ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.18.1
ततोऽभ्रशिखराकारैर्गिरिशृङ्गैरलंकृतम् ।
मन्दरं पर्वतवरं लताजालसमाकुलम् ॥ १.१८.१ ॥
ତା'ପରେ ମେଘଶିଖର ପରି ଗିରିଶୃଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଲତାଜାଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ମନ୍ଦର।
1.18.2
नानाविहंगसंघुष्टं नानादंष्ट्रिसमाकुलम् ।
किंनरैरप्सरोभिश्च देवैरपि च सेवितम् ॥ १.१८.२ ॥
ବିବିଧ ପକ୍ଷୀଙ୍କ କଳରବରେ ମୁଖରିତ, ବହୁ ଦାଢ଼ିଆ ପ୍ରାଣୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ମନ୍ଦର।
1.18.3
एकादश सहस्राणि योजनानां समुच्छ्रितम् ।
अधोभूमेः सहस्रेषु तावत्स्वेव प्रतिष्ठितम् ॥ १.१८.३ ॥
ଏଗାର ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚରେ ଉଠିଛି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ତଳେ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ହଜାର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିର ଅଛି।
1.18.4
तमुद्धर्तुमशक्ता वै सर्वे देवगणास्तदा ।
विष्णुमासीनमभ्येत्य ब्रह्माणं चेदमब्रुवन् ॥ १.१८.४ ॥
ତହିଁରେ ତାକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଉପବିଷ୍ଟ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହା କହିଲେ।
1.18.5
भवन्तावत्र कुरुतां बुद्धिं नैःश्रेयसीं पराम् ।
मन्दरोद्धरणे यत्नः क्रियतां च हिताय नः ॥ १.१८.५ ॥
ଆପଣ ଦୁହେଁ ଏଠାରେ ପରମ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ; ଆମ ହିତ ପାଇଁ ମନ୍ଦରକୁ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ।
1.18.6
तथेति चाब्रवीद्विष्णुर्ब्रह्मणा सह भार्गव ।
अचोदयदमेयात्मा फणीन्द्रं पद्मलोचनः ॥ १.१८.६ ॥
ହେ ଭାର୍ଗବ! "ସେହିପରି ହେଉ" ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଅମିତାତ୍ମା କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁ ନାଗରାଜ (ଶେଷ)ଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣ କଲେ।
1.18.7
ततोऽनन्तः समुत्थाय ब्रह्मणा परिचोदितः ।
नारायणेन चाप्युक्तस्तस्मिन्कर्मणि वीर्यवान् ॥ १.१८.७ ॥
ଏବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଅନନ୍ତ ଉଠିଲେ; ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଥିଲେ।
1.18.8
अथ पर्वतराजानं तमनन्तो महाबलः ।
उज्जहार बलाद्ब्रह्मन्सवनं सवनौकसम् ॥ १.१८.८ ॥
ଏବେ ମହାବଳୀ ଅନନ୍ତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ—ବନବାସୀ ମନ୍ଦରଙ୍କୁ—ବଳରେ ଉପାଡ଼ି ନେଲେ।
1.18.9
ततस्तेन सुराः सार्धं समुद्रमुपतस्थिरे ।
तमूचुरमृतस्यार्थे निर्मथिष्यामहे जलम् ॥ १.१८.९ ॥
ଏବେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଅମୃତ ପାଇଁ ଆମେ ଜଳ ମନ୍ଥନ କରିବା ବୋଲି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.18.10
अपांपतिरथोवाच ममाप्यंशो भवेत्ततः ।
सोढाऽस्मि विपुलं मर्दं मन्दरभ्रमणादिति ॥ १.१८.१० ॥
ଏବେ ଜଳାଧିପତି କହିଲେ, "ମୋର ମଧ୍ୟ ଅଂଶ ହେଉ। ମନ୍ଦରର ଘୂର୍ଣ୍ଣନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବିପୁଳ ମନ୍ଥନ ମୁଁ ସହିବି।"
1.18.11
ऊचुश्च कूर्मराजानमकूपारे सुरासुराः ।
अधिष्ठानं गिरेरस्य भवान्भवितुमर्हति ॥ १.१८.११ ॥
ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଥ କୂର୍ମରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ପର୍ବତର ଆଧାର ଆପଣ ହେବା ଉଚିତ।"
1.18.12
कूर्मेण तु तथेत्युक्त्वा पृष्ठमस्य समर्पितम् ।
तं शैलं तस्य पृष्ठस्थं वज्रेणेन्द्रोऽभ्यपीडयत् ॥ १.१८.१२ ॥
କୂର୍ମ "ସେହିପରି ହେଉ" କହି ନିଜ ପିଠି ଅର୍ପଣ କଲା। ତାହାର ପିଠିରେ ଥିବା ସେହି ପର୍ବତକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରରେ ଚାପିଲେ।
1.18.13
मन्थानं मन्दरं कृत्वा तथा योक्त्रं च वासुकिम् ।
देवा मथितुमारब्धाः समुद्रं निधिमम्भसाम्।
अमृतार्थे पुरा ब्रह्मस्तथैवासुरदानवाः ॥ १.१८.१३ ॥
ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମନ୍ଥନ-ଦଣ୍ଡ ଓ ବାସୁକି ନାଗକୁ ଦଉଡ଼ି କରି ଦେବତାମାନେ ଜଳନିଧି ସମୁଦ୍ରର ମନ୍ଥନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୂର୍ବେ ଅମୃତ ପାଇଁ ଅସୁର ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି (ସାଥରେ) ଥିଲେ।
1.18.14
एकमन्तमुपाश्लिष्टा नागराज्ञो महासुराः ॥ १.१८.१४ ॥
ନାଗରାଜଙ୍କ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ମହାଅସୁରମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଧରିଥିଲେ।
1.18.15
विबुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः स्थिताः ।
अनन्तो भगवान्देवो यतो नारायणः स्थितः ॥ १.१८.१५ ॥
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଯେଉଁଠି ଲାଞ୍ଜ ଥିଲା ସେଠାରେ ଠିଆ ହେଲେ; ଭଗବାନ ଅନନ୍ତଦେବ ଯେଉଁଠି ନାରାୟଣ ଥିଲେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
1.18.16
वासुकेरग्रमाश्लिष्टा नागराज्ञो महासुराः ।
शिर उत्क्षिप्य नागस्य पुनः पुनरवाक्षिपन् ॥ १.१८.१६ ॥
ବାସୁକିଙ୍କ ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ମହାଅସୁରମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଧରିଥିଲେ; ନାଗର ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ବାରମ୍ବାର ତଳକୁ ଟାଣିଲେ।
1.18.17
वासुकेरथ नागस्य सहसा क्षिप्यतोऽसुरैः ।
सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुरसकृन्मुखात् ॥ १.१८.१७ ॥
ତା'ପରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ଟାଣି ହେଉଥିବା ବାସୁକି ନାଗର ମୁଖରୁ ଧୂଆଁ ଓ ଅଗ୍ନିଶିଖା ସହିତ ପବନ ବାରମ୍ବାର ବାହାରିଲା।
1.18.18
वासुकेर्मथ्यमानस्य निःसृतेन विषेण च ।
अभवन्मिश्रितं तोयं तदा भार्गवनन्दन ॥ १.१८.१८ ॥
ହେ ଭାର୍ଗବନନ୍ଦନ, ମନ୍ଥନ ହେଉଥିବା ବାସୁକିଙ୍କ ନିର୍ଗତ ବିଷରେ ସେତେବେଳେ ଜଳ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇଗଲା।
1.18.19
मथनान्मन्दरेणाथ देवदानवबाहुभिः ।
विषं तीक्ष्णं समुद्भूतं हालाहलमिति श्रुतम् ॥ १.१८.१९ ॥
ତା'ପରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଥନ କରିବାରୁ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ବାହୁବଳରେ, ହାଳାହଳ ନାମରେ ପରିଚିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
1.18.20
देवाश्च दानवाश्चैव दग्धाश्चैव विषेण ह ।
अपाक्रामंस्ततो भीता विषादमगमंस्तदा ॥ १.१८.२० ॥
ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ବିଷରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ; ତା'ପରେ ଭୀତ ହୋଇ ସେମାନେ ପଛକୁ ସରିଗଲେ ଏବଂ ସେତେବେଳେ ବିଷାଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
