മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.181.1
अमर्षी द्रुपदो राजा कर्मसिद्धान्द्विजर्षभान् ।
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ॥ १.१८१.१ ॥
കോപിഷ്ഠനായ രാജാവ് ദ്രുപദൻ കർമസിദ്ധന്മാരായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരെ അന്വേഷിച്ച് അനേകം ബ്രാഹ്മണാശ്രമങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു.
1.181.2
पुत्रजन्म परीप्सन्वै शोकोपहतचेतनः ।
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरन्सदा।
नास्ति श्रेष्ठमपत्यं म इति नित्यमचिन्तयत् ॥ १.१८१.२ ॥
പുത്രജന്മം ആഗ്രഹിച്ച, ദുഃഖത്താൽ മനസ്സ് തകർന്ന ദ്രുപദൻ ദ്രോണനോടുള്ള വൈരം സ്മരിച്ച് എപ്പോഴും ഉറങ്ങിയില്ല. എനിക്ക് ശ്രേഷ്ഠമായ സന്തതിയില്ല എന്ന് അവൻ നിരന്തരം ചിന്തിച്ചു.
1.181.3
जातान्पुत्रान्स निर्वेदाद्धिग्बन्धूनिति चाब्रवीत् ।
निःश्वासपरमश्चासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ॥ १.१८१.३ ॥
ജനിച്ച പുത്രന്മാരെ നോക്കി വെറുപ്പോടെ അവൻ പറഞ്ഞു, "ഈ ബന്ധുക്കൾക്ക് ധിക്കാരം." ദ്രോണനോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അവൻ ദീർഘനിശ്വാസങ്ങൾ വിട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
1.181.4
प्रभावं विनयं शिक्षां द्रोणस्य चरितानि च ।
क्षात्रेण च बलेनास्य चिन्तयन्नाध्यगच्छत ॥ १.१८१.४ ॥
ദ്രോണന്റെ പ്രഭാവം, വിനയം, വിദ്യ, പെരുമാറ്റം, അവന്റെ ക്ഷാത്രബലം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിട്ടും അവൻ ഒരു മാർഗം കണ്ടെത്തിയില്ല.
1.181.5
प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गाकूले परिभ्रमन् ॥ १.१८१.५ ॥
ഹേ ഭാരതാ, നൃപശ്രേഷ്ഠൻ പ്രതികാരത്തിന് ശ്രമിച്ചിട്ടും ഗംഗാതീരത്ത് കൽമാഷിയുടെ ചുറ്റും അലഞ്ഞുനടന്നു.
1.181.6
ब्राह्मणावसथं पुम्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रती द्विजः ॥ १.१८१.६ ॥
രാജാവ് ഒരു പവിത്രമായ ബ്രാഹ്മണാശ്രമത്തിലെത്തി. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യാത്തവനോ വ്രതമില്ലാത്തവനോ ആയ ഒരു ബ്രാഹ്മണനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
1.181.7
अधीयानौ महाभागौ सोऽपश्यत्संशितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी शाम्यन्तौ परमेष्ठिनौ ॥ १.१८१.७ ॥
പഠനത്തിൽ മുഴുകിയവരും മഹാഭാഗ്യവാന്മാരും ദൃഢവ്രതരും ശാന്തരും പരമേഷ്ഠിസ്ഥാനമുള്ളവരുമായ യാജ, ഉപയാജ ബ്രഹ്മർഷിമാരെ അവൻ കണ്ടു.
1.181.8
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
तारणेयौ युक्तरूपौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१८१.८ ॥
സംഹിതാപഠനത്തിൽ മുഴുകിയവരും ഗോത്രത്താൽ കാശ്യപരും താരണേയരുമായവരും യോഗ്യരൂപമുള്ളവരും ഋഷിശ്രേഷ്ഠരുമായ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണർ.
1.181.9
स तावामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा बलं तयोस्तत्र कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१८१.९ ॥
അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റിക്കൊണ്ട്, ക്ഷീണമില്ലാതെ അവരിരുവരെയും സംബോധന ചെയ്തു; അവിടെ ഏകാന്തതയിൽ അവരുടെ ശക്തി മനസ്സിലാക്കി, ഇളയവനെ.
