक्तस्तस्मिन्कर्मणि वीर्यवान् ॥ १.१८.७ ॥
そこでブラフマーに促され、ナーラーヤナからもその務めを告げられたアナンタは立ち上がった。彼は勢力に満ちていた。
1.18.8
अथ पर्वतराजानं तमनन्तो महाबलः ।
उज्जहार बलाद्ब्रह्मन्सवनं सवनौकसम् ॥ १.१८.८ ॥
そこで大力のアナンタは、バラモンよ、その山王——森に住むマンダラ山——を力ずくで引き抜いた。
1.18.9
ततस्तेन सुराः सार्धं समुद्रमुपतस्थिरे ।
तमूचुरमृतस्यार्थे निर्मथिष्यामहे जलम् ॥ १.१८.९ ॥
そこで神々は彼とともに海に赴き、彼に言った。「甘露のために、われらは水を攪拌しよう。」
1.18.10
अपांपतिरथोवाच ममाप्यंशो भवेत्ततः ।
सोढाऽस्मि विपुलं मर्दं मन्दरभ्रमणादिति ॥ १.१८.१० ॥
すると水の主は言った。「私にも分け前があるべきだ。マンダラの回転による大きな攪拌を、私が耐えよう。」
1.18.11
ऊचुश्च कूर्मराजानमकूपारे सुरासुराः ।
अधिष्ठानं गिरेरस्य भवान्भवितुमर्हति ॥ १.१८.११ ॥
神々と阿修羅は海にいる亀の王に言った。「この山の支えとなるのが、あなたにふさわしい。」
1.18.12
कूर्मेण तु तथेत्युक्त्वा पृष्ठमस्य समर्पितम् ।
तं शैलं तस्य पृष्ठस्थं वज्रेणेन्द्रोऽभ्यपीडयत् ॥ १.१८.१२ ॥
亀は「そのとおりに」と言って、その背を差し出した。すると因陀羅は、その背に載った山を雷杖で押さえつけた。
1.18.13
मन्थानं मन्दरं कृत्वा तथा योक्त्रं च वासुकिम् ।
देवा मथितुमारब्धाः समुद्रं निधिमम्भसाम्।
अमृतार्थे पुरा ब्रह्मस्तथैवासुरदानवाः ॥ १.१८.१३ ॥
マンダラ山を攪拌棒とし、ヴァースキ蛇を綱として、神々は水の宝庫である海を攪拌し始めた。ブラーフマナよ、昔、アスラとダーナヴァもまた同様に、アムリタのために（加わった）。
1.18.14
एकमन्तमुपाश्लिष्टा नागराज्ञो महासुराः ॥ १.१८.१४ ॥
一方の端を、大アスラたちが蛇王にしがみついて支えていた。
1.18.15
विबुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः स्थिताः ।
अनन्तो भगवान्देवो यतो नारायणः स्थितः ॥ १.१८.१५ ॥
神々はみな集まって尾のある方に立った。尊き神アナンタは、ナーラーヤナが立つ所にいた。
1.18.16
वासुकेरग्रमाश्लिष्टा नागराज्ञो महासुराः ।
शिर उत्क्षिप्य नागस्य पुनः पुनरवाक्षिपन् ॥ १.१८.१६ ॥
大アスラたちはヴァースキの頭側にしがみつき、蛇の頭を持ち上げては、何度も何度も引き下ろした。
1.18.17
वासुकेरथ नागस्य सहसा क्षिप्यतोऽसुरैः ।
सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुरसकृन्मुखात् ॥ १.१८.१७ ॥
そのとき、アスラたちに突然引かれたヴァースキ蛇の口から、煙と炎を伴う風が幾度も噴き出した。
1.18.18
वासुकेर्मथ्यमानस्य निःसृतेन विषेण च ।
अभवन्मिश्रितं तोयं तदा भार्गवनन्दन ॥ १.१८.१८ ॥
バルガヴァの子よ、そのとき、攪拌されるヴァースキから出た毒によって水は混じってしまった。
1.18.19
मथनान्मन्दरेणाथ देवदानवबाहुभिः ।
विषं तीक्ष्णं समुद्भूतं हालाहलमिति श्रुतम् ॥ १.१८.१९ ॥
その後、マンダラ山で攪拌した時、神々と悪魔の腕の力によって、ハーラーハラと呼ばれる鋭い毒が生じた。
1.18.20
देवाश्च दानवाश्चैव दग्धाश्चैव विषेण ह ।
अपाक्रामंस्ततो भीता विषादमगमंस्तदा ॥ १.१८.२० ॥
