മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.189.1
एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं जगामोर्ध्वमनिन्दिता ।
तपतीतपतीत्येव विललापातुरो नृपः ॥ १.१८९.१ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ കളങ്കമില്ലാത്തവൾ വേഗത്തിൽ മുകളിലേക്ക് പോയി. ദുഃഖിതനായ രാജാവ് "തപതീ, തപതീ" എന്നുമാത്രം വിലപിച്ചു.
1.189.2
प्रास्स्वलच्चासकृद्राजा पुनरुत्थाय धावति ।
धावमानस्तु तपतीमदृष्ट्वैव महीपतिः।
स तु राजा पुनर्भूमौ तत्रैव निपपात ह ॥ १.१८९.२ ॥
രാജാവ് പലതവണ ഇടറി വീണു; വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് ഓടി. പക്ഷേ തപതിയെ കാണാതെ, ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്ന ആ ഭൂപതി അവിടെത്തന്നെ വീണ്ടും നിലത്ത് വീണു.
1.189.3
अन्वेषमाणः सबलस्तं राजानं नृपोत्तमम् ।
अमात्यः सानुयात्रश्च तं ददर्श महावने ॥ १.१८९.३ ॥
സേനയോടൊപ്പം തിരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന മന്ത്രി തന്റെ പരിവാരത്തോടൊപ്പം ആ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവിനെ മഹാവനത്തിൽ കണ്ടു.
1.189.4
क्षितौ निपतितं काले शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम् ।
त हि दृष्ट्वा महेष्वासं निरस्तं पतितं भुवि ॥ १.१८९.४ ॥
നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്ന ആ മഹാധനുർധരനെ കണ്ടു; ഉയർന്ന ഇന്ദ്രധ്വജം വീണുകിടക്കുന്നതുപോലെ അവൻ നിലത്ത് കിടന്നു.
1.189.5
बभूव सोऽस्य सचिवः संप्रदीप्त इवाग्निना ।
त्वरया चोपसङ्गम्य स्नेहादागतसंभ्रमः ॥ १.१८९.५ ॥
അവൻ അവന്റെ മന്ത്രിയായിരുന്നു; തീ പിടിച്ചതുപോലെ ആയി. സ്നേഹത്താൽ വ്യാകുലനായി വേഗത്തിൽ അടുത്തെത്തി.
1.189.6
तं समुत्थापयामास नृपतिं काममोहितम् ।
भूतलाद्भूमिपालेशं पितेव पतितं सुतम् ॥ १.१८९.६ ॥
കാമമോഹിതനായ ആ രാജാവിനെ അവൻ നിലത്തുനിന്ന് എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു; വീണുപോയ മകനെ പിതാവ് എഴുന്നേൽപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
1.189.7
प्रज्ञया वयसा चैव वृद्धः कीर्त्या नयेन च ।
अमात्यस्तं समुत्थाप्य बभूव विगतज्वरः ॥ १.१८९.७ ॥
ജ്ഞാനത്തിലും വയസ്സിലും കീർത്തിയിലും നീതിയിലും മുതിർന്ന ആ മന്ത്രി അവനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് വ്യസനം നീങ്ങിയവനായി.
1.189.8
उवाच चैनं कल्याण्या वाचा मधुरयोत्थिम् ।
मा भैर्मनुजशार्दूल भद्रमस्तु तवानघ ॥ १.१८९.८ ॥
എഴുന്നേറ്റ അവനോട് മധുരവും മംഗളകരവുമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു: 'മനുഷ്യശാർദ്ദൂലാ, ഭയപ്പെടേണ്ട. നിഷ്പാപാ, നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ.'
1.189.9
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयामास वै नृपम् ।
पतितं पातनं सङ्ख्ये शात्रवाणां महीतले ॥ १.१८९.९ ॥
വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് തളർന്ന ആ രാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട് ഭൂമിയിൽ വീണിരിക്കുന്നു എന്ന് അവൻ കരുതി.
