ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.181.1
अमर्षी द्रुपदो राजा कर्मसिद्धान्द्विजर्षभान् ।
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ॥ १.१८१.१ ॥
କ୍ରୋଧୀ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ କର୍ମସିଦ୍ଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଆଶ୍ରମରେ ବୁଲିଲେ।
1.181.2
पुत्रजन्म परीप्सन्वै शोकोपहतचेतनः ।
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरन्सदा।
नास्ति श्रेष्ठमपत्यं म इति नित्यमचिन्तयत् ॥ १.१८१.२ ॥
ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା, ଶୋକରେ ବିଚଳିତ ମନ ଦ୍ରୁପଦ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ସ୍ମରଣ କରି ସର୍ବଦା ଶୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ମୋର କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା କଲେ।
1.181.3
जातान्पुत्रान्स निर्वेदाद्धिग्बन्धूनिति चाब्रवीत् ।
निःश्वासपरमश्चासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ॥ १.१८१.३ ॥
ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବିରକ୍ତିରେ ସେ କହିଲେ, "ଏହି ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଧିକ୍।" ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଅଧିକ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତି।
1.181.4
प्रभावं विनयं शिक्षां द्रोणस्य चरितानि च ।
क्षात्रेण च बलेनास्य चिन्तयन्नाध्यगच्छत ॥ १.१८१.४ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବ, ବିନୟ, ଶିକ୍ଷା, ଆଚରଣ ଓ ତାଙ୍କର କ୍ଷାତ୍ରବଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ମଧ୍ୟ ସେ ଉପାୟ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
1.181.5
प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गाकूले परिभ्रमन् ॥ १.१८१.५ ॥
ହେ ଭାରତ, ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୂଳରେ କଲ୍ମାଷୀ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥିଲେ।
1.181.6
ब्राह्मणावसथं पुम्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रती द्विजः ॥ १.१८१.६ ॥
ରାଜା ଏକ ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଅସ୍ନାତକ କିମ୍ବା ଅବ୍ରତୀ ଏପରି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଥିଲେ।
1.181.7
अधीयानौ महाभागौ सोऽपश्यत्संशितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी शाम्यन्तौ परमेष्ठिनौ ॥ १.१८१.७ ॥
ଅଧ୍ୟୟନରେ ରତ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ପରମେଷ୍ଠୀ ପଦରେ ଥିବା ଯାଜ ଓ ଉପଯାଜ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ।
1.181.8
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
तारणेयौ युक्तरूपौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१८१.८ ॥
ସଂହିତା ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିରତ, ଗୋତ୍ରରେ କାଶ୍ୟପ ଓ ତାରଣେୟ, ଯୋଗ୍ୟ ରୂପବିଶିଷ୍ଟ, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
1.181.9
स तावामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा बलं तयोस्तत्र कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१८१.९ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ସେଠାରେ ଏକାନ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କ ବଳ ବୁଝି କନିଷ୍ଠଙ୍କୁ।
1.181.10
प्रपेदे च्छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
पादशुश्रूषणे युक्तः प्रियवाक्सर्वकामदः ॥ १.१८१.१० ॥
ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଉପଯାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ପାଦସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ କହି, ସର୍ବ ଇଚ୍ଛା ଦେଉଥିବା ରୂପେ।
1.181.11
अर्चयित्वा यथान्यायमुपयाजमुवाच सः ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१८१.११ ॥
ଯଥାବିଧି ସତ୍କାର କରି, ସେ ଉପଯାଜଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁ କର୍ମରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ମୋର ପୁତ୍ର ହେବ।"
1.181.12
अर्जुनस्य भवेद्भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
उपयाज कृते तस्मिन् गवां दाताऽस्मि तेऽर्बुदं ॥ १.१८१.१२ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣା ନାରୀ ହେବ। ହେ ଉପଯାଜ, ତାହା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅର୍ବୁଦ ଗାଈ ଦେବି।
1.181.13
यद्वा तेऽन्यद्द्विजश्रेष्ठ मनसः सुप्रियं भवेत् ।
