ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.18.1
ततोऽभ्रशिखराकारैर्गिरिशृङ्गैरलंकृतम् ।
मन्दरं पर्वतवरं लताजालसमाकुलम् ॥ १.१८.१ ॥
ਫਿਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜੀ ਸਿਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵੇਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਮੰਦਰ।
1.18.2
नानाविहंगसंघुष्टं नानादंष्ट्रिसमाकुलम् ।
किंनरैरप्सरोभिश्च देवैरपि च सेवितम् ॥ १.१८.२ ॥
ਅਨੇਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਅਨੇਕ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਕਿੰਨਰਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਮੰਦਰ।
1.18.3
एकादश सहस्राणि योजनानां समुच्छ्रितम् ।
अधोभूमेः सहस्रेषु तावत्स्वेव प्रतिष्ठितम् ॥ १.१८.३ ॥
ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਉਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1.18.4
तमुद्धर्तुमशक्ता वै सर्वे देवगणास्तदा ।
विष्णुमासीनमभ्येत्य ब्रह्माणं चेदमब्रुवन् ॥ १.१८.४ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲੇ।
1.18.5
भवन्तावत्र कुरुतां बुद्धिं नैःश्रेयसीं पराम् ।
मन्दरोद्धरणे यत्नः क्रियतां च हिताय नः ॥ १.१८.५ ॥
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੋ; ਸਾਡੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
1.18.6
तथेति चाब्रवीद्विष्णुर्ब्रह्मणा सह भार्गव ।
अचोदयदमेयात्मा फणीन्द्रं पद्मलोचनः ॥ १.१८.६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਗਵ! "ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਆਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਅਮਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਕਮਲਨੈਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਨਾਗਰਾਜ (ਸ਼ੇਸ਼) ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
1.18.7
ततोऽनन्तः समुत्थाय ब्रह्मणा परिचोदितः ।
नारायणेन चाप्युक्तस्तस्मिन्कर्मणि वीर्यवान् ॥ १.१८.७ ॥
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਨੰਤ ਉੱਠਿਆ; ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸੀ।
1.18.8
अथ पर्वतराजानं तमनन्तो महाबलः ।
उज्जहार बलाद्ब्रह्मन्सवनं सवनौकसम् ॥ १.१८.८ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਅਨੰਤ ਨੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਪਰਬਤਰਾਜ ਨੂੰ—ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ—ਬਲ ਨਾਲ ਪੁੱਟ ਲਿਆ।
1.18.9
ततस्तेन सुराः सार्धं समुद्रमुपतस्थिरे ।
तमूचुरमृतस्यार्थे निर्मथिष्यामहे जलम् ॥ १.१८.९ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜਲ ਨੂੰ ਮਥਾਂਗੇ।
1.18.10
अपांपतिरथोवाच ममाप्यंशो भवेत्ततः ।
सोढाऽस्मि विपुलं मर्दं मन्दरभ्रमणादिति ॥ १.१८.१० ॥
ਫਿਰ ਜਲਾਧਿਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਮੰਥਨ ਮੈਂ ਸਹਾਂਗਾ।"
1.18.11
ऊचुश्च कूर्मराजानमकूपारे सुरासुराः ।
अधिष्ठानं गिरेरस्य भवान्भवितुमर्हति ॥ १.१८.११ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੂਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਪਰਬਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
1.18.12
कूर्मेण तु तथेत्युक्त्वा पृष्ठमस्य समर्पितम् ।
तं शैलं तस्य पृष्ठस्थं वज्रेणेन्द्रोऽभ्यपीडयत् ॥ १.१८.१२ ॥
ਕੂਰਮ ਨੇ "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਉਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ।
1.18.13
मन्थानं मन्दरं कृत्वा तथा योक्त्रं च वासुकिम् ।
देवा मथितुमारब्धाः समुद्रं निधिमम्भसाम्।
अमृतार्थे पुरा ब्रह्मस्तथैवासुरदानवाः ॥ १.१८.१३ ॥
ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਮਧਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਲਨਿਧੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮੰਥਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਨਾਲ) ਸਨ।
1.18.14
एकमन्तमुपाश्लिष्टा नागराज्ञो महासुराः ॥ १.१८.१४ ॥
ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਚਿੰਬੜ ਕੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1.18.15
विबुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः स्थिताः ।
अनन्तो भगवान्देवो यतो नारायणः स्थितः ॥ १.१८.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਪੂਛ ਸੀ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਦੇਵ ਜਿੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸਥਿਤ ਸਨ ਉੱਥੇ ਸਨ।
