Mahābhārata · Adhyāya 1.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.181.1
अमर्षी द्रुपदो राजा कर्मसिद्धान्द्विजर्षभान् ।
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ॥ १.१८१.१ ॥
El rey Drupada, incapaz de contener su ira, recorrió muchos ermitaños de brahmanes buscando a los excelentes nacidos dos veces, consumados en los ritos.
1.181.2
पुत्रजन्म परीप्सन्वै शोकोपहतचेतनः ।
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरन्सदा।
नास्ति श्रेष्ठमपत्यं म इति नित्यमचिन्तयत् ॥ १.१८१.२ ॥
Deseando un hijo, con la mente abatida por el dolor, Drupada nunca dormía, recordando siempre su enemistad con Droṇa. Pensaba constantemente: 'No tengo un descendiente excelente.'
1.181.3
जातान्पुत्रान्स निर्वेदाद्धिग्बन्धूनिति चाब्रवीत् ।
निःश्वासपरमश्चासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ॥ १.१८१.३ ॥
Mirando a los hijos que habían nacido, dijo con repugnancia: '¡Maldición sobre estos parientes!' Dado a hondos suspiros, estaba consumido por el deseo de vengarse de Droṇa.
1.181.4
प्रभावं विनयं शिक्षां द्रोणस्य चरितानि च ।
क्षात्रेण च बलेनास्य चिन्तयन्नाध्यगच्छत ॥ १.१८१.४ ॥
Meditando sobre el poder, la humildad, el saber y la conducta de Droṇa, y su fuerza guerrera, no encontró camino.
1.181.5
प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गाकूले परिभ्रमन् ॥ १.१८१.५ ॥
Oh Bhārata, aunque se esforzaba por vengarse, aquel mejor de los reyes vagaba por la orilla del Gaṅgā, por todas partes alrededor de Kalmāṣī.
1.181.6
ब्राह्मणावसथं पुम्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रती द्विजः ॥ १.१८१.६ ॥
El señor de la tierra llegó a un sagrado ermitaño de brahmanes. Allí no había ningún brahmán que no hubiera completado el baño ritual, ni ninguno sin su voto.
1.181.7
अधीयानौ महाभागौ सोऽपश्यत्संशितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी शाम्यन्तौ परमेष्ठिनौ ॥ १.१८१.७ ॥
Vio a los sabios brahmanes Yāja y Upayāja, absortos en el estudio, muy afortunados, firmes en sus votos, serenos y supremos en su condición.
1.181.8
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
तारणेयौ युक्तरूपौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१८१.८ ॥
Dos brahmanes, dedicados al estudio de la Saṃhitā, de linaje kāśyapa y taraṇeya, de porte adecuado, los mejores de los sabios.
1.181.9
स तावामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा बलं तयोस्तत्र कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१८१.९ ॥
Se dirigió a ambos, incansable, concediendo todos los deseos; habiendo comprendido en la soledad la fuerza de ambos, se dirigió al menor.
1.181.10
प्रपेदे च्छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
पादशुश्रूषणे युक्तः प्रियवाक्सर्वकामदः ॥ १.१८१.१० ॥
Complaciéndolo con halagos y deseos, se acercó a Upayāja, firme en sus votos; dedicado a servir sus pies, hablando palabras agradables, concediendo todos los deseos.
1.181.11
अर्चयित्वा यथान्यायमुपयाजमुवाच सः ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१८१.११ ॥
Tras honrarlo según la norma, dijo a Upayāja: "Brahmán, ¿mediante qué rito tendré un hijo para la muerte de Droṇa?"
1.181.12
अर्जुनस्य भवेद्भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
उपयाज कृते तस्मिन् गवां दाताऽस्मि तेऽर्बुदं ॥ १.१८१.१२ ॥
Que haya una esposa para Arjuna, una mujer de excelente tez. Oh Upayāja, cuando eso se cumpla, te daré cien millones de vacas.
1.181.13
यद्वा तेऽन्यद्द्विजश्रेष्ठ मनसः सुप्रियं भवेत् ।
सर्वं तत्ते प्रदाताऽहं न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १.१८१.१३ ॥
Oh, mejor de los dvija, cualquier otra cosa que sea muy querida para tu mente, todo ello te lo daré; de esto no tengo duda.
1.181.14
इत्युक्तो नाहमित्येवं तमृषिः प्रत्यभाषत ।
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्पुनः ॥ १.१८१.१४ ॥
Así interpelado, el sabio respondió: «No». Entonces Drupada, deseando propiciarlo, volvió a servirle.
