Mahābhārata · Adhyāya 1.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.189.1
एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं जगामोर्ध्वमनिन्दिता ।
तपतीतपतीत्येव विललापातुरो नृपः ॥ १.१८९.१ ॥
Dicho esto, la intachable se marchó rápidamente hacia arriba. El rey afligido se lamentaba diciendo solamente: "¡Tapatī, Tapatī!"
1.189.2
प्रास्स्वलच्चासकृद्राजा पुनरुत्थाय धावति ।
धावमानस्तु तपतीमदृष्ट्वैव महीपतिः।
स तु राजा पुनर्भूमौ तत्रैव निपपात ह ॥ १.१८९.२ ॥
El rey tropezó una y otra vez; se levantó de nuevo y corrió. Mas no viendo a Tapatī, aquel señor de la tierra, al correr cayó otra vez al suelo allí mismo.
1.189.3
अन्वेषमाणः सबलस्तं राजानं नृपोत्तमम् ।
अमात्यः सानुयात्रश्च तं ददर्श महावने ॥ १.१८९.३ ॥
Buscando con su ejército, el ministro, junto con su séquito, encontró a aquel mejor de los reyes en el gran bosque.
1.189.4
क्षितौ निपतितं काले शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम् ।
त हि दृष्ट्वा महेष्वासं निरस्तं पतितं भुवि ॥ १.१८९.४ ॥
Vio a aquel gran arquero caído en la tierra, como un alto estandarte de Śakra derribado.
1.189.5
बभूव सोऽस्य सचिवः संप्रदीप्त इवाग्निना ।
त्वरया चोपसङ्गम्य स्नेहादागतसंभ्रमः ॥ १.१८९.५ ॥
Aquel ministro suyo se encendió como si fuera tocado por el fuego; por afecto, acercándose con prisa, se llenó de agitación.
1.189.6
तं समुत्थापयामास नृपतिं काममोहितम् ।
भूतलाद्भूमिपालेशं पितेव पतितं सुतम् ॥ १.१८९.६ ॥
Levantó del suelo a aquel rey enloquecido por el deseo, como un padre levanta a su hijo caído.
1.189.7
प्रज्ञया वयसा चैव वृद्धः कीर्त्या नयेन च ।
अमात्यस्तं समुत्थाप्य बभूव विगतज्वरः ॥ १.१८९.७ ॥
Anciano en sabiduría, edad, fama y política, el ministro lo levantó, y el rey quedó libre de su angustia.
1.189.8
उवाच चैनं कल्याण्या वाचा मधुरयोत्थिम् ।
मा भैर्मनुजशार्दूल भद्रमस्तु तवानघ ॥ १.१८९.८ ॥
Al rey que se había levantado le habló con voz dulce y auspiciosa: 'No temas, tigre entre los hombres. Que la fortuna te acompañe, sin mancha.'
1.189.9
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयामास वै नृपम् ।
पतितं पातनं सङ्ख्ये शात्रवाणां महीतले ॥ १.१८९.९ ॥
Dedujo que el rey, agotado por el hambre y la sed, había sido derribado por sus enemigos en la batalla y yacía caído en la tierra.
1.189.10
वारिणा च सुशीतेन शिरस्तस्याभ्यषेचयत् ।
अस्पृशन्मुकुटं राज्ञः पुण्डरीकसुगन्धिना ॥ १.१८९.१० ॥
Con agua muy fría roció la cabeza del rey, cuidando de no tocar su corona, con agua perfumada como loto.
1.189.11
ततः प्रत्यागतप्राणस्तद्बलं बलवान्नृपः ।
सर्वं विसर्जयामास तमेकं सचिवं विना ॥ १.१८९.११ ॥
Entonces, recobrada la vida, el poderoso rey despidió a todo su ejército, salvo a un solo ministro.
1.189.12
ततस्तस्याज्ञया राज्ञो विप्रतस्थे महद्बलम् ।
स तु राजा गिरिप्रस्थे तस्मिन्पुनरुपाविशत् ॥ १.१८९.१२ ॥
Entonces, por orden del rey, el gran ejército partió, y el rey volvió a sentarse allí mismo, en la meseta de la montaña.