神々と悪魔は毒によって焼かれた。そこで恐れて退き、その時には憂いに沈んだ。
1.18.21
ब्रह्माणमब्रुवन्देवाः समेत्य मुनिपुंगवैः ।
मथ्यमानेऽमृते जातं विषं कालानलप्रभम् ॥ १.१८.२१ ॥
神々は最も優れた聖者たちと集まり、ブラフマーに言った。甘露が攪拌されている時、劫末の火のように輝く毒が生じた。
1.18.22
तेनैव तापिता लोकास्तस्य प्रतिकुरुष्वह ।
एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा दध्यौ लोकेश्वरं हरम् ॥ १.१८.२२ ॥
それによって世界は焼かれている。その対処をせよ。そう言われて、ブラフマーは世界の主ハラを瞑想した。
1.18.23
त्र्यक्षं त्रिशूलिनं रुद्रे देवदेवमुमापतिम् ।
तदाऽथ चिन्तितो देवस्तज्ज्ञात्वा द्रुतमाययौ ॥ १.१८.२३ ॥
ブラフマーは三眼で三叉戟を持つルドラ、神々の神、ウマーの夫を瞑想した。すると瞑想された神はそれを知って、すぐに来た。
1.18.24
तस्याथ देवस्तत्सर्वमाचचक्षे प्रजापतिः ।
तच्छ्रुत्वा दवेदेवेशो लोकस्यास्य हितेप्सया ॥ १.१८.२४ ॥
そこで被造物の主はその神にすべてを語った。それを聞いて神々の主は、この世界の利益を願って行動した。
1.18.25
अपिबत्तद्विषं रुद्रः कालानलसमप्रभम् ।
कण्ठे स्थापितवान्देवो लोकानां हितकाम्यया ॥ १.१८.२५ ॥
ルドラはその毒を飲み干した。それは時の火のように輝いていた。世界の幸福を願い、神はそれを喉にとどめた。
1.18.26
यस्मात्तु नीलता कण्ठे नीलकण्ठस्ततः स्मृतः ।
पीतमात्रे विषे तत्र रुद्रेणामिततेजसा ॥ १.१८.२६ ॥
喉に青みが現れたので、彼はニーラカンタ（青い喉の者）として記憶されている。毒が飲まれるや否や、無限の輝きのルドラがそれを喉にとどめた。
1.18.27
देवाः प्रीताः पुनर्जग्मुश्चक्रुर्वै कर्म तत्तथा ।
मथ्यमानेऽमृतस्यार्थे भूयो वै देवदानवैः ॥ १.१८.२७ ॥
神々は喜んで戻り、再びその務めを行った。不死の甘露のために神々と檀那婆が再び攪拌していたとき。
1.18.28
वासुकेरथ नागस्य सहसा क्षिप्यतोऽसुरैः ।
सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुरसकृन्मुखात् ॥ १.१८.२८ ॥
阿修羅たちが突然蛇ヴァースキを引き回すと、その口から煙と炎をともなう風が幾度も噴き出した。
1.18.29
ते धूमसङ्घाः संभूता मेघसङ्घाः सविद्युतः ।
अभ्यवर्षन्सुरगणाञ्श्रमसंतापकर्शितान् ॥ १.१८.२९ ॥
その煙の塊は立ち昇って稲妻を伴う雲の群れとなり、疲れと熱に衰えた神々の群れの上に降り注いだ。
1.18.30
तस्माच्च गिरिकूटाग्रात्प्रच्युताः पुष्पवृष्टयः ।
सुरासुरगणान्सर्वान्समन्तात्समवाकिरन् ॥ १.१८.३० ॥
その山の峰の頂から落ちた花の雨が、神々と阿修羅のすべての群れの上へ四方から降り注いだ。
1.18.31
बभूवात्र महान्नादो महामेघरवोपमः ।
उदधेर्मथ्यमानस्य मन्दरेण सुरासुरैः ॥ १.१८.३१ ॥
ここでは、神々と阿修羅がマンダラ山で大海をかき混ぜたとき、大きな雷雲の轟きのような大音響が起こった。
1.18.32
तत्र नानाजलचरा विनिष्पिष्टा महाद्रिणा ।
विलयं समुपाजग्मुः शतशो लवणाम्भसि ॥ १.१८.३२ ॥
そこでは、大山に押し潰された様々な水棲生物が、塩の海の中で何百も滅んだ。
1.18.33
वारुणानि च भूतानि विविधानि महीधरः ।
पातालतलवासीनि विलयं समुपानयत् ॥ १.१८.३३ ॥
