મહાભારત · અધ્યાય 1.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.182.1
श्रुत्वा जतुगृहे वृत्तं ब्राह्मणाः संशितव्रताः ।
पाञ्चालराजं द्रुपदमिदं वचनमब्रुवन् ॥ १.१८२.१ ॥
જતુગૃહની ઘટના સાંભળીને કઠોરવ્રતી બ્રાહ્મણોએ પાંચાલરાજ દ્રુપદને આ વચન કહ્યું.
1.182.2
धार्तराष्ट्राः सहामात्या मन्त्रयित्वा परस्परम् ।
पाण्डवानां विनाशाय मतिं चक्रुः सुदुष्कराम् ॥ १.१८२.२ ॥
મંત્રીઓ સાથે પરસ્પર મંત્રણા કરીને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ પાંડવોના વિનાશ માટે અત્યંત કઠિન યોજના ઘડી.
1.182.3
दुर्योधनेन प्रहितः पुरोचन इति श्रुतः ।
वारणावतमासाद्य कृत्वा जतुगृहं महत् ॥ १.१८२.३ ॥
દુર્યોધને મોકલેલો, પુરોચન નામે જાણીતો તે વારણાવત પહોંચીને ત્યાં એક મોટું જતુગૃહ બનાવ્યું.
1.182.4
तस्मिन्गृहे सुविस्रब्धान्पाण्डवान्पृथया सह ।
अर्धरात्रे महाराज दग्धवानतिदुर्मतिः ॥ १.१८२.४ ॥
હે મહારાજ, અતિદુર્મતિ એ ઘરમાં વિશ્વાસથી સૂતેલા પાંડવોને પૃથા સાથે મધ્યરાત્રિએ બાળી મૂક્યા.
1.182.5
तेनाग्निना स्वयं चापि दग्धः क्षुद्रो नृशंसवत् ।
एतच्छ्रुत्वा सुसंहृष्टो धृतराष्ट्रः सबान्धवः ॥ १.१८२.५ ॥
એ અગ્નિમાં જ એ નીચ પોતે પણ બળી ગયો, જાણે ક્રૂરતાનું ફળ. આ સાંભળીને બંધુઓ સહિત ધૃતરાષ્ટ્ર અત્યંત હર્ષિત થયા.
1.182.6
अल्पशोकः प्रहृष्टात्मा शशास विदुरं तदा ।
पाण्डवानां महाप्राज्ञ कुरु पिण्डोदकक्रियाम् ॥ १.१८२.६ ॥
થોડા શોક સાથે, પ્રસન્ન મનથી ધૃતરાષ્ટ્રે ત્યારે વિદુરને કહ્યું, હે મહાપ્રાજ્ઞ, પાંડવો માટે પિંડોદક ક્રિયા કર.
1.182.7
अहो विधिवशादेव गतास्ते यमसादनम् ।
इत्युक्त्वा प्रारदत्तत्र धृतराष्ट्रः सबान्धवः ॥ १.१८२.७ ॥
અરે! વિધિના વશથી જ તેઓ યમસદને ગયા. એમ કહીને બાંધવો સાથે ધૃતરાષ્ટ્ર ત્યાં રડવા લાગ્યા.
1.182.8
श्रुत्वा भीष्मेण विदुरः कृतवानौर्ध्वदेहिकम् ।
पाण्डवानां विनाशाय कृतं कर्म दुरात्मना ॥ १.१८२.८ ॥
ભીષ્મ પાસેથી સાંભળીને વિદુરે પાંડવોની ઊર્ધ્વદૈહિક ક્રિયા કરી. પાંડવોના વિનાશ માટે દુરાત્માએ આ કર્મ કર્યું હતું.
1.182.9
एतत्कार्यस्य कर्ता तु न दृष्टो न श्रुतः पुरा ।
एतद्वृत्तं महाभाग पाण्डवान्प्रति नः श्रुतम् ॥ १.१८२.९ ॥
આ કાર્યનો કર્તા પહેલાં કોઈએ જોયો કે સાંભળ્યો નહોતો. હે મહાભાગ, પાંડવો વિશેનો આ વૃત્તાંત અમે સાંભળ્યો છે.
