มหาภารตะ · อัธยายะ 1.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.181.1
अमर्षी द्रुपदो राजा कर्मसिद्धान्द्विजर्षभान् ।
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ॥ १.१८१.१ ॥
พระเจ้าทรุปทะ ผู้ไม่อาจกลั้นความโกรธไว้ได้ ทรงท่องไปยังอาศรมของพราหมณ์จำนวนมาก แสวงหาพระทวิชอันประเสริฐผู้ชำนาญในพิธีกรรม
1.181.2
पुत्रजन्म परीप्सन्वै शोकोपहतचेतनः ।
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरन्सदा।
नास्ति श्रेष्ठमपत्यं म इति नित्यमचिन्तयत् ॥ १.१८१.२ ॥
ทรงปรารถนาจะมีพระโอรส พระจิตถูกความโศกเศร้าทำร้าย ทรงไม่อาจบรรทมได้ เพราะทรงระลึกถึงความเป็นศัตรูกับโทรณะอยู่เสมอ ทรงคิดอยู่เป็นนิตย์ว่า 'เราไม่มีโอรสที่ประเสริฐเลย'
1.181.3
जातान्पुत्रान्स निर्वेदाद्धिग्बन्धूनिति चाब्रवीत् ।
निःश्वासपरमश्चासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ॥ १.१८१.३ ॥
เมื่อทอดพระเนตรเห็นโอรสที่ประสูติแล้ว ทรงเบื่อหน่ายและตรัสว่า 'น่าสังเวชแท้ วงศ์ญาติเหล่านี้' ทรงถอนพระอัสสาสะหนัก ๆ ด้วยความปรารถนาจะตอบแทนโทรณะ
1.181.4
प्रभावं विनयं शिक्षां द्रोणस्य चरितानि च ।
क्षात्रेण च बलेनास्य चिन्तयन्नाध्यगच्छत ॥ १.१८१.४ ॥
ทรงพิจารณาถึงอำนาจ ความถ่อมตน การศึกษา และความประพฤติของโทรณะ รวมทั้งกำลังของนักรบของเขา แต่ก็ไม่ทรงพบหนทางใดเลย
1.181.5
प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गाकूले परिभ्रमन् ॥ १.१८१.५ ॥
ข้าแต่ภรต แม้จะพยายามตอบแทนโทรณะ พระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์นั้นก็ยังทรงท่องเที่ยวไปรอบ ๆ ริมฝั่งคงคา บริเวณกัลมาษี
1.181.6
ब्राह्मणावसथं पुम्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रती द्विजः ॥ १.१८१.६ ॥
พระราชาเสด็จถึงอาศรมพราหมณ์อันศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่ง ที่นั่นไม่มีพราหมณ์ผู้ใดที่ยังไม่ได้อาบน้ำในพิธีสมาวรรตนะ และไม่มีผู้ใดที่ไม่ได้ปฏิบัติตามคำปฏิญาณ
1.181.7
अधीयानौ महाभागौ सोऽपश्यत्संशितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी शाम्यन्तौ परमेष्ठिनौ ॥ १.१८१.७ ॥
ทรงเห็นพระยาชะและอุปยาชะ พรหมฤๅษีทั้งสองกำลังศึกษาอยู่ ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ มั่นคงในคำปฏิญาณ สงบ และตั้งอยู่ในฐานะอันสูงสุด
1.181.8
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
तारणेयौ युक्तरूपौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१८१.८ ॥
พราหมณ์ทั้งสองผู้ขวนขวายในการศึกษาสังหิตา เป็นวงศ์กาศยปะและตารณยะ มีรูปร่างงดงามเหมาะสม เป็นฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด
1.181.9
स तावामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा बलं तयोस्तत्र कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१८१.९ ॥
พระองค์ทรงทักทายทั้งสองโดยไม่เหน็ดเหนื่อย และทรงประทานความปรารถนาทั้งปวง ครั้นทรงทราบกำลังของทั้งสองแล้ว ก็ตรัสกับองค์ที่อายุน้อยกว่าในที่ลับ
1.181.10
प्रपेदे च्छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