1.181.10
प्रपेदे च्छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
पादशुश्रूषणे युक्तः प्रियवाक्सर्वकामदः ॥ १.१८१.१० ॥
ആഗ്രഹങ്ങളാൽ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, ദൃഢവ്രതനായ ഉപയാജനെ സമീപിച്ചു; അവന്റെ പാദസേവയിൽ മുഴുകി, പ്രിയവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നവനായി.
1.181.11
अर्चयित्वा यथान्यायमुपयाजमुवाच सः ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१८१.११ ॥
യഥാവിധി ആദരിച്ച്, അവൻ ഉപയാജനോട് പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണാ, ഏത് കർമ്മത്താൽ ദ്രോണന്റെ മരണത്തിനായി എനിക്ക് പുത്രനുണ്ടാകുമോ."
1.181.12
अर्जुनस्य भवेद्भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
उपयाज कृते तस्मिन् गवां दाताऽस्मि तेऽर्बुदं ॥ १.१८१.१२ ॥
അർജുനന്റെ ഭാര്യയാകേണ്ട, ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണമുള്ള സ്ത്രീ ഉണ്ടാകട്ടെ. ഉപയാജാ, അത് നിറവേറിയാൽ നിനക്ക് ഒരു അർബുദം പശുക്കളെ ഞാൻ തരാം.
1.181.13
यद्वा तेऽन्यद्द्विजश्रेष्ठ मनसः सुप्रियं भवेत् ।
सर्वं तत्ते प्रदाताऽहं न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १.१८१.१३ ॥
ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അല്ലെങ്കിൽ അങ്ങയുടെ മനസ്സിന് പ്രിയമായ മറ്റെന്തെങ്കിലുമുണ്ടെങ്കിൽ, അതെല്ലാം ഞാൻ അങ്ങേയ്ക്ക് നൽകും; ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.
1.181.14
इत्युक्तो नाहमित्येवं तमृषिः प्रत्यभाषत ।
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्पुनः ॥ १.१८१.१४ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോഴും ആ ഋഷി 'ഞാനില്ല' എന്നുതന്നെ മറുപടി പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ദ്രുപദൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വീണ്ടും സേവിച്ചു.
1.181.15
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तमः ।
उपयाजोऽब्रवीत्काले राजन्मधुरया गिरा ॥ १.१८१.१५ ॥
പിന്നെ ഒരു സംവത്സരത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആ ദ്വിജോത്തമനായ ഉപയാജൻ യഥാസമയം, രാജാവേ, മധുരമായ വാക്കുകളാൽ ദ്രുപദനോട് പറഞ്ഞു.
1.181.16
ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्माद्विचरन् गहने वने ।
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ॥ १.१८१.१६ ॥
എന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ ഇടതൂർന്ന കാട്ടിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധി അറിയാത്ത നിലത്ത് വീണുകിടന്ന ഒരു ഫലം എടുത്തു.
1.181.17
तदपश्यमहं भ्रातुरसाम्प्रतमनुव्रजन् ।
विमर्शं संकरादाने नायं कुर्यात्कदाचन ॥ १.१८१.१७ ॥
ജ്യേഷ്ഠനെ പിന്തുടരുമ്പോൾ ഞാൻ ഇത് കണ്ടു. കലർന്ന വസ്തു എടുക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ആലോചിച്ചില്ല; അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
1.181.18
दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद्दोषान्पापानुबन्धकान् ।
विविनक्ति न शौचं यः सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ॥ १.१८१.१८ ॥
ഫലം കണ്ടിട്ടും പാപത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ദോഷങ്ങൾ കാണാത്തവനും, ശുദ്ധി വിവേചിക്കാത്തവനും, മറ്റിടങ്ങളിൽ എങ്ങനെയായിരിക്കും?
1.181.19
संहिताध्ययनं कुर्वन्वसन्गुरुकुले च यः ।
भैक्षमुत्सृष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म च यदा तदा ॥ १.१८१.१९ ॥
ഗുരുകുലത്തിൽ വസിച്ച് സംഹിതാധ്യയനം ചെയ്തവൻ, മറ്റുള്ളവർ ഉപേക്ഷിച്ച ഭിക്ഷാന്നം ഭക്ഷിച്ചപ്പോൾ…
1.181.20
कीर्तयन्गुणमन्नानामघृणी च पुनः पुनः ।
तं वै फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा ॥ १.१८१.२० ॥
ഭക്ഷണങ്ങളുടെ ഗുണം ആവർത്തിച്ചു പുകഴ്ത്തുന്ന, ലജ്ജയില്ലാത്ത അവനെ, യുക്തിയുടെ കണ്ണിലൂടെ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സഹോദരനായി ഞാൻ കരുതുന്നു.
