महाभारत · अध्याय 1.188
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.188.1
अथ तस्यामदृश्यायां नृपतिः काममोहितः ।
पातनः शत्रुसङ्घानां पपात धरणीतले ॥ १.१८८.१ ॥
ती अदृश्य झाल्यावर काममोहित झालेला राजा, शत्रुसमूहांना पाडणारा, धरणीवर कोसळला.
1.188.2
तस्मिन्निपतिते भूमावथ सा चारुहासिनी ।
पुनः पीनायतश्रोणी दर्शयामास तं नृपम् ॥ १.१८८.२ ॥
तो जमिनीवर पडल्यावर, सुंदर हसणारी ती, भरदार विस्तीर्ण नितंबांची, पुन्हा त्या राजाला दिसली.
1.188.3
अथाबभाषे कल्याणी वाचा मधुरया नृपम् ।
तं कुरूणां कुलकरं कामाभिहतचेतसम् ॥ १.१८८.३ ॥
मग ती कल्याणी मधुर वाणीने त्या राजाशी बोलली — कुरुकुलाचा प्रवर्तक, कामाने चित्त विद्ध झालेल्या त्या राजाशी.
1.188.4
उवाच मधुरं वाक्यं तपती हसतीव सा ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते न त्वमर्हस्यरिन्दम ॥ १.१८८.४ ॥
तपती हसल्यासारखी मधुर वाक्य बोलली — उठ, उठ! तुझे कल्याण असो. हे शत्रुदमना, तुला हे शोभत नाही.
1.188.5
मोहं नृपतिशार्दूल गन्तुमाविष्कृतः क्षितौ ।
एवमुक्तोऽथ नृपतिर्वाचा मधुरया तदा ॥ १.१८८.५ ॥
हे नृपश्रेष्ठा, तुझा हा मोह भूमीवर प्रकट झाला आहे. अशा मधुर वाणीने त्या वेळी सांगितलेला तो राजा —
1.188.6
ददर्श विपुलश्रोणीं तामेवाभिमुखे स्थिताम् ।
अथ तामसितापाङ्गीमाबभाषे स पार्थिवः ॥ १.१८८.६ ॥
त्या राजाने विशाल नितंबांची ती समोर उभी असलेली पाहिली. मग कृष्ण नेत्रकडा असलेल्या तिच्याशी तो पार्थिव बोलला.
1.188.7
मन्मथाग्निपरीतात्मा सन्दिग्धाक्षरया गिरा ।
साधु त्वमसितापाङ्गि कामार्तं मत्तकाशिनि ॥ १.१८८.७ ॥
मन्मथाग्नीने वेढलेल्या मनाने, अडखळत्या वाणीने तो म्हणाला: हे काळ्या डोळ्यांच्या, उन्मत्तासारखी दिसणाऱ्या, कामपीडित माझ्यावर कृपा कर.
1.188.8
भजस्व भजमानं मां प्राणा हि प्रजहन्ति माम् ।
त्वदर्थं हि विशालाक्षि मामयं निशितैः शरैः ॥ १.१८८.८ ॥
तुझी इच्छा करणाऱ्या मला स्वीकार; माझे प्राण मला सोडून जात आहेत. हे विशाल नेत्रांच्या, तुझ्यासाठीच हा मला तीक्ष्ण बाणांनी विंधत आहे.
1.188.9
कामः कमलगर्भाभे प्रतिविध्यन्न शाम्यति ।
दष्टमेवमनाक्रन्दे भद्रे काममहाहिना ॥ १.१८८.९ ॥
कमळाच्या गाभ्यासारख्या कांतीच्या, मदन वारंवार विंधूनही शांत होत नाही. हे भद्रे, न ओरडणाऱ्या, कामरूपी महासर्पाने मला असा दंश केला आहे.
1.188.10
सा त्वं पीनायतश्रोणी मामाप्नुहि वरानने ।
त्वदधीना हि मे प्राणाः किन्नरोद्गीतभाषिणि ॥ १.१८८.१० ॥
पुष्ट आणि विस्तृत नितंबाच्या, वरानने, तू मला प्राप्त कर. किन्नरांच्या गाण्यासारखे बोलणाऱ्या, माझे प्राण तुझ्याच अधीन आहेत.
1.188.11
चारुसर्वानवद्याङ्गि पद्मेन्दुप्रतिमानने ।
न ह्यहं त्वदृते भीरु शक्ष्यामि खलु जीवितुम् ॥ १.१८८.११ ॥
हे सुंदरी, सर्वांगांनी निर्दोष, कमळ आणि चंद्रासारख्या मुखाच्या, हे भीरु, तुझ्याविना मी खरोखर जगू शकणार नाही.
1.188.12
कामः कमलपत्राक्षि प्रतिविध्यति मामयम् ।
तस्मात्कुरु विशालाक्षि मय्यनुक्रोशमङ्गने ॥ १.१८८.१२ ॥
कमळाच्या पाकळ्यासारख्या डोळ्यांच्या, हा मदन मला पुन्हा पुन्हा विंधत आहे. म्हणून हे विशाल नेत्रांच्या, सुंदरी, माझ्यावर दया कर.
1.188.13
भक्तं मामसितापाङ्गि न परित्यक्तुमर्हसि ।
त्वं हि मां प्रीतियोगेन त्रातुमर्हसि भामिनि ॥ १.१८८.१३ ॥
हे कृष्णनयने, भक्त अशा मला तू त्यागू नये. हे भामिनी, प्रेमाच्या संयोगाने तूच मला वाचवावे.
