ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.187.1
तापत्य इति यद्वाक्यमुक्तवानसि मामिह ।
तदहं ज्ञातुमिच्छामि तापत्यार्थं विनिश्चितम् ॥ १.१८७.१ ॥
ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ 'ਤਾਪਤਯ' ਇਹ ਜੋ ਬਚਨ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਦਾ ਤਾਪਤਯ-ਅਰਥ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
1.187.2
तपती नाम का चैषा तापत्या यत्कृते वयम् ।
कौन्तेया हि वयं साधो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ॥ १.१८७.२ ॥
ਇਹ ਤਪਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਤਾਪਤਯਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਕੌਂਤੇਯ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਾਧੂ, ਉਹ ਤੱਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
1.187.3
एवमुक्तः स गन्धर्वः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु श्रावयामास वै कथाम् ॥ १.१८७.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
1.187.4
हन्त ते कथयिष्यामि कथामेतां मनोरमाम् ।
यथावदखिलां पार्थ सर्वबुद्धिमतां वर ॥ १.१८७.४ ॥
ਚੰਗਾ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਕਥਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ — ਹੇ ਸਭ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
1.187.5
उक्तवानस्मि येन त्वां तापत्य इति यद्वचः ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमना भव ॥ १.१८७.५ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ 'ਤਾਪਤਯ' ਇਹ ਜੋ ਬਚਨ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
1.187.6
य एष दिवि धिष्ण्येन नाकं व्याप्नोति तेजसा ।
एतस्य तपती नाम बभूव सदृशी सुता ॥ १.१८७.६ ॥
ਜੋ ਇਹ ਦਿਓ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਵਿਆਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਪਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਉਸੇ ਵਰਗੀ ਧੀ ਹੋਈ।
1.187.7
विवस्वतो वै देवस्य सावित्र्यवरजा विभो ।
विश्रुता त्रिषु लोकेषु तपती तपसा युता ॥ १.१८७.७ ॥
ਹੇ ਵਿਭੋ! ਦੇਵ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਦੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਤਪਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।
1.187.8
न देवी नासुरी चैव न यक्षी न च राक्षसी ।
नाप्सरा न च गन्धर्वी तथा रूपेण काचन ॥ १.१८७.८ ॥
ਨਾ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਅਸੁਰੀ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਨਾ ਅਪਸਰਾ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ — ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.187.9
सुविभक्तानवद्याङ्गी स्वसितायतलोचना ।
स्वाचारा चैव साध्वी च सुवेषा चैव भामिनी ॥ १.१८७.९ ॥
ਸੁਡੋਲ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਦਾਚਾਰੀ, ਸਾਧਵੀ, ਸੁੰਦਰ ਵੇਸ਼ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ।
1.187.10
त तस्याः सदृशं कंचित्त्रिषु लोकेषु भारत ।
भर्तारं सविता मेने रूपशीलगुणश्रुतैः ॥ १.१८७.१० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਵਿਤਾ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਰੂਪ, ਸ਼ੀਲ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ।
1.187.11
संप्राप्तयौवनां पश्यन्देयां दुहितरं तु ताम् ।
द्व्यष्टवर्षां तु तां श्यामां सविता रूपशालिनीम्।
नोपलेभे ततः शान्तिं संप्रदानं विचिन्तयन् ॥ १.१८७.११ ॥
ਜੁਆਨ ਹੋਈ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਲਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਸ ਸਾਂਵਲੀ, ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਸਵਿਤਾ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।
1.187.12
अथर्क्षपुत्रः क्रान्तेय कुरूणामृषभो बली ।
सूर्यमाराधयामास नृपः संवरणस्तदा ॥ १.१८७.१२ ॥
ਤਦ ਰਿਛ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੰਵਰਣ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।
1.187.13
अर्ध्यमाल्योपहाराद्यैर्गन्धैश्च नियतः शुचिः ।
नियमैरुपवासैश्च तपोभिर्विविधैरपि ॥ १.१८७.१३ ॥
ਅਰਘ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਭੇਟਾਂ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਬੱਧ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਯਮਾਂ, ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
1.187.14
सुश्रूषुरनहंवादी शुचिः पौरवनन्दन ।
अंशुमन्तं समुद्यन्तं पूजयामास भक्तिमान् ॥ १.१८७.१४ ॥