1.189.13
ततस्तस्मिन् गिरिवरे शुचिर्भूत्वा कृताञ्जलिः ।
आरिराधयिषुः सूर्यं तस्थावूर्ध्वमुखः क्षितौ ॥ १.१८९.१३ ॥
Entonces, en aquella mejor de las montañas, purificado y con las palmas juntas, deseando propiciar al sol, se quedó de pie sobre la tierra con el rostro vuelto hacia arriba.
1.189.14
जगाम मनसा चैव वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
पुरोहितममित्रघ्नं तदा संवरणो नृपः ॥ १.१८९.१४ ॥
Entonces el rey Saṃvaraṇa, con la mente, acudió a Vasiṣṭha, el mejor de los sabios, su sacerdote doméstico, destructor de enemigos.
1.189.15
नक्तन्दिनमथैकत्र स्थिते तस्मिञ्जनाधिपे ।
अथाजगाम विप्रर्षिस्तदा द्वादशमेऽहनि ॥ १.१८९.१५ ॥
Mientras el rey permanecía allí en el mismo lugar de noche y de día, en el duodécimo día llegó aquel sabio brahmán.
1.189.16
स विदित्वैव नृपतिं तपत्या हृतमानसम् ।
दिव्येन विधिना ज्ञात्वा भावितात्मा महानृपिः ॥ १.१८९.१६ ॥
Aquel gran sabio conoció al rey cuyo corazón había sido arrebatado por Tapatī; lo supo por medio divino, y el sabio de alma dominada comprendió todo.
1.189.17
तथा तु नियतात्मानं तं नृपं मुनिसत्तमः ।
आबभाषे स धर्मात्मा तस्यैवार्थचिकीर्षया ॥ १.१८९.१७ ॥
Entonces el mejor de los sabios, de alma justa, habló a aquel rey de alma dominada, deseando cumplir su mismo propósito.
1.189.18
स तस्य मनुजेन्द्रस्य पश्यतो भगवानृषिः ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे द्रष्टुं भास्करं भास्करद्युतिः ॥ १.१८९.१८ ॥
Mientras el señor de los hombres observaba, aquel bendito sabio, resplandeciente como el sol, se elevó hacia arriba para contemplar el sol.
1.189.19
योजनानां तु नियुतं क्षणाद्गत्वा तपोधनः ।
सहस्रांशुं ततो विप्रः कृताञ्जलिरुपस्थितः।
वसिष्ठोहमिति प्रीत्या स चात्मानं न्यवेदयत् ॥ १.१८९.१९ ॥
El brahmán, rico en austeridades, en un instante recorrió cien mil yojanas, se presentó ante el de mil rayos con las palmas juntas y, con alegría, se dio a conocer: «Yo soy Vasiṣṭha».
1.189.20
तमुवाच महातेजा विवस्वान्मुनिसत्तमम् ।
महर्षे स्वागतं तेऽस्तु कथयस्व यथेप्सितम् ॥ १.१८९.२० ॥
El de gran esplendor, Vivasvān, dijo a aquel mejor de los sabios: «Oh gran vidente, bienvenido seas; dime lo que deseas».
1.189.21
यदिच्छसि महाभाग मत्तः प्रवदतां वर ।
तत्ते दद्यामभिप्रेतं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम् ॥ १.१८९.२१ ॥
«Oh afortunado, el mejor de los oradores, lo que desees de mí te lo daré, aunque sea muy difícil de obtener».
1.189.22
एवमुक्तः स तेनर्षिर्वसिष्ठः संस्तुवन्गिरा ।
प्रणिपत्य विवस्वन्तं भानुमन्तमथाब्रवीत् ॥ १.१८९.२२ ॥
Así interpelado por él, el sabio Vasiṣṭha, alabándolo con palabras, se postró ante Vivasvān y luego habló al radiante Bhānumān.
1.189.23
योजनानां चतुष्षष्टिं निमेषात्त्रिशतं तथा ।
अश्वैर्गच्छति नित्यं यस्तत्पार्श्वस्थोऽब्रवीदिदम् ॥ १.१८९.२३ ॥
«Aquel que siempre recorre trescientos sesenta y cuatro yojanas en un nimeṣa con caballos» — así habló uno que estaba a su lado.