पादशुश्रूषणे युक्तः प्रियवाक्सर्वकामदः ॥ १.१८१.१० ॥
ทรงเอาพระทัยด้วยสิ่งที่ปรารถนา แล้วเข้าไปหาอุปยาชะผู้มั่นคงในคำปฏิญาณ ทรงตั้งใจรับใช้ปรนนิบัติพระบาท ตรัสด้วยถ้อยคำไพเราะ และประทานความปรารถนาทุกประการ
1.181.11
अर्चयित्वा यथान्यायमुपयाजमुवाच सः ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१८१.११ ॥
ครั้นทรงบูชาตามธรรมเนียมแล้ว จึงตรัสกับอุปยาชะว่า "ข้าแต่พราหมณ์ ด้วยพิธีกรรมใด ข้าพเจ้าจึงจะมีโอรสเพื่อให้โทรณะถึงแก่ความตาย"
1.181.12
अर्जुनस्य भवेद्भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
उपयाज कृते तस्मिन् गवां दाताऽस्मि तेऽर्बुदं ॥ १.१८१.१२ ॥
ขอให้มีชายาสำหรับอรชุน หญิงผู้มีผิวพรรณงดงามเลิศ ข้าแต่อุปยาชะ เมื่อสำเร็จกิจนั้นแล้ว ข้าพเจ้าจะถวายโคหนึ่งร้อยล้านตัวแก่ท่าน
1.181.13
यद्वा तेऽन्यद्द्विजश्रेष्ठ मनसः सुप्रियं भवेत् ।
सर्वं तत्ते प्रदाताऽहं न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १.१८१.१३ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชา หากมีสิ่งอื่นใดที่เป็นที่รักยิ่งแก่ใจของท่าน ข้าพเจ้าจะถวายสิ่งนั้นทั้งหมดแด่ท่าน ข้อนี้ข้าพเจ้าไม่มีความสงสัยเลย
1.181.14
इत्युक्तो नाहमित्येवं तमृषिः प्रत्यभाषत ।
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्पुनः ॥ १.१८१.१४ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว ฤๅษีก็ตอบว่า "ข้าพเจ้าทำไม่ได้" ท้าวทรุปทะทรงปรารถนาจะเอาพระทัยท่าน จึงปรนนิบัติท่านอีกครั้ง
1.181.15
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तमः ।
उपयाजोऽब्रवीत्काले राजन्मधुरया गिरा ॥ १.१८१.१५ ॥
ครั้นล่วงไปหนึ่งปี พระทวิชอันประเสริฐอุปยาชะจึงกล่าวกับท้าวทรุปทะด้วยถ้อยคำอันไพเราะ ณ เวลาอันควร ข้าแต่พระราชา
1.181.16
ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्माद्विचरन् गहने वने ।
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ॥ १.१८१.१६ ॥
พี่ชายคนโตของข้าพเจ้าเที่ยวไปในป่าทึบ แล้วหยิบผลไม้ที่ตกลงบนพื้นดินซึ่งไม่ทราบความบริสุทธิ์
1.181.17
तदपश्यमहं भ्रातुरसाम्प्रतमनुव्रजन् ।
विमर्शं संकरादाने नायं कुर्यात्कदाचन ॥ १.१८१.१७ ॥
ข้าพเจ้าเห็นเรื่องนี้ขณะติดตามพี่ชายไป เมื่อหยิบของที่ปนเปื้อน เขาไม่เคยไตร่ตรองเลย เขาไม่ควรทำเช่นนี้อีกเป็นอันขาด
1.181.18
दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद्दोषान्पापानुबन्धकान् ।
विविनक्ति न शौचं यः सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ॥ १.१८१.१८ ॥
ผู้ที่เห็นผลไม้นั้นแต่ไม่เห็นโทษซึ่งนำไปสู่บาป และไม่แยกแยะความบริสุทธิ์ จะเป็นอย่างอื่นในที่อื่นได้อย่างไรเล่า
1.181.19
संहिताध्ययनं कुर्वन्वसन्गुरुकुले च यः ।
भैक्षमुत्सृष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म च यदा तदा ॥ १.१८१.१९ ॥
ผู้ที่ศึกษาสังหิตาและอาศัยอยู่ในสำนักของอาจารย์ แล้วกินอาหารบิณฑบาตที่ผู้อื่นทิ้งไว้ เมื่อใดก็ตาม…
1.181.20
कीर्तयन्गुणमन्नानामघृणी च पुनः पुनः ।