1.18.21
ब्रह्माणमब्रुवन्देवाः समेत्य मुनिपुंगवैः ।
मथ्यमानेऽमृते जातं विषं कालानलप्रभम् ॥ १.१८.२१ ॥
ଦେବମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସମୟରେ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ ବିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
1.18.22
तेनैव तापिता लोकास्तस्य प्रतिकुरुष्वह ।
एवमुक्तस्तदा ब्रह्मा दध्यौ लोकेश्वरं हरम् ॥ १.१८.२२ ॥
ସେଥିରୁ ହିଁ ଲୋକମାନେ ତପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତାହାର ପ୍ରତିକାର କର। ଏପରି କହିଲାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକେଶ୍ବର ହରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
1.18.23
त्र्यक्षं त्रिशूलिनं रुद्रे देवदेवमुमापतिम् ।
तदाऽथ चिन्तितो देवस्तज्ज्ञात्वा द्रुतमाययौ ॥ १.१८.२३ ॥
ତ୍ରିନେତ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ରୁଦ୍ର, ଦେବଦେବ, ଉମାପତିଙ୍କୁ (ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନ କଲେ). ସେତେବେଳେ ଧ୍ୟାତ ଦେବ ତାହା ଜାଣି ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
1.18.24
तस्याथ देवस्तत्सर्वमाचचक्षे प्रजापतिः ।
तच्छ्रुत्वा दवेदेवेशो लोकस्यास्य हितेप्सया ॥ १.१८.२४ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରଜାପତି ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ସବୁ କହିଲେ। ତାହା ଶୁଣି ଦେବେଶ ଏହି ଲୋକର ହିତ ଇଚ୍ଛାରେ (କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ)।
1.18.25
अपिबत्तद्विषं रुद्रः कालानलसमप्रभम् ।
कण्ठे स्थापितवान्देवो लोकानां हितकाम्यया ॥ १.१८.२५ ॥
କାଳାଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେହି ବିଷ ରୁଦ୍ର ପାନ କଲେ। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନାରେ ସେ ଦେବତା ତାକୁ କଣ୍ଠରେ ଧାରଣ କଲେ।
1.18.26
यस्मात्तु नीलता कण्ठे नीलकण्ठस्ततः स्मृतः ।
पीतमात्रे विषे तत्र रुद्रेणामिततेजसा ॥ १.१८.२६ ॥
କଣ୍ଠରେ ନୀଳତା ଆସିଥିବାରୁ ସେ ନୀଳକଣ୍ଠ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଅମିତତେଜା ରୁଦ୍ର ବିଷ ପାନ କରିବାମାତ୍ରେ ସେଠାରେ ଏପରି ହେଲା।
1.18.27
देवाः प्रीताः पुनर्जग्मुश्चक्रुर्वै कर्म तत्तथा ।
मथ्यमानेऽमृतस्यार्थे भूयो वै देवदानवैः ॥ १.१८.२७ ॥
ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପୁନଶ୍ଚ ଫେରିଗଲେ ଓ ସେହି କର୍ମ ସେପରି କଲେ। ଅମୃତ ପାଇଁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୁନଶ୍ଚ ମନ୍ଥନ କରୁଥିବାବେଳେ।
1.18.28
वासुकेरथ नागस्य सहसा क्षिप्यतोऽसुरैः ।
सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुरसकृन्मुखात् ॥ १.१८.२८ ॥
ଅସୁରମାନେ ହଠାତ୍ ଟାଣୁଥିବା ନାଗ ବାସୁକିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଧୂଆଁ ଓ ଶିଖା ସହିତ ପବନ ବାରମ୍ବାର ବାହାରିଲା।
1.18.29
ते धूमसङ्घाः संभूता मेघसङ्घाः सविद्युतः ।
अभ्यवर्षन्सुरगणाञ्श्रमसंतापकर्शितान् ॥ १.१८.२९ ॥
ସେହି ଧୂଆଁ ରାଶି ଉଠି ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ମେଘସମୂହ ହେଲା; ଶ୍ରମ ଓ ତାପରେ କୃଶ ଦେବଗଣଙ୍କ ଉପରେ ସେମାନେ ବର୍ଷିଲେ।
1.18.30
तस्माच्च गिरिकूटाग्रात्प्रच्युताः पुष्पवृष्टयः ।
