మహాభారతం · అధ్యాయం 1.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.186.1
ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाः ।
समैरुदङ्मुकैर्मार्गैर्यथोद्दिष्टं च भारत ॥ १.१८६.१ ॥
భారతా, ఆ పురుషోత్తములు తల్లిని ముందుంచుకుని, నిర్దేశించిన ఉత్తరముఖ సమమార్గాల వెంట బయలుదేరారు.
1.186.2
अहोरात्रेणाभ्यगच्छन्पाञ्चालनगरं प्रति ।
अभ्याजग्मुर्लोकनदीं गङ्गां भागीरथीं प्रति ॥ १.१८६.२ ॥
ఒక రాత్రి పగలులో వారు పాంచాల నగరం వైపు చేరారు; లోకనది గంగ, భాగీరథి వైపు వచ్చారు.
1.186.3
चन्द्रास्तमयवेलायामर्धरात्रसमागमे ।
वारि चैवानुमज्जन्तस्तीर्थं सोमाश्रयायणम्। ॥ १.१८६.३ ॥
చంద్రుడు అస్తమించే వేళ, అర్ధరాత్రి సంగమంలో, నీటిలో మునుగుతూ సోమాశ్రయాయణ తీర్థానికి చేరారు.
1.186.4
आसेदुः पुरुषव्याघ्रा गङ्गायां पाण्डुनन्दनाः ।
उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषामग्रे धनञ्जयः। ॥ १.१८६.४ ॥
పురుషవ్యాఘ్రులైన పాండునందనులు గంగను చేరారు; ధనంజయుడు వారి ముందు మంటను పైకెత్తాడు.
1.186.5
प्रकाशार्थं ययौ तत्र रक्षार्थं च महारथः ।
तत्र गङ्गाजले रम्ये विविक्ते क्रीडयन् स्त्रियः। ॥ १.१८६.५ ॥
వెలుగు కోసం, రక్షణ కోసం ఆ మహారథుడు అక్కడికి వెళ్ళాడు; అక్కడ గంగా జలంలో, రమ్యమైన ఏకాంతంలో, స్త్రీలు క్రీడిస్తున్నారు.
1.186.6
शब्दं तेषां स शुश्राव नदीं समुपसर्पताम् ।
तेन शब्देन चाविष्टश्चुक्रोध बलवद्बली ॥ १.१८६.६ ॥
నదిని సమీపిస్తున్న వారి శబ్దాన్ని అతడు విన్నాడు; ఆ శబ్దంతో ఆవేశితుడై బలవంతుడు తీవ్రంగా కోపించాడు.
1.186.7
स दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सह मात्रा परन्तपान् ।
विष्फारयन्धनुर्घोरमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१८६.७ ॥
అక్కడ తల్లితో కలిసి ఉన్న శత్రుతాపకులైన పాండవులను చూసి, భయంకరమైన విల్లును సారించి అతడు ఈ మాటలు అన్నాడు.
1.186.8
सन्ध्या संरज्यते घोरा पूर्वरात्रागमेषु या ।
अशीतिभिर्लवैर्हीनं तन्मुहूर्तं प्रचक्षते ॥ १.१८६.८ ॥
పూర్వరాత్రి రాకలో భయంకరంగా ఎర్రబడే సంధ్య, ఎనభై లవాలు తక్కువైన ఆ క్షణాన్ని ముహూర్తం అని అంటారు.
1.186.9
विहितं कामचाराणां यक्षगन्धर्वरक्षसाम् ।
शेषमन्यन्मनुष्याणां कर्मचारेषु वै स्मृतम् ॥ १.१८६.९ ॥
ఇష్టానుసారం తిరిగే యక్షులు, గంధర్వులు, రాక్షసులకు విధించబడినది; మిగతది మనుషుల కర్మాచరణకు స్మృతమైనది.
1.186.10
लोभात्प्रचारं चरतस्तासु वेलासु वै नरान् ।
उपक्रान्ता निगृह्णीमो राक्षसैः सह बालिशान् ॥ १.१८६.१० ॥
లోభంతో ఆ వేళల్లో తిరుగుతున్న మనుషులను సమీపించి, రాక్షసులతో కలిసి మూర్ఖులను మేము పట్టుకుంటాము.
1.186.11
अतो रात्रौ प्राप्नुवतो जलं ब्रह्मविदो जनाः ।
गर्हयन्ति नरान्सर्वान्बलस्थान्नृपतीनपि ॥ १.१८६.११ ॥
అందుకే రాత్రి నీటిని పొందే మనుషులను, బ్రహ్మజ్ఞానులు నిందిస్తారు; అందరు మనుషులను, బలవంతులైన రాజులను కూడా.
1.186.12
आराच्च तिष्ठतास्माकं समीपं नोपसर्पत ।
कस्मान्मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम् ॥ १.१८६.१२ ॥
దూరంగా నిలబడి మా దగ్గరకు రాకండి. భాగీరథి నీటిని పొందిన నన్ను మీరు ఎందుకు గుర్తించరు?
