ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.186.1
ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाः ।
समैरुदङ्मुकैर्मार्गैर्यथोद्दिष्टं च भारत ॥ १.१८६.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਦੱਸੇ ਗਏ ਉੱਤਰਮੁਖੀ ਸਮਤਲ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰ ਪਏ।
1.186.2
अहोरात्रेणाभ्यगच्छन्पाञ्चालनगरं प्रति ।
अभ्याजग्मुर्लोकनदीं गङ्गां भागीरथीं प्रति ॥ १.१८६.२ ॥
ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਂਚਾਲ ਨਗਰ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ; ਲੋਕਨਦੀ ਗੰਗਾ, ਭਾਗੀਰਥੀ ਵੱਲ ਆਏ।
1.186.3
चन्द्रास्तमयवेलायामर्धरात्रसमागमे ।
वारि चैवानुमज्जन्तस्तीर्थं सोमाश्रयायणम्। ॥ १.१८६.३ ॥
ਚੰਦ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵੇਲੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਮਾਸ਼ਰਯਾਯਣ ਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚੇ।
1.186.4
आसेदुः पुरुषव्याघ्रा गङ्गायां पाण्डुनन्दनाः ।
उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषामग्रे धनञ्जयः। ॥ १.१८६.४ ॥
ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ; ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮਸ਼ਾਲ ਚੁੱਕੀ।
1.186.5
प्रकाशार्थं ययौ तत्र रक्षार्थं च महारथः ।
तत्र गङ्गाजले रम्ये विविक्ते क्रीडयन् स्त्रियः। ॥ १.१८६.५ ॥
ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਉੱਥੇ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ, ਇਕਾਂਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
1.186.6
शब्दं तेषां स शुश्राव नदीं समुपसर्पताम् ।
तेन शब्देन चाविष्टश्चुक्रोध बलवद्बली ॥ १.१८६.६ ॥
ਨਦੀ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣੀ; ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਿਆ ਬਲਵਾਨ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ।
1.186.7
स दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सह मात्रा परन्तपान् ।
विष्फारयन्धनुर्घोरमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१८६.७ ॥
ਉੱਥੇ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
1.186.8
सन्ध्या संरज्यते घोरा पूर्वरात्रागमेषु या ।
अशीतिभिर्लवैर्हीनं तन्मुहूर्तं प्रचक्षते ॥ १.१८६.८ ॥
ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਸੰਧਿਆ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਸੀ ਲਵ ਘੱਟ ਉਸ ਪਲ ਨੂੰ ਮੁਹੂਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
1.186.9
विहितं कामचाराणां यक्षगन्धर्वरक्षसाम् ।
शेषमन्यन्मनुष्याणां कर्मचारेषु वै स्मृतम् ॥ १.१८६.९ ॥
ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਵਿਹਿਤ; ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮ-ਆਚਰਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1.186.10
लोभात्प्रचारं चरतस्तासु वेलासु वै नरान् ।
उपक्रान्ता निगृह्णीमो राक्षसैः सह बालिशान् ॥ १.१८६.१० ॥
ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
1.186.11
अतो रात्रौ प्राप्नुवतो जलं ब्रह्मविदो जनाः ।
गर्हयन्ति नरान्सर्वान्बलस्थान्नृपतीनपि ॥ १.१८६.११ ॥
ਇਸ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ।
1.186.12
आराच्च तिष्ठतास्माकं समीपं नोपसर्पत ।
कस्मान्मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम् ॥ १.१८६.१२ ॥
ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੋ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਓ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ?
1.186.13
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम् ।
अहं हि मानी चेर्ष्युश्च कुबेरस्य प्रियः सखा ॥ १.१८६.१३ ॥
ਮੈਨੂੰ ਅੰਗਾਰਪਰਣ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਜਾਣੋ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮਾਣੀ ਅਤੇ ਈਰਖਾਲੂ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ।
1.186.14
अङ्गारपर्णमित्येवं ख्यातं चेदं वनं मम ।
अनुगङ्गं चरन्कामांश्चित्रं यत्र रमाम्यहम् ॥ १.१८६.१४ ॥
ਇਹ ਜੰਗਲ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ 'ਅੰਗਾਰਪਰਣ' ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਦਿਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਅਨੰਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
1.186.15
न कौणपाः शृङ्गिणो वा न देवा न च मानुषाः ।
कुबेरस्य यथोष्णीषं किं मां समुपसर्पथ ॥ १.१८६.१५ ॥
ਕੌਣਪ, ਸ਼ਰਿੰਗੀ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ — ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਪੱਗ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋ?