1.18.16
वासुकेरग्रमाश्लिष्टा नागराज्ञो महासुराः ।
शिर उत्क्षिप्य नागस्य पुनः पुनरवाक्षिपन् ॥ १.१८.१६ ॥
ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਨਾਗ ਦਾ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚਿਆ।
1.18.17
वासुकेरथ नागस्य सहसा क्षिप्यतोऽसुरैः ।
सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुरसकृन्मुखात् ॥ १.१८.१७ ॥
ਫਿਰ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਲਪਟਾਂ ਸਮੇਤ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਕਲੀਆਂ।
1.18.18
वासुकेर्मथ्यमानस्य निःसृतेन विषेण च ।
अभवन्मिश्रितं तोयं तदा भार्गवनन्दन ॥ १.१८.१८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੰਥਨ ਹੋ ਰਹੇ ਵਾਸੁਕੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਤਦ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਗਿਆ।
1.18.19
मथनान्मन्दरेणाथ देवदानवबाहुभिः ।
विषं तीक्ष्णं समुद्भूतं हालाहलमिति श्रुतम् ॥ १.१८.१९ ॥
ਫਿਰ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨਾਲ ਮੰਥਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹਾਲਾਹਲ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਖਣ ਜ਼ਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
1.18.20
देवाश्च दानवाश्चैव दग्धाश्चैव विषेण ह ।
अपाक्रामंस्ततो भीता विषादमगमंस्तदा ॥ १.१८.२० ॥
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ; ਤਦ ਡਰ ਕੇ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
1.18.21
ब्रह्माणमब्रुवन्देवाः समेत्य मुनिपुंगवैः ।
मथ्यमानेऽमृते जातं विषं कालानलप्रभम् ॥ १.१८.२१ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ ਵੇਲੇ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1.18.22
तेनैव तापिता लोकास्तस्य प्रतिकुरुष्वह ।
एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा दध्यौ लोकेश्वरं हरम् ॥ १.१८.२२ ॥
ਉਸੇ ਨਾਲ ਲੋਕ ਤਪ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਸਦਾ ਉਪਾਅ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਲੋਕੇਸ਼ਵਰ ਹਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
1.18.23
त्र्यक्षं त्रिशूलिनं रुद्रे देवदेवमुमापतिम् ।
तदाऽथ चिन्तितो देवस्तज्ज्ञात्वा द्रुतमाययौ ॥ १.१८.२३ ॥
ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਰੁਦਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਉਮਾਪਤੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ)। ਤਦ ਧਿਆਏ ਗਏ ਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
1.18.24
तस्याथ देवस्तत्सर्वमाचचक्षे प्रजापतिः ।
तच्छ्रुत्वा दवेदेवेशो लोकस्यास्य हितेप्सया ॥ १.१८.२४ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ (ਕੰਮ ਕੀਤਾ)।
1.18.25
अपिबत्तद्विषं रुद्रः कालानलसमप्रभम् ।
कण्ठे स्थापितवान्देवो लोकानां हितकाम्यया ॥ १.१८.२५ ॥
ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੇ ਉਸ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਨੇ ਪੀ ਲਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਠ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
1.18.26
यस्मात्तु नीलता कण्ठे नीलकण्ठस्ततः स्मृतः ।
पीतमात्रे विषे तत्र रुद्रेणामिततेजसा ॥ १.१८.२६ ॥
ਕੰਠ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾਪਨ ਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਨੀਲਕੰਠ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰੁਦਰ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਂਦੇ ਹੀ ਉੱਥੇ ਇਹ ਹੋਇਆ।
1.18.27
देवाः प्रीताः पुनर्जग्मुश्चक्रुर्वै कर्म तत्तथा ।
मथ्यमानेऽमृतस्यार्थे भूयो वै देवदानवैः ॥ १.१८.२७ ॥
ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਰਜ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫਿਰ ਮੰਥਨ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।
1.18.28
वासुकेरथ नागस्य सहसा क्षिप्यतोऽसुरैः ।
सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुरसकृन्मुखात् ॥ १.१८.२८ ॥
ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਾਗ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਲਾਟਾਂ ਸਹਿਤ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਕਲੀਆਂ।