1.186.13
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम् ।
अहं हि मानी चेर्ष्युश्च कुबेरस्य प्रियः सखा ॥ १.१८६.१३ ॥
నన్ను అంగారపర్ణుడనే గంధర్వునిగా తెలుసుకో; నేను నా స్వబలంపై ఆధారపడినవాడిని. నేను గర్విష్ఠిని, ఈర్ష్యాపరుడిని; కుబేరునికి ప్రియమైన మిత్రుడను.
1.186.14
अङ्गारपर्णमित्येवं ख्यातं चेदं वनं मम ।
अनुगङ्गं चरन्कामांश्चित्रं यत्र रमाम्यहम् ॥ १.१८६.१४ ॥
ఈ అడవి నా పేరుతో 'అంగారపర్ణం' అని పిలవబడుతుంది. గంగ వెంట ఇష్టానుసారం తిరుగుతూ, అద్భుతమైన ఈ చోట నేను ఆనందిస్తాను.
1.186.15
न कौणपाः शृङ्गिणो वा न देवा न च मानुषाः ।
कुबेरस्य यथोष्णीषं किं मां समुपसर्पथ ॥ १.१८६.१५ ॥
కౌణపులు, శృంగులు, దేవతలు, మానవులు కాదు — కుబేరుని ఉష్ణీషం వంటి నన్ను మీరు ఎందుకు సమీపిస్తున్నారు?
1.186.16
समुद्रे हिमवत्पार्श्वे नद्यामस्यां च दुर्मते ।
रात्रावहनि सन्ध्यायां कस्य क्लृप्तः परिग्रहः ॥ १.१८६.१६ ॥
సముద్రంలో, హిమాలయ ప్రక్కన, ఈ నదిలో, ఓ దుర్మతీ, రాత్రిలో, పగలులో, సంధ్యలో — ఇది ఎవరి స్వాధీనమో నిర్ణయించబడింది?
1.186.17
भुक्तो वाऽप्यथ वाऽभुक्तो रात्रावहनि खेचर ।
न कालनियमो ह्यस्ति गङ्गां प्राप्य सरिद्वरां ॥ १.१८६.१७ ॥
తిన్నా తినకపోయినా, రాత్రైనా పగలైనా — ఓ ఆకాశచారీ, నదులలో శ్రేష్ఠమైన గంగను పొందినవారికి కాల నియమం ఏమీ లేదు.
1.186.18
वयं च शक्तिसम्पन्ना अकाले त्वामधृष्णुम ।
अशक्ता हि रणे क्रूर युष्मानर्चन्ति मानवाः ॥ १.१८६.१८ ॥
మేము శక్తిమంతులం; ఓ క్రూరుడా, అకాలంలోనైనా నిన్ను ఎదిరిస్తాము. ఎందుకంటే యుద్ధంలో శక్తిహీనులే మానవులు నిన్ను పూజిస్తారు.
1.186.19
पुरा हिमवतश्चैषा हेमशृङ्गाद्विनिःसृता ।
गङ्गा गत्वा समुद्राम्भः सप्तधा समपद्यत ॥ १.१८६.१९ ॥
పూర్వం హిమవంతుని హేమశృంగం నుండి ఈ గంగ ప్రవహించి వచ్చింది. వెళ్లి సముద్రజలాన్ని చేరి అది ఏడు ధారలుగా మారింది.
1.186.20
गङ्गां च यमुनां चैव प्लक्षजातां सरस्वतीम् ।
रथस्थां सरयूं चैव गोमतीं गण्डकीं तथा ॥ १.१८६.२० ॥
గంగను, యమునను, ప్లక్ష వృక్షం నుండి జన్మించిన సరస్వతిని, రథంలో ప్రవహించే సరయూను, గోమతిని, గండకిని కూడా.
1.186.21
अपर्युषितपापास्ते नदीः सप्त पिबन्ति ये ।
इयं भूत्वा चैकवप्रा शुचिराकाशगा पुनः ॥ १.१८६.२१ ॥
పాపాలు నిలవని వారు ఈ ఏడు నదుల నీటిని త్రాగుతారు; ఇదే ఒకే తీరం గలదిగా మారి, పవిత్రంగా మళ్లీ ఆకాశంలోకి వెళ్తుంది.
1.186.22
देवेषु गङ्गा गन्धर्व प्राप्नोत्यलकनन्दताम् ।
तथा पितॄन्वैतरणी दुस्तरा पापकर्मभिः।
गङ्गा भवति वै प्राप्य कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १.१८६.२२ ॥
ఓ గంధర్వా! దేవతలలో గంగ అలకనంద అనే పేరును పొందుతుంది. అలాగే పితృలకు పాపకర్ములకు దాటరాని వైతరణి ఉంది. గంగే అదవుతుందని కృష్ణద్వైపాయనుడు చెప్పాడు.