1.182.10
श्रुत्वा तु वचनं तेषां यज्ञसेनो महामतिः ।
यथा तज्जनकः शोचेदौरसस्य विनाशे ॥ १.१८२.१० ॥
તેમના વચનો સાંભળીને મહામતિ યજ્ઞસેન (દ્રુપદ) પોતાના ઔરસ પુત્રના વિનાશ પર પિતા શોક કરે તેમ શોક કરવા લાગ્યા.
1.182.11
तथाऽतप्यत वै राजा पाण्डवानां विनाशने ।
समाहूय प्रकृतयः सहिताः सर्वनागरैः ॥ १.१८२.११ ॥
આ રીતે રાજા પાંડવોના વિનાશથી અત્યંત સંતપ્ત થયા. તેમણે મંત્રીઓ અને બધા નાગરિકોને એકઠા બોલાવ્યા.
1.182.12
कारुण्यादेव पाञ्चालः प्रोवाचेदं वचस्तदा ।
अहो रूपमहो धैर्यमहो वीर्यमहो बलम् ॥ १.१८२.१२ ॥
કરુણાથી જ પાંચાળ રાજાએ ત્યારે આ વચનો કહ્યાં — "અહો રૂપ! અહો ધૈર્ય! અહો વીર્ય! અહો બળ!"
1.182.13
चिन्तयामि दिवारात्रमर्जुनं प्रति बान्धवाः ।
भ्रातृभिः सहितो मात्रा सोऽदह्यत हुताशने ॥ १.१८२.१३ ॥
હું દિવસ-રાત અર્જુન અને મારા સગાઓનો વિચાર કરું છું. ભાઈઓ અને માતા સાથે તેઓ અગ્નિમાં બળી ગયા.
1.182.14
किमाश्चर्यमितो लोके कालो हि दुरतिक्रमः ।
मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु किं करिष्यामि सांप्रतं ॥ १.१८२.१४ ॥
આ જગતમાં આના કરતાં આશ્ચર્ય શું છે? કાળને ઓળંગવો મુશ્કેલ છે. હવે હું શું કરું?
1.182.15
अन्तर्गतेन दुःखेन दह्यमानो दिवानिशम् ।
याजोपयाजौ सत्कृत्य याचितौ तौ मयाऽनघौ ॥ १.१८२.१५ ॥
અંદરના દુઃખથી દિવસ-રાત બળતો હું, નિર્દોષ યાજ અને ઉપયાજનો સત્કાર કરીને તેમને વિનંતી કરી.
1.182.16
भारद्वाजस्य हन्तारं देवीं चाप्यर्जुनस्य वै ।
लोकस्तद्वेद यच्चापि तथा याजेन मे श्रुतम् ॥ १.१८२.१६ ॥
ભારદ્વાજ (દ્રોણ)નો હત્યારો અને અર્જુન માટેની દેવીને લોક જાણે છે. યાજે મને જે કહ્યું તે પણ મેં સાંભળ્યું.
1.182.17
याजेन पुत्रकामीयं हुत्वा चोत्पादिताविमौ ।
धृष्टद्युम्नश्च कृष्णा च मम तुष्टिकरावुभौ ॥ १.१८२.१७ ॥
યાજના યજ્ઞથી પુત્રની કામનાથી આહુતિ આપીને આ બંને ઉત્પન્ન થયા — ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને કૃષ્ણા; બંને મને આનંદ આપનારા છે.
1.182.18
किं करिष्यामि ते नष्टाः पाण्डवाः पृथया सह ।
इत्येवमुक्त्वा पाञ्चालः शुशोच परमातुरः ॥ १.१८२.१८ ॥
"પૃથા સાથે પાંડવો નષ્ટ થયા, હવે હું શું કરું?" એમ કહીને અત્યંત વ્યાકુળ પાંચાલ રાજા શોક કરવા લાગ્યો.