1.186.16
समुद्रे हिमवत्पार्श्वे नद्यामस्यां च दुर्मते ।
रात्रावहनि सन्ध्यायां कस्य क्लृप्तः परिग्रहः ॥ १.१८६.१६ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਨਦੀ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਦੁਰਮਤੀ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਵਿੱਚ — ਇਹ ਕਿਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਤੈਅ ਹੈ?
1.186.17
भुक्तो वाऽप्यथ वाऽभुक्तो रात्रावहनि खेचर ।
न कालनियमो ह्यस्ति गङ्गां प्राप्य सरिद्वरां ॥ १.१८६.१७ ॥
ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਖਾਧਾ, ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਨ — ਹੇ ਖੇਚਰ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.186.18
वयं च शक्तिसम्पन्ना अकाले त्वामधृष्णुम ।
अशक्ता हि रणे क्रूर युष्मानर्चन्ति मानवाः ॥ १.१८६.१८ ॥
ਅਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਕਰੂਰ, ਬੇ-ਵੇਲੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਸ਼ਕਤ ਹਨ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.186.19
पुरा हिमवतश्चैषा हेमशृङ्गाद्विनिःसृता ।
गङ्गा गत्वा समुद्राम्भः सप्तधा समपद्यत ॥ १.१८६.१९ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਗੰਗਾ ਵਹਿ ਨਿਕਲੀ ਸੀ। ਜਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ।
1.186.20
गङ्गां च यमुनां चैव प्लक्षजातां सरस्वतीम् ।
रथस्थां सरयूं चैव गोमतीं गण्डकीं तथा ॥ १.१८६.२० ॥
ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ, ਪਲਕ੍ਸ਼ ਬ੍ਰਿਛ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸਰਸਵਤੀ, ਰਥ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸਰਯੂ, ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਗੰਡਕੀ ਵੀ।
1.186.21
अपर्युषितपापास्ते नदीः सप्त पिबन्ति ये ।
इयं भूत्वा चैकवप्रा शुचिराकाशगा पुनः ॥ १.१८६.२१ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਜਲ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1.186.22
देवेषु गङ्गा गन्धर्व प्राप्नोत्यलकनन्दताम् ।
तथा पितॄन्वैतरणी दुस्तरा पापकर्मभिः।
गङ्गा भवति वै प्राप्य कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १.१८६.२२ ॥
ਹੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਾਪੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਯੋਗ ਨਾ ਵੈਤਰਣੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਹੀ ਉਹ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ।
1.186.23
असम्बाधा देवनदी स्वर्गसंपादनी शुभा ।
कथमिच्छसि तां रोद्धुं नैष धर्मः सनातनः ॥ १.१८६.२३ ॥
ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ, ਦੇਵਨਦੀ, ਸਵਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।
1.186.24
अनिवार्यमसम्बाधं तव वाचा कथं वयम् ।
न स्पृशेम यथाकामं पुण्यं भागीरथीजलम् ॥ १.१८६.२४ ॥
ਤੇਰੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਛੂਹੀਏ?