1.186.23
असम्बाधा देवनदी स्वर्गसंपादनी शुभा ।
कथमिच्छसि तां रोद्धुं नैष धर्मः सनातनः ॥ १.१८६.२३ ॥
అడ్డులేనిది, దేవనది, స్వర్గాన్ని ప్రసాదించేది, శుభకరమైనది ఆ నదిని నువ్వు ఎలా అడ్డగించాలనుకుంటున్నావు? ఇది సనాతన ధర్మం కాదు.
1.186.24
अनिवार्यमसम्बाधं तव वाचा कथं वयम् ।
न स्पृशेम यथाकामं पुण्यं भागीरथीजलम् ॥ १.१८६.२४ ॥
నీ మాటతో ఇది నివారింపరానిది, అడ్డులేనిది అయినప్పుడు, మనం కోరిన విధంగా భాగీరథి పుణ్యజలాన్ని ఎలా తాకకుండా ఉండగలం?
1.186.25
अङ्गारपर्णस्तच्छ्रुत्वा क्रुद्ध आनाम्य कार्मुकम् ।
मुमोच बाणान्निशितानहीनाशीविषानिव ॥ १.१८६.२५ ॥
అంగారపర్ణుడు అది విని కోపించి, విల్లును వంచి, విషపూరిత సర్పాలవంటి వాడి బాణాలను ప్రయోగించాడు.
1.186.26
उल्मुकं भ्रामयंस्तूर्णं पाण्डवश्चर्म चोत्तरम् ।
व्यपोहत शरांस्तस्य सर्वानेव धनञ्जयः ॥ १.१८६.२६ ॥
పాండవుడు ధనంజయుడు మండే కట్టెను వేగంగా తిప్పుతూ, పైన డాలును ఎత్తి, అతని బాణాలన్నిటినీ తప్పించాడు.
1.186.27
बिभीषिका वै गन्धर्व नास्त्रज्ञेषु प्रयुज्यते ।
अस्त्रज्ञेषु प्रयुक्तेयं फेनवत्प्रविलीयते ॥ १.१८६.२७ ॥
ఓ గంధర్వా, భయపెట్టే ఈ అస్త్రం అస్త్రజ్ఞులపై ప్రయోగించబడదు; అస్త్రజ్ఞులపై ప్రయోగిస్తే అది నురుగులా కరిగిపోతుంది.
1.186.28
मानुषानति गन्धर्वान्सर्वान् गन्धर्व लक्षये ।
तस्मादस्त्रेण दिव्येन योत्स्येऽहं न तु मायया ॥ १.१८६.२८ ॥
ఓ గంధర్వా, గంధర్వులందరినీ మానవులకంటే ఉన్నతులుగా నేను భావిస్తాను; కాబట్టి నేను దివ్య అస్త్రంతో పోరాడతాను, మాయతో కాదు.
1.186.29
पुराऽस्त्रमिमाग्नेयं प्रादात्किल बृहस्पतिः ।
भरद्वाजाय गन्धर्व गुरुर्मान्यः शतक्रतोः ॥ १.१८६.२९ ॥
ఓ గంధర్వా, పూర్వం బృహస్పతి ఈ ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని భరద్వాజునికి ఇచ్చాడు; ఆయన శతక్రతువు (ఇంద్రుని) గౌరవనీయ గురువు.
1.186.30
भरद्वजादग्निवेश्य अग्निवेश्याद्गुरुर्मम ।
साध्विदं मह्यमददद्द्रोणो ब्राह्मणसत्तमः ॥ १.१८६.३० ॥
భరద్వాజుని నుండి అగ్నివేశ్యునికి, అగ్నివేశ్యుని నుండి నా గురువుకు ఇది లభించింది; ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు ద్రోణుడు దీనిని నాకు ఇచ్చాడు.
1.186.31
इत्युक्त्वा पाण्डवः क्रुद्धो गन्धर्वाय मुमोच ह ।
प्रदीप्तमस्त्रमाग्नेयं ददाहास्य रथं तु तत् ॥ १.१८६.३१ ॥
ఇలా చెప్పి కోపించిన పాండవుడు గంధర్వునిపై మండుతున్న ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; అది అతని రథాన్ని దహించివేసింది.
1.186.32
विरथं विप्लुतं तं तु स गन्धऱ्वं महाबलः ।
अस्त्रतेजःप्रमूढं च प्रपतन्तमवाङ्मुखम् ॥ १.१८६.३२ ॥
రథం పోయి, కలత చెంది, అస్త్ర తేజస్సుతో మూర్ఛిల్లిన ఆ మహాబలుడైన గంధర్వుడు ముఖం క్రిందికి వాలిపడిపోయాడు.