सुरासुरगणान्सर्वान्समन्तात्समवाकिरन् ॥ १.१८.३० ॥
ସେହି ପର୍ବତ-ଶିଖରର ଅଗ୍ରଭାଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ଦେବ ଓ ଅସୁରଗଣଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଚାରିଦିଗରୁ ବର୍ଷିଲା।
1.18.31
बभूवात्र महान्नादो महामेघरवोपमः ।
उदधेर्मथ्यमानस्य मन्दरेण सुरासुरैः ॥ १.१८.३१ ॥
ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମହାମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଏକ ମହାନାଦ ସେଠାରେ ଉଠିଲା।
1.18.32
तत्र नानाजलचरा विनिष्पिष्टा महाद्रिणा ।
विलयं समुपाजग्मुः शतशो लवणाम्भसि ॥ १.१८.३२ ॥
ସେଠାରେ ମହାପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ପେଷିହୋଇଥିବା ନାନା ପ୍ରକାର ଜଳଚର ଶତଶତ ଲବଣ ଜଳରେ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
1.18.33
वारुणानि च भूतानि विविधानि महीधरः ।
पातालतलवासीनि विलयं समुपानयत् ॥ १.१८.३३ ॥
ପାତାଳ ତଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବରୁଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନାନା ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ମହୀଧର ବିନାଶକୁ ନେଇଗଲା।
1.18.34
तस्मिंश्च भ्राम्यमाणेऽद्रौ संघृष्यन्तः परस्परम् ।
न्यपतन्पतगोपेताः पर्वताग्रान्महाद्रुमाः ॥ १.१८.३४ ॥
ସେହି ପର୍ବତ ଘୂରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ପରସ୍ପର ଘଷାଘଷି ହୋଇ ପକ୍ଷୀ ସହିତ ମହାବୃକ୍ଷସବୁ ପର୍ବତଶିଖରରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ।
1.18.35
तेषां संघर्षजश्चाग्निरर्चिर्भिः प्रज्वलन्मुहुः ।
विद्युद्भिरिव नीलाभ्रमावृणोन्मन्दरं गिरिम् ॥ १.१८.३५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଘଷାଘଷିରୁ ଜାତ ଅଗ୍ନି ଶିଖାରେ ବାରମ୍ବାର ଜ୍ୱଳି, ବିଜୁଳି ସହିତ ନୀଳ ମେଘ ପରି ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଆବୃତ କଲା।
1.18.36
ददाह कुञ्जरांस्तत्र सिंहांश्चैव विनिर्गतान् ।
विगतासूनि सर्वाणि सत्त्वानि विविधानि च ॥ १.१८.३६ ॥
ସେଠାରେ ବାହାରି ଆସିଥିବା ହାତୀ ଓ ସିଂହମାନଙ୍କୁ ତାହା ଜାଳିଦେଲା; ନାନା ପ୍ରକାର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରାଣହୀନ ହେଲେ।
1.18.37
तमग्निममरश्रेष्ठः प्रदहन्तमितस्ततः ।
वारिणा मेघजेनेन्द्रः शमयामास सर्वशः ॥ १.१८.३७ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ଇତସ୍ତତ ଜଳୁଥିବା ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ ମେଘଜାତ ଜଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶାନ୍ତ କଲେ।
1.18.38
ततो नानाविधास्तत्र सुस्रुवुः सागराम्भसि ।
महाद्रुमाणां निर्यासा बहवश्चौषधीरसाः ॥ १.१८.३८ ॥
ତା'ପରେ ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ନାନା ପ୍ରକାରର ମହାବୃକ୍ଷର ନିର୍ଯାସ ଓ ବହୁ ଔଷଧିର ରସ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା।
1.18.39
तेषाममृतवीर्याणां रसानां पयसैव च ।
अमरत्वं सुरा जग्मुः काञ्चनस्य च निःस्रवात् ॥ १.१८.३९ ॥
ସେହି ଅମୃତବୀର୍ଯ୍ୟ ରସ ଓ କ୍ଷୀର ସହିତ ଏବଂ ସୁନାର ନିର୍ଗମନରେ ଦେବତାମାନେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଲେ।
1.18.40
ततस्तस्य समुद्रस्य तञ्जातमुदकं पयः ।