1.181.21
तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संयाजयिष्यति ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१८१.२१ ॥
രാജാവേ, അവന്റെ അടുത്തേക്കു തന്നെ പോവുക; അവൻ നിനക്കു യാഗം നടത്തിത്തരും. രാജാവ് വെറുപ്പോടെ മനസ്സിൽ ഇതു ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
1.181.22
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
अभिसम्पूज्य पूजार्हमथ याजमुवाच ह ॥ १.१८१.२२ ॥
ഉപയാജന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ യാജന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു. പൂജാർഹനായ യാജനെ ഉചിതമായി വണങ്ങി അവനോടു പറഞ്ഞു.
1.181.23
अयुतानि ददान्यष्टौ गवां याजय मां विभो ।
द्रोणवैराभिसन्तप्तं प्रह्लादयितुमर्हसि ॥ १.१८१.२३ ॥
ഹേ സമർത്ഥാ, എട്ട് അയുതം പശുക്കളെ ഞാൻ തരാം; എനിക്കായി യാഗം നടത്തിത്തരൂ. ദ്രോണനോടുള്ള വൈരത്താൽ തപിക്കുന്ന എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നത് നിനക്കു യോഗ്യമാണ്.
1.181.24
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्रह्मास्त्रे चाप्यनुत्तमः ।
तस्माद्द्रोणः पराजैष्ट मां वै स सखिविग्रहे ॥ १.१८१.२४ ॥
അവൻ ബ്രഹ്മജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിലും അതുല്യനാണ്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ സഖിമാരുടെ കലഹത്തിൽ ദ്രോണൻ എന്നെ പരാജയപ്പെടുത്തി.
1.181.25
क्षत्रियो नास्ति तस्यास्यां पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ।
कौरवाचायर्मुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ॥ १.१८१.२५ ॥
ഈ ഭൂമിയിൽ അദ്ദേഹത്തേക്കാൾ മികച്ച ക്ഷത്രിയനില്ല; കൗരവരുടെ പ്രധാന ആചാര്യനായ ബുദ്ധിമാനായ ഭാരദ്വാജനേക്കാൾ (ദ്രോണരേക്കാൾ) ഉയർന്നവനില്ല.
1.181.26
द्रोणस्य शरजालानि प्राणिदेहहराणि च ।
षडरत्नि धनुश्चास्य दृश्यते परमं महत् ॥ १.१८१.२६ ॥
ദ്രോണരുടെ ജീവശരീരങ്ങളെ ഹരിക്കുന്ന അമ്പിൻ വലകളും, ആറു മുഴം നീളമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹാധനുസ്സും കാണുന്നു.
1.181.27
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमशंसयम् ।
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ॥ १.१८१.२७ ॥
ബ്രാഹ്മണ വേഷത്തിൽ അദ്ദേഹം ക്ഷത്രിയരുടെ വേഗത്തെ സംശയമില്ലാതെ തടയുന്നു — ആ മഹാധനുർധരനായ, വിശാലമനസ്കനായ ഭാരദ്വാജൻ.
1.181.28
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ।
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रधृष्यं नरैर्भुवि ॥ १.१८१.२८ ॥
ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ നാശത്തിനായി നിയുക്തനായ ജാമദഗ്ന്യനെപ്പോലെ (പരശുരാമനെപ്പോലെ) അദ്ദേഹം നിൽക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസ്ത്രബലം ഭയങ്കരം, ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരാൽ അജയ്യം.
1.181.29
ब्राह्मं सन्धारयंस्तेजो हुताहुतिरिवानलः ।
समेत्य स दहत्याजौ क्षात्रधर्मपुरःसरः ॥ १.१८१.२९ ॥
ബ്രാഹ്മതേജസ്സ് ധരിച്ച്, ആഹുതി ചൊരിഞ്ഞ അഗ്നിപോലെ, ക്ഷാത്രധർമ്മത്തെ മുന്നിൽ നിർത്തി അദ്ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ ചെന്ന് ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
1.181.30
ब्रह्मक्षत्रे च विहिते ब्राह्मं तेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षात्राद्बलाद्धीनो ब्राह्मं तेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१८१.३० ॥
ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും നിയുക്തരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മതേജസ്സ് ശ്രേഷ്ഠമാകുന്നു; ഞാൻ ക്ഷാത്രബലത്തിൽ കുറഞ്ഞവനായി ബ്രാഹ്മതേജസ്സിനെ ആശ്രയിച്ചു.