1.181.15
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तमः ।
उपयाजोऽब्रवीत्काले राजन्मधुरया गिरा ॥ १.१८१.१५ ॥
Entonces, al final de un año, el mejor de los dvija, Upayāja, dijo a Drupada, oh rey, con palabras dulces en el momento oportuno.
1.181.16
ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्माद्विचरन् गहने वने ।
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ॥ १.१८१.१६ ॥
Mi hermano mayor, errando por el denso bosque, tomó un fruto caído sobre un suelo cuya pureza se desconocía.
1.181.17
तदपश्यमहं भ्रातुरसाम्प्रतमनुव्रजन् ।
विमर्शं संकरादाने नायं कुर्यात्कदाचन ॥ १.१८१.१७ ॥
Vi esto mientras seguía a mi hermano. Al tomar algo mezclado, él nunca reflexionó; nunca debería hacerlo.
1.181.18
दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद्दोषान्पापानुबन्धकान् ।
विविनक्ति न शौचं यः सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ॥ १.१८१.१८ ॥
¿Cómo podría ser de otro modo en otro lugar quien, habiendo visto el fruto, no vio las faltas que traen pecado y no distingue la pureza?
1.181.19
संहिताध्ययनं कुर्वन्वसन्गुरुकुले च यः ।
भैक्षमुत्सृष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म च यदा तदा ॥ १.१८१.१९ ॥
Quien, residiendo en la casa del maestro y estudiando la Saṃhitā, comía el alimento de limosna dejado por otros, entonces…
1.181.20
कीर्तयन्गुणमन्नानामघृणी च पुनः पुनः ।
तं वै फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा ॥ १.१८१.२० ॥
Lo considero, con la mirada de la razón, un hermano que busca recompensa: el que repetidamente alaba las cualidades de los alimentos y es desvergonzado.
1.181.21
तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संयाजयिष्यति ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१८१.२१ ॥
Ve a él, oh rey; él oficiará tu sacrificio. El rey, sintiendo repugnancia, siguió meditando esto en su mente.
1.181.22
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
अभिसम्पूज्य पूजार्हमथ याजमुवाच ह ॥ १.१८१.२२ ॥
Habiendo oído las palabras de Upayāja, fue al ermitaño de Yāja; y tras honrar plenamente al digno Yāja, le habló.
1.181.23
अयुतानि ददान्यष्टौ गवां याजय मां विभो ।
द्रोणवैराभिसन्तप्तं प्रह्लादयितुमर्हसि ॥ १.१८१.२३ ॥
Oh poderoso, daré ocho ayutas de vacas; oficia mi sacrificio. Te corresponde alegrarme a mí, atormentado por la enemistad hacia Droṇa.
1.181.24
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्रह्मास्त्रे चाप्यनुत्तमः ।
तस्माद्द्रोणः पराजैष्ट मां वै स सखिविग्रहे ॥ १.१८१.२४ ॥
Él es el mejor de los conocedores del Brahman e insuperable incluso en el arma brahmica. Por eso Droṇa me venció en la contienda entre amigos.
1.181.25
क्षत्रियो नास्ति तस्यास्यां पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ।
कौरवाचायर्मुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ॥ १.१८१.२५ ॥
No hay en esta tierra guerrero que le supere, ni siquiera el sabio Bhāradvāja, el principal maestro de los Kauravas.
1.181.26
द्रोणस्य शरजालानि प्राणिदेहहराणि च ।
षडरत्नि धनुश्चास्य दृश्यते परमं महत् ॥ १.१८१.२६ ॥
Se ven las redes de flechas de Droṇa, que arrebatan los cuerpos de los seres vivos, y su gran arco supremo, de seis codos de largo.
1.181.27
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमशंसयम् ।
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ॥ १.१८१.२७ ॥
Disfrazado de brahmán, sin duda contiene el ímpetu de los guerreros: aquel gran arquero, el magnánimo Bhāradvāja.
1.181.28
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ।
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रधृष्यं नरैर्भुवि ॥ १.१८१.२८ ॥
Se alza como Jāmadagnya (Paraśurāma), designado para la destrucción de los guerreros; su poder de armas es terrible e inatacable por los hombres en la tierra.
1.181.29
ब्राह्मं सन्धारयंस्तेजो हुताहुतिरिवानलः ।
समेत्य स दहत्याजौ क्षात्रधर्मपुरःसरः ॥ १.१८१.२९ ॥
Portando el resplandor brahmánico, como un fuego al que se han ofrecido oblaciones, va a la batalla guiado por el deber del guerrero y abrasa.