1.189.10
वारिणा च सुशीतेन शिरस्तस्याभ्यषेचयत् ।
अस्पृशन्मुकुटं राज्ञः पुण्डरीकसुगन्धिना ॥ १.१८९.१० ॥
അതിശീതളമായ വെള്ളംകൊണ്ട് രാജാവിന്റെ തലയിൽ തളിച്ചു; രാജാവിന്റെ കിരീടം തൊടാതെ, താമരമണമുള്ള വെള്ളംകൊണ്ട് അങ്ങനെ ചെയ്തു.
1.189.11
ततः प्रत्यागतप्राणस्तद्बलं बलवान्नृपः ।
सर्वं विसर्जयामास तमेकं सचिवं विना ॥ १.१८९.११ ॥
അപ്പോൾ ജീവൻ തിരിച്ചുകിട്ടിയ ആ ബലവാനായ രാജാവ്, ഒരു മന്ത്രിയൊഴികെ തന്റെ സമസ്ത സൈന്യത്തെയും പറഞ്ഞയച്ചു.
1.189.12
ततस्तस्याज्ञया राज्ञो विप्रतस्थे महद्बलम् ।
स तु राजा गिरिप्रस्थे तस्मिन्पुनरुपाविशत् ॥ १.१८९.१२ ॥
പിന്നെ രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ആ മഹാസൈന്യം പുറപ്പെട്ടു; രാജാവാകട്ടെ പർവത സമതലത്തിൽ വീണ്ടും അവിടെത്തന്നെ ഇരുന്നു.
1.189.13
ततस्तस्मिन् गिरिवरे शुचिर्भूत्वा कृताञ्जलिः ।
आरिराधयिषुः सूर्यं तस्थावूर्ध्वमुखः क्षितौ ॥ १.१८९.१३ ॥
പിന്നെ ആ ശ്രേഷ്ഠപർവതത്തിൽ ശുചിയായി, കൈകൂപ്പി, സൂര്യനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് മുഖമുയർത്തി ഭൂമിയിൽ നിന്നു.
1.189.14
जगाम मनसा चैव वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
पुरोहितममित्रघ्नं तदा संवरणो नृपः ॥ १.१८९.१४ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ സംവരണൻ മനസ്സാൽ ഋഷിശ്രേഷ്ഠനും ശത്രുഘ്നനും പുരോഹിതനുമായ വസിഷ്ഠനെ ഓർത്തു.
1.189.15
नक्तन्दिनमथैकत्र स्थिते तस्मिञ्जनाधिपे ।
अथाजगाम विप्रर्षिस्तदा द्वादशमेऽहनि ॥ १.१८९.१५ ॥
രാജാവ് അവിടെ രാവും പകലും ഒരിടത്തുതന്നെ നിൽക്കുമ്പോൾ, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം ആ ബ്രാഹ്മണ ഋഷി വന്നു.
1.189.16
स विदित्वैव नृपतिं तपत्या हृतमानसम् ।
दिव्येन विधिना ज्ञात्वा भावितात्मा महानृपिः ॥ १.१८९.१६ ॥
ആ മഹർഷി തപതിയാൽ മനസ്സ് അപഹരിക്കപ്പെട്ട രാജാവിനെ അറിഞ്ഞു; ദിവ്യമാർഗത്താൽ അറിഞ്ഞ്, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ആ മഹർഷി എല്ലാം ഗ്രഹിച്ചു.
1.189.17
तथा तु नियतात्मानं तं नृपं मुनिसत्तमः ।
आबभाषे स धर्मात्मा तस्यैवार्थचिकीर्षया ॥ १.१८९.१७ ॥
അപ്പോൾ ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ആ രാജാവിനോട് ധർമ്മാത്മാവായ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ അവന്റെ നന്മയെ ആഗ്രഹിച്ച് സംസാരിച്ചു.