1.186.33
शिरोरुहेषु जग्राह माल्यवत्सु धनञ्जयः ।
भ्रातॄन्प्रति चकर्षाथ सोऽस्त्रपातादचेतसम् ॥ १.१८६.३३ ॥
ధనంజయుడు మాలలు ధరించిన అతని తలవెంట్రుకలను పట్టుకుని, అతడిని సోదరుల వైపు లాగాడు; అస్త్రపాతం వల్ల అతడు స్పృహ తప్పి ఉన్నాడు.
1.186.34
युधिष्ठिरं तस्य भार्या प्रपेदे शरणार्थिनी ।
नाम्ना कुम्भीनसी नाम पतित्राणमभीप्सती ॥ १.१८६.३४ ॥
అతని భార్య, కుంభీనసి అనే పేరుగలది, శరణు కోరుతూ యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వచ్చింది; తన భర్తకు రక్షణ కోరింది.
1.186.35
त्रायस्व मां महाभाग पतिं चेमं विमुञ्च मे ।
गन्धर्वी शरणं प्राप्ता नाम्ना कुम्भीनसी प्रभो ॥ १.१८६.३५ ॥
ఓ మహాభాగా, నన్ను రక్షించు; ఈ నా భర్తను విడిచిపెట్టు. ప్రభూ, గంధర్వి కుంభీనసి అనే పేరుతో శరణు కోరి వచ్చాను.
1.186.36
युद्धे जितं यशोहीनं स्त्रीनाथमपराक्रमम् ।
को निहन्याद्रिपुं तात मुञ्चेमं रिपुसूदन ॥ १.१८६.३६ ॥
యుద్ధంలో ఓడిపోయి, కీర్తి లేక, స్త్రీకి భర్తగా, పరాక్రమం లేని శత్రువును ఎవరు చంపుతారు? ప్రియుడా, శత్రుసూదనా, ఇతడిని విడిచిపెట్టు.
1.186.37
जीवितं प्रतिपद्यस्व गच्छ गन्धर्व मा शुचः ।
प्रदिशत्यभयं तेऽद्य कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१८६.३७ ॥
ప్రాణాన్ని తిరిగి పొందు, గంధర్వుడా, వెళ్ళు. దుఃఖించకు. ఈ రోజు కురురాజు యుధిష్ఠిరుడు నీకు అభయం ఇస్తున్నాడు.
1.186.38
जितोऽहं पूर्वकं नाम मुञ्चाम्यङ्गारपर्णताम् ।
यशोहीनं न च श्लाघ्यं स्वं नाम जनसंसदि ॥ १.१८६.३८ ॥
నేను ఓడిపోయాను. నా పూర్వ నామమైన అంగారపర్ణాన్ని విడుస్తున్నాను; జనసభలో యశస్సు లేని పేరును చెప్పుకోవడం ప్రశంసనీయం కాదు.
1.186.39
साध्विमं लब्धवाँल्लाभं योऽहं दिव्यास्त्रधारिणम् ।
गान्धर्व्या माययेच्छामि संयोजयितुमर्जुनम् ॥ १.१८६.३९ ॥
ఇది మంచిది, ఈ లాభం నాకు లభించింది—దివ్యాస్త్రధారి అర్జునుడిని గాంధర్వ మాయతో నాతో కలపాలని కోరుతున్నాను.
1.186.40
अस्त्राग्निना विचित्रोऽयं दग्धो मे रथ उत्तमः ।
सोऽहं चित्ररथो भूत्वा नाम्ना दग्धरथोऽभवं ॥ १.१८६.४० ॥
అస్త్రాగ్నితో నా ఈ అద్భుతమైన ఉత్తమ రథం దగ్ధమైంది. చిత్రరథుడనైన నేను నామంతో దగ్ధరథుడనయ్యాను.
1.186.41
संभृता चैव विद्येयं तपसेह मया पुरा ।
निवेदयिष्ये तामद्य प्राणदाय महात्मने ॥ १.१८६.४१ ॥
ఈ విద్యను పూర్వం ఇక్కడ తపస్సుతో నేను సంపాదించాను. నేడు ప్రాణం ప్రసాదించిన మహాత్ముడికి దానిని సమర్పిస్తాను.
1.186.42
संस्तम्भयित्वा तरसा जितं शरणमागतम् ।
यो रिपुं योजयेत्प्राणैः कल्याणं किं न सोऽर्हति ॥ १.१८६.४२ ॥
బలంతో అడ్డుకుని, ఓడి, శరణు కోరి వచ్చిన శత్రువును ప్రాణాలతో కలిపినవాడు శుభానికి అర్హుడు కాడా?
1.186.43
चाक्षुषी नाम विद्येयं यां सोमाय ददौ मनुः ।
ददौ स विश्वावसवे मम विश्वावसुर्ददौ ॥ १.१८६.४३ ॥
ఇది చాక్షుషి అనే విద్య; మనువు దీనిని సోముడికి ఇచ్చాడు. ఆయన దీనిని విశ్వావసువుకు ఇచ్చాడు, నా విశ్వావసువు దీనిని (నాకు) ఇచ్చాడు.