さらに山は、地底の深みに住むヴァルナに属する様々な生き物をも滅びへと導いた。
1.18.34
तस्मिंश्च भ्राम्यमाणेऽद्रौ संघृष्यन्तः परस्परम् ।
न्यपतन्पतगोपेताः पर्वताग्रान्महाद्रुमाः ॥ १.१८.३४ ॥
その山が回されると、互いに擦れ合う、鳥を伴った大樹が山頂から落ちた。
1.18.35
तेषां संघर्षजश्चाग्निरर्चिर्भिः प्रज्वलन्मुहुः ।
विद्युद्भिरिव नीलाभ्रमावृणोन्मन्दरं गिरिम् ॥ १.१८.३५ ॥
彼らの摩擦から生じた火は、炎を伴って幾度も燃え上がり、稲妻を伴う黒雲のようにマンダラ山を包み込んだ。
1.18.36
ददाह कुञ्जरांस्तत्र सिंहांश्चैव विनिर्गतान् ।
विगतासूनि सर्वाणि सत्त्वानि विविधानि च ॥ १.१८.३६ ॥
そこから出てきた象と獅子を焼き尽くし、様々な生き物はすべて息絶えた。
1.18.37
तमग्निममरश्रेष्ठः प्रदहन्तमितस्ततः ।
वारिणा मेघजेनेन्द्रः शमयामास सर्वशः ॥ १.१८.३७ ॥
不死者の中で最も優れたインドラは、あちこちで燃える炎を、雲から生じた水で完全に鎮めた。
1.18.38
ततो नानाविधास्तत्र सुस्रुवुः सागराम्भसि ।
महाद्रुमाणां निर्यासा बहवश्चौषधीरसाः ॥ १.१८.३८ ॥
すると海の水の中へ、大樹の様々な樹脂や、多くの薬草の汁が流れ込んだ。
1.18.39
तेषाममृतवीर्याणां रसानां पयसैव च ।
अमरत्वं सुरा जग्मुः काञ्चनस्य च निःस्रवात् ॥ १.१८.३९ ॥
甘露の力を持つそれらの汁と乳、そして黄金の流れによって、神々は不死を得た。
1.18.40
ततस्तस्य समुद्रस्य तञ्जातमुदकं पयः ।
रसोत्तमैर्विमिश्रं च ततः क्षीरादभूद्धृतम् ॥ १.१८.४० ॥
そして海のその水は乳となり、最上の汁と混ざり合い、その乳からギーが生じた。
1.18.41
ततो ब्रह्माणमासीनं देवा वरदमब्रुवन् ।
श्रान्ताः स्म सुभृशं ब्रह्मन्नोद्भवत्यमृतं च तत् ॥ १.१८.४१ ॥
すると神々は、座しておられる恩恵を与える梵天に言った。「梵天よ、私たちは大いに疲れました。あの甘露はまだ現れていません。」
1.18.42
ऋते नारायणं देवं सर्वेऽन्ये देवदानवाः ।
चिरारब्धमिदं चापि सागरस्यापि मन्थनम् ॥ १.१८.४२ ॥
神ナーラーヤナを除いて、他の神々と阿修羅たちは皆——この大海の攪拌は久しい以前に始められたのに、なお。
1.18.43
ग्लानिरस्मान्समाविष्टा न चात्रामृतमत्थितम् ।
देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १.१८.४३ ॥
我々は疲労に襲われ、ここでは不死の甘露は得られなかった。神々の言葉を聞いて、世界の祖父ブラフマーは（考えた）。
1.18.44
ततो नारायणं देवं वचनं चेदमब्रवीत् ।
विधत्स्वैषां बलं विष्णो भवानत्र परायणम् ॥ १.१८.४४ ॥
そこで彼は神ナーラーヤナにこの言葉を告げた。「ヴィシュヌよ、彼らに力を与えよ。ここではあなたこそ彼らの拠り所だ。」
1.18.45
बलं ददामि सर्वेषां कर्मैतद्ये समास्थिताः ।
क्षोभ्यतां कलशः सर्वैमन्दरः परिवर्त्यताम् ॥ १.१८.४५ ॥
「この務めに取りかかったすべての者に私は力を与える。皆で海をかき混ぜ、マンダラ山を回せ。」
1.18.46
नारायणवचः श्रुत्वा बलिनस्ते महोदधेः ।
तत्पयः सहिता भूयश्चक्रिरे भृशमाकुलम् ॥ १.१८.४६ ॥
ナーラーヤナの言葉を聞いて、その力ある者たちは大海の水とともに、再びそれを激しくかき乱した。
1.18.47