रसोत्तमैर्विमिश्रं च ततः क्षीरादभूद्धृतम् ॥ १.१८.४० ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମୁଦ୍ରର ଜଳ କ୍ଷୀର ହେଲା, ଉତ୍ତମ ରସ ସହିତ ମିଶିଗଲା, ଏବଂ ସେହି କ୍ଷୀରରୁ ଘିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
1.18.41
ततो ब्रह्माणमासीनं देवा वरदमब्रुवन् ।
श्रान्ताः स्म सुभृशं ब्रह्मन्नोद्भवत्यमृतं च तत् ॥ १.१८.४१ ॥
ତା'ପରେ ବସିଥିବା ବରଦାତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଛୁ; ସେହି ଅମୃତ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇନାହିଁ।'
1.18.42
ऋते नारायणं देवं सर्वेऽन्ये देवदानवाः ।
चिरारब्धमिदं चापि सागरस्यापि मन्थनम् ॥ १.१८.४२ ॥
ନାରାୟଣ ଦେବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ — ଏହି ସମୁଦ୍ରମନ୍ଥନ ବହୁ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ତଥାପି।
1.18.43
ग्लानिरस्मान्समाविष्टा न चात्रामृतमत्थितम् ।
देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १.१८.४३ ॥
ଆମକୁ କ୍ଳାନ୍ତି ଘେରି ରହିଛି ଏବଂ ଏଠାରେ ଅମୃତ ମିଳି ନାହିଁ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା (ଚିନ୍ତା କଲେ)।
1.18.44
ततो नारायणं देवं वचनं चेदमब्रवीत् ।
विधत्स्वैषां बलं विष्णो भवानत्र परायणम् ॥ १.१८.४४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏମାନଙ୍କୁ ବଳ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଆପଣ ହିଁ ଏମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ।'
1.18.45
बलं ददामि सर्वेषां कर्मैतद्ये समास्थिताः ।
क्षोभ्यतां कलशः सर्वैमन्दरः परिवर्त्यताम् ॥ १.१८.४५ ॥
'ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ବଳ ଦିଏ। ସମସ୍ତେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କରନ୍ତୁ; ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଘୂରାଯାଉ।'
1.18.46
नारायणवचः श्रुत्वा बलिनस्ते महोदधेः ।
तत्पयः सहिता भूयश्चक्रिरे भृशमाकुलम् ॥ १.१८.४६ ॥
ନାରାୟଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ବଳବାନମାନେ ମହାସାଗରର ଜଳ ସହିତ ପୁଣି ତାହାକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟାକୁଳ କଲେ।
1.18.47
तत्र पूर्वं विषं जातं तद्ब्रह्मवचनाच्छिवः ।
प्राग्रसल्लोकरक्षार्थं ततो ज्येष्ठा समुत्थिता।
कृष्णरूपधरा देवी सर्वाभरणभूषिता ॥ १.१८.४७ ॥
ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ ବିଷ ଜାତ ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ଶିବ ଲୋକରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାହା ପାନ କଲେ। ତା'ପରେ କୃଷ୍ଣରୂପଧାରିଣୀ, ସର୍ବାଳଙ୍କାରଭୂଷିତା ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦେବୀ ଉଠିଲେ।
1.18.48
ततः शतसहस्रांशुर्मथ्यमानात्तु सागरात् ।
प्रसन्नात्मा समुत्पन्नः सोमः शीतांशुरुज्ज्वलः ॥ १.१८.४८ ॥
ତା'ପରେ ମନ୍ଥନ ହେଉଥିବା ସାଗରରୁ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ, ସହସ୍ରକିରଣ, ଶୀତଳକିରଣ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
1.18.49
श्रीरनन्तरमुत्पन्ना घृतात्पाण्डुरवासिनी ।
सुरा देवी समुत्पन्ना तुरगः पाण्डुरस्तथा ॥ १.१८.४९ ॥
