มหาภารตะ · อัธยายะ 1.187

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.187.1

तापत्य इति यद्वाक्यमुक्तवानसि मामिह ।
तदहं ज्ञातुमिच्छामि तापत्यार्थं विनिश्चितम् ॥ १.१८७.१ ॥

คำว่า 'ตาปัตยะ' ที่ท่านเพิ่งกล่าวกับข้าพเจ้าที่นี่ ข้าพเจ้าปรารถนาจะทราบความหมายที่แท้จริงของคำนั้น

1.187.2

तपती नाम का चैषा तापत्या यत्कृते वयम् ।
कौन्तेया हि वयं साधो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ॥ १.१८७.२ ॥

นางนี้มีนามว่าตปตี เป็นตาปัตยา เพราะนางพวกเราจึงเป็นบุตรของกุนตี ข้าแต่ท่านผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ความจริงนั้น

1.187.3

एवमुक्तः स गन्धर्वः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु श्रावयामास वै कथाम् ॥ १.१८७.३ ॥

เมื่อถูกถามเช่นนั้น คันธรรพ์ผู้นั้นจึงเล่าเรื่องนั้นแก่ธนัญชัย โอรสของกุนตี ผู้มีชื่อเสียงในสามโลก

1.187.4

हन्त ते कथयिष्यामि कथामेतां मनोरमाम् ।
यथावदखिलां पार्थ सर्वबुद्धिमतां वर ॥ १.१८७.४ ॥

ดีแล้ว ข้าแต่ปารถะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญาทั้งปวง ข้าพเจ้าจะเล่าเรื่องอันน่ายินดีนี้แก่ท่านโดยครบถ้วนและถูกต้องตามที่เป็น

1.187.5

उक्तवानस्मि येन त्वां तापत्य इति यद्वचः ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमना भव ॥ १.१८७.५ ॥

เหตุที่ข้าพเจ้ากล่าวถ้อยคำว่า 'ตาปัตยะ' แก่ท่านนั้น ข้าพเจ้าจะเล่าให้ท่านฟัง จงฟังด้วยใจที่จดจ่ออยู่อย่างเดียว

1.187.6

य एष दिवि धिष्ण्येन नाकं व्याप्नोति तेजसा ।
एतस्य तपती नाम बभूव सदृशी सुता ॥ १.१८७.६ ॥

ผู้ที่แผ่ความรุ่งโรจน์ไปทั่วสวรรค์ด้วยรัศมีบนท้องฟ้า มีธิดาชื่อตปตี ซึ่งเทียบเท่ากับท่าน

1.187.7

विवस्वतो वै देवस्य सावित्र्यवरजा विभो ।
विश्रुता त्रिषु लोकेषु तपती तपसा युता ॥ १.१८७.७ ॥

ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ ตปตีเป็นธิดาคนเล็กของเทพวิวัสวัต น้องสาวของสาวิตรี มีชื่อเสียงในสามโลก เปี่ยมด้วยความเพียรตบะ

1.187.8

न देवी नासुरी चैव न यक्षी न च राक्षसी ।
नाप्सरा न च गन्धर्वी तथा रूपेण काचन ॥ १.१८७.८ ॥

ไม่มีเทวีผู้ใด ไม่มีนางอสุรา ไม่มีนางยักษ์ ไม่มีนางรากษส ไม่มีอัปสร และไม่มีนางคันธรรพ์ใดเทียบนางได้ในความงาม

1.187.9

सुविभक्तानवद्याङ्गी स्वसितायतलोचना ।
स्वाचारा चैव साध्वी च सुवेषा चैव भामिनी ॥ १.१८७.९ ॥

นางมีอวัยวะงดงามสมส่วนไร้ที่ติ มีดวงตาขาวและยาว มีความประพฤติดี เป็นหญิงที่ซื่อสัตย์และบริสุทธิ์ ประดับประดางามและมีเสน่ห์

1.187.10

त तस्याः सदृशं कंचित्त्रिषु लोकेषु भारत ।
भर्तारं सविता मेने रूपशीलगुणश्रुतैः ॥ १.१८७.१० ॥