सर्वं तत्ते प्रदाताऽहं न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १.१८१.१३ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଥବା ଆପଣଙ୍କ ମନକୁ ଯାହା ଅତି ପ୍ରିୟ ହୋଇପାରେ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବି; ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
1.181.14
इत्युक्तो नाहमित्येवं तमृषिः प्रत्यभाषत ।
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्पुनः ॥ १.१८१.१४ ॥
ଏପରି କୁହାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଋଷି 'ମୁଁ ନୁହେଁ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତେବେ ଦ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ।
1.181.15
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तमः ।
उपयाजोऽब्रवीत्काले राजन्मधुरया गिरा ॥ १.१८१.१५ ॥
ତା'ପରେ ଏକ ବର୍ଷର ଶେଷରେ ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଉପଯାଜ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ହେ ରାଜନ୍, ମଧୁର ବାଣୀରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.181.16
ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्माद्विचरन् गहने वने ।
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ॥ १.१८१.१६ ॥
ମୋ ବଡ଼ଭାଇ ଘୋର ଜଙ୍ଗଲରେ ବୁଲୁଥିବା ସମୟରେ, ଶୁଚିତା ଅଜ୍ଞାତ ଥିବା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏକ ଫଳ ଉଠାଇ ନେଲେ।
1.181.17
तदपश्यमहं भ्रातुरसाम्प्रतमनुव्रजन् ।
विमर्शं संकरादाने नायं कुर्यात्कदाचन ॥ १.१८१.१७ ॥
ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ସମୟରେ ମୁଁ ଏହା ଦେଖିଲି। ମିଶ୍ରିତ ବସ୍ତୁ ନେବା ସମୟରେ ସେ କେବେ ବିଚାର କରିନଥିଲେ; ସେ କେବେ ଏପରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
1.181.18
दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद्दोषान्पापानुबन्धकान् ।
विविनक्ति न शौचं यः सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ॥ १.१८१.१८ ॥
ଫଳ ଦେଖିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ପାପକୁ ଆଣୁଥିବା ଦୋଷ ଦେଖେ ନାହିଁ, ଯିଏ ଶୁଚିତା ବିବେଚନା କରେ ନାହିଁ, ସେ ଅନ୍ୟତ୍ର ବି କିପରି ହେବ?
1.181.19
संहिताध्ययनं कुर्वन्वसन्गुरुकुले च यः ।
भैक्षमुत्सृष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म च यदा तदा ॥ १.१८१.१९ ॥
ଗୁରୁକୁଳରେ ରହି ସଂହିତା ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ଯେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଭିକ୍ଷାନ୍ନ ଖାଉଥିଲା ସେତେବେଳେ…
1.181.20
कीर्तयन्गुणमन्नानामघृणी च पुनः पुनः ।
तं वै फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा ॥ १.१८१.२० ॥
ଅନ୍ନର ଗୁଣ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ସେ ଲୋକକୁ ତର୍କଦୃଷ୍ଟିରେ ଫଳାର୍ଥୀ ଭାଇ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
1.181.21
तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संयाजयिष्यति ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१८१.२१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ସେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ କରାଇବେ। ରାଜା ଘୃଣାରେ ମନରେ ଏହା ଭାବୁଥିଲେ।
1.181.22
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
अभिसम्पूज्य पूजार्हमथ याजमुवाच ह ॥ १.१८१.२२ ॥
ଉପଯାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ଯାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ପୂଜାର୍ହ ଯାଜଙ୍କୁ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ କରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.181.23
अयुतानि ददान्यष्टौ गवां याजय मां विभो ।
द्रोणवैराभिसन्तप्तं प्रह्लादयितुमर्हसि ॥ १.१८१.२३ ॥
ହେ ସମର୍ଥ, ମୁଁ ଆଠ ଅଯୁତ ଗାଈ ଦେବି; ମୋ ଯଜ୍ଞ କରାନ୍ତୁ। ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପ୍ରତି ବୈରରେ ସନ୍ତପ୍ତ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ।
1.181.24
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्रह्मास्त्रे चाप्यनुत्तमः ।
तस्माद्द्रोणः पराजैष्ट मां वै स सखिविग्रहे ॥ १.१८१.२४ ॥
ସେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁତ୍ତମ। ତେଣୁ ସଖାମାନଙ୍କ ବିବାଦରେ ଦ୍ରୋଣ ମୋତେ ପରାଜିତ କଲେ।
1.181.25
क्षत्रियो नास्ति तस्यास्यां पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ।
कौरवाचायर्मुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ॥ १.१८१.२५ ॥
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାହାଁନ୍ତି; କୌରବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ)ଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାହାଁନ୍ତି।