1.186.25
अङ्गारपर्णस्तच्छ्रुत्वा क्रुद्ध आनाम्य कार्मुकम् ।
मुमोच बाणान्निशितानहीनाशीविषानिव ॥ १.१८६.२५ ॥
ਅੰਗਾਰਪਰਣ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਝੁਕਾਇਆ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
1.186.26
उल्मुकं भ्रामयंस्तूर्णं पाण्डवश्चर्म चोत्तरम् ।
व्यपोहत शरांस्तस्य सर्वानेव धनञ्जयः ॥ १.१८६.२६ ॥
ਪਾਂਡਵ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਘੁਮਾਈ, ਉੱਪਰ ਢਾਲ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ।
1.186.27
बिभीषिका वै गन्धर्व नास्त्रज्ञेषु प्रयुज्यते ।
अस्त्रज्ञेषु प्रयुक्तेयं फेनवत्प्रविलीयते ॥ १.१८६.२७ ॥
ਹੇ ਗੰਧਰਵ, ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਅਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰਗਿਆਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ; ਅਸਤ੍ਰਗਿਆਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਝੱਗ ਵਾਂਗ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.186.28
मानुषानति गन्धर्वान्सर्वान् गन्धर्व लक्षये ।
तस्मादस्त्रेण दिव्येन योत्स्येऽहं न तु मायया ॥ १.१८६.२८ ॥
ਹੇ ਗੰਧਰਵ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
1.186.29
पुराऽस्त्रमिमाग्नेयं प्रादात्किल बृहस्पतिः ।
भरद्वाजाय गन्धर्व गुरुर्मान्यः शतक्रतोः ॥ १.१८६.२९ ॥
ਹੇ ਗੰਧਰਵ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਉਹ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਗੁਰੂ ਸਨ।
1.186.30
भरद्वजादग्निवेश्य अग्निवेश्याद्गुरुर्मम ।
साध्विदं मह्यमददद्द्रोणो ब्राह्मणसत्तमः ॥ १.१८६.३० ॥
ਭਰਦਵਾਜ ਤੋਂ ਅਗਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ, ਅਗਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ; ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
1.186.31
इत्युक्त्वा पाण्डवः क्रुद्धो गन्धर्वाय मुमोच ह ।
प्रदीप्तमस्त्रमाग्नेयं ददाहास्य रथं तु तत् ॥ १.१८६.३१ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਉੱਤੇ ਬਲਦਾ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਰਥ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
1.186.32
विरथं विप्लुतं तं तु स गन्धऱ्वं महाबलः ।
अस्त्रतेजःप्रमूढं च प्रपतन्तमवाङ्मुखम् ॥ १.१८६.३२ ॥
ਰਥ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ, ਘਬਰਾਇਆ, ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਗੰਧਰਵ ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1.186.33
शिरोरुहेषु जग्राह माल्यवत्सु धनञ्जयः ।
भ्रातॄन्प्रति चकर्षाथ सोऽस्त्रपातादचेतसम् ॥ १.१८६.३३ ॥
ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਾਵਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ; ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ।
1.186.34
युधिष्ठिरं तस्य भार्या प्रपेदे शरणार्थिनी ।
नाम्ना कुम्भीनसी नाम पतित्राणमभीप्सती ॥ १.१८६.३४ ॥
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਨਾਮ ਦੀ, ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਦੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਕੋਲ ਆਈ; ਪਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦੀ।
1.186.35
त्रायस्व मां महाभाग पतिं चेमं विमुञ्च मे ।
गन्धर्वी शरणं प्राप्ता नाम्ना कुम्भीनसी प्रभो ॥ १.१८६.३५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਇਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੰਧਰਵੀ ਕੁੰਭੀਨਸੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ।
1.186.36
युद्धे जितं यशोहीनं स्त्रीनाथमपराक्रमम् ।
को निहन्याद्रिपुं तात मुञ्चेमं रिपुसूदन ॥ १.१८६.३६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ, ਯਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ, ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਪਰਾਕ੍ਰਮਹੀਣ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਾਰੇਗਾ? ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
1.186.37
जीवितं प्रतिपद्यस्व गच्छ गन्धर्व मा शुचः ।
प्रदिशत्यभयं तेऽद्य कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१८६.३७ ॥
ਜੀਵਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਹੇ ਗੰਧਰਵ, ਜਾ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ। ਅੱਜ ਕੁਰੂਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੈਨੂੰ ਅਭੈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
1.186.38
जितोऽहं पूर्वकं नाम मुञ्चाम्यङ्गारपर्णताम् ।
यशोहीनं न च श्लाघ्यं स्वं नाम जनसंसदि ॥ १.१८६.३८ ॥
ਮੈਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਅੰਗਾਰਪਰਣ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ; ਲੋਕ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ਹੀਣ ਨਾਮ ਲੈਣਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.186.39
साध्विमं लब्धवाँल्लाभं योऽहं दिव्यास्त्रधारिणम् ।
गान्धर्व्या माययेच्छामि संयोजयितुमर्जुनम् ॥ १.१८६.३९ ॥
ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਲਾਭ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ—ਦਿਵਯਾਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
1.186.40
अस्त्राग्निना विचित्रोऽयं दग्धो मे रथ उत्तमः ।
सोऽहं चित्ररथो भूत्वा नाम्ना दग्धरथोऽभवं ॥ १.१८६.४० ॥
ਅਸਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਉੱਤਮ ਰਥ ਸੜ ਗਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਸੀ, ਨਾਮ ਤੋਂ ਦਗਧਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
1.186.41
संभृता चैव विद्येयं तपसेह मया पुरा ।
निवेदयिष्ये तामद्य प्राणदाय महात्मने ॥ १.१८६.४१ ॥
ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹ ਸੌਂਪਾਂਗਾ।
1.186.42
संस्तम्भयित्वा तरसा जितं शरणमागतम् ।
यो रिपुं योजयेत्प्राणैः कल्याणं किं न सोऽर्हति ॥ १.१८६.४२ ॥
ਬਲ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਹਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ, ਕੀ ਉਹ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ?