1.189.24
अजाय लोकत्रयपावनाय ।
भूतात्मने गोपतये वृषाय।
सूर्याय सर्गप्रलयालयाय ।
नमो महाकारुणिकोत्तमाय ॥ १.१८९.२४ ॥
Homenaje al no nacido, purificador de los tres mundos, alma de los seres, señor de las vacas, el toro, el sol, morada de la creación y la disolución; homenaje al supremo entre los grandes compasivos.
1.189.25
विवस्वते ज्ञानभृतेऽन्तरात्मने ।
जगत्प्रदीपाय जगद्धितैषिणे।
स्वयंभुवे दीप्तसहस्रचक्षुषे ।
सुरोत्तमायामिततेजसे नमः ॥ १.१८९.२५ ॥
Homenaje a Vivasvat, portador del conocimiento, alma interior, lámpara del mundo, que busca el bien del mundo. Homenaje al autoexistente, de mil ojos resplandecientes, el mejor de los dioses, de esplendor sin límite.
1.189.26
नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे ।
जगत्प्रसूतिस्थितिनाशहेतवे।
त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारिणे ।
विरिञ्चनारायणशङ्करात्मने ॥ १.१८९.२६ ॥
Homenaje a Savitṛ, único ojo del mundo, causa de la creación, conservación y destrucción del mundo, hecho de las tres Vedas, que sostiene las tres cualidades como su propio ser, cuyo ser es Brahmā, Nārāyaṇa y Śaṅkara.
1.189.27
संस्तुतो वरदः सोऽहं वरं वरय सुव्रत ।
स्तुतिस्त्वयोक्ता भक्तानां जप्येयं वग्दोस्म्यहम् ॥ १.१८९.२७ ॥
Habiendo sido alabado, soy el dador de bendiciones. Pide una bendición, oh tú de buenos votos. Esta alabanza que has pronunciado debe ser recitada por los devotos; yo soy quien concede bendiciones con la palabra.
1.189.28
यैषा ते तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता ।
तां त्वां संवरणस्यार्थे वरयामि विभावसो ॥ १.१८९.२८ ॥
Oh Vibhāvasu, esta hija tuya, llamada Tapatī, la hermana menor de Sāvitrī, te la pido para Saṃvaraṇa.
1.189.29
स हि राजा बृहत्कीर्तिर्धर्मार्थविदुदारधीः ।
युक्तः संवरणो भर्ता दुहितुस्ते विहङ्गम ॥ १.१८९.२९ ॥
Ese rey Saṃvaraṇa es de gran fama, conocedor del dharma y del artha, de noble intelecto. Oh ave, él es en verdad el esposo adecuado para tu hija.
1.189.30
इत्युक्तः स तदा तेन ददानीत्येव निश्चितः ।
प्रत्यभाषत तं विप्रं प्रतीनन्द्य दिवाकरः ॥ १.१८९.३० ॥
Cuando él le habló así, el sol, resuelto, dijo: "La daré", y, saludando de vuelta a aquel brahmín, le respondió.
1.189.31
वरः संवरणो राज्ञां त्वमृषीणां वरो मुने ।
तपती योषितां श्रेष्ठा किमन्यत्रापवर्जनात् ॥ १.१८९.३१ ॥
Saṃvaraṇa es el mejor de los reyes, y tú, oh sabio, el mejor de los sabios. Tapatī es la mejor de las mujeres; ¿qué más se podría desear, aparte de este rechazo?
1.189.32
ततः सर्वानवद्याङ्गीं तपतीं तपनः स्वयम् ।
ददौ संवरणस्यार्थे वसिष्ठाय महात्मने ॥ १.१८९.३२ ॥
Entonces el propio Sol entregó a Tapatī, de miembros irreprochables, al magnánimo Vasiṣṭha en favor de Saṃvaraṇa.
1.189.33
प्रतिजग्राह तां कन्यां महर्षिस्तपतीं तदा ।
वसिष्ठोऽथ विसृष्टस्तु पुनरेवाजगाम ह ॥ १.१८९.३३ ॥
El gran sabio Vasiṣṭha aceptó entonces a aquella doncella Tapatī; luego, tras despedirse, regresó de nuevo.
1.189.34
यत्र विख्यातकीर्तिः स कुरूणामृषभोऽभवत् ।
स राजा मन्मथाविष्टस्तद्गतेनान्तरात्मना ॥ १.१८९.३४ ॥
Donde aquel rey, de fama renombrada y el mejor de los kurus, quedó poseído por el amor, con el alma interior fija en ella...