1.181.26
द्रोणस्य शरजालानि प्राणिदेहहराणि च ।
षडरत्नि धनुश्चास्य दृश्यते परमं महत् ॥ १.१८१.२६ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ପ୍ରାଣୀଦେହ ହରଣକାରୀ ଶରଜାଲ ଏବଂ ଛଅ ହାତ ଲମ୍ବା ତାଙ୍କର ପରମ ମହାନ ଧନୁ ଦେଖାଯାଏ।
1.181.27
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमशंसयम् ।
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ॥ १.१८१.२७ ॥
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ନିଃସନ୍ଦେହ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବେଗକୁ ରୋକନ୍ତି — ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର, ଉଦାରମନା ଭାରଦ୍ୱାଜ।
1.181.28
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ।
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रधृष्यं नरैर्भुवि ॥ १.१८१.२८ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ)ଙ୍କ ପରି ସେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରବଳ ଭୟଙ୍କର, ପୃଥିବୀରେ ମାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜେୟ।
1.181.29
ब्राह्मं सन्धारयंस्तेजो हुताहुतिरिवानलः ।
समेत्य स दहत्याजौ क्षात्रधर्मपुरःसरः ॥ १.१८१.२९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମ ତେଜ ଧାରଣ କରି, ଆହୁତି ପଡ଼ିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାଇ ଦହନ କରନ୍ତି।
1.181.30
ब्रह्मक्षत्रे च विहिते ब्राह्मं तेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षात्राद्बलाद्धीनो ब्राह्मं तेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१८१.३० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦୁହେଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମ ତେଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ କ୍ଷାତ୍ରବଳରେ ହୀନ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମ ତେଜର ଶରଣ ନେଇଛି।
1.181.31
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१८१.३१ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ବିନାଶକାରୀ ପୁତ୍ର ପାଇବି।
1.181.32
तत्कर्म कुरु मे मे याज वितराम्यर्बुदं गवाम् ।
तथेत्युक्त्वा तु तं याजो याज्यार्थमुपकल्पयत् ॥ १.१८१.३२ ॥
ସେହି କର୍ମ ମୋ ପାଇଁ କର; ମୁଁ ଏକଶହ କୋଟି ଗାଈ ଦେବି। 'ତଥାସ୍ତୁ' କହି ଯାଜ ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କଲେ।
1.181.33
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ।
याजो द्रोणविनाशाय प्रतिजज्ञे तथा च सः ॥ १.१८१.३३ ॥
'ଏହା ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ' ବୋଲି କହି ଅନିଚ୍ଛା ସତ୍ତ୍ୱେ ଉପଯାଜଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ। ଯାଜ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ସେହିପରି ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
1.181.34
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ।
आचख्यौ कर्म वैतानं तदा पुत्रफलाय वै ॥ १.१८१.३४ ॥
ସେତେବେଳେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଉପଯାଜ ସେହି ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁତ୍ରଫଳ ପାଇଁ ବୈତାନ ଯଜ୍ଞର କର୍ମ ବୁଝାଇଲେ।
1.181.35
स च पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः ।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता ते तथाविधः ॥ १.१८१.३५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପୁତ୍ର ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଓ ମହାବଳୀ ହେବ; ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ସେପରି ପୁତ୍ର ତୁମର ହେବ।
1.181.36
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय भूपतिः ।
आजह्वे तत्तथा सर्वं द्रुपदः कर्मसिद्धये ॥ १.१८१.३६ ॥
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ (ଦ୍ରୋଣଙ୍କ) ହନ୍ତାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଭୂପତି ଦ୍ରୁପଦ କର୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସବୁ ସେହିପରି ଆବାହନ କଲେ।
1.181.37
याजस्तु हवनस्यान्ते देवीमाज्ञापयत्तदा ।
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ॥ १.१८१.३७ ॥
ହବନର ଶେଷରେ ଯାଜ ସେତେବେଳେ ରାଣୀଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ: 'ହେ ରାଣୀ, ପୃଷତୀ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସ; ଏହି ଯୋଡ଼ା ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ।'
1.181.38