1.186.43
चाक्षुषी नाम विद्येयं यां सोमाय ददौ मनुः ।
ददौ स विश्वावसवे मम विश्वावसुर्ददौ ॥ १.१८६.४३ ॥
ਇਹ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈ; ਮਨੂ ਨੇ ਇਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਨੇ ਇਹ (ਮੈਨੂੰ) ਦਿੱਤੀ।
1.186.44
सेयं कापुरुषं प्राप्ता गुरुदत्ता प्रणश्यति ।
आगमोऽस्या मया प्रोक्तो वीर्यं प्रतिनिबोध मे ॥ १.१८६.४४ ॥
ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਗੁਰੂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਇਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਮੈਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਬਲ ਜਾਣ ਲੈ।
1.186.45
यच्चक्षुषा द्रष्टुमिच्छेत्रिषु लोकेषु किंचन ।
तत्पश्येद्यादृशं चेच्छेत्तादृशं द्रष्टुमर्हति ॥ १.१८६.४५ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.186.46
एकपादेन षण्मासान्स्थितो विद्यां लभेदिमाम् ।
अनुनेष्याम्यहं विद्यां स्वयं तुभ्यं व्रते कृते ॥ १.१८६.४६ ॥
ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ।
1.186.47
विद्यया ह्यनया राजन्वयं नृभ्यो विशेषिताः ।
अविशिष्टाश्च देवानामनुभावप्रदर्शिनः ॥ १.१८६.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸੇ ਵਿਦਿਆ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
1.186.48
गन्धर्वजानामश्वानामहं पुरुषसत्तम ।
भ्रातृभ्यस्तव तुभ्यं च पृथग्दाता शतं शतं ॥ १.१८६.४८ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ! ਗੰਧਰਵ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸੌ-ਸੌ ਦਿਆਂਗਾ।
1.186.49
देवगन्धर्ववाहास्ते दिव्यवर्णा मनोजवाः ।
क्षीणाक्षीणा भवन्त्येते न हीयन्ते च रंहसः ॥ १.१८६.४९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਇਹ ਘਟਣ ਵਾਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ।
1.186.50
पुरा कृतं महेन्द्रस्य वज्रं वृत्रनिबर्हणम् ।
दशधा शतधा चैव तच्छीर्णं वृत्रमूर्धनि ॥ १.१८६.५० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਵਜ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦਸ ਅਤੇ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
1.186.51
ततो भागीकृतो देवैर्वज्रभाग उपास्यते ।
लोके यशोधनं किंचित्सैव वज्रतनुः स्मृता ॥ १.१८६.५१ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ; ਵਜ੍ਰ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਦੇ ਧਨ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਵਜ੍ਰਤਨੂ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
1.186.52
वज्रपाणिर्ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रं वज्ररथं स्मृतम् ।
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः ॥ १.१८६.५२ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਹੋਵੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ; ਖੱਤਰੀ ਦਾ ਰਥ ਵਜ੍ਰਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਸ਼ ਦਾਨ ਨੂੰ ਵਜ੍ਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਛੋਟੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵਜ੍ਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
1.186.53
क्षत्रवज्रस्य भागेन अवध्या वाजिनः स्मृताः ।
रथाङ्गं वडबा सूते शूराश्चाश्वेषु ये मताः ॥ १.१८६.५३ ॥
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਜ੍ਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਅਵਧ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਡਬਾ (ਘੋੜੀ) ਰੱਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੂਰਮੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵੀ।
1.186.54
कामवर्णाः कामजवाः कामतः समुपस्थिताः ।
इति गन्धर्वजाः कामं पूरयिष्यन्ति मे हयाः ॥ १.१८६.५४ ॥
ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਤੇਜ਼, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਇਹ ਘੋੜੇ ਮੇਰੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨਗੇ।
1.186.55
यदि प्रीतेन मे दत्तं संशये जीवितस्य वा ।
विद्याधं श्रुतं वाऽपि न तद्गन्धर्व रोचये ॥ १.१८६.५५ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੰਧਰਵ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
1.186.56
संयोगो वै प्रीतिकरो महत्सु प्रतिदृश्यते ।
जीवितस्य प्रदानेन प्रीतो विद्यां ददामि ते ॥ १.१८६.५६ ॥
ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਿਆਂਗਾ।
1.186.57