तं वै फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा ॥ १.१८१.२० ॥
ผู้ที่ไม่ละอายและคอยสรรเสริญคุณของอาหารซ้ำแล้วซ้ำเล่า ข้าพเจ้าเห็นว่าเขาคือพี่ชายผู้แสวงหาผลตอบแทน เมื่อมองด้วยดวงตาแห่งเหตุผล
1.181.21
तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संयाजयिष्यति ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१८१.२१ ॥
ท่านจงไปหาพระองค์นั้นเถิด ข้าแต่พระราชา ท่านจะประกอบพิธียัญของท่านให้ ท้าวพระองค์นั้นรู้สึกรังเกียจ จึงครุ่นคิดเรื่องนี้อยู่ในใจ
1.181.22
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
अभिसम्पूज्य पूजार्हमथ याजमुवाच ह ॥ १.१८१.२२ ॥
เมื่อได้ฟังคำของอุปยาชะแล้ว พระองค์ก็เสด็จไปยังอาศรมของยาชะ เมื่อได้ถวายความเคารพแด่ยาชะผู้ควรแก่การบูชาอย่างเต็มที่แล้ว จึงตรัสกับท่านว่า
1.181.23
अयुतानि ददान्यष्टौ गवां याजय मां विभो ।
द्रोणवैराभिसन्तप्तं प्रह्लादयितुमर्हसि ॥ १.१८१.२३ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ยิ่งใหญ่ ข้าจะถวายโคแปดอยุตะ ขอท่านประกอบพิธียัญให้ข้าเถิด ท่านควรทำให้ข้าสงบใจ เพราะข้ากำลังถูกเผาไหม้ด้วยความเป็นศัตรูต่อโทรณะ
1.181.24
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्रह्मास्त्रे चाप्यनुत्तमः ।
तस्माद्द्रोणः पराजैष्ट मां वै स सखिविग्रहे ॥ १.१८१.२४ ॥
ท่านเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้พรหมัน และไม่มีผู้ใดเหนือกว่าในพรหมาสตร์ ฉะนั้นโทรณะจึงเอาชนะข้าได้ในการวิวาทระหว่างสหาย
1.181.25
क्षत्रियो नास्ति तस्यास्यां पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ।
कौरवाचायर्मुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ॥ १.१८१.२५ ॥
บนแผ่นดินนี้ไม่มีกษัตริย์นักรบผู้ใดเป็นยอดเลย แม้แต่ภารทวาชะผู้มีปัญญา ซึ่งเป็นอาจารย์ใหญ่ของเหล่าเการพ
1.181.26
द्रोणस्य शरजालानि प्राणिदेहहराणि च ।
षडरत्नि धनुश्चास्य दृश्यते परमं महत् ॥ १.१८१.२६ ॥
ตาข่ายลูกศรของโทรณะซึ่งพรากร่างของสรรพสัตว์ และคันธนูอันยิ่งใหญ่ยาวหกศอกของเขา ย่อมปรากฏให้เห็น
1.181.27
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमशंसयम् ।
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ॥ १.१८१.२७ ॥
เพราะแท้จริงเขาปลอมตัวเป็นพราหมณ์ แล้วยับยั้งความเร็วแรงของนักรบ ภารทวาชะผู้ยิ่งใหญ่ ผู้มีจิตใจกว้างขวางและเป็นนักธนูผู้ทรงพลัง
1.181.28
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ।
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रधृष्यं नरैर्भुवि ॥ १.१८१.२८ ॥
ผู้ที่ยืนอยู่เหมือนชามทัคนยะ ผู้ถูกกำหนดให้ทำลายกษัตริย์นักรบ ฤทธิ์แห่งอาวุธของเขาน่าสะพรึงกลัว ไม่มีมนุษย์บนแผ่นดินใดจะต้านทานได้
1.181.29
ब्राह्मं सन्धारयंस्तेजो हुताहुतिरिवानलः ।
समेत्य स दहत्याजौ क्षात्रधर्मपुरःसरः ॥ १.१८१.२९ ॥
เขาทรงไว้ซึ่งเดชแห่งพราหมณ์ ดุจไฟที่ได้รับเครื่องบูชาเทลงไป เมื่อเข้าสู่สงคราม เขาย่อมเผาผลาญ โดยมีหน้าที่ของกษัตริย์นักรบนำหน้า
1.181.30