1.182.19
दृष्ट्वा शोचन्तमत्यर्थं पाञ्चालमिदमब्रवीत् ।
पुरोधाः सत्वसंपन्नः सम्यग्विद्याविशेषवित् ॥ १.१८२.१९ ॥
અત્યંત શોક કરતા પાંચાલ રાજાને જોઈને, ધૈર્યવાન અને વિદ્યાવિશેષના જ્ઞાતા પુરોહિતે આમ કહ્યું.
1.182.20
वृद्धानुशासने सक्ताः पाण्डवा धर्मचारिणः ।
तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम् ॥ १.१८२.२० ॥
વડીલોના ઉપદેશમાં લીન, ધર્મનું આચરણ કરનારા પાંડવો, એવા લોકો નાશ પામતા નથી કે પરાજયને પણ પામતા નથી.
1.182.21
मया दृष्टमिदं सत्यं शृणु त्वं मनुजाधिप ।
ब्राह्मणैः कथितं सत्यं वेदेषु च मया श्रुतम् ॥ १.१८२.२१ ॥
હે મનુષ્યાધિપ, મેં આ સત્ય જોયું છે; તું સાંભળ. બ્રાહ્મણોએ કહેલું સત્ય અને વેદોમાં મેં સાંભળેલું સત્ય પણ આ જ છે.
1.182.22
बृहस्पतिमतेनाथ पौलोम्या च पुरा श्रुतम् ।
नष्ट हन्द्रो बिसग्रन्थ्यामुपश्रुत्या हि दर्शितः ॥ १.१८२.२२ ॥
બૃહસ્પતિના મત પ્રમાણે અને પૂર્વે પૌલોમી પાસેથી પણ સાંભળ્યું છે: ઇન્દ્ર ખોવાઈ ગયો હતો; કમળની દાંડીની ગાંઠમાં છુપાયો છે એવું સાંભળીને તે પ્રગટ થયો.
1.182.23
उपश्रुतिर्महाराज पाण्डवार्थे मया श्रुता ।
यत्रकुत्रापि जीवन्ति पाण्डवास्ते न संशयः ॥ १.१८२.२३ ॥
હે મહારાજ, પાંડવો વિશે મેં આ પરોક્ષ વાત સાંભળી છે: પાંડવો જ્યાં ક્યાંય હોય ત્યાં જીવતા છે, એમાં સંદેહ નથી.
1.182.24
मया दृष्टानि लिङ्गानि इहैवैष्यन्ति पाण्डवाः ।
यन्निमित्तमिहायान्ति तच्छृणुष्व नराधिप ॥ १.१८२.२४ ॥
પાંડવો અહીં જ આવશે એવાં ચિહ્નો મેં જોયાં છે. હે નરાધિપ, તેઓ જે કારણથી અહીં આવે છે તે સાંભળ.
1.182.25
स्वयंवरः क्षत्रियाणां कन्यादाने प्रदर्शितः ।
स्वयंवरस्तु नगरे घुष्यतां राजसत्तम ॥ १.१८२.२५ ॥
ક્ષત્રિયોમાં કન્યાદાનમાં સ્વયંવર દર્શાવાયો છે. હે રાજશ્રેષ્ઠ, નગરમાં સ્વયંવરની ઘોષણા થાય.
1.182.26
यत्र वा निवसन्तस्ते पाण्डवाः पृथया सह ।
दूरस्था वा समीपस्था स्वर्गस्था वाऽपि पाण्डवाः ॥ १.१८२.२६ ॥
પાંડવો પૃથા સાથે જ્યાં વસતા હોય, દૂર હોય કે નજીક, અથવા સ્વર્ગમાં હોય — પાંડવો...