ข้าแต่ภารตะ พระสวิตฤ (พระอาทิตย์) ทรงเห็นว่าในสามโลกไม่มีผู้ใดเหมาะจะเป็นสามีของนาง เมื่อพิจารณาจากความงาม ความประพฤติ คุณธรรม และความรู้ของนาง

1.187.11

संप्राप्तयौवनां पश्यन्देयां दुहितरं तु ताम् ।
द्व्यष्टवर्षां तु तां श्यामां सविता रूपशालिनीम्।
नोपलेभे ततः शान्तिं संप्रदानं विचिन्तयन् ॥ १.१८७.११ ॥

เมื่อทรงเห็นธิดาของพระองค์เข้าสู่วัยสาวพร้อมที่จะถูกยกให้แต่งงาน พระสวิตฤทรงครุ่นคิดถึงการยกธิดาผู้มีผิวคล้ำและรุ่งเรืองด้วยรูปโฉม ผู้มีอายุสิบหกปีนั้น แต่ก็ไม่ทรงพบความสงบ

1.187.12

अथर्क्षपुत्रः क्रान्तेय कुरूणामृषभो बली ।
सूर्यमाराधयामास नृपः संवरणस्तदा ॥ १.१८७.१२ ॥

ครั้งนั้น พระเจ้าสังวรณะ โอรสของฤกษะ ผู้เป็นวัวกระทิงในหมู่กุรุ ผู้ทรงพลัง ได้บูชาพระอาทิตย์

1.187.13

अर्ध्यमाल्योपहाराद्यैर्गन्धैश्च नियतः शुचिः ।
नियमैरुपवासैश्च तपोभिर्विविधैरपि ॥ १.१८७.१३ ॥

ด้วยอรรฆยะ พวงมาลัย เครื่องบูชาและสิ่งอื่น ๆ ด้วยเครื่องหอม ทรงสำรวมและบริสุทธิ์ ด้วยข้อปฏิบัติ การอดอาหาร และการบำเพ็ญตบะหลากหลายประการ

1.187.14

सुश्रूषुरनहंवादी शुचिः पौरवनन्दन ।
अंशुमन्तं समुद्यन्तं पूजयामास भक्तिमान् ॥ १.१८७.१४ ॥

ข้าแต่ผู้ทำให้เหล่าปุรุพงศ์ชื่นชม ทรงตั้งใจรับใช้ ปราศจากความถือตัว บริสุทธิ์ และเปี่ยมด้วยความภักดี ทรงบูชาอัํศุมานผู้กำลังขึ้น

1.187.15

ततः कृतज्ञं धर्मज्ञं रूपेणासदृशं भुवि ।
तपत्याः सदृशं मेने सूर्यः संवरणं पतिम् ॥ १.१८७.१५ ॥

ครั้งนั้น พระอาทิตย์ทรงพิจารณาเห็นว่าพระเจ้าสังวรณะเป็นผู้รู้คุณท่าน เป็นผู้รู้ธรรม และไม่มีผู้ใดในโลกเทียบเคียงได้ในความงาม จึงทรงเห็นว่าเหมาะจะเป็นสามีของตปตี

1.187.16

दातुमैच्छत्ततः कन्यां तस्मै संवरणाय ताम् ।
नृपोत्तमाय कौरव्य विश्रुताभिजनाय च ॥ १.१८७.१६ ॥

จากนั้นพระองค์ทรงประสงค์จะยกธิดานั้นให้แก่พระเจ้าสังวรณะ ผู้เป็นกษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุด ผู้มีตระกูลเลื่องชื่อ ข้าแต่กุรุวงศ์

1.187.17

यथा हि दिवि दीप्तांशुः प्रभासयति तेजसा ।
तथा भुवि महिपालो दीप्त्या संवरणोऽभवत् ॥ १.१८७.१७ ॥

ดังดวงอาทิตย์ผู้มีรัศมีสว่างไสวบนฟากฟ้า ส่องแสงด้วยความรุ่งโรจน์ฉันใด พระเจ้าสังวรณะก็ทรงเป็นผู้ปกป้องแผ่นดินโลก รุ่งเรืองด้วยความงดงามฉันนั้น

1.187.18

यथाऽर्चयन्ति चादित्यमुद्यन्तं ब्रह्मवादिनः ।
तथा संवरणं पार्थ ब्राह्मणावरजाः प्रजाः ॥ १.१८७.१८ ॥