अवलिप्तं मुखं ब्रह्मन्दिव्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
सूतार्थे नोपलब्धाऽस्मि तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१८१.३८ ॥
ରାଣୀ କହିଲେ: 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ମୁଖରେ ଲେପ ଲାଗିଛି, ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଛି; ସୂତ ପାଇଁ ମୁଁ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ଯାଜ, ଅପେକ୍ଷା କର, ମୋ ପ୍ରିୟ।'
1.181.39
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजाभिमन्त्रितम् ।
कथं कामं न सन्दध्यात्सा त्वं विप्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१८१.३९ ॥
ଯାଜ କହିଲେ: 'ଯାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାନ୍ଧିତ ଓ ଉପଯାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ହବି କ'ଣ ତାଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ କରିବ ନାହିଁ? ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ଆସ ବା ରୁହ।'
1.181.40
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसन्निभिः ॥ १.१८१.४० ॥
ଯାଜ ଏପରି କହିବା ପରେ, ହବି ଆହୁତ ଓ ସଂସ୍କୃତ ହେଲେ, ସେହି ଅଗ୍ନିରୁ ଦେବତାଙ୍କ ସଦୃଶ ଏକ କୁମାର ଉଠିଲେ।
1.181.41
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म चोत्तमम् ।
बिभ्रत्सखङ्गः सशरो धनुष्मान्विनदन्मुहुः ॥ १.१८१.४१ ॥
ଅଗ୍ନିଶିଖା ବର୍ଣ୍ଣର, ଭୟଙ୍କର ରୂପର, କିରୀଟଧାରୀ, ଉତ୍ତମ କବଚ ପରିହିତ, ଖଡ଼୍ଗ, ଶର ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରି ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା।
1.181.42
सोऽध्यारोदद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
ततः प्रणेदुः पञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ॥ १.१८१.४२ ॥
ସେ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ ଏବଂ ସେତେବେଳେ ତା ସହିତ ଗଲେ। ତା'ପରେ ଆନନ୍ଦିତ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' ବୋଲି ଗର୍ଜନ କଲେ।
1.181.43
हर्षाविष्टांस्ततश्चैतान्नेयं सेहे वसुन्धरा ।
भयापहो राजपुत्रः पञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१८१.४३ ॥
ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏମାନଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ଏହି ପୃଥିବୀ ସହି ପାରିଲା ନାହିଁ। ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ଯଶ ବଢ଼ାଉଥିବା, ଭୟ ହରଣ କରୁଥିବା ଏହି ରାଜପୁତ୍ର (ଜନ୍ମିଲେ)।
1.181.44
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय वै ।
इत्युवाच महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१८१.४४ ॥
ରାଜାଙ୍କ (ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ) ଶୋକ ହରଣ କରୁଥିବା ଏହି ପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣବଧ ପାଇଁ ହିଁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି ବୋଲି ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ମହାପ୍ରାଣୀ କହିଲା।
1.181.45
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदीमध्यात्समुत्थिता ।
सुभगा दर्शनीयाङ्गी स्वसितायतलोचना ॥ १.१८१.४५ ॥
ବେଦୀ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚାଳୀ ନାମକ କୁମାରୀ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲେ — ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା, ଶ୍ୱେତ ଓ ବିଶାଳ ନୟନା।
1.181.46
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ॥ १.१८१.४६ ॥
ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, ପଦ୍ମପାଖୁଡ଼ା ପରି ନୟନବିଶିଷ୍ଟା, ନୀଳ କୁଞ୍ଚିତ କେଶବିଶିଷ୍ଟା, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଚ ନଖବିଶିଷ୍ଟା, ସୁନ୍ଦର ଭ୍ରୂବିଶିଷ୍ଟା, ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍ଟ ସ୍ତନବିଶିଷ୍ଟା।
1.181.47
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षादमरवर्णिनी ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१८१.४७ ॥
ମାନୁଷ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣର — ନୀଳୋତ୍ପଳ ପରି ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତା; ଯାହାର ସୁଗନ୍ଧ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
1.181.48
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सितां देवरूपिणीम् ॥ १.१८१.४८ ॥
ଯିଏ ପରମ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ଯାହାର ଉପମା ନାହିଁ — ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତା, ଦେବରୂପିଣୀ।
1.181.49
सदृशी पाण्डुपुत्रस्य अर्जुनस्येति भारत ।