1.181.30
ब्रह्मक्षत्रे च विहिते ब्राह्मं तेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षात्राद्बलाद्धीनो ब्राह्मं तेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१८१.३० ॥
Aunque el brahmán y el guerrero están cada uno designados, el resplandor brahmánico se considera superior; yo, carente de fuerza guerrera, me he refugiado en el resplandor brahmánico.
1.181.31
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१८१.३१ ॥
Habiéndome acercado a usted, superior a Droṇa y el más sabio de los conocedores de Brahman, debería obtener un hijo invencible en batalla, destructor de Droṇa.
1.181.32
तत्कर्म कुरु मे मे याज वितराम्यर्बुदं गवाम् ।
तथेत्युक्त्वा तु तं याजो याज्यार्थमुपकल्पयत् ॥ १.१८१.३२ ॥
Realiza ese rito por mí, y te daré cien millones de vacas. Diciendo «Así sea», el sacerdote preparó lo necesario para el sacrificio.
1.181.33
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ।
याजो द्रोणविनाशाय प्रतिजज्ञे तथा च सः ॥ १.१८१.३३ ॥
Diciendo «Esto es por el bien del maestro», instó a Upayāja, aunque de mala gana; y Yāja se comprometió de igual modo a la destrucción de Droṇa.
1.181.34
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ।
आचख्यौ कर्म वैतानं तदा पुत्रफलाय वै ॥ १.१८१.३४ ॥
Entonces Upayāja, de gran austeridad, explicó a aquel rey el rito del sacrificio Vaitāna, para obtener el fruto de un hijo.
1.181.35
स च पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः ।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता ते तथाविधः ॥ १.१८१.३५ ॥
Y aquel hijo, oh rey, será de gran valor, gran esplendor y gran fuerza; tendrás un hijo tal como lo deseas.
1.181.36
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय भूपतिः ।
आजह्वे तत्तथा सर्वं द्रुपदः कर्मसिद्धये ॥ १.१८१.३६ ॥
Con la intención de matar a Bhāradvāja (Droṇa), aquel señor de la tierra, Drupada, invocó todo tal cual, para el éxito del rito.
1.181.37
याजस्तु हवनस्यान्ते देवीमाज्ञापयत्तदा ।
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ॥ १.१८१.३७ ॥
Al final de la ofrenda, el sacerdote Yāja ordenó entonces a la reina: 'Ven a mí, oh reina Pṛṣati; esta pareja está ante ti.'
1.181.38
अवलिप्तं मुखं ब्रह्मन्दिव्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
सूतार्थे नोपलब्धाऽस्मि तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१८१.३८ ॥
La reina dijo: 'Oh brahmán, mi rostro está ungido y llevo fragancias divinas; no me han encontrado para el auriga. Quédate, oh Yāja, amado mío.'
1.181.39
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजाभिमन्त्रितम् ।
कथं कामं न सन्दध्यात्सा त्वं विप्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१८१.३९ ॥
Yāja dijo: '¿No cumplirá la ofrenda cocinada por Yāja y consagrada por Upayāja su deseo? Ven, oh brahmán, o quédate.'
1.181.40
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसन्निभिः ॥ १.१८१.४० ॥
Cuando Yāja hubo hablado así, y la ofrenda fue vertida y consagrada, un joven semejante a los dioses se levantó de aquel fuego.
1.181.41
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म चोत्तमम् ।
बिभ्रत्सखङ्गः सशरो धनुष्मान्विनदन्मुहुः ॥ १.१८१.४१ ॥
De color de llama, de forma terrible, coronado con diadema, vistiendo excelente armadura, portando espada, flecha y arco, rugiendo una y otra vez.
1.181.42
सोऽध्यारोदद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
ततः प्रणेदुः पञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ॥ १.१८१.४२ ॥
Subió al excelente carro y entonces partió con él. Entonces los pañcālas, regocijados, rugieron: '¡Bien hecho, bien hecho!'
1.181.43
हर्षाविष्टांस्ततश्चैतान्नेयं सेहे वसुन्धरा ।
भयापहो राजपुत्रः पञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१८१.४३ ॥
Entonces la tierra no pudo soportar a estos hombres llenos de alegría. Este príncipe, quitador del temor y dador de gloria a los Pañcālas, (nació).
1.181.44
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय वै ।
इत्युवाच महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१८१.४४ ॥
El que quita el dolor del rey nació ciertamente para la muerte de Droṇa, dijo entonces un gran ser invisible que se movía por el cielo.