ब्रह्मक्षत्रे च विहिते ब्राह्मं तेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षात्राद्बलाद्धीनो ब्राह्मं तेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१८१.३० ॥
แม้พราหมณ์และกษัตริย์นักรบจะถูกกำหนดไว้แต่ละวรรณะ เดชแห่งพราหมณ์ก็ยังถือว่าประเสริฐกว่า ส่วนข้า ซึ่งขาดกำลังแห่งกษัตริย์นักรบ จึงได้พึ่งพาเดชแห่งพราหมณ์
1.181.31
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१८१.३१ ॥
เมื่อได้มาหาท่าน ผู้ประเสริฐกว่าโทรณะและเป็นผู้รู้พรหมันที่สูงสุด ข้าควรได้บุตรชายผู้ไม่มีใครเอาชนะได้ในการรบ ผู้จะเป็นผู้ทำลายโทรณะ
1.181.32
तत्कर्म कुरु मे मे याज वितराम्यर्बुदं गवाम् ।
तथेत्युक्त्वा तु तं याजो याज्यार्थमुपकल्पयत् ॥ १.१८१.३२ ॥
ขอท่านประกอบพิธีนั้นให้ข้าเถิด ข้าจะถวายโคหนึ่งร้อยล้านตัว ยาชะกล่าวว่า “เป็นเช่นนั้น” แล้วจัดเตรียมเครื่องพิธีสำหรับการบูชา
1.181.33
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ।
याजो द्रोणविनाशाय प्रतिजज्ञे तथा च सः ॥ १.१८१.३३ ॥
ท่านกล่าวว่า “นี่เพื่อประโยชน์ของอาจารย์” แล้วเร่งให้อุปยาชะทำ แม้จะไม่เต็มใจ ยาชะก็รับจะทำลายโทรณะเช่นนั้น
1.181.34
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ।
आचख्यौ कर्म वैतानं तदा पुत्रफलाय वै ॥ १.१८१.३४ ॥
ครั้นแล้ว อุปยาชะผู้มีตบะยิ่งใหญ่ ได้อธิบายพิธีไวตานะแก่พระราชาพระองค์นั้น เพื่อให้ได้ผลคือบุตรชาย
1.181.35
स च पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः ।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता ते तथाविधः ॥ १.१८१.३५ ॥
และบุตรชายนั้น ข้าแต่พระราชา จะมีพลังยิ่งใหญ่ มีเดชรุ่งโรจน์ และมีกำลังมหาศาล บุตรชายเช่นที่พระองค์ปรารถนาจะเกิดแก่พระองค์
1.181.36
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय भूपतिः ।
आजह्वे तत्तथा सर्वं द्रुपदः कर्मसिद्धये ॥ १.१८१.३६ ॥
พระราชาพระองค์นั้น คือท้าวทรุปทะ ทรงตั้งพระทัยให้ได้ผู้สังหารภารทวาชะ จึงทรงอัญเชิญทุกสิ่งไว้อย่างนั้น เพื่อให้พิธีสำเร็จ
1.181.37
याजस्तु हवनस्यान्ते देवीमाज्ञापयत्तदा ।
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ॥ १.१८१.३७ ॥
ครั้นถึงตอนท้ายของการถวายเครื่องบูชาเข้ากองไฟ ยาชะจึงสั่งพระราชินีว่า “ข้าแต่พระราชินีปฤษติ จงเข้ามาหาข้าเถิด คู่นี้ได้มายืนอยู่ต่อหน้าท่านแล้ว”
1.181.38
अवलिप्तं मुखं ब्रह्मन्दिव्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
सूतार्थे नोपलब्धाऽस्मि तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१८१.३८ ॥
พระราชินีตรัสว่า “ข้าแต่พราหมณ์ ใบหน้าของข้าถูกทาไว้แล้ว และข้าก็ทัดทรงของหอมทิพย์ไว้ ข้ายังไม่ได้รับการเลือกให้คู่กับสารถี ข้าแต่ยาชะ ผู้เป็นที่รักของข้า จงอยู่ตรงนี้เถิด”
1.181.39
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजाभिमन्त्रितम् ।
कथं कामं न सन्दध्यात्सा त्वं विप्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१८१.३९ ॥
ยาชะกล่าวว่า “เครื่องเซ่นที่ยาชะปรุงไว้ และที่อุปยาชะร่ายมนตร์ให้ศักดิ์สิทธิ์แล้ว จะไม่สนองความปรารถนาของนางหรือ จงมาเถิด ข้าแต่พราหมณ์ หรือจะอยู่ตรงนี้ก็ได้”