1.189.18
स तस्य मनुजेन्द्रस्य पश्यतो भगवानृषिः ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे द्रष्टुं भास्करं भास्करद्युतिः ॥ १.१८९.१८ ॥
ആ മനുഷ്യേന്ദ്രൻ നോക്കിനിൽക്കെ, സൂര്യതുല്യം തേജസ്സുള്ള ആ ഭഗവാൻ ഋഷി സൂര്യനെ കാണാൻ മുകളിലേക്കുയർന്നു.
1.189.19
योजनानां तु नियुतं क्षणाद्गत्वा तपोधनः ।
सहस्रांशुं ततो विप्रः कृताञ्जलिरुपस्थितः।
वसिष्ठोहमिति प्रीत्या स चात्मानं न्यवेदयत् ॥ १.१८९.१९ ॥
തപസ്സാണ് സമ്പത്തായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ ലക്ഷം യോജന ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് കൈകൂപ്പി സഹസ്രാംശുവിന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു; 'ഞാൻ വസിഷ്ഠനാണ്' എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ സ്വയം അറിയിച്ചു.
1.189.20
तमुवाच महातेजा विवस्वान्मुनिसत्तमम् ।
महर्षे स्वागतं तेऽस्तु कथयस्व यथेप्सितम् ॥ १.१८९.२० ॥
മഹാതേജസ്വിയായ വിവസ്വാൻ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: 'മഹർഷേ, അങ്ങേക്ക് സ്വാഗതം; ഇഷ്ടമുള്ളത് പറഞ്ഞാലും.'
1.189.21
यदिच्छसि महाभाग मत्तः प्रवदतां वर ।
तत्ते दद्यामभिप्रेतं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम् ॥ १.१८९.२१ ॥
'മഹാഭാഗ്യനേ, വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് എന്തു ആഗ്രഹിച്ചാലും, അത് അത്യന്തം ദുർലഭമായാലും നിനക്ക് ഞാൻ നൽകും.'
1.189.22
एवमुक्तः स तेनर्षिर्वसिष्ठः संस्तुवन्गिरा ।
प्रणिपत्य विवस्वन्तं भानुमन्तमथाब्रवीत् ॥ १.१८९.२२ ॥
അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ആ ഋഷി വസിഷ്ഠൻ വാക്കുകളാൽ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് വിവസ്വാനെ പ്രണമിച്ച് പ്രകാശമുള്ള ഭാനുമാനോട് പറഞ്ഞു.
1.189.23
योजनानां चतुष्षष्टिं निमेषात्त्रिशतं तथा ।
अश्वैर्गच्छति नित्यं यस्तत्पार्श्वस्थोऽब्रवीदिदम् ॥ १.१८९.२३ ॥
'ഒരു നിമിഷത്തിൽ അറുപത്തിനാലും മുന്നൂറും യോജനകൾ കുതിരകളാൽ എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ' — അവന്റെ അരികിൽ നിന്നിരുന്നവൻ ഇത് പറഞ്ഞു.
1.189.24
अजाय लोकत्रयपावनाय ।
भूतात्मने गोपतये वृषाय।
सूर्याय सर्गप्रलयालयाय ।
नमो महाकारुणिकोत्तमाय ॥ १.१८९.२४ ॥
ജന്മമില്ലാത്തവനും, ത്രിലോകങ്ങളെ പവിത്രമാക്കുന്നവനും, ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവും, ഗോപതിയും, വൃഷഭവും, സൂര്യനും, സൃഷ്ടിപ്രളയങ്ങളുടെ ആലയവും, മഹാകാരുണികരിൽ ഉത്തമനുമായവന് നമസ്കാരം.