1.182.27
श्रुत्वा स्वयंवरं राजन्समेष्यन्ति न संशयः ।
तस्मात्स्वयंवरो राजन्घुष्यतां मा चिरं कृथाः ॥ १.१८२.२७ ॥
હે રાજા, સ્વયંવર સાંભળીને તેઓ આવશે, એમાં શંકા નથી. માટે હે રાજા, સ્વયંવરની ઘોષણા કરો, વિલંબ ન કરો.
1.182.28
श्रुत्वा पुरोहितेनोक्तं पाञ्चालः प्रीतिमांस्तदा ।
घोषयामास नगरे द्रौपद्यास्तु स्वयंवरम् ॥ १.१८२.२८ ॥
પુરોહિતનું કથન સાંભળીને પાંચાલ રાજા પ્રસન્ન થયો અને ત્યારે નગરમાં દ્રૌપદીના સ્વયંવરની ઘોષણા કરાવી.
1.182.29
पुष्यमासे तु रोहिण्यां शुक्लपक्षे शुभे तिथौ ।
दिवसैः पञ्चसप्तत्या भविष्यति न संशयः ॥ १.१८२.२९ ॥
પુષ્ય માસમાં, રોહિણી નક્ષત્રમાં, શુક્લ પક્ષની શુભ તિથિએ — પંચોતેર દિવસમાં તે થશે, એમાં શંકા નથી.
1.182.30
देवगन्धर्वयक्षाश्च ऋषयश्च तपोधनाः ।
स्वयंवरं द्रष्टुकामा गच्छन्त्येव न संशयः ॥ १.१८२.३० ॥
દેવો, ગંધર્વો, યક્ષો અને તપોધન ઋષિઓ સ્વયંવર જોવાની ઇચ્છાથી જરૂર જશે, એમાં શંકા નથી.
1.182.31
तव पुत्रा महात्मानो दर्शनीयो विशेषतः ।
यदृच्छया सा पाञ्चाली गच्छेद्वान्यतमं पतिम् ॥ १.१८२.३१ ॥
તમારા પુત્રો મહાત્મા છે, ખાસ કરીને જોવા જેવા છે; પાંચાલ રાજકુમારી સંયોગથી તેમાંથી કોઈને પતિ તરીકે પસંદ કરી શકે.
1.182.32
को हि जानाति लोकेषु प्रजापतिमतं शुभण् ।
तस्मात्सपुत्रा गच्छेथा यदि ब्राह्मणि रोचते ॥ १.१८२.३२ ॥
લોકોમાં પ્રજાપતિનો શુભ સંકલ્પ કોણ જાણે છે? તેથી, હે બ્રાહ્મણી, જો તમને યોગ્ય લાગે તો પુત્રો સાથે જાઓ.
1.182.33
नित्यकालं सुभिक्षास्ते पाञ्चालास्तु तपोधने ।
यज्ञसेनस्तु राजा स ब्रह्मण्यः सत्यसङ्गरः ॥ १.१८२.३३ ॥
હે તપોધન, પાંચાલો હંમેશા અન્નથી સમૃદ્ધ છે; અને રાજા યજ્ઞસેન બ્રાહ્મણભક્ત અને સત્યપ્રતિજ્ઞ છે.
1.182.34
ब्रह्मण्या नागराः सर्वे ब्राह्मणाश्चातिथिप्रियाः ।
नित्यकालं प्रदास्यन्ति आमन्त्रणमयाचितम् ॥ १.१८२.३४ ॥
નગરજનો બધા બ્રાહ્મણભક્ત અને અતિથિપ્રિય છે; તેઓ હંમેશા માગ્યા વિના આમંત્રણ અને દાન આપશે.
1.182.35
अहं च तत्र गच्छामि ममैभिः सह शिष्यकैः ।
एकसार्थाः प्रयाताः स्मो ब्राह्मण्या यदि रोचते ॥ १.१८२.३५ ॥
હું પણ મારા આ શિષ્યો સાથે ત્યાં જઈશ; હે બ્રાહ્મણી, જો તમને યોગ્ય લાગે તો આપણે એક જ કાફલામાં પ્રવાસ કરીએ.