1.189.35
दृष्ट्वा च देवकन्यां तां तपतीं चारुहासिनीम् ।
वसिष्ठेन सहायान्तीं संहृष्टोऽभ्यधिकं बभौ ॥ १.१८९.३५ ॥
Y al ver a aquella doncella divina, la sonriente Tapatī, que venía junto a Vasiṣṭha, quedó sumamente feliz y brilló aún más.
1.189.36
रुरुचे साऽधिकं सुभ्रूरापतन्ती नभस्तलात् ।
सौदामनीव विभ्रष्टा द्योतयन्ती दिशस्त्विषा ॥ १.१८९.३६ ॥
Aquella de hermosas cejas, descendiendo del cielo, resplandeció aún más, como un relámpago caído del firmamento que ilumina las regiones con su brillo.
1.189.37
कृच्छ्राद्द्वादशरात्रे तु तस्य राज्ञः समाहिते ।
आजगाम विशुद्धात्मा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.१८९.३७ ॥
Tras doce noches de penitencia, cuando la mente de aquel rey estuvo serena, llegó el venerable sabio Vasiṣṭha, puro de alma.
1.189.38
तपसाऽऽराध्य वरदं देवं गोपतिमीश्वरम् ।
लेभे संवरणो भार्यां वसिष्ठस्यैव तेजसा ॥ १.१८९.३८ ॥
Mediante la penitencia, habiendo propiciado al dios concedor de dones, Īśvara, señor del ganado, Saṃvaraṇa obtuvo esposa gracias al mismo poder de Vasiṣṭha.
1.189.39
ततस्तस्मिन्गिरिश्रेष्ठे देवगन्धर्वसेविते ।
जग्राह विधिवत्पाणिं तपत्याः स नरर्षभः ॥ १.१८९.३९ ॥
Entonces, en aquella excelsa montaña frecuentada por dioses y gandharvas, aquel toro entre los hombres tomó la mano de Tapatī según el rito.
1.189.40
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञातस्तस्मिन्नेव धराधरे ।
सोऽकामयत राजर्षिर्विहर्तुं सह भार्यया ॥ १.१८९.४० ॥
Con permiso de Vasiṣṭha, en esa misma montaña el rey sabio deseó solazarse con su esposa.
1.189.41
ततः पुरे च राष्ट्रे च वनेषूपवनेषु च ।
आदिदेश महीपालस्तमेव सचिवं तदा ॥ १.१८९.४१ ॥
Entonces el protector de la tierra dio órdenes en la ciudad, en el reino, en los bosques y en los jardines a aquel mismo ministro.
1.189.42
नृपतिं त्वभ्यनुज्ञाप्य वसिष्ठोऽथापचक्रमे ।
सोऽथ राजा गिरौ तस्मिन्विजहारामरो यथा ॥ १.१८९.४२ ॥
Tras despedirse del rey, Vasiṣṭha partió; y el rey, en aquella montaña, se solazó como un dios.
1.189.43
ततो द्वादशवर्षाणि काननेषु वनेषु च ।
रेमे तस्मिन्गिरौ राजा तयैव सह भार्यया ॥ १.१८९.४३ ॥
Luego, durante doce años, el rey se deleitó en aquella montaña, en bosques y arboledas, junto con su esposa.
1.189.44
तस्य राज्ञः पुरे तस्मिन्समा द्वादश सत्तम ।
न ववर्ष सहस्राक्षो राष्ट्रे चैवास्य भारत ॥ १.१८९.४४ ॥
¡Oh, el mejor de los justos! Durante doce años Sahasrākṣa (Indra) no hizo llover sobre la ciudad de aquel rey ni sobre su reino, oh descendiente de Bharata.
1.189.45
ततस्तस्यामनावृष्ट्यां प्रवृत्तायामरिन्दम ।
प्रजाः क्षयमुपाजग्मुः सर्वाः सस्थाणुजङ्गमाः ॥ १.१८९.४५ ॥
Entonces, oh domador de enemigos, cuando aquella sequía se extendió, todas las criaturas, las inmóviles y las móviles, llegaron a la destrucción.
1.189.46
तस्मिंस्तथाविधे काले वर्तमाने सुदारुणे ।
नावश्यायः पपातोर्व्यां ततः सस्यानि नाऽरुहन् ॥ १.१८९.४६ ॥
En un tiempo tan espantoso, ni siquiera cayó rocío sobre la tierra, y entonces las cosechas no brotaron.
1.189.47
ततो विभ्रान्तमनसो जनाः क्षुद्भपीडिताः ।
गृहाणि संपरित्यज्य बभ्रमुः प्रदिशो दिशः ॥ १.१८९.४७ ॥
Entonces la gente, con la mente confundida y atormentada por el hambre y la sed, abandonó sus casas y vagó por todas las regiones y direcciones.
1.189.48
ततस्तस्मिन्पुरे राष्ट्रे त्यक्तदारपरिग्रहाः ।
परस्परममर्यादाः क्षुधार्ता जघ्निरे जनाः ॥ १.१८९.४८ ॥
Entonces, en aquella ciudad y reino, abandonando esposas y posesiones y sin freno alguno, la gente atormentada por el hambre se mató entre sí.
1.189.49
तत्क्षुधार्तैर्निरानन्दैः शवभूतैस्तथा नरैः ।
अभवत्प्रेतराजस्य पुरं प्रेतैरिवावृतम् ॥ १.१८९.४९ ॥
Atormentados por el hambre, sin alegría y convertidos en cadáveres, los hombres hicieron de aquella ciudad la ciudad del señor de los muertos, como si estuviera rodeada de espectros.
1.189.50
ततस्तत्तादृशं दृष्ट्वा स एव भगवानृषिः ।
अभ्याद्रवत धर्मात्मा वसिष्ठो मुनिसत्तमः ॥ १.१८९.५० ॥
Entonces, al ver tal estado, aquel mismo venerable sabio, el virtuoso Vasiṣṭha, el mejor de los sabios, se apresuró hacia ellos.
1.189.51
तं च पार्थिवशार्दूलमानयामास तत्पुरम् ।
तपत्या सहितं राजन्वर्षे द्वादशमे गते।
ततः प्रवृष्टस्तत्रासीद्यथापूर्वं सुरारिहा ॥ १.१८९.५१ ॥
Llevó de vuelta a aquel tigre entre los reyes a la ciudad junto a Tapatī, oh rey, cuando hubieron pasado doce años. Entonces llovió allí como antes, el destructor de los enemigos de los dioses.
1.189.52
तस्मिन्नृपतिशार्दूले प्रविष्टे नगरं पुनः ।
प्रववर्ष सहस्राक्षः सस्यानि जनयन्प्रभुः ॥ १.१८९.५२ ॥
Cuando aquel tigre entre los reyes entró de nuevo en la ciudad, el señor de los mil ojos volvió a llover y hizo crecer las cosechas.
1.189.53
ततः सराष्ट्रं मुमुदे तत्पुरं परया मुदा ।
तेन पार्थिवमुख्येन भावितं भावितात्मना ॥ १.१८९.५३ ॥
Entonces aquella ciudad, junto con el reino, se regocijó con gran alegría; fue prosperada por aquel principal de los reyes, de alma pura.
1.189.54
ततो द्वादश वर्षाणि पुनरीजे नराधिपः ।
तपत्या सहितः पत्न्या यथा शच्या मरुत्पतिः ॥ १.१८९.५४ ॥
Luego, durante doce años más, aquel señor de los hombres volvió a sacrificar, junto a Tapatī y su esposa, como Indra, señor de los Maruts, con Śacī.
1.189.55
एवमासीन्महाभागा तपती नाम पौर्विकी ।
तव वैवस्वती पार्थ तापत्यस्त्वं यया मतः ॥ १.१८९.५५ ॥
Así existió la muy afortunada Tapatī, una doncella paurava. Oh Pārtha, ella era hija de Vaivasvata (el Sol), y por ella se te considera Tāpatya, descendiente de Tapatī.
1.189.56
तस्यां संजनयामास कुरुं संवरणो नृपः ।
तपत्यां तपतां श्रेष्ठ तापत्यस्त्वं ततोऽर्जुन ॥ १.१८९.५६ ॥
Con ella, el rey Saṃvaraṇa engendró a Kuru. Oh el mejor de los que abrasan, Arjuna, por eso eres Tāpatya.