1.188.14
त्वद्दर्शनकृतस्नेहं मनश्चलति मे भृशम् ।
न त्वां दृष्ट्वा पुनश्चान्यां द्रष्टुं कल्याणि रोचते ॥ १.१८८.१४ ॥
तुला पाहिल्याने उत्पन्न झालेल्या स्नेहाने माझे मन फार चंचल होत आहे. हे कल्याणी, तुला पाहिल्यावर पुन्हा दुसरीला पाहणे मला रुचत नाही.
1.188.15
प्रसीद वशगोऽहं ते भक्तं मां भज भामिनि ।
दृष्ट्वैव त्वां वरारोहे मन्मथो भृशमङ्गने ॥ १.१८८.१५ ॥
प्रसन्न हो, मी तुझ्या वशात आहे. हे भामिनी, भक्त अशा मला स्वीकार. हे सुंदर कमरेच्या, तुला पाहताच हे अंगने, मदन मला फार पीडत आहे.
1.188.16
अन्तर्गतं विशालाक्षि विध्यति स्म पतत्त्रिभिः ।
मन्मथाग्निसमुद्भूतं दाहं कमललोचने ॥ १.१८८.१६ ॥
हे विशालनयने, पंखयुक्त बाणांनी तो माझ्या आत शिरून मला भोसकतो. हे कमललोचने, मदनाग्नीतून उत्पन्न झालेली दाहकता मला जाळते.
1.188.17
प्रीतिसंयोगयुक्ताभिरद्भिः प्रह्लादयस्व मे ।
पुष्पायुधं दुराधर्षं प्रचण्डशरकार्मुकम् ॥ १.१८८.१७ ॥
प्रेमाच्या संयोगाने युक्त जलाने मला शांत करून आनंदित कर. पुष्पायुध, दुर्धर्ष, प्रचंड बाण व धनुष्य असलेला तो मदन.
1.188.18
त्वद्दर्शनसमुद्भूतं विध्यन्तं दुःसहैः शरैः ।
उपशामय कल्याणि आत्मदानेन भामिनि ॥ १.१८८.१८ ॥
तुला पाहण्यातून उत्पन्न झालेला, असह्य बाणांनी भोसकणारा हा दाह, हे कल्याणी, स्वतःला अर्पण करून शांत कर. हे भामिनी.
1.188.19
गान्धर्वेण विवाहेन मामुपैहि वराङ्गने ।
विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते ॥ १.१८८.१९ ॥
हे सुंदर अंगांच्या स्त्रिये, गांधर्व विवाहाने माझ्याजवळ ये. हे केळीच्या खोडासारख्या मांड्यांच्या स्त्रिये, विवाहांमध्ये गांधर्व विवाह श्रेष्ठ मानला जातो.
1.188.20
नाहमीशाऽऽत्मनो राजन्कन्या पितृमती ह्यहम् ।
मयि चेदस्ति ते प्रीतिर्याचस्व पितरं मम ॥ १.१८८.२० ॥
हे राजा, मी स्वतःची स्वामिनी नाही; मी पित्याच्या अधीन असलेली अविवाहित कन्या आहे. माझ्यावर तुझे प्रेम असेल तर माझ्या पित्याकडे याचना कर.
1.188.21
यथा हि ते मया प्राणाः संभृताश्च नरेश्वर ।
दर्शनादेव भूयस्त्वं तथा प्राणान्ममाहरः ॥ १.१८८.२१ ॥
हे नरेश्वरा, माझ्यामुळे जसे तुझे प्राण संचारले आहेत, तसेच केवळ दर्शनाने तू पुन्हा माझे प्राण हरण कर.
1.188.22
न चाहमीशा देहस्य तस्मान्नृपतिसत्तम ।
समीपं नोपगच्छामि न स्वतन्त्रा हि योषितः ॥ १.१८८.२२ ॥
हे नृपश्रेष्ठा, मी माझ्या देहाचीही स्वामिनी नाही; म्हणून स्त्रिया स्वतंत्र नसल्यामुळे मी तुझ्याजवळ जात नाही.
1.188.23
का हि सर्वेषु लोकेषु विश्रुताभिजनं नृपम् ।
कन्या नाभिलषेन्नाथं भार्तारं भक्तवत्सलम् ॥ १.१८८.२३ ॥
सर्व लोकांत प्रसिद्ध कुलाचा, भक्तवत्सल राजा आणि नाथ असा पती कोणती कन्या इच्छिणार नाही?
1.188.24
तस्मादेवं गते काले याचस्व पितरं मम ।
आदित्यं प्रणिपातेन तपसा नियमेन च ॥ १.१८८.२४ ॥
म्हणून, असा काळ निघून गेल्यावर, माझ्या पित्याकडे याचना कर; आदित्याला प्रणाम करून, तप आणि नियमानेही.
1.188.25
स चेत्कामयते दातुं तव मामरिसूदन ।
भविष्याम्यद्य ते राजन्सततं वशवर्तिनी ॥ १.१८८.२५ ॥
हे शत्रुसूदना, जर ते मला तुला देऊ इच्छित असतील, तर हे राजा, मी आजपासून सदैव तुझ्या स्वाधीन राहीन.
1.188.26
अहं हि तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता ।
अस्य लोकप्रदीपस्य सवितुः क्षत्रियर्षभ ॥ १.१८८.२६ ॥
मी सावित्रीची धाकटी कन्या तपती आहे; हे क्षत्रियश्रेष्ठा, या लोकदीप सवितृ (सूर्य) ची मुलगी.