ਸੇਵਾ-ਪਰਾਇਣ, ਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਹੇ ਪੌਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ, ਭਗਤੀ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਦੈ ਹੋ ਰਹੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
1.187.15
ततः कृतज्ञं धर्मज्ञं रूपेणासदृशं भुवि ।
तपत्याः सदृशं मेने सूर्यः संवरणं पतिम् ॥ १.१८७.१५ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਗ੍ਯ, ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਵਰਣ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਤਪਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਪਤੀ ਸਮਝਿਆ।
1.187.16
दातुमैच्छत्ततः कन्यां तस्मै संवरणाय ताम् ।
नृपोत्तमाय कौरव्य विश्रुताभिजनाय च ॥ १.१८७.१६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਲ ਵਾਲੇ ਸੰਵਰਣ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ, ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ।
1.187.17
यथा हि दिवि दीप्तांशुः प्रभासयति तेजसा ।
तथा भुवि महिपालो दीप्त्या संवरणोऽभवत् ॥ १.१८७.१७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੀਪਤ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਹੀਪਾਲ ਸੰਵਰਣ ਆਪਣੀ ਦੀਪਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ।
1.187.18
यथाऽर्चयन्ति चादित्यमुद्यन्तं ब्रह्मवादिनः ।
तथा संवरणं पार्थ ब्राह्मणावरजाः प्रजाः ॥ १.१८७.१८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਉਦੈ ਹੋ ਰਹੇ ਆਦਿੱਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਸੰਵਰਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
1.187.19
स सोममति कान्तत्वादादित्यमति तेजसा ।
बभूव नृपतिः श्रीमान्सुहृदां दुर्हृदामपि ॥ १.१८७.१९ ॥
ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਿਆ; ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
1.187.20
एवंगुणस्य नृपतेस्तथावृत्तस्य कौरव ।
तस्मै दातुं मनश्चक्रे तपतीं तपनः स्वयम् ॥ १.१८७.२० ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ, ਐਸੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਪਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਖੁਦ ਤਪਨ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਬਣਾਇਆ।
1.187.21
स कदाचिदथो राजा श्रीमानमितविक्रमः ।
चचार मृगयां पार्थ पर्वतोपवने किल ॥ १.१८७.२१ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕਰਮੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ।
1.187.22
चरतो मृगयां तस्य क्षुत्पिपासासमन्वितः ।
ममार राज्ञः कौन्तेय गिरावप्रतिमो हयः ॥ १.१८७.२२ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਘੋੜਾ ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਰ ਗਿਆ।
1.187.23
स मृताश्वश्चरन्पार्थ पद्भ्यामेव गिरौ नृपः ।
ददर्शासदृशीं लोके कन्यामायतलोचनाम् ॥ १.१८७.२३ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਘੋੜਾ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਜਾ ਪੈਦਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.187.24
स एव एकामासाद्य कन्यां परबलार्दनः ।
तस्थौ नृपतिशार्दूलः पश्यन्नविचलेक्षणः ॥ १.१८७.२४ ॥
ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਉਸ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਚਲ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
1.187.25
स हि तां तर्कयामास रूपतो नृपतिः श्रियम् ।
पुनः संतर्कयामास रवेर्भ्रष्टामिव प्रभाम् ॥ १.१८७.२५ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ; ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਂਗ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।
1.187.26
वपुषा वर्चसा चैव शिखामिव विभावसोः ।
प्रसन्नत्वेन कान्त्या च चन्द्ररेखामिवामलाम् ॥ १.१८७.२६ ॥
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਚੰਦਰ-ਰੇਖਾ ਵਰਗੀ ਸੀ।
1.187.27
गिरिपृष्ठे तु सा यस्मिन्स्थिता स्वसितलोचना ।
विभ्राजमाना शुशुभे प्रतिमेव हिरण्मयी ॥ १.१८७.२७ ॥
ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਕਾਲੀਆਂ-ਚਿੱਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ।
1.187.28
तस्या रूपेण स गिरिर्वेषेण च विशेषतः ।
ससवृक्षक्षुपलतो हिरण्मय इवाभवत् ॥ १.१८७.२८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪਹਾੜ ਰੁੱਖਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਵੇਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.187.29
अवमेने च तां दृष्ट्वा सर्वलोकेषु योषितः ।
अवाप्तं चात्मनो मेने स राजा चक्षुषः फलं ॥ १.१८७.२९ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਸਮਝਿਆ; ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