1.181.40
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसन्निभिः ॥ १.१८१.४० ॥
เมื่อยาชะกล่าวดังนี้แล้ว และเครื่องเซ่นถูกถวายเข้ากองไฟและปรุงให้บริสุทธิ์แล้ว กุมารรูปงามดุจเทพเจ้าก็ลุกขึ้นจากกองไฟนั้น
1.181.41
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म चोत्तमम् ।
बिभ्रत्सखङ्गः सशरो धनुष्मान्विनदन्मुहुः ॥ १.१८१.४१ ॥
มีผิวสีดุจเปลวไฟ มีรูปร่างน่าสะพรึงกลัว สวมมงกุฎ สวมเกราะอันประเสริฐ ถือดาบ ลูกศร และคันธนู คำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.181.42
सोऽध्यारोदद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
ततः प्रणेदुः पञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ॥ १.१८१.४२ ॥
เขาขึ้นไปยืนบนรถศึกอันประเสริฐ แล้วขับรถไปพร้อมกับมัน ครั้นนั้นชาวปัญจาละผู้ปีติยินดีก็โห่ร้องขึ้นว่า ดีแล้ว ดีแล้ว
1.181.43
हर्षाविष्टांस्ततश्चैतान्नेयं सेहे वसुन्धरा ।
भयापहो राजपुत्रः पञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१८१.४३ ॥
แผ่นดินไม่อาจทนรับผู้คนที่เต็มไปด้วยความยินดีเหล่านั้นได้ เจ้าชายผู้ขจัดความกลัวและนำเกียรติยศมาสู่ชาวปัญจาละองค์นี้ ได้ประสูติขึ้นแล้ว
1.181.44
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय वै ।
इत्युवाच महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१८१.४४ ॥
โอรสองค์นี้ผู้ขจัดความโศกของพระราชาได้ประสูติขึ้นแท้จริงเพื่อการสังหารโทรณะ มีเสียงอันยิ่งใหญ่ไม่ปรากฏรูปจากผู้เหาะอยู่บนท้องฟ้ากล่าวในครานั้น
1.181.45
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदीमध्यात्समुत्थिता ।
सुभगा दर्शनीयाङ्गी स्वसितायतलोचना ॥ १.१८१.४५ ॥
และจากกลางแท่นบูชานั้น นางกุมารีปาญจาลีก็ผุดขึ้นเช่นกัน นางโชคดี มีอวัยวะงดงามน่าชม มีดวงตาขาวและกว้างใหญ่
1.181.46
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ॥ १.१८१.४६ ॥
นางมีผิวคล้ำ ดวงตาดุจกลีบบัว เส้นผมดำหยิกงอ เล็บสีทองแดงยาวโค้ง คิ้วงาม และมีอกอวบอิ่มงดงาม
1.181.47
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षादमरवर्णिनी ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१८१.४७ ॥
แม้นางจะมีร่างเป็นมนุษย์ แต่ก็มีผิวพรรณดุจเทวดาอย่างแท้จริง กลิ่นหอมของนางดุจดอกบัวน้ำเงิน แผ่ไปไกลถึงหนึ่งโกร
1.181.48
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सितां देवरूपिणीम् ॥ १.१८१.४८ ॥
นางผู้ทรงรูปงามอย่างยิ่ง ซึ่งไม่มีผู้ใดเปรียบได้บนโลก เป็นที่ปรารถนาของเทวดา ทานพ และยักษ์ มีรูปร่างดุจเทพธิดา
1.181.49
सदृशी पाण्डुपुत्रस्य अर्जुनस्येति भारत ।
ऊचुः प्रहृष्टमनसो राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ १.१८१.४९ ॥
โอ้ภารตะ ผู้กล่าวว่า นางเหมาะสมกับอรชุนโอรสของปาณฑุ ทั้งหมดมีใจเบิกบาน ถูกความจงรักภักดีต่อพระราชาชักนำ
1.181.50
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा निनीषुः क्षत्रियान्क्षयम् ॥ १.१८१.५० ॥