1.181.31
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१८१.३१ ॥
ദ്രോണനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനുമായ അങ്ങയെ സമീപിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്ത, ദ്രോണനെ വധിക്കുന്ന ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ നേടണം.
1.181.32
तत्कर्म कुरु मे मे याज वितराम्यर्बुदं गवाम् ।
तथेत्युक्त्वा तु तं याजो याज्यार्थमुपकल्पयत् ॥ १.१८१.३२ ॥
ആ കർമ്മം എനിക്കുവേണ്ടി ചെയ്യൂ; നൂറുകോടി പശുക്കളെ ഞാൻ തരാം. 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് യാജൻ യാഗത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ചെയ്തു.
1.181.33
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ।
याजो द्रोणविनाशाय प्रतिजज्ञे तथा च सः ॥ १.१८१.३३ ॥
'ഇത് ഗുരുവിനുവേണ്ടിയാണ്' എന്നു പറഞ്ഞ് ഇഷ്ടമില്ലാതിരുന്നിട്ടും ഉപയാജനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. യാജൻ ദ്രോണന്റെ വിനാശത്തിനായി അങ്ങനെതന്നെ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
1.181.34
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ।
आचख्यौ कर्म वैतानं तदा पुत्रफलाय वै ॥ १.१८१.३४ ॥
അപ്പോൾ മഹാതപസ്വിയായ ഉപയാജൻ ആ രാജാവിന് പുത്രലാഭത്തിനായി വൈതാനയാഗകർമ്മം വിവരിച്ചു.
1.181.35
स च पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः ।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता ते तथाविधः ॥ १.१८१.३५ ॥
രാജാവേ, ആ പുത്രൻ മഹാവീര്യനും മഹാതേജസ്വിയും മഹാബലവാനും ആയിരിക്കും; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ അത്തരമൊരു പുത്രൻ നിനക്കുണ്ടാകും.
1.181.36
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय भूपतिः ।
आजह्वे तत्तथा सर्वं द्रुपदः कर्मसिद्धये ॥ १.१८१.३६ ॥
ഭാരദ്വാജന്റെ (ദ്രോണന്റെ) വധകനെ ലക്ഷ്യമാക്കി ആ ഭൂപതിയായ ദ്രുപദൻ കർമ്മസിദ്ധിക്കായി എല്ലാം അങ്ങനെതന്നെ ആവാഹിച്ചു.
1.181.37
याजस्तु हवनस्यान्ते देवीमाज्ञापयत्तदा ।
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ॥ १.१८१.३७ ॥
ഹോമത്തിന്റെ അവസാനം യാജൻ അപ്പോൾ രാജ്ഞിയോട് കല്പിച്ചു: 'രാജ്ഞീ, പൃഷതീ, എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരൂ; ഈ ജോഡി നിന്റെ മുന്നിലുണ്ട്.'
1.181.38
अवलिप्तं मुखं ब्रह्मन्दिव्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
सूतार्थे नोपलब्धाऽस्मि तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१८१.३८ ॥
രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ മുഖത്ത് ലേപനമുണ്ട്, ഞാൻ ദിവ്യ സുഗന്ധങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; സൂതനുവേണ്ടി ഞാൻ ലഭ്യമല്ല. യാജാ, നില്ക്കൂ, എന്റെ പ്രിയനേ.'
1.181.39
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजाभिमन्त्रितम् ।
कथं कामं न सन्दध्यात्सा त्वं विप्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१८१.३९ ॥
യാജൻ പറഞ്ഞു: 'യാജനാൽ പാകം ചെയ്യപ്പെട്ടതും ഉപയാജനാൽ മന്ത്രിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഹവിസ്സ് അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റില്ലയോ? നീ വരൂ, വിപ്രാ, അല്ലെങ്കിൽ നില്ക്കൂ.'
1.181.40
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसन्निभिः ॥ १.१८१.४० ॥
യാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ഹവിസ്സ് ഹോമിക്കപ്പെട്ട് സംസ്കരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ദേവതുല്യനായ ഒരു കുമാരൻ ഉയർന്നു.