1.18.29
ते धूमसङ्घाः संभूता मेघसङ्घाः सविद्युतः ।
अभ्यवर्षन्सुरगणाञ्श्रमसंतापकर्शितान् ॥ १.१८.२९ ॥
ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਠ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਸਹਿਤ ਮੇਘ-ਸਮੂਹ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹੇ।
1.18.30
तस्माच्च गिरिकूटाग्रात्प्रच्युताः पुष्पवृष्टयः ।
सुरासुरगणान्सर्वान्समन्तात्समवाकिरन् ॥ १.१८.३० ॥
ਉਸ ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵਰ੍ਹ ਪਈ।
1.18.31
बभूवात्र महान्नादो महामेघरवोपमः ।
उदधेर्मथ्यमानस्य मन्दरेण सुरासुरैः ॥ १.१८.३१ ॥
ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਮੇਘ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਥੇ ਉੱਠੀ।
1.18.32
तत्र नानाजलचरा विनिष्पिष्टा महाद्रिणा ।
विलयं समुपाजग्मुः शतशो लवणाम्भसि ॥ १.१८.३२ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹਾਪਰਬਤ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲਚਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
1.18.33
वारुणानि च भूतानि विविधानि महीधरः ।
पातालतलवासीनि विलयं समुपानयत् ॥ १.१८.३३ ॥
ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵਰੁਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਮਹੀਧਰ ਨੇ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।
1.18.34
तस्मिंश्च भ्राम्यमाणेऽद्रौ संघृष्यन्तः परस्परम् ।
न्यपतन्पतगोपेताः पर्वताग्रान्महाद्रुमाः ॥ १.१८.३४ ॥
ਉਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਗੜਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਸਹਿਤ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
1.18.35
तेषां संघर्षजश्चाग्निरर्चिर्भिः प्रज्वलन्मुहुः ।
विद्युद्भिरिव नीलाभ्रमावृणोन्मन्दरं गिरिम् ॥ १.१८.३५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਗੜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅੱਗ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੜਕ ਕੇ, ਬਿਜਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਢਕ ਗਈ।
1.18.36
ददाह कुञ्जरांस्तत्र सिंहांश्चैव विनिर्गतान् ।
विगतासूनि सर्वाणि सत्त्वानि विविधानि च ॥ १.१८.३६ ॥
ਉੱਥੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਗਏ।
1.18.37
तमग्निममरश्रेष्ठः प्रदहन्तमितस्ततः ।
वारिणा मेघजेनेन्द्रः शमयामास सर्वशः ॥ १.१८.३७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਬਲਦੀ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਮੇਘਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ।
1.18.38
ततो नानाविधास्तत्र सुस्रुवुः सागराम्भसि ।
महाद्रुमाणां निर्यासा बहवश्चौषधीरसाः ॥ १.१८.३८ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਰਸ ਵਹਿ ਤੁਰੇ।
1.18.39
तेषाममृतवीर्याणां रसानां पयसैव च ।
अमरत्वं सुरा जग्मुः काञ्चनस्य च निःस्रवात् ॥ १.१८.३९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਸਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਿਸਾਅ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਪਾਈ।
1.18.40
ततस्तस्य समुद्रस्य तञ्जातमुदकं पयः ।
रसोत्तमैर्विमिश्रं च ततः क्षीरादभूद्धृतम् ॥ १.१८.४० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੁੱਧ ਬਣ ਗਿਆ, ਉੱਤਮ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਘਿਓ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
1.18.41
ततो ब्रह्माणमासीनं देवा वरदमब्रुवन् ।
श्रान्ताः स्म सुभृशं ब्रह्मन्नोद्भवत्यमृतं च तत् ॥ १.१८.४१ ॥
ਫਿਰ ਬੈਠੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ; ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਜੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।'
1.18.42
ऋते नारायणं देवं सर्वेऽन्ये देवदानवाः ।
चिरारब्धमिदं चापि सागरस्यापि मन्थनम् ॥ १.१८.४२ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ — ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ-ਮੰਥਨ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ।
1.18.43
ग्लानिरस्मान्समाविष्टा न चात्रामृतमत्थितम् ।
देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १.१८.४३ ॥
ਸਾਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗੇ)।
1.18.44
ततो नारायणं देवं वचनं चेदमब्रवीत् ।