ऊचुः प्रहृष्टमनसो राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ १.१८१.४९ ॥
ହେ ଭରତ, ଏ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତା—ଏହା ରାଜଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ସେମାନେ କହିଲେ।
1.181.50
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा निनीषुः क्षत्रियान्क्षयम् ॥ १.१८१.५० ॥
ଜନ୍ମିତା ସେ ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତା ବିଷୟରେ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ କହିଲା: ସବୁ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା କୃଷ୍ଣା, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ବିନାଶକୁ ପଠାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।
1.181.51
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः कौरवाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१८१.५१ ॥
ଏହି ସୁମଧ୍ୟମା ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବେ। ଏହାରି କାରଣରୁ କୌରବମାନଙ୍କ ଉପରେ ମହାଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ।
1.181.52
तच्छ्रुत्वा सर्वपञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैतान्हर्षसम्पूर्णानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१८१.५२ ॥
ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳ ସିଂହଦଳ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ। ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ସହି ପାରିଲା ନାହିଁ।
1.181.53
पाञ्चालराजस्तां दृष्ट्वा हर्षादश्रूण्यवर्तयत् ।
परिष्वज्य च तां कृष्णां स्नुषा पाण्डोरिति ब्रुवन्।
अङ्कमारोप्य पाञ्चालीं राजा हर्षमवाप सः ॥ १.१८१.५३ ॥
ପାଞ୍ଚାଳରାଜ ତାକୁ ଦେଖି ହର୍ଷରେ ଲୁହ ଢାଳିଲେ। କୃଷ୍ଣାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, 'ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ' କହି, ପାଞ୍ଚାଳୀକୁ କୋଳରେ ବସାଇ ରାଜା ପରମ ହର୍ଷ ପାଇଲେ।
1.181.54
तौ दृष्ट्वा पार्षती याजं प्रपेदे वै सुतार्थिनी ।
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ॥ १.१८१.५४ ॥
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁତ୍ରାକାଂକ୍ଷିଣୀ ପାର୍ଷତୀ (ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା) ଯାଜଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ; 'ଏମାନେ ମୋ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ମାତାକୁ ଜାଣିବେ ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବି।
1.181.55
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ।
तयोश्च नामनी चक्रुर्द्विजाः सम्पूर्णमानसाः ॥ १.१८१.५५ ॥
ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଯାଜ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସେପରି ହେଉ।' ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ନାମ ରଖିଲେ।
1.181.56
धृष्टत्वादत्यमर्षित्वाद्द्युम्नाद्युत्संभवादपि ।
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपदस्य भवत्विति ॥ १.१८१.५६ ॥
ଧୃଷ୍ଟତା, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧ ଓ ଦ୍ୟୁମ୍ନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ହେତୁ ଏ କୁମାର ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଉ।
1.181.57
कृष्णेत्येवाब्रुवकन्कृष्णां कृष्णा।ञभूत्सा हि वर्णतः ।
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ॥ १.१८१.५७ ॥
ବର୍ଣରେ ପ୍ରକୃତରେ କଳା ଥିବାରୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ 'କୃଷ୍ଣା' ବୋଲି ଡାକିଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞରେ ସେହି ଯୁଗଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
1.181.58
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतः परम् ॥ १.१८१.५८ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ବୈଦିକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।
1.181.59
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१८१.५९ ॥
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ପୁତ୍ର ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜକୁମାର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣି ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
1.181.60
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१८१.६० ॥
ଦୈବ ଅଟଳ ଓ ଭବିତବ୍ୟ ଘଟିବ ବୋଲି ଭାବି ମହାମତି ଦ୍ରୋଣ ନିଜ କୀର୍ତ୍ତି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେପରି କଲେ।