1.181.41
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म चोत्तमम् ।
बिभ्रत्सखङ्गः सशरो धनुष्मान्विनदन्मुहुः ॥ १.१८१.४१ ॥
ജ്വാലയുടെ നിറമുള്ളവനും, ഭയങ്കര രൂപമുള്ളവനും, കിരീടധാരിയും, ഉത്തമ കവചം ധരിച്ചവനും, വാളും അമ്പും വില്ലും ഏന്തി, ആവർത്തിച്ച് ഗർജിച്ചവനും.
1.181.42
सोऽध्यारोदद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
ततः प्रणेदुः पञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ॥ १.१८१.४२ ॥
അവൻ ഉത്തമ രഥത്തിൽ കയറി, അപ്പോൾ അതുമായി മുന്നോട്ട് പോയി. അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടരായ പാഞ്ചാലർ 'സാധു, സാധു' എന്നു മുഴക്കി.
1.181.43
हर्षाविष्टांस्ततश्चैतान्नेयं सेहे वसुन्धरा ।
भयापहो राजपुत्रः पञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१८१.४३ ॥
സന്തോഷം നിറഞ്ഞ ഇവരെ അപ്പോൾ ഈ ഭൂമിക്ക് സഹിക്കാനായില്ല. പാഞ്ചാലരുടെ യശസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്ന, ഭയം അകറ്റുന്ന ഈ രാജകുമാരൻ (ജനിച്ചു).
1.181.44
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय वै ।
इत्युवाच महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१८१.४४ ॥
രാജാവിന്റെ (ദ്രുപദന്റെ) ശോകം അകറ്റുന്ന ഇവൻ ദ്രോണവധത്തിനായി തന്നെയാണ് ജനിച്ചതെന്ന് അപ്പോൾ ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന കാണാത്ത ഒരു മഹാജീവി പറഞ്ഞു.
1.181.45
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदीमध्यात्समुत्थिता ।
सुभगा दर्शनीयाङ्गी स्वसितायतलोचना ॥ १.१८१.४५ ॥
വേദിയുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്ന് പാഞ്ചാലി എന്ന കന്യകയും ഉയർന്നു വന്നു — ഭാഗ്യവതി, സുന്ദരാംഗി, വെണ്മയും വിശാലവുമായ കണ്ണുകളുള്ളവൾ.
1.181.46
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ॥ १.१८१.४६ ॥
കറുത്ത നിറമുള്ളവൾ, താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവൾ, നീലച്ചുരുൾ മുടിയുള്ളവൾ, ചെമ്പു നിറമുള്ള ഉയർന്ന നഖങ്ങളുള്ളവൾ, മനോഹര പുരികമുള്ളവൾ, സുന്ദരവും പുഷ്ടവുമായ മാറിടമുള്ളവൾ.
1.181.47
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षादमरवर्णिनी ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१८१.४७ ॥
മാനുഷ ശരീരം സ്വീകരിച്ചാലും സാക്ഷാൽ ദേവതകളുടെ വർണമുള്ളവൾ — നീലത്താമരയ്ക്ക് സമമായ ഗന്ധമുള്ളവൾ; അവളുടെ ഗന്ധം ഒരു ക്രോശം ദൂരം വരെ പായുന്നു.
1.181.48
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सितां देवरूपिणीम् ॥ १.१८१.४८ ॥
പരമമായ സൗന്ദര്യം ധരിക്കുന്നവൾ; ഭൂമിയിൽ അവൾക്ക് ഉപമയില്ല — ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും കാംക്ഷിതയായ, ദേവരൂപിണി.
1.181.49
सदृशी पाण्डुपुत्रस्य अर्जुनस्येति भारत ।
ऊचुः प्रहृष्टमनसो राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ १.१८१.४९ ॥
ഭാരത, ഇവൾ പാണ്ഡുപുത്രനായ അർജുനന് യോജ്യയാണ് എന്ന് രാജഭക്തിയാൽ പ്രേരിതരായി, സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ അവർ പറഞ്ഞു.
1.181.50
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा निनीषुः क्षत्रियान्क्षयम् ॥ १.१८१.५० ॥
ജനിച്ച ആ സുന്ദരകടിയെ കുറിച്ച് ശരീരമില്ലാത്ത വാണി പറഞ്ഞു: എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ശ്രേഷ്ഠയായ കൃഷ്ണ, ക്ഷത്രിയരെ നാശത്തിലേക്ക് അയക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്.