1.189.25
विवस्वते ज्ञानभृतेऽन्तरात्मने ।
जगत्प्रदीपाय जगद्धितैषिणे।
स्वयंभुवे दीप्तसहस्रचक्षुषे ।
सुरोत्तमायामिततेजसे नमः ॥ १.१८९.२५ ॥
ജ്ഞാനം വഹിക്കുന്ന, അന്തരാത്മാവായ, ലോകത്തിന്റെ വിളക്കായ, ലോകക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിവസ്വാനു നമസ്കാരം. ആയിരം ദീപ്തനേത്രങ്ങളുള്ള, ദേവോത്തമനായ, അപരിമിത തേജസ്സുള്ള സ്വയംഭുവിനു നമസ്കാരം.
1.189.26
नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे ।
जगत्प्रसूतिस्थितिनाशहेतवे।
त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारिणे ।
विरिञ्चनारायणशङ्करात्मने ॥ १.१८९.२६ ॥
ലോകത്തിന്റെ ഏകനേത്രമായ, ലോകസൃഷ്ടിക്കും സ്ഥിതിക്കും നാശത്തിനും കാരണമായ, ത്രയീമയനായ, ത്രിഗുണങ്ങളെ സ്വാത്മാവായി ധരിക്കുന്ന, ബ്രഹ്മാവും നാരായണനും ശങ്കരനും ആത്മാവായ സവിതാവിന് നമസ്കാരം.
1.189.27
संस्तुतो वरदः सोऽहं वरं वरय सुव्रत ।
स्तुतिस्त्वयोक्ता भक्तानां जप्येयं वग्दोस्म्यहम् ॥ १.१८९.२७ ॥
സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ഞാൻ വരദനാണ്. ഹേ സുവ്രതാ, വരം ചോദിക്കൂ. നീ പറഞ്ഞ ഈ സ്തുതി ഭക്തർക്ക് ജപിക്കാവുന്നതാണ്; ഞാൻ വാക്കാൽ വരം നൽകുന്നവനാണ്.
1.189.28
यैषा ते तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता ।
तां त्वां संवरणस्यार्थे वरयामि विभावसो ॥ १.१८९.२८ ॥
ഓ വിഭാവസോ, നിന്റെ മകളും സാവിത്രിയുടെ അനുജത്തിയുമായ തപതി എന്ന പേരുള്ളവളെ സംവരണനു വേണ്ടി നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.
1.189.29
स हि राजा बृहत्कीर्तिर्धर्मार्थविदुदारधीः ।
युक्तः संवरणो भर्ता दुहितुस्ते विहङ्गम ॥ १.१८९.२९ ॥
ആ രാജാവായ സംവരണൻ മഹാകീർത്തിയുള്ളവൻ, ധർമാർത്ഥങ്ങളറിയുന്നവൻ, ഉദാരബുദ്ധിയുള്ളവൻ. ഹേ വിഹംഗമാ, അവനാണ് നിന്റെ മകൾക്ക് യോഗ്യനായ ഭർത്താവ്.
1.189.30
इत्युक्तः स तदा तेन ददानीत्येव निश्चितः ।
प्रत्यभाषत तं विप्रं प्रतीनन्द्य दिवाकरः ॥ १.१८९.३० ॥
അദ്ദേഹം അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ "ഞാൻ നൽകാം" എന്ന് ഉറപ്പിച്ച്, ആ വിപ്രനെ പ്രതിനന്ദിച്ച് ദിവാകരൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.189.31
वरः संवरणो राज्ञां त्वमृषीणां वरो मुने ।
तपती योषितां श्रेष्ठा किमन्यत्रापवर्जनात् ॥ १.१८९.३१ ॥
രാജാക്കന്മാരിൽ സംവരണൻ ശ്രേഷ്ഠനായ വരനാണ്; മുനേ, അങ്ങ് ഋഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്. തപതി സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയാണ്; ഇതിലധികം എന്തുവേണം?