ดังที่ผู้รู้พระเวทบูชาพระอาทิตย์ที่กำลังขึ้นฉันใด ข้าแต่ปารถะ ประชาชนซึ่งมีฐานะต่ำกว่าพราหมณ์ก็บูชาพระเจ้าสังวรณะฉันนั้น

1.187.19

स सोममति कान्तत्वादादित्यमति तेजसा ।
बभूव नृपतिः श्रीमान्सुहृदां दुर्हृदामपि ॥ १.१८७.१९ ॥

พระองค์ทรงงดงามเหนือพระจันทร์ และรุ่งโรจน์เหนือพระอาทิตย์ พระราชาผู้รุ่งเรืองนั้นเป็นที่รักของมิตรทั้งหลายและเป็นที่เกรงกลัวของศัตรูทั้งหลายเช่นเดียวกัน

1.187.20

एवंगुणस्य नृपतेस्तथावृत्तस्य कौरव ।
तस्मै दातुं मनश्चक्रे तपतीं तपनः स्वयम् ॥ १.१८७.२० ॥

ข้าแต่กุรุวงศ์ พระอาทิตย์นามว่าตปนะทรงมีพระทัยที่จะยกตปตีให้แก่พระราชาผู้มีคุณสมบัติและความประพฤติเช่นนั้นด้วยพระองค์เอง

1.187.21

स कदाचिदथो राजा श्रीमानमितविक्रमः ।
चचार मृगयां पार्थ पर्वतोपवने किल ॥ १.१८७.२१ ॥

ครั้งหนึ่งพระราชาผู้รุ่งเรืองมีวิกรมอันหาประมาณมิได้นั้น เสด็จล่าสัตว์ในป่าใกล้ภูเขา โอ้ปารถะ

1.187.22

चरतो मृगयां तस्य क्षुत्पिपासासमन्वितः ।
ममार राज्ञः कौन्तेय गिरावप्रतिमो हयः ॥ १.१८७.२२ ॥

ขณะพระราชาทรงท่องไปในการล่าสัตว์ ม้าอันหาใดเทียบมิได้ของพระองค์ ถูกความหิวกระหายครอบงำ ก็ล้มตายบนภูเขา โอ้บุตรแห่งกุนตี

1.187.23

स मृताश्वश्चरन्पार्थ पद्भ्यामेव गिरौ नृपः ।
ददर्शासदृशीं लोके कन्यामायतलोचनाम् ॥ १.१८७.२३ ॥

โอ้ปารถะ เมื่อม้าของพระองค์ตายแล้ว พระราชาเสด็จเดินเท้าเปล่าท่องไปบนภูเขา และทรงพบหญิงสาวผู้มีรูปโฉมหาใดเสมอในโลก มีดวงตากว้างยาว

1.187.24

स एव एकामासाद्य कन्यां परबलार्दनः ।
तस्थौ नृपतिशार्दूलः पश्यन्नविचलेक्षणः ॥ १.१८७.२४ ॥

พระราชาผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ ผู้บดขยี้กองทัพของศัตรู เสด็จเข้าไปใกล้หญิงสาวเพียงผู้เดียวนั้น และประทับยืนอยู่ ทรงจ้องมองนางด้วยสายพระเนตรที่ไม่หวั่นไหว

1.187.25

स हि तां तर्कयामास रूपतो नृपतिः श्रियम् ।
पुनः संतर्कयामास रवेर्भ्रष्टामिव प्रभाम् ॥ १.१८७.२५ ॥

พระราชาทรงคิดว่านางคือพระศรีเองด้วยความงามของนาง แล้วทรงคิดต่อไปอีกว่านางเหมือนรัศมีจากดวงอาทิตย์ที่หลุดร่วงลงมา

1.187.26

वपुषा वर्चसा चैव शिखामिव विभावसोः ।
प्रसन्नत्वेन कान्त्या च चन्द्ररेखामिवामलाम् ॥ १.१८७.२६ ॥

ทั้งในรูปกายและรัศมี นางเหมือนเปลวไฟของไฟ และในความสงบใสและความงดงาม นางเหมือนเส้นจันทร์เสี้ยวที่ไร้มลทิน