तत्र पूर्वं विषं जातं तद्ब्रह्मवचनाच्छिवः ।
प्राग्रसल्लोकरक्षार्थं ततो ज्येष्ठा समुत्थिता।
कृष्णरूपधरा देवी सर्वाभरणभूषिता ॥ १.१८.४७ ॥
そこでまず毒が生じた。ブラフマーの言葉により、シヴァは世界を守るためにそれを飲み干した。その後、黒い姿をとり、あらゆる装飾で飾られたジェーシュター女神が立ち上がった。
1.18.48
ततः शतसहस्रांशुर्मथ्यमानात्तु सागरात् ।
प्रसन्नात्मा समुत्पन्नः सोमः शीतांशुरुज्ज्वलः ॥ १.१८.४८ ॥
さらに攪拌される海から、心清らかで千の光線を持ち、冷たい光線をもつ輝くソーマが生じた。
1.18.49
श्रीरनन्तरमुत्पन्ना घृतात्पाण्डुरवासिनी ।
सुरा देवी समुत्पन्ना तुरगः पाण्डुरस्तथा ॥ १.१८.४९ ॥
その後、ギーのような海から白衣をまとったシュリーが生まれた。女神スラー(酒)が生まれ、同じく白い馬も生まれた。
1.18.50
कौस्तुभस्तु मणिर्दिव्य उत्पन्नो घृतसंभवः ।
मरीचिविकचः श्रीमान्नारायणउरोगतः ॥ १.१८.५० ॥
酥のような海から神聖な宝玉カウストゥバが現れ、光を放ちながらナーラーヤナの胸に留まった。
1.18.51
श्रीः सुरा चैव सोमश्च तुरगश्च मनोजवः ।
पारिजातश्च तत्रैव सुरभिश्च महामुने।
जज्ञाते तौ तदा ब्रह्मन्सर्वकामफलप्रदौ ॥ १.१८.५१ ॥
シュリー、スラー、ソーマ、思念のように速い馬、パーリジャータの木、そしてスラビもそこに現れた。大聖者よ、バラモンよ、その時、あらゆる願望の果実を授ける二つのものが現れた。
1.18.52
ततो जज्ञे महाकायश्चतुर्दन्तो महागजः ।
कपिला कामवृक्षश्च कौस्तुभश्चाप्सरोगणः।
यतो देवास्ततो जग्मुरादित्यपथमाश्रिताः ॥ १.१८.५२ ॥
次いで巨大な体の四牙の大象が生まれた。カピラー、如意樹、カウストゥバ、そしてアプサラスの群れも生まれた。そこで神々は太陽の道を取って去っていった。
1.18.53
धन्वन्तरिस्ततो देवो वपुष्मानुदतिष्ठत ।
श्वेतं कमण्डलुं बिभ्रदमृतं यत्र तिष्ठति ॥ १.१८.५३ ॥
続いて、神ダンヴァンタリが身体を持って現れた。彼は白い水瓶を携えていた。その中に不死の甘露が置かれていた。
1.18.54
एतदत्यद्भुतं दृष्ट्वा दानवानां समुत्थितः ।
अमृतार्थे महान्नादो ममेदमिति जल्पताम् ॥ १.१८.५४ ॥
この驚くべき光景を見て、ダーナヴァたちの間に甘露を求めて大きな騒ぎが起こり、「これは私のものだ」と叫んだ。
1.18.55
ततो नारायणो मायां मोहिनीं समुपाश्रितः ।
स्त्रीरूपमद्भुतं कृत्वा दानवानभिसंश्रितः ॥ १.१८.५५ ॥
そこでナーラーヤナは魅惑のマーヤーを用い、不思議な女性の姿となってダーナヴァに近づいた。
1.18.56
ततस्तदमृतं तस्यै ददुस्ते मूढचेतसः ।
स्त्रियै दानवदैतेयाः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ १.१८.५६ ॥
すると心を惑わされ、彼女に心を奪われたダーナヴァとダイティヤの全員が、その甘露を彼女に渡した。
1.18.57
सा तु नारायणी माया धारयन्ती कमण्डलुम् ।
आस्यमानेषु दैत्येषु पङ्क्त्या च प्रति दानवैः ॥ १.१८.५७ ॥
しかしナーラーヤニーのマーヤーは水瓶を手に持ち、ダイティヤたちが列をなして座っている間、ダーナヴァたちの向かいに座っていた。
1.18.58
देवानपाययद्देवी न दैत्यांस्ते च चुक्रुशुः ॥ १.१८.५८ ॥
女神は神々に甘露を飲ませ、ダイティヤには与えなかった。すると彼らは叫び声をあげた。