1.189.32
ततः सर्वानवद्याङ्गीं तपतीं तपनः स्वयम् ।
ददौ संवरणस्यार्थे वसिष्ठाय महात्मने ॥ १.१८९.३२ ॥
അപ്പോൾ സൂര്യൻ തന്നെ കുറ്റമറ്റ അംഗങ്ങളുള്ള തപതിയെ സംവരണനുവേണ്ടി മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന് നൽകി.
1.189.33
प्रतिजग्राह तां कन्यां महर्षिस्तपतीं तदा ।
वसिष्ठोऽथ विसृष्टस्तु पुनरेवाजगाम ह ॥ १.१८९.३३ ॥
മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ അപ്പോൾ ആ കന്യകയായ തപതിയെ സ്വീകരിച്ചു; പിന്നെ യാത്ര പറഞ്ഞ് വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നു.
1.189.34
यत्र विख्यातकीर्तिः स कुरूणामृषभोऽभवत् ।
स राजा मन्मथाविष्टस्तद्गतेनान्तरात्मना ॥ १.१८९.३४ ॥
പ്രസിദ്ധകീർത്തിയുള്ള ആ കുരുവംശശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ്, മന്മഥനാൽ ബാധിതനായി, അവളിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച അന്തരാത്മാവോടെ...
1.189.35
दृष्ट्वा च देवकन्यां तां तपतीं चारुहासिनीम् ।
वसिष्ठेन सहायान्तीं संहृष्टोऽभ्यधिकं बभौ ॥ १.१८९.३५ ॥
ദേവകന്യയും മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിക്കുന്നവളുമായ ആ തപതി വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം വരുന്നത് കണ്ട് അവൻ അത്യധികം സന്തോഷിച്ച് തിളങ്ങി.
1.189.36
रुरुचे साऽधिकं सुभ्रूरापतन्ती नभस्तलात् ।
सौदामनीव विभ्रष्टा द्योतयन्ती दिशस्त्विषा ॥ १.१८९.३६ ॥
ആകാശത്തുനിന്ന് ഇറങ്ങിവരുന്ന സുന്ദരഭ്രൂവായവൾ അത്യധികം തിളങ്ങി; ആകാശത്തുനിന്ന് വീണ മിന്നൽപോലെ തന്റെ പ്രഭകൊണ്ട് ദിക്കുകളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
1.189.37
कृच्छ्राद्द्वादशरात्रे तु तस्य राज्ञः समाहिते ।
आजगाम विशुद्धात्मा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.१८९.३७ ॥
കഠിനമായ വ്രതത്തിന്റെ പന്ത്രണ്ടു രാത്രികൾക്കുശേഷം, ആ രാജാവിന്റെ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമായപ്പോൾ, വിശുദ്ധാത്മാവായ ഭഗവാൻ ഋഷി വസിഷ്ഠൻ വന്നു.
1.189.38
तपसाऽऽराध्य वरदं देवं गोपतिमीश्वरम् ।
लेभे संवरणो भार्यां वसिष्ठस्यैव तेजसा ॥ १.१८९.३८ ॥
തപസ്സുകൊണ്ട് വരദായകനായ ദേവനും ഗോപതിയും ഈശ്വരനുമായവനെ ആരാധിച്ച്, വസിഷ്ഠന്റെ തേജസ്സാലേ സംവരണൻ ഭാര്യയെ നേടി.
1.189.39
ततस्तस्मिन्गिरिश्रेष्ठे देवगन्धर्वसेविते ।
जग्राह विधिवत्पाणिं तपत्याः स नरर्षभः ॥ १.१८९.३९ ॥
പിന്നെ ദേവഗന്ധർവന്മാർ സേവിക്കുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠപർവതത്തിൽവെച്ച്, ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ വിധിപ്രകാരം തപതിയുടെ കൈപിടിച്ചു.