เมื่อนางกุมารีร่างงามสะโพกผึ่งผายประสูติขึ้นแล้ว มีเสียงที่ไม่ปรากฏรูปกล่าวถึงนางว่า กฤษณา ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สตรีทั้งปวง ผู้ปรารถนาจะนำกษัตริย์ทั้งหลายไปสู่ความพินาศ
1.181.51
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः कौरवाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१८१.५१ ॥
นางร่างบางเอวกิ่วผู้นี้ จะทำกิจของเทวดาให้สำเร็จในกาลอันควร เพราะนาง ความหวาดกลัวอันยิ่งใหญ่จะเกิดขึ้นแก่เการพทั้งหลาย
1.181.52
तच्छ्रुत्वा सर्वपञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैतान्हर्षसम्पूर्णानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१८१.५२ ॥
เมื่อได้ยินดังนั้น ชาวปัญจาละทั้งปวงก็คำรามเช่นฝูงสิงโต และแผ่นดินก็ไม่อาจทนรับชายเหล่านั้นผู้เต็มไปด้วยความยินดีได้
1.181.53
पाञ्चालराजस्तां दृष्ट्वा हर्षादश्रूण्यवर्तयत् ।
परिष्वज्य च तां कृष्णां स्नुषा पाण्डोरिति ब्रुवन्।
अङ्कमारोप्य पाञ्चालीं राजा हर्षमवाप सः ॥ १.१८१.५३ ॥
เมื่อพระราชาแห่งปัญจาละทอดพระเนตรนาง ก็ทรงหลั่งน้ำพระเนตรด้วยความปีติ ทรงกอดนางกฤษณาไว้และตรัสว่า นางเป็นสะใภ้ของปาณฑุ แล้วทรงวางนางปาญจาลีไว้บนตัก พระราชาก็ได้รับความปีติยินดีอย่างยิ่ง
1.181.54
तौ दृष्ट्वा पार्षती याजं प्रपेदे वै सुतार्थिनी ।
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ॥ १.१८१.५४ ॥
เมื่อเห็นทั้งสองคน ปารษตี ผู้ปรารถนาบุตร จึงเข้าไปหายาชะ โดยคิดว่า ทั้งสองนี้ไม่ควรรู้จักมารดาอื่นนอกจากข้า
1.181.55
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ।
तयोश्च नामनी चक्रुर्द्विजाः सम्पूर्णमानसाः ॥ १.१८१.५५ ॥
ยาชะจึงกล่าวกับนางว่า เป็นเช่นนั้น เพราะปรารถนาจะให้พระราชาพอพระทัย และเหล่าพราหมณ์ผู้มีใจเต็มเปี่ยมก็ตั้งชื่อให้แก่ทั้งสองคน
1.181.56
धृष्टत्वादत्यमर्षित्वाद्द्युम्नाद्युत्संभवादपि ।
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपदस्य भवत्विति ॥ १.१८१.५६ ॥
เพราะความกล้าหาญ ความโกรธอันยิ่งใหญ่ และการเกิดจากแสงสว่างด้วย ขอให้โอรสองค์นี้ของท้าวทรุปทะ มีนามว่า ธฤษฏทยุมน์
1.181.57
कृष्णेत्येवाब्रुवकन्कृष्णां कृष्णा।ञभूत्सा हि वर्णतः ।
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ॥ १.१८१.५७ ॥
พวกเขาเรียกนางว่า กฤษณา เพราะนางมีผิวคล้ำจริงๆ เช่นนั้นคู่แฝดนั้นจึงประสูติขึ้นในพิธียัญอันยิ่งใหญ่ของท้าวทรุปทะ
1.181.58
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतः परम् ॥ १.१८१.५८ ॥
ธฤษฏทยุมน์ได้ศึกษาพระเวทจนสำเร็จอย่างสูงสุด
1.181.59
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१८१.५९ ॥
ภรทวาชบุตรผู้ทรงอานุภาพ เชิญธฤษฏทยุมน์โอรสแห่งปาญจาละมายังที่พักของตน แล้วเริ่มสอนวิชาการใช้อาวุธแก่เขาเพื่อจุดประสงค์นั้น
1.181.60
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१८१.६० ॥
ท่านโทรณะผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ คิดว่าโชคชะตาไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ และสิ่งที่จะเกิดขึ้นย่อมเกิดขึ้น ท่านจึงทำเช่นนั้น เพื่อรักษาเกียรติยศของตนไว้