विधत्स्वैषां बलं विष्णो भवानत्र परायणम् ॥ १.१८.४४ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: 'ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿਓ; ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ।'
1.18.45
बलं ददामि सर्वेषां कर्मैतद्ये समास्थिताः ।
क्षोभ्यतां कलशः सर्वैमन्दरः परिवर्त्यताम् ॥ १.१८.४५ ॥
'ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰਿੜਕੋ; ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਵੇ।'
1.18.46
नारायणवचः श्रुत्वा बलिनस्ते महोदधेः ।
तत्पयः सहिता भूयश्चक्रिरे भृशमाकुलम् ॥ १.१८.४६ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਬੈਠੇ।
1.18.47
तत्र पूर्वं विषं जातं तद्ब्रह्मवचनाच्छिवः ।
प्राग्रसल्लोकरक्षार्थं ततो ज्येष्ठा समुत्थिता।
कृष्णरूपधरा देवी सर्वाभरणभूषिता ॥ १.१८.४७ ॥
ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਕਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਜੇਠਾ ਦੇਵੀ ਉੱਠੀ।
1.18.48
ततः शतसहस्रांशुर्मथ्यमानात्तु सागरात् ।
प्रसन्नात्मा समुत्पन्नः सोमः शीतांशुरुज्ज्वलः ॥ १.१८.४८ ॥
ਫਿਰ ਮਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਜਲ ਸੋਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
1.18.49
श्रीरनन्तरमुत्पन्ना घृतात्पाण्डुरवासिनी ।
सुरा देवी समुत्पन्ना तुरगः पाण्डुरस्तथा ॥ १.१८.४९ ॥
ਫਿਰ ਘਿਓ ਵਰਗੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਦੇਵੀ ਸੁਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟਾ ਘੋੜਾ ਵੀ।
1.18.50
कौस्तुभस्तु मणिर्दिव्य उत्पन्नो घृतसंभवः ।
मरीचिविकचः श्रीमान्नारायणउरोगतः ॥ १.१८.५० ॥
ਘਿਓ ਵਰਗੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਵ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ।
1.18.51
श्रीः सुरा चैव सोमश्च तुरगश्च मनोजवः ।
पारिजातश्च तत्रैव सुरभिश्च महामुने।
जज्ञाते तौ तदा ब्रह्मन्सर्वकामफलप्रदौ ॥ १.१८.५१ ॥
ਸ਼੍ਰੀ, ਸੁਰਾ, ਚੰਦਰਮਾ, ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਅਤੇ ਸੁਰਭੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
1.18.52
ततो जज्ञे महाकायश्चतुर्दन्तो महागजः ।
कपिला कामवृक्षश्च कौस्तुभश्चाप्सरोगणः।
यतो देवास्ततो जग्मुरादित्यपथमाश्रिताः ॥ १.१८.५२ ॥
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਗਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਕਪਿਲਾ, ਕਾਮਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਕੌਸਤੁਭ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿਤਯ-ਮਾਰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
1.18.53
धन्वन्तरिस्ततो देवो वपुष्मानुदतिष्ठत ।
श्वेतं कमण्डलुं बिभ्रदमृतं यत्र तिष्ठति ॥ १.१८.५३ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵ ਧਨਵੰਤਰੀ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਕਮੰਡਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੀ।
1.18.54
एतदत्यद्भुतं दृष्ट्वा दानवानां समुत्थितः ।
अमृतार्थे महान्नादो ममेदमिति जल्पताम् ॥ १.१८.५४ ॥
ਇਸ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ; 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
1.18.55
ततो नारायणो मायां मोहिनीं समुपाश्रितः ।
स्त्रीरूपमद्भुतं कृत्वा दानवानभिसंश्रितः ॥ १.१८.५५ ॥
ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਮੋਹਿਨੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਦਭੁਤ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
1.18.56
ततस्तदमृतं तस्यै ददुस्ते मूढचेतसः ।
स्त्रियै दानवदैतेयाः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ १.१८.५६ ॥
ਫਿਰ ਮੋਹਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾਈ ਬੈਠੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ-ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
1.18.57
सा तु नारायणी माया धारयन्ती कमण्डलुम् ।
आस्यमानेषु दैत्येषु पङ्क्त्या च प्रति दानवैः ॥ १.१८.५७ ॥
ਪਰ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣੀ ਮਾਇਆ ਕਮੰਡਲ ਫੜੀ, ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੀ ਸੀ।
1.18.58
देवानपाययद्देवी न दैत्यांस्ते च चुक्रुशुः ॥ १.१८.५८ ॥
ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਇਆ, ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਰੌਲਾ ਪਾ ਉੱਠੇ।