1.189.40
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञातस्तस्मिन्नेव धराधरे ।
सोऽकामयत राजर्षिर्विहर्तुं सह भार्यया ॥ १.१८९.४० ॥
വസിഷ്ഠന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച്, ആ പർവതത്തിൽത്തന്നെ ആ രാജർഷി ഭാര്യയോടൊപ്പം വിഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
1.189.41
ततः पुरे च राष्ट्रे च वनेषूपवनेषु च ।
आदिदेश महीपालस्तमेव सचिवं तदा ॥ १.१८९.४१ ॥
പിന്നെ നഗരത്തിലും രാഷ്ട്രത്തിലും വനങ്ങളിലും ഉപവനങ്ങളിലും ആ മഹീപാലൻ അതേ മന്ത്രിക്കു കല്പന നൽകി.
1.189.42
नृपतिं त्वभ्यनुज्ञाप्य वसिष्ठोऽथापचक्रमे ।
सोऽथ राजा गिरौ तस्मिन्विजहारामरो यथा ॥ १.१८९.४२ ॥
രാജാവിനോട് യാത്ര പറഞ്ഞ് വസിഷ്ഠൻ പുറപ്പെട്ടു. പിന്നെ ആ രാജാവ് ആ പർവതത്തിൽ ദേവനെപ്പോലെ വിഹരിച്ചു.
1.189.43
ततो द्वादशवर्षाणि काननेषु वनेषु च ।
रेमे तस्मिन्गिरौ राजा तयैव सह भार्यया ॥ १.१८९.४३ ॥
പിന്നീട് പന്ത്രണ്ടു വർഷം ആ രാജാവ് ആ പർവതത്തിൽ, കാടുകളിലും വനങ്ങളിലും, തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം രമിച്ചു.
1.189.44
तस्य राज्ञः पुरे तस्मिन्समा द्वादश सत्तम ।
न ववर्ष सहस्राक्षो राष्ट्रे चैवास्य भारत ॥ १.१८९.४४ ॥
സജ്ജനശ്രേഷ്ഠാ! ആ രാജാവിന്റെ നഗരത്തിലും രാജ്യത്തിലും പന്ത്രണ്ടു വർഷം സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) മഴ പെയ്യിച്ചില്ല, ഭരതവംശജാ!
1.189.45
ततस्तस्यामनावृष्ट्यां प्रवृत्तायामरिन्दम ।
प्रजाः क्षयमुपाजग्मुः सर्वाः सस्थाणुजङ्गमाः ॥ १.१८९.४५ ॥
ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവനേ! ആ അനാവൃഷ്ടി വ്യാപിച്ചപ്പോൾ സ്ഥാവരങ്ങളും ജംഗമങ്ങളുമായ എല്ലാ പ്രജകളും നാശം പ്രാപിച്ചു.
1.189.46
तस्मिंस्तथाविधे काले वर्तमाने सुदारुणे ।
नावश्यायः पपातोर्व्यां ततः सस्यानि नाऽरुहन् ॥ १.१८९.४६ ॥
അത്തരം അതിഭയങ്കരമായ കാലം നിലനിന്നപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ മഞ്ഞുപോലും വീണില്ല; അതിനാൽ വിളകൾ മുളച്ചില്ല.
1.189.47
ततो विभ्रान्तमनसो जनाः क्षुद्भपीडिताः ।
गृहाणि संपरित्यज्य बभ्रमुः प्रदिशो दिशः ॥ १.१८९.४७ ॥
അപ്പോൾ മനസ്സ് ഭ്രമിച്ച, വിശപ്പും ദാഹവും പീഡിപ്പിച്ച ജനങ്ങൾ വീടുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും അലഞ്ഞു.
1.189.48
ततस्तस्मिन्पुरे राष्ट्रे त्यक्तदारपरिग्रहाः ।
परस्परममर्यादाः क्षुधार्ता जघ्निरे जनाः ॥ १.१८९.४८ ॥
അപ്പോൾ ആ നഗരത്തിലും രാജ്യത്തിലും, ഭാര്യയെയും സ്വത്തിനെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, മര്യാദ വിട്ട്, വിശപ്പിനാൽ പീഡിതരായ ജനങ്ങൾ പരസ്പരം കൊന്നു.