1.186.44
सेयं कापुरुषं प्राप्ता गुरुदत्ता प्रणश्यति ।
आगमोऽस्या मया प्रोक्तो वीर्यं प्रतिनिबोध मे ॥ १.१८६.४४ ॥
ఈ విద్య గురువు ఇచ్చినదైనా పిరికివాడి వద్దకు చేరితే నశించిపోతుంది. దీనిని పొందే మార్గాన్ని నేను చెప్పాను; ఇప్పుడు నా శక్తిని తెలుసుకో.
1.186.45
यच्चक्षुषा द्रष्टुमिच्छेत्रिषु लोकेषु किंचन ।
तत्पश्येद्यादृशं चेच्छेत्तादृशं द्रष्टुमर्हति ॥ १.१८६.४५ ॥
మూడు లోకాలలో కంటితో ఏది చూడాలని కోరినా దానిని చూడగలడు; ఎలా చూడాలని కోరినా అలాగే చూడగలడు.
1.186.46
एकपादेन षण्मासान्स्थितो विद्यां लभेदिमाम् ।
अनुनेष्याम्यहं विद्यां स्वयं तुभ्यं व्रते कृते ॥ १.१८६.४६ ॥
ఒంటికాలిపై ఆరు నెలలు నిలబడి ఉన్నవాడు ఈ విద్యను పొందవచ్చు. వ్రతం పూర్తయ్యాక నేనే ఈ విద్యను నీకు నేర్పుతాను.
1.186.47
विद्यया ह्यनया राजन्वयं नृभ्यो विशेषिताः ।
अविशिष्टाश्च देवानामनुभावप्रदर्शिनः ॥ १.१८६.४७ ॥
ఓ రాజా! ఈ విద్య వల్లనే మేము మనుషుల కంటే విశిష్టులం; దేవతలకు తక్కువ కాకుండా వారి ప్రభావాన్ని ప్రదర్శిస్తాము.
1.186.48
गन्धर्वजानामश्वानामहं पुरुषसत्तम ।
भ्रातृभ्यस्तव तुभ्यं च पृथग्दाता शतं शतं ॥ १.१८६.४८ ॥
ఓ పురుషోత్తమా! గంధర్వ జాతి గుర్రాలను నేను ఇస్తాను — నీ సోదరులకు, నీకూ వేరువేరుగా వంద వంద చొప్పున.
1.186.49
देवगन्धर्ववाहास्ते दिव्यवर्णा मनोजवाः ।
क्षीणाक्षीणा भवन्त्येते न हीयन्ते च रंहसः ॥ १.१८६.४९ ॥
దేవగంధర్వుల ఆ అశ్వాలు దివ్య వర్ణం కలవి, మనస్సంత వేగం కలవి. అవి క్షీణించినట్లు కనిపించినా క్షీణించవు; వాటి వేగం తగ్గదు.
1.186.50
पुरा कृतं महेन्द्रस्य वज्रं वृत्रनिबर्हणम् ।
दशधा शतधा चैव तच्छीर्णं वृत्रमूर्धनि ॥ १.१८६.५० ॥
పూర్వం మహేంద్రుడు తయారు చేసిన, వృత్రుణ్ణి సంహరించిన వజ్రం వృత్రుని తలపై పది ముక్కలుగా, వంద ముక్కలుగా విరిగిపోయింది.
1.186.51
ततो भागीकृतो देवैर्वज्रभाग उपास्यते ।
लोके यशोधनं किंचित्सैव वज्रतनुः स्मृता ॥ १.१८६.५१ ॥
తరువాత దేవతలు దానిని భాగాలుగా పంచుకున్నారు; వజ్రభాగం లోకంలో కీర్తి-ధనంగా పూజింపబడుతుంది. అదే వజ్రతనువు అని స్మరింపబడుతుంది.
1.186.52
वज्रपाणिर्ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रं वज्ररथं स्मृतम् ।
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः ॥ १.१८६.५२ ॥
వజ్రం చేతిలో ఉన్నవాడు బ్రాహ్మణుడు కావచ్చు; క్షత్రియుని రథం వజ్రరథం అని చెప్పబడింది. వైశ్యులు దానమే వజ్రంగా కలిగినవారు; చిన్నవారు కర్మమే వజ్రంగా కలిగినవారు.
1.186.53
क्षत्रवज्रस्य भागेन अवध्या वाजिनः स्मृताः ।
रथाङ्गं वडबा सूते शूराश्चाश्वेषु ये मताः ॥ १.१८६.५३ ॥
క్షత్రవజ్రం భాగంతో గుర్రాలు అవధ్యాలని చెప్పబడ్డాయి. వడబ (ఆడ గుర్రం) రథచక్రాన్ని కంటుంది; గుర్రాలలో శూరులుగా భావించేవి కూడా అలాగే.
1.186.54
कामवर्णाः कामजवाः कामतः समुपस्थिताः ।
इति गन्धर्वजाः कामं पूरयिष्यन्ति मे हयाः ॥ १.१८६.५४ ॥
ఇష్టానుసారం రంగు కలవి, ఇష్టానుసారం వేగం కలవి, ఇష్టంతో సమీపించేవి — ఈ విధంగా గంధర్వుల నుండి జన్మించిన ఈ గుర్రాలు నా కోరికను తీరుస్తాయి.
1.186.55
यदि प्रीतेन मे दत्तं संशये जीवितस्य वा ।
विद्याधं श्रुतं वाऽपि न तद्गन्धर्व रोचये ॥ १.१८६.५५ ॥
ప్రీతితో నాకు ప్రాణసంశయంలో లేదా విద్య కోసం ఏదైనా ఇచ్చి ఉంటే, లేదా నేర్చుకున్నదైనా, గంధర్వా, అది నాకు ఇష్టం కాదు.
1.186.56
संयोगो वै प्रीतिकरो महत्सु प्रतिदृश्यते ।
जीवितस्य प्रदानेन प्रीतो विद्यां ददामि ते ॥ १.१८६.५६ ॥
మహానుభావుల మధ్య కలయిక ఆనందం కలిగించేదిగా కనిపిస్తుంది. ప్రాణదానంతో ప్రీతుడనై నీకు విద్యను ఇస్తాను.
1.186.57
त्वत्तोऽप्यहं ग्रहीष्यामि अस्त्रमाग्नेयमुत्तमम् ।
तथैव योग्यं बीभत्सो चिराय मरतर्षभ ॥ १.१८६.५७ ॥
నీ నుండి కూడా నేను ఉత్తమమైన ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని పొందుతాను. ఇది బీభత్సునికి చాలా కాలం పాటు తగినదే, ఓ మరతర్షభా.
1.186.58
त्वत्तोऽस्त्रेण वृणोम्यश्वान्संयोगः शास्वतोऽस्तुनौ ।
सखे तद्ब्रूहि गन्धर्व युष्मभ्यो यद्भयं भवेत् ॥ १.१८६.५८ ॥
నీ నుండి అస్త్రానికి బదులుగా గుర్రాలను కోరుతున్నాను. మన మధ్య ఈ బంధం శాశ్వతంగా ఉండుగాక. మిత్రమా గంధర్వా, మీకు ఏ భయం కలిగిందో చెప్పు.
1.186.59
कारणं ब्रूहि गन्धर्व किं तद्येन स्म धर्षिताः ।
यान्तो वेदविदः सर्वे सन्तो रात्रावरिन्दमाः ॥ १.१८६.५९ ॥
గంధర్వా, వేదజ్ఞులు, సజ్జనులు, శత్రువులను అణచువారు అందరూ రాత్రి వెళ్తుండగా వారు ఏ కారణంగా పీడింపబడ్డారో కారణం చెప్పు.
1.186.60
अनग्नयोऽनाहुतयो न च विप्रपुरस्कृताः ।
यूयं ततो धर्षिताः स्थ मया वै पाण्डुनन्दनाः ॥ १.१८६.६० ॥
మీరు అగ్నిహోత్రం లేకుండా, ఆహుతులు లేకుండా, బ్రాహ్మణులను ముందుంచకుండా ఉన్నారు; అందుచేత పాండుపుత్రులారా, నేను మిమ్మల్ని పీడించాను.
1.186.61
यक्षराक्षसगन्धर्वपिशाचपतगोरगाः ।
धर्षन्ति नरव्याघ्र न ब्राह्मणपुरस्कृतान् ॥ १.१८६.६१ ॥
ఓ నరవ్యాఘ్రా, యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, పక్షులు మరియు సర్పాలు బ్రాహ్మణులను ముందుంచేవారిని బాధించరు.
1.186.62
जानतापि मया तस्मात्तेजश्चाभिजनं च वः ।
इयमग्निमतां श्रेष्ठ धर्षिता वै पुरागतिः ॥ १.१८६.६२ ॥
మీ తేజస్సు, మీ కులగౌరవం నాకు తెలిసినా, అగ్నివంశీయులలో శ్రేష్ఠుడా, పూర్వ మార్గంగా నేను మిమ్మల్ని ఎదిరించాను.
1.186.63
को हि वस्त्रिषु लोकेषु न वेद भरतर्षभ ।
स्वैर्गुणैर्विस्तृतं श्रीमद्यशोऽग्र्यं भूरिवर्चसाम् ॥ १.१८६.६३ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, మూడు లోకాలలో, తమ స్వగుణాలతో వ్యాపించిన, అత్యంత తేజోవంతుల గొప్ప, కీర్తిమంతమైన యశస్సును ఎవరు తెలియనివారు?
1.186.64
यक्षराक्षसगन्धर्वाः पिशाचोरगदानवाः ।
विस्तरं कुरुवंशस्य धीमन्तः कथयन्ति ते ॥ १.१८६.६४ ॥
యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, ఉరగులు, దానవులు — జ్ఞానులు కురువంశం విస్తారాన్ని వివరిస్తారు.
1.186.65
नारदप्रभृतीनां तु देवर्षीणां मया श्रुतम् ।
गुणान्कथयतां वीर पूर्वेषां तव धीमताम् ॥ १.१८६.६५ ॥
ఓ వీరా, నారదుడు మొదలైన దేవర్షుల నుండి నేను విన్నాను—నీ పూర్వులైన జ్ఞానుల గుణాలను వారు వివరించేవారు.
1.186.66
स्वयं चापि मया दृष्टश्चरता सागराम्बराम् ।
इमां वसुमतीं कृत्स्नां प्रभावः सुकुलस्य ते ॥ १.१८६.६६ ॥
నేను స్వయంగా సంచరిస్తూ సముద్రమనే వస్త్రం ధరించిన ఈ సమస్త భూమిని చూశాను; ఇది నీ మంచి కులప్రభావం.
1.186.67
वेदे धनुषि चाचार्यमभिजानामि तेऽर्जुन ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु भारद्वाजं यशस्विनम् ॥ १.१८६.६७ ॥
అర్జునా, వేదంలోనూ ధనుర్విద్యలోనూ నీ ఆచార్యుడు మూడు లోకాలలోనూ ప్రసిద్ధుడైన యశస్వి భారద్వాజుడని నేను ఎరుగుదును.
1.186.68
सर्ववेदविदां श्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
द्रोणमिष्वस्त्रकुशलं धनुष्यह्गिरसां वरम् ॥ १.१८६.६८ ॥
సమస్త వేదజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు, సర్వ శస్త్రధారులలో ఉత్తముడు, ఇషువులు అస్త్రాలలో నేర్పరి, ధనుర్విద్యలో అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడిని (నేను ఎరుగుదును).
1.186.69
धर्मं वायुं च शक्रं च विजानाम्यश्विनौ तथा ।
पाण्डुं च कुरुशार्दूल षडेतान्कुरुवर्धनान्।
पितॄनेतानहं पार्थ देवमानुषसत्तमान् ॥ १.१८६.६९ ॥
ధర్ముడు, వాయువు, ఇంద్రుడు, అశ్వినులు, అలాగే కురుశార్దూలా, పాండుడూ — నేను ఎరుగుదును. పార్థా, కురువంశాన్ని వర్ధిల్లజేసే ఈ ఆరుగురు దేవమానుషోత్తమ పితృదేవతలను నేను ఎరుగుదును.
1.186.70
दिव्यात्मानो महात्मानः सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
भवन्तो भ्रातरः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः ॥ १.१८६.७० ॥
మీరు దివ్యాత్మలు, మహాత్ములు, సర్వ శస్త్రధారులలో ఉత్తములు, శూరులైన సోదరులు, మంచి వ్రతాలను ఆచరించేవారు.
1.186.71
उत्तमां च मनोबुद्धिं भवतां भावितात्मनाम् ।
जानन्नपि च वः पार्थ कृतवानिह धर्षणाम् ॥ १.१८६.७१ ॥
మీ ఉత్తమ మనస్సు బుద్ధి పవిత్రాత్ములవని తెలిసినప్పటికీ, పార్థా, నువ్వు ఇక్కడ అవమానం చేశావు.
1.186.72
स्त्रीसकाशे च कौरव्य न पुमान्क्षन्तुमर्हति ।
धर्षणामात्मनः पश्यन्ब्राहुद्रविणमाश्रितः ॥ १.१८६.७२ ॥
కౌరవ్యా, స్త్రీల ఎదుట పురుషుడు తన అవమానాన్ని సహించడానికి తగడు; తన బాహుబలమనే ధనాన్ని ఆశ్రయించి దానిని చూసేవాడు.
1.186.73
नक्तं च बलमस्माकं भूय एवाभिवर्धते ।
यतस्ततो मां कौन्तेय सदारं मन्युराविशत् ॥ १.१८६.७३ ॥
రాత్రివేళ మా బలం మరింత పెరుగుతుంది; అందుచేత, కౌంతేయా, భార్యతో ఉన్న నాపై కోపం ప్రవేశించింది.
1.186.74
सोऽहं त्वयेह विजितः सङ्ख्ये तापत्यवर्धन ।
येन तेनेह विधिना कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ १.१८६.७४ ॥
అలా నేను ఇక్కడ యుద్ధంలో నీ చేత ఓడింపబడ్డాను. తాపత్య వంశవర్ధనా, ఇక్కడ నేను వివరించబడుతున్న ఆ విధానాన్ని నా నుండి తెలుసుకో.
1.186.75
ब्रह्मचर्यं परो धर्मः स चापि नियतस्त्वयि ।
यस्मात्तस्मादहं पार्थ रणे।ञस्मि विजितस्त्वया ॥ १.१८६.७५ ॥
బ్రహ్మచర్యం పరమ ధర్మం; అది నీలో స్థిరంగా ఉంది. అందుచేత పార్థా, యుద్ధంలో నేను నీ చేత ఓడింపబడ్డాను.
1.186.76
यस्तु स्यात्क्षत्रियः कश्चित्कामवृत्तः परन्तप ।
नक्तं च युधि युध्येत न स जीवेत्कथंचन ॥ १.१८६.७६ ॥
ఏ క్షత్రియుడైనా, కామవశంలో నడుచుకుంటూ, పరంతపా, రాత్రివేళ యుద్ధం చేస్తే, అతడు ఏ విధంగానూ బతకడు.
1.186.77
यस्तु स्यात्कामवृत्तोऽपि पार्थ ब्रह्मपुरस्कृतः ।
जयेन्नक्तञ्चरान्सर्वान्स पुरोहितधूर्गतः ॥ १.१८६.७७ ॥
కామవశంలో నడిచినా, పార్థా, బ్రాహ్మణుడిని ముందుంచుకుని నడిచేవాడు రాత్రి తిరిగే శత్రువులందరినీ జయిస్తాడు; అతడు పురోహితుని భారాన్ని మోస్తున్నాడు.
1.186.78
तस्मात्तापत्य यत्किंचिन्नृणां श्रेय इहेप्सितम् ।
तस्मिन्कर्मणि योक्तव्या दान्तात्मानः पुरोहिताः ॥ १.१८६.७८ ॥
అందుచేత తాపత్యా, మనుషులకు ఇక్కడ ఏ శ్రేయస్సు కావాలో, ఆ కర్మలో ఆత్మనిగ్రహం గల పురోహితులను నియమించాలి.
1.186.79
वेदे षडङ्गे निरताः शुचयः सत्यवादिनः ।
धर्मात्यागः कृतात्मानः स्युर्नृपाणां पुरोहिताः ॥ १.१८६.७९ ॥
వేదంలో, షడంగాలలో నిష్ఠగలవారు, శుచులు, సత్యవాదులు, ధర్మాన్ని త్యజించనివారు, ఆత్మనిగ్రహం కలవారు — వారే రాజులకు పురోహితులు కావాలి.
1.186.80
जयश्च नियतो राज्ञः स्वर्गश्च तदनन्तरम् ।
यस्य स्याद्धर्मविद्वाग्मी पुरोधाः शीलवाञ्शुचिः ॥ १.१८६.८० ॥
ధర్మం తెలిసినవాడు, వాక్చాతుర్యం కలవాడు, శీలవంతుడు, శుచి అయిన పురోహితుడు ఎవరికి ఉంటాడో, ఆ రాజుకు విజయం నిశ్చయం, తరువాత స్వర్గమూ లభిస్తుంది.
1.186.81
लाभं लब्धुमलब्धं वा लब्धं वा परिरक्षितुम् ।
पुरोहितं प्रकुर्वीत राजा गुणसमन्वितम् ॥ १.१८६.८१ ॥
పొందనిది పొందడానికీ, పొందినది కాపాడుకోవడానికీ, రాజు గుణవంతుడైన పురోహితుడిని నియమించుకోవాలి.
1.186.82
पुरोहितमते तिष्ठेद्य इच्छेद्भूतिमात्मनः ।
प्राप्तुं वसुमतीं सर्वां सर्वशः सागराम्बराम् ॥ १.१८६.८२ ॥
తన శ్రేయస్సును కోరి, సముద్రవలయిత సమస్త భూమినీ పొందగోరేవాడు పురోహితుని మతి ప్రకారం నడుచుకోవాలి.
1.186.83
न हि केवलशौर्येण तापत्याभिजनेन च ।
जयेदब्राह्मणः कश्चिद्भूमिं भूमिपतिः क्वचित् ॥ १.१८६.८३ ॥
కేవలం శౌర్యంతో, తాపత్య వంశ ప్రతిష్ఠతో మాత్రం బ్రాహ్మణేతరుడైన ఏ రాజూ ఎప్పుడూ భూమిని జయించలేడు.
1.186.84
तस्मादेवं विजानीहि कुरूणां वंशवर्धन ।
ब्राह्मणप्रमुखं राज्यं शक्यं पालयितुं चिरम् ॥ १.१८६.८४ ॥
కాబట్టి, కురువంశాన్ని వర్ధిల్లజేసేవాడా, ఇలా తెలుసుకో — బ్రాహ్మణులు ప్రముఖంగా ఉన్న రాజ్యమే చిరకాలం పాలించబడగలదు.