1.181.51
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः कौरवाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१८१.५१ ॥
ഈ സുമധ്യമ യഥാസമയം ദേവകാര്യം നിർവഹിക്കും. ഇവളുടെ കാരണത്താൽ കൗരവർക്ക് മഹാഭയം ഉണ്ടാകും.
1.181.52
तच्छ्रुत्वा सर्वपञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैतान्हर्षसम्पूर्णानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१८१.५२ ॥
അതു കേട്ട് പാഞ്ചാലർ എല്ലാവരും സിംഹസംഘം പോലെ ഗർജിച്ചു. സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞ അവരെ ഭൂമിയും താങ്ങിയില്ല.
1.181.53
पाञ्चालराजस्तां दृष्ट्वा हर्षादश्रूण्यवर्तयत् ।
परिष्वज्य च तां कृष्णां स्नुषा पाण्डोरिति ब्रुवन्।
अङ्कमारोप्य पाञ्चालीं राजा हर्षमवाप सः ॥ १.१८१.५३ ॥
പാഞ്ചാലരാജാവ് അവളെ കണ്ട് സന്തോഷത്താൽ കണ്ണീർ പൊഴിച്ചു. കൃഷ്ണയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, 'പാണ്ഡുവിന്റെ മരുമകൾ' എന്ന് പറഞ്ഞ് പാഞ്ചാലിയെ മടിയിലിരുത്തി രാജാവ് ആനന്ദം പ്രാപിച്ചു.
1.181.54
तौ दृष्ट्वा पार्षती याजं प्रपेदे वै सुतार्थिनी ।
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ॥ १.१८१.५४ ॥
ആ രണ്ടുപേരെയും കണ്ടപ്പോൾ പുത്രാർഥിനിയായ പാർഷതി (ദ്രുപദപുത്രി) യാജനെ സമീപിച്ചു; 'ഇവർ എന്നെയല്ലാതെ മറ്റൊരമ്മയെ അറിയരുത്' എന്ന് ചിന്തിച്ച്.
1.181.55
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ।
तयोश्च नामनी चक्रुर्द्विजाः सम्पूर्णमानसाः ॥ १.१८१.५५ ॥
രാജാവിന് പ്രിയമുണ്ടാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ യാജൻ അവളോട് 'അങ്ങനെ ആകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു. സംതൃപ്തമനസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണർ അവർ ഇരുവർക്കും പേരുകൾ നൽകി.
1.181.56
धृष्टत्वादत्यमर्षित्वाद्द्युम्नाद्युत्संभवादपि ।
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपदस्य भवत्विति ॥ १.१८१.५६ ॥
ധൃഷ്ടത, അതിയായ കോപം, ദ്യുമ്നത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം എന്നിവ കൊണ്ട് ഈ കുമാരൻ ദ്രുപദന്റെ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനാകട്ടെ.
1.181.57
कृष्णेत्येवाब्रुवकन्कृष्णां कृष्णा।ञभूत्सा हि वर्णतः ।
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ॥ १.१८१.५७ ॥
നിറത്തിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ കറുത്തവളായതിനാൽ അവർ അവളെ 'കൃഷ്ണ' എന്നുതന്നെ വിളിച്ചു. ഇങ്ങനെ ദ്രുപദന്റെ മഹായാഗത്തിൽ ആ ഇരട്ടകൾ ജനിച്ചു.
1.181.58
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतः परम् ॥ १.१८१.५८ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ വേദാധ്യയനത്തിൽ പാരംഗതനായി.
1.181.59
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१८१.५९ ॥
ഭാരദ്വാജന്റെ പ്രതാപശാലിയായ പുത്രൻ പാഞ്ചാല രാജകുമാരൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ തന്റെ വസതിയിൽ കൊണ്ടുവന്ന് അസ്ത്രവിദ്യയ്ക്കായി പരിശീലനം നൽകി.
1.181.60
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१८१.६० ॥
വിധി തടുക്കാനാവാത്തതാണെന്നും ഭവിക്കേണ്ടത് ഭവിക്കുമെന്നും കരുതിയ മഹാമതിയായ ദ്രോണൻ സ്വന്തം കീർത്തി സംരക്ഷിക്കാൻ അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു.