ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.181.1
अमर्षी द्रुपदो राजा कर्मसिद्धान्द्विजर्षभान् ।
अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ॥ १.१८१.१ ॥
ਗੁੱਸੇ ਭਰਿਆ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਕਰਮਸਿੱਧ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ।
1.181.2
पुत्रजन्म परीप्सन्वै शोकोपहतचेतनः ।
द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरन्सदा।
नास्ति श्रेष्ठमपत्यं म इति नित्यमचिन्तयत् ॥ १.१८१.२ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਚਲਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਦਾ ਸੌਂ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਉਹ ਸਦਾ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
1.181.3
जातान्पुत्रान्स निर्वेदाद्धिग्बन्धूनिति चाब्रवीत् ।
निःश्वासपरमश्चासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ॥ १.१८१.३ ॥
ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ।" ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਰਿਹਾ।
1.181.4
प्रभावं विनयं शिक्षां द्रोणस्य चरितानि च ।
क्षात्रेण च बलेनास्य चिन्तयन्नाध्यगच्छत ॥ १.१८१.४ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਵਿਨੇ, ਵਿੱਦਿਆ, ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਬਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਾ ਲੱਭਿਆ।
1.181.5
प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गाकूले परिभ्रमन् ॥ १.१८१.५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਨ੍ਰਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕਲਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
1.181.6
ब्राह्मणावसथं पुम्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रती द्विजः ॥ १.१८१.६ ॥
ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਨਾਤਕ ਜਾਂ ਵ੍ਰਤਹੀਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.181.7
अधीयानौ महाभागौ सोऽपश्यत्संशितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी शाम्यन्तौ परमेष्ठिनौ ॥ १.१८१.७ ॥
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਮਹਾਭਾਗ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਪਦ ਵਾਲੇ ਯਾਜ ਅਤੇ ਉਪਯਾਜ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ।
1.181.8
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
तारणेयौ युक्तरूपौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ ॥ १.१८१.८ ॥
ਸੰਹਿਤਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਗੋਤਰ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਤਾਰਣੇਯ, ਯੋਗ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
1.181.9
स तावामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा बलं तयोस्तत्र कनीयांसमुपह्वरे ॥ १.१८१.९ ॥
ਉਸਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਿਨਾਂ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ; ਉੱਥੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਜਾਣ ਕੇ ਛੋਟੇ ਨੂੰ।
1.181.10
प्रपेदे च्छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
पादशुश्रूषणे युक्तः प्रियवाक्सर्वकामदः ॥ १.१८१.१० ॥
ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਉਪਯਾਜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ।
1.181.11
अर्चयित्वा यथान्यायमुपयाजमुवाच सः ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे ॥ १.१८१.११ ॥
ਯਥਾਵਿਧੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਉਪਯਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।"
1.181.12
अर्जुनस्य भवेद्भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
उपयाज कृते तस्मिन् गवां दाताऽस्मि तेऽर्बुदं ॥ १.१८१.१२ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਜੋ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਉਪਯਾਜ, ਉਹ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅਰਬੁਦ ਗਾਵਾਂ ਦਿਆਂਗਾ।
1.181.13
यद्वा तेऽन्यद्द्विजश्रेष्ठ मनसः सुप्रियं भवेत् ।
सर्वं तत्ते प्रदाताऽहं न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १.१८१.१३ ॥
ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋ ਹੋਰ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.181.14
इत्युक्तो नाहमित्येवं तमृषिः प्रत्यभाषत ।
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्पुनः ॥ १.१८१.१४ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਦਰੁਪਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
1.181.15
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तमः ।
उपयाजोऽब्रवीत्काले राजन्मधुरया गिरा ॥ १.१८१.१५ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਵਿਜੋਤਮ ਉਪਯਾਜ ਨੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਦਰੁਪਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.181.16
ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्माद्विचरन् गहने वने ।
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ॥ १.१८१.१६ ॥
ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਿਆਂ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਣਜਾਣ ਸੀ ਅਜਿਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਇੱਕ ਫਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
1.181.17
तदपश्यमहं भ्रातुरसाम्प्रतमनुव्रजन् ।
विमर्शं संकरादाने नायं कुर्यात्कदाचन ॥ १.१८१.१७ ॥
ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ। ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
1.181.18
दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद्दोषान्पापानुबन्धकान् ।
विविनक्ति न शौचं यः सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ॥ १.१८१.१८ ॥
ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਪਾਪ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪਰਖਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
1.181.19
संहिताध्ययनं कुर्वन्वसन्गुरुकुले च यः ।
भैक्षमुत्सृष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म च यदा तदा ॥ १.१८१.१९ ॥
ਗੁਰੂ-ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਦੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਛੱਡਿਆ ਭਿੱਖਿਆ-ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਦ…
1.181.20
कीर्तयन्गुणमन्नानामघृणी च पुनः पुनः ।
तं वै फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा ॥ १.१८१.२० ॥
ਅੰਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤਰਕ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਫਲ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਭਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
1.181.21
तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संयाजयिष्यति ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन् ॥ १.१८१.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਉਸੇ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹ ਤੇਰਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਰਾਜਾ ਘਿਣ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
1.181.22
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
अभिसम्पूज्य पूजार्हमथ याजमुवाच ह ॥ १.१८१.२२ ॥
ਉਪਯਾਜ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਯਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਯਾਜ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.181.23
अयुतानि ददान्यष्टौ गवां याजय मां विभो ।
द्रोणवैराभिसन्तप्तं प्रह्लादयितुमर्हसि ॥ १.१८१.२३ ॥
ਹੇ ਸਮਰੱਥ, ਮੈਂ ਅੱਠ ਅਯੁਤ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੇਰਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਓ। ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
1.181.24
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्रह्मास्त्रे चाप्यनुत्तमः ।
तस्माद्द्रोणः पराजैष्ट मां वै स सखिविग्रहे ॥ १.१८१.२४ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
1.181.25
क्षत्रियो नास्ति तस्यास्यां पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः ।
कौरवाचायर्मुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ॥ १.१८१.२५ ॥
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਵੀ ਖੱਤਰੀ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਚਾਰੀਆ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭਾਰਦਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ।
1.181.26
द्रोणस्य शरजालानि प्राणिदेहहराणि च ।
षडरत्नि धनुश्चास्य दृश्यते परमं महत् ॥ १.१८१.२६ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੇ ਹੱਥ ਲੰਮਾ ਉਸਦਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
1.181.27
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमशंसयम् ।
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ॥ १.१८१.२७ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਦਵਾਜ।
1.181.28
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः ।
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रधृष्यं नरैर्भुवि ॥ १.१८१.२८ ॥
ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਵਾਂਗ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਅਸਤ੍ਰ-ਬਲ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਅਜਿੱਤ।
1.181.29
ब्राह्मं सन्धारयंस्तेजो हुताहुतिरिवानलः ।
समेत्य स दहत्याजौ क्षात्रधर्मपुरःसरः ॥ १.१८१.२९ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮ ਤੇਜ ਧਾਰਦਿਆਂ, ਆਹੂਤੀ ਪਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਖੱਤਰੀ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
1.181.30
ब्रह्मक्षत्रे च विहिते ब्राह्मं तेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षात्राद्बलाद्धीनो ब्राह्मं तेजः प्रपेदिवान् ॥ १.१८१.३० ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਦੋਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮ ਤੇਜ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਮੈਂ ਖੱਤਰੀ ਬਲ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਤੇਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ।
1.181.31
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम् ॥ १.१८१.३१ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਆਪ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ, ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।
1.181.32
तत्कर्म कुरु मे मे याज वितराम्यर्बुदं गवाम् ।
तथेत्युक्त्वा तु तं याजो याज्यार्थमुपकल्पयत् ॥ १.१८१.३२ ॥
ਉਹ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿਆਂਗਾ। 'ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਯਾਜ ਨੇ ਯੱਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
1.181.33
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत् ।
याजो द्रोणविनाशाय प्रतिजज्ञे तथा च सः ॥ १.१८१.३३ ॥
'ਇਹ ਗੁਰੂ ਲਈ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਮਨ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਪਯਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਯਾਜ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ।
1.181.34
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः ।
आचख्यौ कर्म वैतानं तदा पुत्रफलाय वै ॥ १.१८१.३४ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਉਪਯਾਜ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ-ਫਲ ਲਈ ਵੈਤਾਨ ਯੱਗ ਦਾ ਕਰਮ ਦੱਸਿਆ।
1.181.35
स च पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः ।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता ते तथाविधः ॥ १.१८१.३५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਰ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।
1.181.36
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय भूपतिः ।
आजह्वे तत्तथा सर्वं द्रुपदः कर्मसिद्धये ॥ १.१८१.३६ ॥
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦੇ ਹੰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ।
1.181.37
याजस्तु हवनस्यान्ते देवीमाज्ञापयत्तदा ।
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ॥ १.१८१.३७ ॥
ਹਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਜ ਨੇ ਤਦ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ: 'ਹੇ ਰਾਣੀ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਤੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ; ਇਹ ਜੋੜਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।'
1.181.38
अवलिप्तं मुखं ब्रह्मन्दिव्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
सूतार्थे नोपलब्धाऽस्मि तिष्ठ याज मम प्रिये ॥ १.१८१.३८ ॥
ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਲੇਪ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਸੂਤ ਲਈ ਮੈਂ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਯਾਜ, ਰੁਕ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ।'
1.181.39
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजाभिमन्त्रितम् ।
कथं कामं न सन्दध्यात्सा त्वं विप्रेहि तिष्ठ वा ॥ १.१८१.३९ ॥
ਯਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਯਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪਕਾਈ ਅਤੇ ਉਪਯਾਜ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਹਵੀ ਕੀ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ? ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਤੂੰ ਆ ਜਾਂ ਰੁਕ।'
1.181.40
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसन्निभिः ॥ १.१८१.४० ॥
ਯਾਜ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਮਗਰੋਂ, ਹਵੀ ਆਹੂਤ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰ ਉੱਠਿਆ।
1.181.41
ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म चोत्तमम् ।
बिभ्रत्सखङ्गः सशरो धनुष्मान्विनदन्मुहुः ॥ १.१८१.४१ ॥
ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਮੁਕਟਧਾਰੀ, ਉੱਤਮ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਤਲਵਾਰ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ।
1.181.42
सोऽध्यारोदद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
ततः प्रणेदुः पञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ॥ १.१८१.४२ ॥
ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਤਦ ਉਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਪੰਚਾਲਾਂ ਨੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਕਹਿ ਕੇ ਗਰਜਨਾ ਕੀਤੀ।
1.181.43
हर्षाविष्टांस्ततश्चैतान्नेयं सेहे वसुन्धरा ।
भयापहो राजपुत्रः पञ्चालानां यशस्करः ॥ १.१८१.४३ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਦ ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ। ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਭੈ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ (ਪ੍ਰਗਟਿਆ)।
1.181.44
राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय वै ।
इत्युवाच महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा ॥ १.१८१.४४ ॥
ਰਾਜੇ (ਦ੍ਰੁਪਦ) ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਇੱਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।
1.181.45
कुमारी चापि पाञ्चाली वेदीमध्यात्समुत्थिता ।
सुभगा दर्शनीयाङ्गी स्वसितायतलोचना ॥ १.१८१.४५ ॥
ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ — ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ।
1.181.46
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ॥ १.१८१.४६ ॥
ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੀਲੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਾਂਬੇ ਰੰਗੇ ਉੱਚੇ ਨਹੁੰਆਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਭੌਆਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ।
1.181.47
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षादमरवर्णिनी ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति ॥ १.१८१.४७ ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਾਖਿਆਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ — ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ; ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਕ ਇੱਕ ਕੋਸ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
1.181.48
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सितां देवरूपिणीम् ॥ १.१८१.४८ ॥
ਜੋ ਪਰਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਉਪਮਾ ਨਹੀਂ — ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਰੂਪਿਣੀ।
1.181.49
सदृशी पाण्डुपुत्रस्य अर्जुनस्येति भारत ।
ऊचुः प्रहृष्टमनसो राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ १.१८१.४९ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਇਹ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ।
1.181.50
तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा निनीषुः क्षत्रियान्क्षयम् ॥ १.१८१.५० ॥
ਜਨਮੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਬਾਰੇ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਬਾਣੀ ਬੋਲੀ: ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਭੇਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
1.181.51
सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः कौरवाणां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ १.१८१.५१ ॥
ਇਹ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੇਵਕਾਰਜ ਕਰੇਗੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕੌਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਭੈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ।
1.181.52
तच्छ्रुत्वा सर्वपञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैतान्हर्षसम्पूर्णानियं सेहे वसुन्धरा ॥ १.१८१.५२ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਚਾਲ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਉੱਠੇ। ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਵੀ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ।
1.181.53
पाञ्चालराजस्तां दृष्ट्वा हर्षादश्रूण्यवर्तयत् ।
परिष्वज्य च तां कृष्णां स्नुषा पाण्डोरिति ब्रुवन्।
अङ्कमारोप्य पाञ्चालीं राजा हर्षमवाप सः ॥ १.१८१.५३ ॥
ਪੰਚਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, 'ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਨੂੰਹ' ਆਖਦਿਆਂ, ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
1.181.54
तौ दृष्ट्वा पार्षती याजं प्रपेदे वै सुतार्थिनी ।
न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ॥ १.१८१.५४ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਪਾਰਸ਼ਤੀ (ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ) ਯਾਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਈ; 'ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ।
1.181.55
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया ।
तयोश्च नामनी चक्रुर्द्विजाः सम्पूर्णमानसाः ॥ १.१८१.५५ ॥
ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਐਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ।
1.181.56
धृष्टत्वादत्यमर्षित्वाद्द्युम्नाद्युत्संभवादपि ।
धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपदस्य भवत्विति ॥ १.१८१.५६ ॥
ਢੀਠਤਾ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦਿਉਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਹੋਵੇ।
1.181.57
कृष्णेत्येवाब्रुवकन्कृष्णां कृष्णा।ञभूत्सा हि वर्णतः ।
तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ॥ १.१८१.५७ ॥
ਰੰਗ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ' ਹੀ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਮਹਾਯਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੋੜਾ ਜਨਮਿਆ।
1.181.58
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतः परम् ॥ १.१८१.५८ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੈਦਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋ ਗਿਆ।
1.181.59
धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥ १.१८१.५९ ॥
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
1.181.60
अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात् ॥ १.१८१.६० ॥
ਦੈਵ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਹ ਹੋਵੇਗਾ ਹੀ, ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਮਹਾਮਤੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।