1.187.27

गिरिपृष्ठे तु सा यस्मिन्स्थिता स्वसितलोचना ।
विभ्राजमाना शुशुभे प्रतिमेव हिरण्मयी ॥ १.१८७.२७ ॥

ขณะที่นางยืนอยู่บนยอดเขา มีดวงตาดำขาวกว้างใหญ่ นางส่องประกายงดงาม เหมือนรูปเคารพทองคำ

1.187.28

तस्या रूपेण स गिरिर्वेषेण च विशेषतः ।
ससवृक्षक्षुपलतो हिरण्मय इवाभवत् ॥ १.१८७.२८ ॥

ภูเขานั้นด้วยความงามของนาง และโดยเฉพาะเครื่องประดับของนาง พร้อมทั้งต้นไม้ พุ่มไม้ และเถาวัลย์ ก็กลายเป็นเหมือนทองคำไปทั้งสิ้น

1.187.29

अवमेने च तां दृष्ट्वा सर्वलोकेषु योषितः ।
अवाप्तं चात्मनो मेने स राजा चक्षुषः फलं ॥ १.१८७.२९ ॥

เมื่อเห็นนาง พระองค์ก็ดูหมิ่นหญิงทั้งปวงในโลกทุกแห่ง และพระราชาพระองค์นั้นทรงเห็นว่าพระองค์ได้รับผลแห่งดวงเนตรของพระองค์แล้ว

1.187.30

जन्मप्रभृति यत्किचिंद्दृष्टवान्स महीपतिः ।
रूपं न सदृशं तस्यास्तर्कयामास किंचन ॥ १.१८७.३० ॥

นับแต่เกิดมา พระมหากษัตริย์ทรงเคยเห็นสิ่งใดก็ตาม ทรงพินิจว่าไม่มีรูปร่างใดเสมอด้วยรูปของนาง

1.187.31

तया बद्धमनश्चक्षुः पाशैर्गुणमयैस्तदा ।
न चचाल ततो देशाद्बुबुधे न च किंचन ॥ १.१८७.३१ ॥

เมื่อนั้น จิตและดวงเนตรของพระองค์ถูกนางผูกมัดด้วยบ่วงที่ทำจากคุณทั้งหลาย พระองค์มิได้ขยับจากที่นั้น และมิได้รู้สึกถึงสิ่งใดเลย

1.187.32

अस्या नूनं विशालाक्ष्याः सदेवासुरमानुषम् ।
लोकं निर्मथ्य धात्रेदं रूपमाविष्कृतं कृतम् ॥ १.१८७.३२ ॥

แน่แท้ รูปโฉมนี้ของหญิงดวงตากว้างผู้นี้ พระผู้สร้างได้กวนโลกของเทพ อสูร และมนุษย์ แล้วจึงสร้างและเผยออกมา

1.187.33

एवं संतर्कयामास रूपद्रविणसंपदा ।
कन्यामसदृशीं लोके नृपः संवरणस्तदा ॥ १.१८७.३३ ॥

พระเจ้าสังวรณะทรงคิดเช่นนี้ด้วยความมั่งคั่งแห่งรูปโฉม ว่าหญิงสาวผู้นี้หาใดเทียบได้ในโลก

1.187.34

तां च दृष्ट्वैव कल्याणीं कल्याणाभिजनो नृपः ।
जगाम मनसा चिन्तां कामबाणेन पीडितः ॥ १.१८७.३४ ॥

เมื่อทรงเห็นหญิงผู้งดงามนั้น พระราชาผู้มีตระกูลอันเป็นมงคลก็จมอยู่ในความคิดในพระทัย ถูกลูกศรแห่งราคะทิ่มแทง

1.187.35

दह्यमानः स तीव्रेण नृपतिर्मन्मथाग्निना ।
अप्रगल्भां प्रगल्भस्तां तदोवाच मनोहराम् ॥ १.१८७.३५ ॥

พระราชาถูกไฟแห่งความรักเผาไหม้อย่างรุนแรง จึงตรัสกับหญิงสาวผู้งดงามนั้น ผู้ทั้งขี้อายและกล้าหาญในเวลาเดียวกัน