1.187.30
जन्मप्रभृति यत्किचिंद्दृष्टवान्स महीपतिः ।
रूपं न सदृशं तस्यास्तर्कयामास किंचन ॥ १.१८७.३० ॥
ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।
1.187.31
तया बद्धमनश्चक्षुः पाशैर्गुणमयैस्तदा ।
न चचाल ततो देशाद्बुबुधे न च किंचन ॥ १.१८७.३१ ॥
ਤਦ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਨੇਤਰ ਗੁਣਮਈ ਫਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ। ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਹਿੱਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਿਆ।
1.187.32
अस्या नूनं विशालाक्ष्याः सदेवासुरमानुषम् ।
लोकं निर्मथ्य धात्रेदं रूपमाविष्कृतं कृतम् ॥ १.१८७.३२ ॥
ਯਕੀਨਨ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਹਿਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ ਧਾਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਰਚਿਆ ਹੈ।
1.187.33
एवं संतर्कयामास रूपद्रविणसंपदा ।
कन्यामसदृशीं लोके नृपः संवरणस्तदा ॥ १.१८७.३३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਪ-ਧਨ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸੰਵਰਣ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮਝਿਆ।
1.187.34
तां च दृष्ट्वैव कल्याणीं कल्याणाभिजनो नृपः ।
जगाम मनसा चिन्तां कामबाणेन पीडितः ॥ १.१८७.३४ ॥
ਉਸ ਕਲਿਆਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਕੁਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਕਾਮਬਾਣ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ।
1.187.35
दह्यमानः स तीव्रेण नृपतिर्मन्मथाग्निना ।
अप्रगल्भां प्रगल्भस्तां तदोवाच मनोहराम् ॥ १.१८७.३५ ॥
ਤੇਜ਼ ਮਨਮਥ-ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਪਰ ਦਲੇਰ ਮਨੋਹਰਾ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
1.187.36
काऽसि कस्यासि रम्भोरु किमर्थं चेह तिष्ठसि ।
कथं च निर्जनेऽरण्ये चरस्येका शुचिस्मिते ॥ १.१८७.३६ ॥
ਹੇ ਰੰਭੋਰੂ! ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸਦੀ ਹੈਂ, ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈਂ? ਹੇ ਸ਼ੁਚੀਸਮਿਤੇ, ਇਸ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਕਿਵੇਂ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈਂ?
1.187.37
त्वं हि सर्वानवद्याङ्गी सर्वाभरणभूषिता ।
विभूषणमिवैतेषां भूषणानामभीप्सितम् ॥ १.१८७.३७ ॥
ਤੂੰ ਸਰਬ-ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈਂ; ਇਹਨਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈਂ।
1.187.38
न देवीं नासुरीं चैव न यक्षीं न च राक्षसीम् ।
न च भोगवतीं मन्ये न गन्धवीं न मानुषीम् ॥ १.१८७.३८ ॥
ਨਾ ਦੇਵੀ, ਨਾ ਅਸੁਰੀ, ਨਾ ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਨਾ ਭੋਗਵਤੀ (ਨਾਗ-ਕੰਨਿਆ), ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ ਅਤੇ ਨਾ ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
1.187.39
या हि दृष्टा मया काश्चिच्छ्रुता वाऽपि वराङ्गनाः ।
न तासां सदृशीं मन्ये त्वामहं मत्तकाशिनि ॥ १.१८७.३९ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਮੱਤਕਾਸ਼ਿਨੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
1.187.40
दृष्ट्वैव चारुवदने चन्द्रात्कान्ततरं तव ।
वदनं पद्मपत्राक्षं मां मथ्नातीव मन्मथः ॥ १.१८७.४० ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨੋਹਰ, ਕਮਲ-ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਕਾਮਦੇਵ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮਥ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.187.41
एवं तां स महीपालो बभाषे न तु सा तदा ।
कामार्तं निर्जनेऽरण्ये प्रत्यबाषथ किंचन ॥ १.१८७.४१ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
1.187.42
ततो लालप्यमानस्य पार्थिवस्यायतेक्षणा ।
सौदामिनीव चाभ्रेषु तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१८७.४२ ॥
ਤਦ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਉਹ ਲੰਮੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ।
1.187.43
तामन्वेष्टुं स नृपतिः परिचक्राम सर्वतः ।
वनं वनजपत्राक्षीं भ्रमन्नुन्मत्तवत्तदा ॥ १.१८७.४३ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਿਆ; ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਬਣ-ਬਣ ਭਟਕਦਾ ਉਹ ਉਦੋਂ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
1.187.44
अपश्यमानः स तु तां बहु तत्र विलप्य च ।
निश्चेष्टः पार्थिवश्रेष्ठो मुहूर्तं स व्यतिष्ठत ॥ १.१८७.४४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਅਚੱਲ ਹੋ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।