1.181.45
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदीमध्यात्समुत्थिता ।
सुभगा दर्शनीयाङ्गी स्वसितायतलोचना ॥ १.१८१.४५ ॥
Y del centro del altar surgió también la doncella Pāñcālī, afortunada, de hermosos miembros, de ojos blancos y amplios.
1.181.46
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ॥ १.१८१.४६ ॥
De tez oscura, de ojos como pétalos de loto, con cabello negro y rizado, uñas altas de color cobre, bien delineada de cejas, de hermosos senos llenos.
1.181.47
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षादमरवर्णिनी ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१८१.४७ ॥
Aunque ha tomado un cuerpo humano, es en verdad de la tez de los inmortales; su fragancia, como un loto azul, se extiende a un krośa de distancia.
1.181.48
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सितां देवरूपिणीम् ॥ १.१८१.४८ ॥
Ella que lleva la belleza suprema, cuyo igual no existe en la tierra, deseada por dioses, demonios y yakṣas, de forma divina.
1.181.49
सदृशी पाण्डुपुत्रस्य अर्जुनस्येति भारत ।
ऊचुः प्रहृष्टमनसो राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ १.१८१.४९ ॥
Oh Bhārata, «Es digna de Arjuna, hijo de Pāṇḍu», dijeron, con el ánimo alegre, movidos por la lealtad al rey.
1.181.50
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा निनीषुः क्षत्रियान्क्षयम् ॥ १.१८१.५० ॥
Sobre ella, la de hermosas caderas recién nacida, habló una voz incorpórea: Kṛṣṇā, la mejor de todas las mujeres, deseosa de enviar a los kṣatriyas a la destrucción.
1.181.51
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः कौरवाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१८१.५१ ॥
A su debido tiempo, esta de cintura esbelta cumplirá la obra de los dioses; por causa de ella surgirá un gran temor para los Kauravas.
1.181.52
तच्छ्रुत्वा सर्वपञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैतान्हर्षसम्पूर्णानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१८१.५२ ॥
Al oír esto, todos los Pañcālas rugieron como una manada de leones; y la tierra no pudo soportar a estos, llenos de alegría.
1.181.53
पाञ्चालराजस्तां दृष्ट्वा हर्षादश्रूण्यवर्तयत् ।
परिष्वज्य च तां कृष्णां स्नुषा पाण्डोरिति ब्रुवन्।
अङ्कमारोप्य पाञ्चालीं राजा हर्षमवाप सः ॥ १.१८१.५३ ॥
El rey de los Pañcālas, al verla, derramó lágrimas de alegría; abrazando a Kṛṣṇā y diciendo «Es la nuera de Pāṇḍu», sentó a la mujer pañcāla en su regazo, y el rey alcanzó gran alegría.
1.181.54
तौ दृष्ट्वा पार्षती याजं प्रपेदे वै सुतार्थिनी ।
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ॥ १.१८१.५४ ॥
Al ver a esos dos, Pārṣatī, deseosa de un hijo, acudió a Yāja, pensando: «Estos dos no deben conocer otra madre que yo».
1.181.55
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ।
तयोश्च नामनी चक्रुर्द्विजाः सम्पूर्णमानसाः ॥ १.१८१.५५ ॥
Por deseo de complacer al rey, el sacerdote Yāja le dijo: «Así sea». Y los brahmanes, con el ánimo satisfecho, les dieron nombres a ambos.
1.181.56
धृष्टत्वादत्यमर्षित्वाद्द्युम्नाद्युत्संभवादपि ।
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपदस्य भवत्विति ॥ १.१८१.५६ ॥
«Por su audacia, su gran ira y por haber surgido del esplendor, que este príncipe sea Dhṛṣṭadyumna, hijo de Drupada».
1.181.57
कृष्णेत्येवाब्रुवकन्कृष्णां कृष्णा।ञभूत्सा हि वर्णतः ।
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ॥ १.१८१.५७ ॥
La llamaron «Kṛṣṇā», pues en verdad era de tez oscura. Así nació aquella pareja en el gran sacrificio de Drupada.
1.181.58
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतः परम् ॥ १.१८१.५८ ॥
Dhṛṣṭadyumna alcanzó el dominio pleno del estudio de los Vedas.
1.181.59
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१८१.५९ ॥
Habiendo llevado al príncipe pāñcāla Dhṛṣṭadyumna a su propia morada, el poderoso hijo de Bharadvāja comenzó a instruirle en el uso de las armas.
1.181.60
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१८१.६० ॥
Pensando que el destino no puede evitarse y que lo que ha de ser será, el sabio Droṇa lo hizo así, para proteger su propia fama.