त्वत्तोऽप्यहं ग्रहीष्यामि अस्त्रमाग्नेयमुत्तमम् ।
तथैव योग्यं बीभत्सो चिराय मरतर्षभ ॥ १.१८६.५७ ॥
ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਬੀਭਤਸੂ ਲਈ ਇਹੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਮਰਤਰਸ਼ਭ।
1.186.58
त्वत्तोऽस्त्रेण वृणोम्यश्वान्संयोगः शास्वतोऽस्तुनौ ।
सखे तद्ब्रूहि गन्धर्व युष्मभ्यो यद्भयं भवेत् ॥ १.१८६.५८ ॥
ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਡਾ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਸਦੀਵੀ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਮਿੱਤਰ ਗੰਧਰਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਡਰ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸ।
1.186.59
कारणं ब्रूहि गन्धर्व किं तद्येन स्म धर्षिताः ।
यान्तो वेदविदः सर्वे सन्तो रात्रावरिन्दमाः ॥ १.१८६.५९ ॥
ਹੇ ਗੰਧਰਵ, ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਜਣ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੁਖੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਕਾਰਨ ਦੱਸ।
1.186.60
अनग्नयोऽनाहुतयो न च विप्रपुरस्कृताः ।
यूयं ततो धर्षिताः स्थ मया वै पाण्डुनन्दनाः ॥ १.१८६.६० ॥
ਤੁਸੀਂ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਹੂਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ।
1.186.61
यक्षराक्षसगन्धर्वपिशाचपतगोरगाः ।
धर्षन्ति नरव्याघ्र न ब्राह्मणपुरस्कृतान् ॥ १.१८६.६१ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਤਾਉਂਦੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
1.186.62
जानतापि मया तस्मात्तेजश्चाभिजनं च वः ।
इयमग्निमतां श्रेष्ठ धर्षिता वै पुरागतिः ॥ १.१८६.६२ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਕੁਲ-ਗੌਰਵ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਹੇ ਅਗਨੀਵੰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
1.186.63
को हि वस्त्रिषु लोकेषु न वेद भरतर्षभ ।
स्वैर्गुणैर्विस्तृतं श्रीमद्यशोऽग्र्यं भूरिवर्चसाम् ॥ १.१८६.६३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਸ਼ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ?
1.186.64
यक्षराक्षसगन्धर्वाः पिशाचोरगदानवाः ।
विस्तरं कुरुवंशस्य धीमन्तः कथयन्ति ते ॥ १.१८६.६४ ॥
ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਦਾਨਵ — ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
1.186.65
नारदप्रभृतीनां तु देवर्षीणां मया श्रुतम् ।
गुणान्कथयतां वीर पूर्वेषां तव धीमताम् ॥ १.१८६.६५ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
1.186.66
स्वयं चापि मया दृष्टश्चरता सागराम्बराम् ।
इमां वसुमतीं कृत्स्नां प्रभावः सुकुलस्य ते ॥ १.१८६.६६ ॥
ਮੈਂ ਖੁਦ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਸਮੁੰਦਰ-ਰੂਪੀ ਵਸਤਰ ਵਾਲੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਵੇਖੀ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
1.186.67
वेदे धनुषि चाचार्यमभिजानामि तेऽर्जुन ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु भारद्वाजं यशस्विनम् ॥ १.१८६.६७ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਆਚਾਰੀਆ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਸ਼ਸਵੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
1.186.68
सर्ववेदविदां श्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
द्रोणमिष्वस्त्रकुशलं धनुष्यह्गिरसां वरम् ॥ १.१८६.६८ ॥
ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਬਾਣ-ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਧਨੁਰਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ (ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ)।
1.186.69
धर्मं वायुं च शक्रं च विजानाम्यश्विनौ तथा ।
पाण्डुं च कुरुशार्दूल षडेतान्कुरुवर्धनान्।
पितॄनेतानहं पार्थ देवमानुषसत्तमान् ॥ १.१८६.६९ ॥
ਧਰਮ, ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਪਾਂਡੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕੁਰੂਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਛੇ ਦੇਵ-ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
1.186.70
दिव्यात्मानो महात्मानः सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
भवन्तो भ्रातरः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः ॥ १.१८६.७० ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦਿਵਯਾਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੂਰਮੇ ਭਰਾ, ਚੰਗੇ ਵ੍ਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।
1.186.71
उत्तमां च मनोबुद्धिं भवतां भावितात्मनाम् ।
जानन्नपि च वः पार्थ कृतवानिह धर्षणाम् ॥ १.१८६.७१ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤਮ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਭਾਵਿਤਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ।
1.186.72
स्त्रीसकाशे च कौरव्य न पुमान्क्षन्तुमर्हति ।
धर्षणामात्मनः पश्यन्ब्राहुद्रविणमाश्रितः ॥ १.१८६.७२ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣਾ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੀ ਬਾਹੂ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪੀ ਧਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
1.186.73
नक्तं च बलमस्माकं भूय एवाभिवर्धते ।
यतस्ततो मां कौन्तेय सदारं मन्युराविशत् ॥ १.१८६.७३ ॥
ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਸਾਡਾ ਬਲ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਚੜ੍ਹਿਆ।
1.186.74
सोऽहं त्वयेह विजितः सङ्ख्ये तापत्यवर्धन ।
येन तेनेह विधिना कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ १.१८६.७४ ॥
ਉਹ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਤਾਪਤਯ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
1.186.75
ब्रह्मचर्यं परो धर्मः स चापि नियतस्त्वयि ।
यस्मात्तस्मादहं पार्थ रणे।ञस्मि विजितस्त्वया ॥ १.१८६.७५ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰਿਆ ਹਾਂ।
1.186.76
यस्तु स्यात्क्षत्रियः कश्चित्कामवृत्तः परन्तप ।
नक्तं च युधि युध्येत न स जीवेत्कथंचन ॥ १.१८६.७६ ॥
ਜੋ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਕਾਮ-ਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਿਤ ਨਾ ਰਹੇ।
1.186.77
यस्तु स्यात्कामवृत्तोऽपि पार्थ ब्रह्मपुरस्कृतः ।
जयेन्नक्तञ्चरान्सर्वान्स पुरोहितधूर्गतः ॥ १.१८६.७७ ॥
ਜੋ ਕਾਮ-ਵਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚੱਲੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ; ਉਹ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਧੁਰੀ ਹੇਠ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
1.186.78
तस्मात्तापत्य यत्किंचिन्नृणां श्रेय इहेप्सितम् ।
तस्मिन्कर्मणि योक्तव्या दान्तात्मानः पुरोहिताः ॥ १.१८६.७८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਤਾਪਤਯ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.186.79
वेदे षडङ्गे निरताः शुचयः सत्यवादिनः ।
धर्मात्यागः कृतात्मानः स्युर्नृपाणां पुरोहिताः ॥ १.१८६.७९ ॥
ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਡੰਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ੁੱਧ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਨਾ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹੋਣ।
1.186.80
जयश्च नियतो राज्ञः स्वर्गश्च तदनन्तरम् ।
यस्य स्याद्धर्मविद्वाग्मी पुरोधाः शीलवाञ्शुचिः ॥ १.१८६.८० ॥
ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਵਾਕਪਟੂ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਜਿੱਤ ਤੈਅ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਵੀ।
1.186.81
लाभं लब्धुमलब्धं वा लब्धं वा परिरक्षितुम् ।
पुरोहितं प्रकुर्वीत राजा गुणसमन्वितम् ॥ १.१८६.८१ ॥
ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਉਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਜੋ ਮਿਲ ਗਿਆ ਉਸਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.186.82
पुरोहितमते तिष्ठेद्य इच्छेद्भूतिमात्मनः ।
प्राप्तुं वसुमतीं सर्वां सर्वशः सागराम्बराम् ॥ १.१८६.८२ ॥
ਜੋ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲੇ।
1.186.83
न हि केवलशौर्येण तापत्याभिजनेन च ।
जयेदब्राह्मणः कश्चिद्भूमिं भूमिपतिः क्वचित् ॥ १.१८६.८३ ॥
ਕੇਵਲ ਬਹਾਦਰੀ ਜਾਂ ਤਾਪਤਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗ਼ੈਰ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।
1.186.84
तस्मादेवं विजानीहि कुरूणां वंशवर्धन ।
ब्राह्मणप्रमुखं राज्यं शक्यं पालयितुं चिरम् ॥ १.१८६.८४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇੰਜ ਜਾਣ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹੋਣ, ਐਸਾ ਰਾਜ ਹੀ ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ ਪਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।