1.187.36

काऽसि कस्यासि रम्भोरु किमर्थं चेह तिष्ठसि ।
कथं च निर्जनेऽरण्ये चरस्येका शुचिस्मिते ॥ १.१८७.३६ ॥

โอ้รัมภรู เจ้าเป็นใคร เป็นของใคร และเหตุใดจึงยืนอยู่ที่นี่ โอ้ผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ เหตุใดจึงเดินอยู่เพียงลำพังในป่าอันเปลี่ยวร้างนี้

1.187.37

त्वं हि सर्वानवद्याङ्गी सर्वाभरणभूषिता ।
विभूषणमिवैतेषां भूषणानामभीप्सितम् ॥ १.१८७.३७ ॥

เจ้าไร้ที่ติทุกส่วนของร่างกาย ประดับด้วยเครื่องประดับทั้งปวง ดุจเป็นเครื่องประดับอันเป็นที่ปรารถนาของเครื่องประดับทั้งหลาย

1.187.38

न देवीं नासुरीं चैव न यक्षीं न च राक्षसीम् ।
न च भोगवतीं मन्ये न गन्धवीं न मानुषीम् ॥ १.१८७.३८ ॥

ข้าไม่คิดว่าเทวี อสูรีนารี ยักษิณี รากษสี ภววดี นางคนธรรพ์ หรือมนุษยนารี ใดจะเสมอด้วยเจ้า

1.187.39

या हि दृष्टा मया काश्चिच्छ्रुता वाऽपि वराङ्गनाः ।
न तासां सदृशीं मन्ये त्वामहं मत्तकाशिनि ॥ १.१८७.३९ ॥

ในบรรดาสตรีผู้ประเสริฐที่ข้าเคยเห็นหรือแม้เพียงได้ยินมา ข้าเห็นว่าไม่มีผู้ใดเสมอเจ้า โอ้ผู้มีรัศมีอันทำให้หลงใหล

1.187.40

दृष्ट्वैव चारुवदने चन्द्रात्कान्ततरं तव ।
वदनं पद्मपत्राक्षं मां मथ्नातीव मन्मथः ॥ १.१८७.४० ॥

เมื่อได้เห็นใบหน้าของเจ้า งามยิ่งกว่าพระจันทร์ และดวงตาดุจกลีบบัว โอ้ผู้มีพักตร์งาม ความรักกวนข้าราวกับข้าเป็นเนยข้น

1.187.41

एवं तां स महीपालो बभाषे न तु सा तदा ।
कामार्तं निर्जनेऽरण्ये प्रत्यबाषथ किंचन ॥ १.१८७.४१ ॥

กษัตริย์ตรัสกับนางดังนี้ แต่นางในขณะนั้นมิได้ตอบสิ่งใดเลย ในป่ารกร้างที่ไร้ผู้คน นางมิได้ให้คำตอบใด ๆ แก่กษัตริย์ผู้ถูกความรักครอบงำ

1.187.42

ततो लालप्यमानस्य पार्थिवस्यायतेक्षणा ।
सौदामिनीव चाभ्रेषु तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१८७.४२ ॥

ครั้นกษัตริย์ทรงคร่ำครวญอยู่ นางผู้มีดวงเนตรยาวก็อันตรธานหายไปตรงนั้นเอง เหมือนสายฟ้าที่แวบหายไปในหมู่เมฆ

1.187.43

तामन्वेष्टुं स नृपतिः परिचक्राम सर्वतः ।
वनं वनजपत्राक्षीं भ्रमन्नुन्मत्तवत्तदा ॥ १.१८७.४३ ॥

กษัตริย์ทรงเที่ยวค้นหานาง ทรงท่องไปทั่วทุกทิศ เสด็จพเนจรไปในป่า ทรงแสวงหาหญิงผู้มีดวงเนตรดั่งกลีบบัว ทรงเป็นดังคนวิกลจริต

1.187.44

अपश्यमानः स तु तां बहु तत्र विलप्य च ।
निश्चेष्टः पार्थिवश्रेष्ठो मुहूर्तं स व्यतिष्ठत ॥ १.१८७.४४ ॥

เมื่อไม่พบนาง พระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ทรงคร่ำครวญอยู่ที่นั้นเป็นอันมาก แล้วทรงยืนนิ่งอยู่ชั่วขณะหนึ่ง