ଏହା ପରେ ଘିଅ ପରି ସମୁଦ୍ରରୁ ଧଳା ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ଶ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଦେବୀ ସୁରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ସେହିପରି ଧଳା ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ।
1.18.50
कौस्तुभस्तु मणिर्दिव्य उत्पन्नो घृतसंभवः ।
मरीचिविकचः श्रीमान्नारायणउरोगतः ॥ १.१८.५० ॥
ଘିଅ ପରି ସମୁଦ୍ରରୁ ଦିବ୍ୟ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ସ୍ଥିତ ହେଲା।
1.18.51
श्रीः सुरा चैव सोमश्च तुरगश्च मनोजवः ।
पारिजातश्च तत्रैव सुरभिश्च महामुने।
जज्ञाते तौ तदा ब्रह्मन्सर्वकामफलप्रदौ ॥ १.१८.५१ ॥
ଶ୍ରୀ, ସୁରା, ଚନ୍ଦ୍ର, ମନ ପରି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା, ପାରିଜାତ ଓ ସୁରଭି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ହେ ମହାମୁନି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେତେବେଳେ ସର୍ବକାମଫଳଦାୟୀ ସେହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
1.18.52
ततो जज्ञे महाकायश्चतुर्दन्तो महागजः ।
कपिला कामवृक्षश्च कौस्तुभश्चाप्सरोगणः।
यतो देवास्ततो जग्मुरादित्यपथमाश्रिताः ॥ १.१८.५२ ॥
ଏହା ପରେ ବିଶାଳ ଶରୀରର ଚାରି ଦାନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ମହାଗଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। କପିଳା, କାମବୃକ୍ଷ, କୌସ୍ତୁଭ ଓ ଅପ୍ସରାଗଣ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଆଦିତ୍ୟପଥ ଆଶ୍ରୟ କରି ଚାଲିଗଲେ।
1.18.53
धन्वन्तरिस्ततो देवो वपुष्मानुदतिष्ठत ।
श्वेतं कमण्डलुं बिभ्रदमृतं यत्र तिष्ठति ॥ १.१८.५३ ॥
ଏହାପରେ ଦେବ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଶରୀରଧାରୀ ହୋଇ ଉଠି ଆସିଲେ। ସେ ଧଳା କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅମୃତ ଥିଲା।
1.18.54
एतदत्यद्भुतं दृष्ट्वा दानवानां समुत्थितः ।
अमृतार्थे महान्नादो ममेदमिति जल्पताम् ॥ १.१८.५४ ॥
ଏହି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅମୃତ ପାଇଁ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା କୋଳାହଳ ଉଠିଲା; ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଏହା ମୋର!'
1.18.55
ततो नारायणो मायां मोहिनीं समुपाश्रितः ।
स्त्रीरूपमद्भुतं कृत्वा दानवानभिसंश्रितः ॥ १.१८.५५ ॥
ତା'ପରେ ନାରାୟଣ ମୋହିନୀ ମାୟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରି ଦାନବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
1.18.56
ततस्तदमृतं तस्यै ददुस्ते मूढचेतसः ।
स्त्रियै दानवदैतेयाः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ १.१८.५६ ॥
ତା'ପରେ ମୋହିତ ମନ ଥିବା, ତାଙ୍କଠାରେ ମନ ଲାଗି ରହିଥିବା ସମସ୍ତ ଦାନବ-ଦୈତ୍ୟମାନେ ସେହି ଅମୃତ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
1.18.57
सा तु नारायणी माया धारयन्ती कमण्डलुम् ।
आस्यमानेषु दैत्येषु पङ्क्त्या च प्रति दानवैः ॥ १.१८.५७ ॥
କିନ୍ତୁ ସେହି ନାରାୟଣୀ ମାୟା କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ପଙ୍କ୍ତିରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଥିଲେ।
1.18.58
देवानपाययद्देवी न दैत्यांस्ते च चुक्रुशुः ॥ १.१८.५८ ॥
ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅମୃତ ପିଆଇଲେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ।