มหาภารตะ · อัธยายะ 1.186

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.186.1

ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाः ।
समैरुदङ्मुकैर्मार्गैर्यथोद्दिष्टं च भारत ॥ १.१८६.१ ॥

โอ้ภรตะ บุรุษผู้ประเสริฐเหล่านั้นออกเดินทาง โดยให้มารดาอยู่เบื้องหน้า ไปตามทางราบที่หันไปทางเหนือ ตามที่ได้รับคำสั่งไว้

1.186.2

अहोरात्रेणाभ्यगच्छन्पाञ्चालनगरं प्रति ।
अभ्याजग्मुर्लोकनदीं गङ्गां भागीरथीं प्रति ॥ १.१८६.२ ॥

ในวันและคืนเดียว พวกเขาก็มาถึงใกล้นครของชาวปัญจาละ และมายังแม่น้ำแห่งโลกคือแม่คงคา คือภาคีรถี

1.186.3

चन्द्रास्तमयवेलायामर्धरात्रसमागमे ।
वारि चैवानुमज्जन्तस्तीर्थं सोमाश्रयायणम्। ॥ १.१८६.३ ॥

ในเวลาที่พระจันทร์ตก ยามที่เที่ยงคืนมาบรรจบ พวกเขาอาบน้ำในสายน้ำ แล้วไปถึงท่าศักดิ์สิทธิ์ที่เรียกว่าโสมาศรยายนะ

1.186.4

आसेदुः पुरुषव्याघ्रा गङ्गायां पाण्डुनन्दनाः ।
उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषामग्रे धनञ्जयः। ॥ १.१८६.४ ॥

บรรดาเสือในหมู่มนุษย์ คือบุตรของปาณฑุ มาถึงแม่คงคา และธนัญชัยยกคบเพลิงขึ้นนำหน้าพวกเขา

1.186.5

प्रकाशार्थं ययौ तत्र रक्षार्थं च महारथः ।
तत्र गङ्गाजले रम्ये विविक्ते क्रीडयन् स्त्रियः। ॥ १.१८६.५ ॥

เพื่อให้มีแสงสว่างและเพื่อการคุ้มครอง มหารถีผู้นั้นจึงเดินนำไปที่นั่น และในน้ำแม่คงคาอันงดงามและสงัดนั้น มีเหล่าสตรีกำลังเล่นน้ำอยู่

1.186.6

शब्दं तेषां स शुश्राव नदीं समुपसर्पताम् ।
तेन शब्देन चाविष्टश्चुक्रोध बलवद्बली ॥ १.१८६.६ ॥

เขาได้ยินเสียงของพวกนั้นที่กำลังเข้าใกล้แม่น้ำ และถูกเสียงนั้นครอบงำ ผู้มีกำลังมากจึงโกรธอย่างรุนแรง

1.186.7

स दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सह मात्रा परन्तपान् ।
विष्फारयन्धनुर्घोरमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१८६.७ ॥

เมื่อเห็นปาณฑพทั้งหลายพร้อมมารดาที่นั่น ผู้เผาข้าศึก เขาจึงดึงคันธนูอันน่ากลัวให้ตึง และกล่าวถ้อยคำนี้

1.186.8

सन्ध्या संरज्यते घोरा पूर्वरात्रागमेषु या ।
अशीतिभिर्लवैर्हीनं तन्मुहूर्तं प्रचक्षते ॥ १.१८६.८ ॥

สนธยาอันน่ากลัวที่แดงขึ้นเมื่อราตรีตอนต้นมาถึง และช่วงเวลาที่ขาดไปแปดสิบละวะจากนั้น เรียกว่ามุหูรต

1.186.9

विहितं कामचाराणां यक्षगन्धर्वरक्षसाम् ।
शेषमन्यन्मनुष्याणां कर्मचारेषु वै स्मृतम् ॥ १.१८६.९ ॥

ช่วงเวลาที่กำหนดไว้สำหรับยักษ์ คันธรรพ และรากษสผู้เที่ยวไปตามใจ ส่วนที่เหลือนั้นย่อมถือกันว่าเป็นเวลาสำหรับการงานของมนุษย์

1.186.10

लोभात्प्रचारं चरतस्तासु वेलासु वै नरान् ।
उपक्रान्ता निगृह्णीमो राक्षसैः सह बालिशान् ॥ १.१८६.१० ॥

ด้วยความโลภ เราจึงเข้าไปหาคนที่เดินไปในเวลาเหล่านั้น และร่วมกับรากษสจับคนโง่เขลาเหล่านั้น

1.186.11

अतो रात्रौ प्राप्नुवतो जलं ब्रह्मविदो जनाः ।
गर्हयन्ति नरान्सर्वान्बलस्थान्नृपतीनपि ॥ १.१८६.११ ॥

เพราะเหตุนี้ ผู้รู้พรหมันจึงตำหนิมนุษย์ทุกคนที่มาตักน้ำในเวลากลางคืน แม้แต่พระราชาผู้มีอำนาจ

1.186.12

आराच्च तिष्ठतास्माकं समीपं नोपसर्पत ।
कस्मान्मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम् ॥ १.१८६.१२ ॥

จงยืนห่างออกไปเถิด อย่าเข้ามาใกล้พวกเรา เหตุใดท่านจึงไม่รู้จักข้า ผู้ได้น้ำแห่งภาคีรถีแล้ว

1.186.13

अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम् ।
अहं हि मानी चेर्ष्युश्च कुबेरस्य प्रियः सखा ॥ १.१८६.१३ ॥

จงรู้จักข้าว่าเป็นคันธรรพ์นามว่าอังคารปรรณะ ผู้อาศัยกำลังของตนเอง ข้าเป็นผู้ทะนงและมีจิตริษยา และเป็นสหายที่รักของกุเวระ

1.186.14

अङ्गारपर्णमित्येवं ख्यातं चेदं वनं मम ।
अनुगङ्गं चरन्कामांश्चित्रं यत्र रमाम्यहम् ॥ १.१८६.१४ ॥

ป่านี้เป็นที่รู้จักตามชื่อของข้าว่าอังคารปรรณะ ข้าเที่ยวไปตามฝั่งแม่คงคาตามใจปรารถนา และเพลิดเพลินในสถานที่อัศจรรย์นี้

1.186.15

न कौणपाः शृङ्गिणो वा न देवा न च मानुषाः ।
कुबेरस्य यथोष्णीषं किं मां समुपसर्पथ ॥ १.१८६.१५ ॥

ไม่ใช่กเณปะ ไม่ใช่ผู้มีเขา ไม่ใช่เทวดา และไม่ใช่มนุษย์ เหตุใดท่านจึงเข้ามาใกล้ข้า ผู้เปรียบเหมือนผ้าโพกศีรษะของกุเวระ

1.186.16

समुद्रे हिमवत्पार्श्वे नद्यामस्यां च दुर्मते ।
रात्रावहनि सन्ध्यायां कस्य क्लृप्तः परिग्रहः ॥ १.१८६.१६ ॥

ในทะเล บนเชิงเขาหิมาลัย และในแม่น้ำสายนี้ ไม่ว่าจะกลางคืน กลางวัน หรือยามสนธยา ใครเป็นผู้ที่ได้รับการอ้างสิทธิ์ไว้แล้ว โอ้ผู้มีจิตชั่วร้าย

1.186.17

भुक्तो वाऽप्यथ वाऽभुक्तो रात्रावहनि खेचर ।
न कालनियमो ह्यस्ति गङ्गां प्राप्य सरिद्वरां ॥ १.१८६.१७ ॥

ไม่ว่าจะได้กินแล้วหรือยังไม่ได้กิน ไม่ว่ากลางคืนหรือกลางวัน โอ้ผู้ท่องฟ้า เมื่อได้มาถึงแม่คงคา แม่น้ำอันประเสริฐที่สุด ย่อมไม่มีกฎเกณฑ์เรื่องเวลา

1.186.18

वयं च शक्तिसम्पन्ना अकाले त्वामधृष्णुम ।
अशक्ता हि रणे क्रूर युष्मानर्चन्ति मानवाः ॥ १.१८६.१८ ॥

พวกเรามีพละกำลังบริบูรณ์ และจะเผชิญหน้ากับท่านแม้ในเวลาที่ไม่เหมาะสม โอ้ผู้โหดร้าย เพราะมีแต่มนุษย์ที่ไร้กำลังในการรบเท่านั้นที่บูชาท่าน

1.186.19

पुरा हिमवतश्चैषा हेमशृङ्गाद्विनिःसृता ।
गङ्गा गत्वा समुद्राम्भः सप्तधा समपद्यत ॥ १.१८६.१९ ॥

แต่เดิมแม่คงคานี้ไหลออกมาจากยอดทองของหิมาลัย เมื่อไปถึงน้ำในมหาสมุทรแล้ว นางก็แยกออกเป็นเจ็ดสาย

1.186.20

गङ्गां च यमुनां चैव प्लक्षजातां सरस्वतीम् ।
रथस्थां सरयूं चैव गोमतीं गण्डकीं तथा ॥ १.१८६.२० ॥

แม่คงคาและแม่ยมุนา และแม่สรัสวดีผู้เกิดจากต้นปลักษะ แม่สรยู ผู้ไหลไปดุจรถศึก และแม่โคมตี กับแม่คัณฑกีก็เช่นกัน

1.186.21

अपर्युषितपापास्ते नदीः सप्त पिबन्ति ये ।
इयं भूत्वा चैकवप्रा शुचिराकाशगा पुनः ॥ १.१८६.२१ ॥

ผู้ที่บาปของตนไม่คั่งค้างจะดื่มน้ำจากแม่น้ำทั้งเจ็ดสาย และแม่น้ำนี้เมื่อกลายเป็นสายเดียวที่มีฝั่งเดียว บริสุทธิ์ ก็จะไหลกลับขึ้นสู่ท้องฟ้าอีกครั้ง

1.186.22

देवेषु गङ्गा गन्धर्व प्राप्नोत्यलकनन्दताम् ।
तथा पितॄन्वैतरणी दुस्तरा पापकर्मभिः।
गङ्गा भवति वै प्राप्य कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १.१८६.२२ ॥

ดูกร คนธรรพ์ ในหมู่เทพ แม่คงคาได้นามว่าอลกนันทา และเช่นเดียวกัน สำหรับบรรพบุรุษมีแม่น้ำไวตรณี ซึ่งข้ามได้ยากสำหรับผู้ที่กระทำบาป แม่คงคาย่อมเป็นเช่นนั้น กฤษณะไทวปายนะได้กล่าวไว้

1.186.23

असम्बाधा देवनदी स्वर्गसंपादनी शुभा ।
कथमिच्छसि तां रोद्धुं नैष धर्मः सनातनः ॥ १.१८६.२३ ॥

แม่น้ำแห่งเทพที่ไม่มีอะไรขวางกั้น ทำให้บรรลุสวรรค์ และเป็นมงคล ท่านปรารถนาจะขัดขวางนางได้อย่างไร นี่ไม่ใช่ธรรมที่เที่ยงแท้

1.186.24

अनिवार्यमसम्बाधं तव वाचा कथं वयम् ।
न स्पृशेम यथाकामं पुण्यं भागीरथीजलम् ॥ १.१८६.२४ ॥

เมื่อตามคำของท่าน สิ่งนี้เป็นสิ่งที่ห้ามมิได้และไม่มีอะไรขวางกั้น พวกเราจะไม่ให้สัมผัสน้ำอันศักดิ์สิทธิ์ของภาคีรถีได้อย่างไร ตามที่เราปรารถนาเล่า

1.186.25

अङ्गारपर्णस्तच्छ्रुत्वा क्रुद्ध आनाम्य कार्मुकम् ।
मुमोच बाणान्निशितानहीनाशीविषानिव ॥ १.१८६.२५ ॥

อังคารบรรณได้ฟังดังนั้นก็โกรธ ดึงคันธนูให้โค้ง และยิงลูกศรคมกล้าออกไปดั่งงูพิษ

1.186.26

उल्मुकं भ्रामयंस्तूर्णं पाण्डवश्चर्म चोत्तरम् ।
व्यपोहत शरांस्तस्य सर्वानेव धनञ्जयः ॥ १.१८६.२६ ॥

ธนัญชัย ปาณฑพ หมุนคบเพลิงอย่างรวดเร็ว และยกโล่ขึ้นเหนือศีรษะ ปัดป้องลูกศรทั้งหมดของเขาไว้ได้

1.186.27

बिभीषिका वै गन्धर्व नास्त्रज्ञेषु प्रयुज्यते ।
अस्त्रज्ञेषु प्रयुक्तेयं फेनवत्प्रविलीयते ॥ १.१८६.२७ ॥

คันธรรพ์เอ๋ย อาวุธสำหรับสร้างความหวาดกลัวนี้ไม่ใช้กับผู้รู้อาวุธ เมื่อใช้กับผู้รู้อาวุธ มันก็จะละลายไปดั่งฟองน้ำ

1.186.28

मानुषानति गन्धर्वान्सर्वान् गन्धर्व लक्षये ।
तस्मादस्त्रेण दिव्येन योत्स्येऽहं न तु मायया ॥ १.१८६.२८ ॥

คันธรรพ์เอ๋ย ข้าเห็นว่าคันธรรพ์ทั้งหมดเหนือกว่ามนุษย์ ฉะนั้นข้าจะสู้ด้วยอาวุธทิพย์ มิใช่ด้วยมายา

1.186.29

पुराऽस्त्रमिमाग्नेयं प्रादात्किल बृहस्पतिः ।
भरद्वाजाय गन्धर्व गुरुर्मान्यः शतक्रतोः ॥ १.१८६.२९ ॥

คันธรรพ์เอ๋ย ในอดีต พฤหัสปติได้มอบอาวุธเพลิงนี้แก่ภรทวาชะ ท่านเป็นอาจารย์ที่ได้รับความเคารพของศตกรตุ (พระอินทร์)

1.186.30

भरद्वजादग्निवेश्य अग्निवेश्याद्गुरुर्मम ।
साध्विदं मह्यमददद्द्रोणो ब्राह्मणसत्तमः ॥ १.१८६.३० ॥

จากภรทวาชะส่งต่อไปยังอัคนิเวศยะ และจากอัคนิเวศยะถึงอาจารย์ของข้า พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด โทรณะ ได้มอบอาวุธนี้ให้แก่ข้า

1.186.31

इत्युक्त्वा पाण्डवः क्रुद्धो गन्धर्वाय मुमोच ह ।
प्रदीप्तमस्त्रमाग्नेयं ददाहास्य रथं तु तत् ॥ १.१८६.३१ ॥

เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ปาณฑพผู้โกรธก็ปล่อยอาวุธเพลิงที่ลุกโชนไปยังคันธรรพ์ และมันเผารถศึกของเขาเสียสิ้น

1.186.32

विरथं विप्लुतं तं तु स गन्धऱ्वं महाबलः ।
अस्त्रतेजःप्रमूढं च प्रपतन्तमवाङ्मुखम् ॥ १.१८६.३२ ॥

คันธรรพ์ผู้มีกำลังมหาศาลนั้น ไร้รถศึก ปั่นป่วนและมึนงงด้วยรัศมีของอาวุธ กำลังล้มคว่ำหน้าลง

1.186.33

शिरोरुहेषु जग्राह माल्यवत्सु धनञ्जयः ।
भ्रातॄन्प्रति चकर्षाथ सोऽस्त्रपातादचेतसम् ॥ १.१८६.३३ ॥

ธนัญชัยคว้าเขาที่ผมบนศีรษะซึ่งประดับด้วยพวงมาลัย ลากเขาไปหาพี่น้องของตน เพราะเขาหมดสติจากการล้มด้วยอาวุธ

1.186.34

युधिष्ठिरं तस्य भार्या प्रपेदे शरणार्थिनी ।
नाम्ना कुम्भीनसी नाम पतित्राणमभीप्सती ॥ १.१८६.३४ ॥

ภรรยาของเขาซึ่งชื่อกุมภีนสี เข้ามาหายุธิษฐิระเพื่อขอที่พึ่ง ปรารถนาความคุ้มครองของสามี

1.186.35

त्रायस्व मां महाभाग पतिं चेमं विमुञ्च मे ।
गन्धर्वी शरणं प्राप्ता नाम्ना कुम्भीनसी प्रभो ॥ १.१८६.३५ ॥

ท่านผู้มีโชคยิ่ง โปรดคุ้มครองข้าพเจ้าและปล่อยสามีนี้ของข้าพเจ้า ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ ข้าพเจ้าซึ่งเป็นนางคันธรรพ์ชื่อกุมภีนสี มาขอที่พึ่งแล้ว

1.186.36

युद्धे जितं यशोहीनं स्त्रीनाथमपराक्रमम् ।
को निहन्याद्रिपुं तात मुञ्चेमं रिपुसूदन ॥ १.१८६.३६ ॥

ผู้ใดจะฆ่าศัตรูที่พ่ายแพ้ในสนามรบ ไร้เกียรติยศ เป็นเจ้าของสตรี ไร้ความกล้าหาญ ข้าแต่ลูกรัก ผู้ทำลายศัตรู โปรดปล่อยเขาเถิด

1.186.37

जीवितं प्रतिपद्यस्व गच्छ गन्धर्व मा शुचः ।
प्रदिशत्यभयं तेऽद्य कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ १.१८६.३७ ॥

คันธรรพ์เอ๋ย จงรับชีวิตกลับคืนไป จงไปเถิด อย่าโศกเศร้าเลย วันนี้ยุธิษฐิระ กษัตริย์แห่งกุรุ ประทานความปลอดภัยแก่ท่าน

1.186.38

जितोऽहं पूर्वकं नाम मुञ्चाम्यङ्गारपर्णताम् ।
यशोहीनं न च श्लाघ्यं स्वं नाम जनसंसदि ॥ १.१८६.३८ ॥

ข้าพ่ายแพ้แล้ว ข้าขอละทิ้งนามเดิมของข้า คือความเป็นอังคารบรรณ ในที่ประชุมของผู้คน การเอ่ยนามของตนเองเมื่อปราศจากเกียรติยศนั้นไม่น่าสรรเสริญ

1.186.39

साध्विमं लब्धवाँल्लाभं योऽहं दिव्यास्त्रधारिणम् ।
गान्धर्व्या माययेच्छामि संयोजयितुमर्जुनम् ॥ १.१८६.३९ ॥

ดีแล้ว ข้าได้รับประโยชน์นี้แล้ว ข้าปรารถนาจะผูกอรชุน ผู้ทรงอาวุธทิพย์ เข้ากับตนด้วยมายาแห่งคันธรรพ์

1.186.40

अस्त्राग्निना विचित्रोऽयं दग्धो मे रथ उत्तमः ।
सोऽहं चित्ररथो भूत्वा नाम्ना दग्धरथोऽभवं ॥ १.१८६.४० ॥

ด้วยไฟแห่งอาวุธ รถศึกอันวิจิตรและเลิศของข้าถูกเผาไหม้ ข้าซึ่งเคยเป็นจิตรรถ ได้กลายเป็นทัคธรถในนามนั้น

1.186.41

संभृता चैव विद्येयं तपसेह मया पुरा ।
निवेदयिष्ये तामद्य प्राणदाय महात्मने ॥ १.१८६.४१ ॥

วิทยานี้ข้าพเจ้าได้สั่งสมไว้ก่อนหน้านี้ที่นี่ด้วยการบำเพ็ญตบะ วันนี้ข้าพเจ้าจะถวายแด่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้ซึ่งให้ชีวิตแก่ข้าพเจ้า

1.186.42

संस्तम्भयित्वा तरसा जितं शरणमागतम् ।
यो रिपुं योजयेत्प्राणैः कल्याणं किं न सोऽर्हति ॥ १.१८६.४२ ॥

ผู้ที่ทำให้ผู้ซึ่งถูกเอาชนะแล้วและมาพึ่งที่หลบภัยกลับฟื้นคืนชีวิตได้ เมื่อทำให้ศัตรูที่ถูกข่มไว้ด้วยกำลังกลับมามีชีวิต ผู้นั้นจะไม่สมควรได้รับความเจริญดอกหรือ

1.186.43

चाक्षुषी नाम विद्येयं यां सोमाय ददौ मनुः ।
ददौ स विश्वावसवे मम विश्वावसुर्ददौ ॥ १.१८६.४३ ॥

วิทยานี้มีชื่อว่าจากษุษี ซึ่งพระมนูได้ถวายแด่พระโสม พระโสมถวายแด่วิศวาวสุ และวิศวาวสุผู้เป็นที่รักของข้าพเจ้าได้ถวายแก่ข้าพเจ้า

1.186.44

सेयं कापुरुषं प्राप्ता गुरुदत्ता प्रणश्यति ।
आगमोऽस्या मया प्रोक्तो वीर्यं प्रतिनिबोध मे ॥ १.१८६.४४ ॥

วิทยานี้แม้ผู้เป็นครูจะประทานให้ ก็ย่อมสูญหายเมื่อตกไปอยู่ในมือของคนขลาด ข้าพเจ้าได้บอกวิธีการได้มาซึ่งวิทยานี้แล้ว บัดนี้จงรู้ถึงอำนาจของข้าพเจ้า

1.186.45

यच्चक्षुषा द्रष्टुमिच्छेत्रिषु लोकेषु किंचन ।
तत्पश्येद्यादृशं चेच्छेत्तादृशं द्रष्टुमर्हति ॥ १.१८६.४५ ॥

สิ่งใดในสามโลกที่ผู้ใดปรารถนาจะเห็นด้วยดวงตา ผู้นั้นย่อมเห็นสิ่งนั้นได้ การเห็นอย่างใดที่ปรารถนา ผู้นั้นก็สามารถเห็นได้อย่างนั้น

1.186.46

एकपादेन षण्मासान्स्थितो विद्यां लभेदिमाम् ।
अनुनेष्याम्यहं विद्यां स्वयं तुभ्यं व्रते कृते ॥ १.१८६.४६ ॥

ผู้ที่ยืนขาเดียวเป็นเวลาหกเดือน ย่อมได้วิทยานี้ ข้าพเจ้าเองจะสอนวิทยานี้แก่ท่านด้วยตนเอง เมื่อท่านปฏิบัติวัตรเสร็จแล้ว

1.186.47

विद्यया ह्यनया राजन्वयं नृभ्यो विशेषिताः ।
अविशिष्टाश्च देवानामनुभावप्रदर्शिनः ॥ १.१८६.४७ ॥

ข้าแต่พระราชา ด้วยวิทยานี้เองพวกเราจึงได้รับความโดดเด่นเหนือมนุษย์ และไม่ด้อยกว่าเทวดา เพราะเราแสดงอำนาจเช่นเดียวกับเทวดาได้

1.186.48

गन्धर्वजानामश्वानामहं पुरुषसत्तम ।
भ्रातृभ्यस्तव तुभ्यं च पृथग्दाता शतं शतं ॥ १.१८६.४८ ॥

ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด ข้าพเจ้าจะถวายม้าที่เกิดจากคันธรรพ์ แก่พี่น้องของท่านและแก่ท่าน คนละหนึ่งร้อยตัว

1.186.49

देवगन्धर्ववाहास्ते दिव्यवर्णा मनोजवाः ।
क्षीणाक्षीणा भवन्त्येते न हीयन्ते च रंहसः ॥ १.१८६.४९ ॥

ม้าเหล่านี้เป็นม้าของเทวดาและคันธรรพ์ มีสีอันเป็นทิพย์และเร็วดังใจคิด แม้ดูเหมือนจะลดน้อยลง แต่ก็ไม่ลดน้อยลงจริง และความเร็วของมันก็ไม่เสื่อมถอย

1.186.50

पुरा कृतं महेन्द्रस्य वज्रं वृत्रनिबर्हणम् ।
दशधा शतधा चैव तच्छीर्णं वृत्रमूर्धनि ॥ १.१८६.५० ॥

เมื่อกาลก่อน สายฟ้าที่พระมเหนทร์ทรงสร้างขึ้น ซึ่งฆ่าวฤตได้ ได้แตกออกเป็นสิบส่วนและร้อยส่วน และตกลงบนศีรษะของวฤตนั้น

1.186.51

ततो भागीकृतो देवैर्वज्रभाग उपास्यते ।
लोके यशोधनं किंचित्सैव वज्रतनुः स्मृता ॥ १.१८६.५१ ॥

จากนั้นเหล่าเทวดาแบ่งสายฟ้านั้นเป็นส่วนๆ และส่วนของสายฟ้าได้รับการบูชา เป็นสมบัติแห่งเกียรติยศบางอย่างในโลก สิ่งนั้นจึงถูกจดจำว่าเป็นกายแห่งสายฟ้า

1.186.52

वज्रपाणिर्ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रं वज्ररथं स्मृतम् ।
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः ॥ १.१८६.५२ ॥

พราหมณ์ผู้ถือสายฟ้าในมือควรเป็นเช่นนั้น ส่วนกษัตริย์มีรถศึกเป็นรถสายฟ้า วรรณะแพศย์มีการให้ทานเป็นสายฟ้า และผู้เป็นน้องสุดท้องมีการกระทำเป็นสายฟ้า

1.186.53

क्षत्रवज्रस्य भागेन अवध्या वाजिनः स्मृताः ।
रथाङ्गं वडबा सूते शूराश्चाश्वेषु ये मताः ॥ १.१८६.५३ ॥

ด้วยส่วนของสายฟ้าของกษัตริย์ ม้าทั้งหลายจึงถูกจดจำว่าไม่อาจถูกฆ่าได้ นางม้าวฑพาให้กำเนิดล้อรถ และม้าผู้กล้าหาญทั้งหลายก็เช่นกัน

1.186.54

कामवर्णाः कामजवाः कामतः समुपस्थिताः ।
इति गन्धर्वजाः कामं पूरयिष्यन्ति मे हयाः ॥ १.१८६.५४ ॥

มีสีตามที่ปรารถนา มีความเร็วตามที่ปรารถนา มาปรากฏตามความปรารถนา ม้าที่เกิดจากคันธรรพ์เหล่านี้จะทำให้ความปรารถนาของข้าพเจ้าสมบูรณ์

1.186.55

यदि प्रीतेन मे दत्तं संशये जीवितस्य वा ।
विद्याधं श्रुतं वाऽपि न तद्गन्धर्व रोचये ॥ १.१८६.५५ ॥

หากท่านได้ให้สิ่งใดแก่ข้าพเจ้าด้วยความเอ็นดู ในยามที่ชีวิตตกอยู่ในอันตราย หรือเพื่อการเรียนรู้ หรือแม้สิ่งที่ได้เรียนรู้มาแล้ว ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาสิ่งนั้น ข้าแต่คันธรรพ์

1.186.56

संयोगो वै प्रीतिकरो महत्सु प्रतिदृश्यते ।
जीवितस्य प्रदानेन प्रीतो विद्यां ददामि ते ॥ १.१८६.५६ ॥

การมาพบกันของผู้ยิ่งใหญ่ย่อมเป็นที่เห็นได้ว่าก่อให้เกิดความยินดี ข้าพเจ้าพอใจด้วยการที่ท่านได้ประทานชีวิตให้ จึงจะถวายวิทยานี้แก่ท่าน

1.186.57

त्वत्तोऽप्यहं ग्रहीष्यामि अस्त्रमाग्नेयमुत्तमम् ।
तथैव योग्यं बीभत्सो चिराय मरतर्षभ ॥ १.१८६.५७ ॥

จากท่าน ข้าพเจ้าจะรับอาวุธแห่งไฟอันยอดเยี่ยม ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ในหมู่มรุต สิ่งนั้นย่อมสมควรแก่ภีภัตสุ อย่างยาวนานเช่นกัน

1.186.58

त्वत्तोऽस्त्रेण वृणोम्यश्वान्संयोगः शास्वतोऽस्तुनौ ।
सखे तद्ब्रूहि गन्धर्व युष्मभ्यो यद्भयं भवेत् ॥ १.१८६.५८ ॥

ข้าพเจ้าขอม้าจากท่านเพื่อแลกกับอาวุธ ขอให้การเป็นพันธมิตรของเรานิรันดร์ ข้าแต่สหายคันธรรพ์ จงบอกข้าพเจ้าว่าท่านมีความกลัวอะไรบ้าง

1.186.59

कारणं ब्रूहि गन्धर्व किं तद्येन स्म धर्षिताः ।
यान्तो वेदविदः सर्वे सन्तो रात्रावरिन्दमाः ॥ १.१८६.५९ ॥

ข้าแต่คันธรรพ์ จงบอกเหตุผลว่าเหตุใดพวกเขาทั้งหมดจึงถูกรังควาน ผู้รู้พระเวท ผู้ทรงคุณธรรม และผู้ปราบศัตรูเหล่านั้น เมื่อเดินทางในยามค่ำคืน

1.186.60

अनग्नयोऽनाहुतयो न च विप्रपुरस्कृताः ।
यूयं ततो धर्षिताः स्थ मया वै पाण्डुनन्दनाः ॥ १.१८६.६० ॥

พวกท่านไม่มีไฟบูชา ไม่มีเครื่องบูชา และไม่ได้ให้พราหมณ์นำหน้า ดังนั้น ข้าแต่บุตรของปาณฑุ ข้าพเจ้าจึงได้รังควานพวกท่านแล้ว

1.186.61

यक्षराक्षसगन्धर्वपिशाचपतगोरगाः ।
धर्षन्ति नरव्याघ्र न ब्राह्मणपुरस्कृतान् ॥ १.१८६.६१ ॥

ยักษ์ รากษส คนธรรพ ปิศาจ นกและนาค ย่อมไม่ทำร้ายผู้ที่ตั้งพราหมณ์ไว้เบื้องหน้า ข้าแต่บุรุษผู้ดุจเสือในหมู่มนุษย์

1.186.62

जानतापि मया तस्मात्तेजश्चाभिजनं च वः ।
इयमग्निमतां श्रेष्ठ धर्षिता वै पुरागतिः ॥ १.१८६.६२ ॥

แม้ข้าพเจ้ารู้ถึงความรุ่งเรืองและตระกูลอันสูงส่งของท่านทั้งหลาย ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงไฟ ข้าพเจ้าก็ยังได้ทำร้ายท่านตามวิถีแต่ก่อน

1.186.63

को हि वस्त्रिषु लोकेषु न वेद भरतर्षभ ।
स्वैर्गुणैर्विस्तृतं श्रीमद्यशोऽग्र्यं भूरिवर्चसाम् ॥ १.१८६.६३ ॥

ข้าแต่วงศ์ภรต ใครเล่าในสามโลกจะไม่รู้จักชื่อเสียงอันยิ่งใหญ่และรุ่งโรจน์ของผู้มีรัศมีอันเจิดจ้า ซึ่งแผ่ไพศาลด้วยคุณธรรมของตนเอง

1.186.64

यक्षराक्षसगन्धर्वाः पिशाचोरगदानवाः ।
विस्तरं कुरुवंशस्य धीमन्तः कथयन्ति ते ॥ १.१८६.६४ ॥

ยักษ์ รากษส คนธรรพ ปิศาจ นาค และทานพ ผู้มีปัญญาย่อมกล่าวถึงความยิ่งใหญ่ของวงศ์กุรุโดยพิสดาร

1.186.65

नारदप्रभृतीनां तु देवर्षीणां मया श्रुतम् ।
गुणान्कथयतां वीर पूर्वेषां तव धीमताम् ॥ १.१८६.६५ ॥

ข้าแต่วีรบุรุษ ข้าพเจ้าได้ฟังจากเทวฤๅษีมีท่านนารทะเป็นต้น ถึงคุณธรรมของบรรพบุรุษผู้มีปัญญาของท่าน ขณะที่ท่านเหล่านั้นกล่าวถึงไว้

1.186.66

स्वयं चापि मया दृष्टश्चरता सागराम्बराम् ।
इमां वसुमतीं कृत्स्नां प्रभावः सुकुलस्य ते ॥ १.१८६.६६ ॥

ตัวข้าพเจ้าเองก็ได้เห็นแผ่นดินทั้งผืนนี้ซึ่งมีทะเลเป็นอาภรณ์ ขณะท่องเที่ยวไป นี่คืออานุภาพของตระกูลอันดีงามของท่าน

1.186.67

वेदे धनुषि चाचार्यमभिजानामि तेऽर्जुन ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु भारद्वाजं यशस्विनम् ॥ १.१८६.६७ ॥

อรชุน ข้าพเจ้ารู้ว่าอาจารย์ของท่านในพระเวทและในการยิงธนูคือภารทวาช ผู้รุ่งโรจน์ ผู้เลื่องชื่อในสามโลก

1.186.68

सर्ववेदविदां श्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
द्रोणमिष्वस्त्रकुशलं धनुष्यह्गिरसां वरम् ॥ १.१८६.६८ ॥

ข้าพเจ้ารู้จักโทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้พระเวททั้งปวง ผู้เลิศที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธทั้งปวง ผู้ชำนาญในศาสตราวุธและลูกศร ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่อังคิรสในการยิงธนู

1.186.69

धर्मं वायुं च शक्रं च विजानाम्यश्विनौ तथा ।
पाण्डुं च कुरुशार्दूल षडेतान्कुरुवर्धनान्।
पितॄनेतानहं पार्थ देवमानुषसत्तमान् ॥ १.१८६.६९ ॥

ข้าพเจ้ารู้จักพระธรรม พระวายุ พระอินทร์ และพระอัศวินทั้งสอง และยังรู้จักปาณฑุ ผู้เป็นเสือแห่งกุรุด้วย ข้าแต่ปารถ ข้าพเจ้ารู้จักผู้ทั้งหกนี้ ผู้เพิ่มพูนวงศ์กุรุ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทพและมนุษย์ คือบิดาทั้งหลายของท่าน

1.186.70

दिव्यात्मानो महात्मानः सर्वशस्त्रभृतां वराः ।
भवन्तो भ्रातरः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः ॥ १.१८६.७० ॥

พวกท่านมีจิตวิญญาณอันเป็นทิพย์และมีใจอันยิ่งใหญ่ เป็นเลิศที่สุดในหมู่ผู้ถืออาวุธทั้งปวง เป็นพี่น้องผู้กล้าหาญ ล้วนรักษาวัตรอันดีงาม

1.186.71

उत्तमां च मनोबुद्धिं भवतां भावितात्मनाम् ।
जानन्नपि च वः पार्थ कृतवानिह धर्षणाम् ॥ १.१८६.७१ ॥

แม้ข้าพเจ้ารู้ว่าจิตและปัญญาอันประเสริฐที่สุดเป็นของพวกท่านผู้มีจิตวิญญาณบริสุทธิ์ ข้าแต่ปารถ ท่านก็ยังได้กระทำการดูหมิ่นนี้ขึ้นที่นี่

1.186.72

स्त्रीसकाशे च कौरव्य न पुमान्क्षन्तुमर्हति ।
धर्षणामात्मनः पश्यन्ब्राहुद्रविणमाश्रितः ॥ १.१८६.७२ ॥

ข้าแต่เชื้อสายกุรุ ชายผู้ใดก็ไม่ควรอดทนต่อการดูหมิ่นในที่ต่อหน้าสตรี ผู้ที่อาศัยทรัพย์แห่งแขนของตน และมองดูการดูหมิ่นต่อตนเอง

1.186.73

नक्तं च बलमस्माकं भूय एवाभिवर्धते ।
यतस्ततो मां कौन्तेय सदारं मन्युराविशत् ॥ १.१८६.७३ ॥

กำลังของพวกเราในเวลากลางคืนยิ่งทวีมากขึ้นเรื่อยไป เพราะเหตุนั้น ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี ความโกรธจึงเข้าครอบงำข้าพเจ้า พร้อมทั้งภรรยาของข้าพเจ้า

1.186.74

सोऽहं त्वयेह विजितः सङ्ख्ये तापत्यवर्धन ।
येन तेनेह विधिना कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ १.१८६.७४ ॥

ข้าพเจ้าผู้อยู่ที่นี่ ถูกท่านเอาชนะในการรบ ข้าแต่ผู้เพิ่มพูนวงศ์ตาปัตย์ ขอท่านจงเข้าใจจากข้าพเจ้าถึงวิธีที่ข้าพเจ้าถูกกล่าวถึงที่นี่

1.186.75

ब्रह्मचर्यं परो धर्मः स चापि नियतस्त्वयि ।
यस्मात्तस्मादहं पार्थ रणे।ञस्मि विजितस्त्वया ॥ १.१८६.७५ ॥

การประพฤติพรหมจรรย์เป็นธรรมอันสูงสุด และธรรมนั้นก็ตั้งมั่นในท่านด้วย เพราะเหตุนั้น ข้าแต่ปารถ ข้าพเจ้าจึงถูกท่านเอาชนะในการรบ

1.186.76

यस्तु स्यात्क्षत्रियः कश्चित्कामवृत्तः परन्तप ।
नक्तं च युधि युध्येत न स जीवेत्कथंचन ॥ १.१८६.७६ ॥

ผู้ใดก็ตามที่เป็นกษัตริย์ ดำเนินชีวิตตามความปรารถนา ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู หากต่อสู้ในสนามรบในเวลากลางคืน ไม่ควรรอดชีวิตด้วยประการใดๆ

1.186.77

यस्तु स्यात्कामवृत्तोऽपि पार्थ ब्रह्मपुरस्कृतः ।
जयेन्नक्तञ्चरान्सर्वान्स पुरोहितधूर्गतः ॥ १.१८६.७७ ॥

แต่ผู้ใดแม้จะดำเนินชีวิตตามความปรารถนา ข้าแต่ปารถ หากก้าวไปข้างหน้าโดยมีพราหมณ์นำหน้า ย่อมชนะศัตรูทั้งปวงที่เที่ยวไปในเวลากลางคืน ผู้นั้นได้รับแอกของปุโรหิตแล้ว

1.186.78

तस्मात्तापत्य यत्किंचिन्नृणां श्रेय इहेप्सितम् ।
तस्मिन्कर्मणि योक्तव्या दान्तात्मानः पुरोहिताः ॥ १.१८६.७८ ॥

เพราะเหตุนั้น ข้าแต่ตาปัตย์ สิ่งใดก็ตามซึ่งเป็นความเจริญที่มนุษย์ปรารถนาในโลกนี้ ในกิจการนั้นควรให้ปุโรหิตผู้ฝึกตนแล้วเข้าร่วม

1.186.79

वेदे षडङ्गे निरताः शुचयः सत्यवादिनः ।
धर्मात्यागः कृतात्मानः स्युर्नृपाणां पुरोहिताः ॥ १.१८६.७९ ॥

ผู้ที่ยินดีในพระเวทและองค์หกของพระเวท บริสุทธิ์ กล่าวแต่สัตย์ ไม่ละทิ้งธรรม และฝึกตนแล้ว ควรเป็นปุโรหิตของพระราชาทั้งหลาย

1.186.80

जयश्च नियतो राज्ञः स्वर्गश्च तदनन्तरम् ।
यस्य स्याद्धर्मविद्वाग्मी पुरोधाः शीलवाञ्शुचिः ॥ १.१८६.८० ॥

สำหรับพระราชาที่มีปุโรหิตผู้รอบรู้ในธรรม พูดจาคมคาย มีความประพฤติดีงาม และบริสุทธิ์ ชัยชนะย่อมแน่นอน และสวรรค์ก็จะตามมาหลังจากนั้น

1.186.81

लाभं लब्धुमलब्धं वा लब्धं वा परिरक्षितुम् ।
पुरोहितं प्रकुर्वीत राजा गुणसमन्वितम् ॥ १.१८६.८१ ॥

เพื่อได้สิ่งที่ยังไม่ได้มา หรือเพื่อรักษาสิ่งที่ได้มาแล้ว พระราชาควรแต่งตั้งปุโรหิตผู้ประกอบด้วยคุณธรรมอันประเสริฐ

1.186.82

पुरोहितमते तिष्ठेद्य इच्छेद्भूतिमात्मनः ।
प्राप्तुं वसुमतीं सर्वां सर्वशः सागराम्बराम् ॥ १.१८६.८२ ॥

ผู้ใดปรารถนาความเจริญรุ่งเรืองของตน และประสงค์จะได้แผ่นดินทั้งสิ้นที่มีมหาสมุทรเป็นผ้าคลุม ผู้นั้นควรดำรงอยู่ในคำแนะนำของปุโรหิตของตน

1.186.83

न हि केवलशौर्येण तापत्याभिजनेन च ।
जयेदब्राह्मणः कश्चिद्भूमिं भूमिपतिः क्वचित् ॥ १.१८६.८३ ॥

เพราะไม่ใช่ด้วยความกล้าหาญแต่เพียงอย่างเดียว หรือด้วยเชื้อสายของตาปัตยะ ที่ผู้เป็นเจ้าแผ่นดินซึ่งไม่ใช่พราหมณ์จะพิชิตแผ่นดินได้เลยในกาลใด ๆ

1.186.84

तस्मादेवं विजानीहि कुरूणां वंशवर्धन ।
ब्राह्मणप्रमुखं राज्यं शक्यं पालयितुं चिरम् ॥ १.१८६.८४ ॥

เหตุฉะนั้น ข้าแต่ผู้ทำให้วงศ์กุรุเจริญขึ้น จงรู้ไว้เช่นนี้เถิดว่า แว่นแคว้นที่มีพราหมณ์เป็นประธานนั้น อาจปกครองไว้ได้นานยิ่ง