1.189.49
तत्क्षुधार्तैर्निरानन्दैः शवभूतैस्तथा नरैः ।
अभवत्प्रेतराजस्य पुरं प्रेतैरिवावृतम् ॥ १.१८९.४९ ॥
വിശപ്പുകൊണ്ട് വലഞ്ഞ്, സന്തോഷമില്ലാതെ, ശവസദൃശരായ മനുഷ്യരാൽ ആ നഗരം യമരാജന്റെ നഗരംപോലെയായി; പ്രേതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുപോലെ.
1.189.50
ततस्तत्तादृशं दृष्ट्वा स एव भगवानृषिः ।
अभ्याद्रवत धर्मात्मा वसिष्ठो मुनिसत्तमः ॥ १.१८९.५० ॥
അപ്പോൾ അത്തരമൊരവസ്ഥ കണ്ട്, ആ ഭഗവാനായ ഋഷി, ധർമ്മാത്മാവും മുനിശ്രേഷ്ഠനുമായ വസിഷ്ഠൻ വേഗത്തിൽ അങ്ങോട്ട് ഓടിച്ചെന്നു.
1.189.51
तं च पार्थिवशार्दूलमानयामास तत्पुरम् ।
तपत्या सहितं राजन्वर्षे द्वादशमे गते।
ततः प्रवृष्टस्तत्रासीद्यथापूर्वं सुरारिहा ॥ १.१८९.५१ ॥
ആ രാജശാർദൂലനെ തപതിയോടൊപ്പം, രാജാവേ, പന്ത്രണ്ടാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ നഗരത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു. പിന്നെ മുമ്പത്തെപ്പോലെ അവിടെ മഴ പെയ്തു; ദേവശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ വർഷിച്ചു.
1.189.52
तस्मिन्नृपतिशार्दूले प्रविष्टे नगरं पुनः ।
प्रववर्ष सहस्राक्षः सस्यानि जनयन्प्रभुः ॥ १.१८९.५२ ॥
ആ നൃപശാർദൂലൻ വീണ്ടും നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷനായ പ്രഭു മഴ പെയ്യിച്ച് വിളകൾ ഉണ്ടാക്കി.
1.189.53
ततः सराष्ट्रं मुमुदे तत्पुरं परया मुदा ।
तेन पार्थिवमुख्येन भावितं भावितात्मना ॥ १.१८९.५३ ॥
പിന്നെ ആ നഗരവും രാഷ്ട്രവും വലിയ സന്തോഷത്താൽ ആനന്ദിച്ചു; ശുദ്ധാത്മാവായ ആ പ്രധാന രാജാവിനാൽ അത് സമൃദ്ധമായി.
1.189.54
ततो द्वादश वर्षाणि पुनरीजे नराधिपः ।
तपत्या सहितः पत्न्या यथा शच्या मरुत्पतिः ॥ १.१८९.५४ ॥
പിന്നെ പന്ത്രണ്ടു വർഷം ആ നരാധിപൻ വീണ്ടും യാഗം ചെയ്തു; തപതിയോടും ഭാര്യയോടും കൂടി, ശചിയോടൊപ്പമുള്ള മരുത്പതി ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ.
1.189.55
एवमासीन्महाभागा तपती नाम पौर्विकी ।
तव वैवस्वती पार्थ तापत्यस्त्वं यया मतः ॥ १.१८९.५५ ॥
ഇങ്ങനെ മഹാഭാഗയായ തപതി എന്ന പൗരവി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹേ പാർത്ഥാ, അവൾ വൈവസ്വതന്റെ (സൂര്യന്റെ) പുത്രിയാണ്; അവളാൽ നീ താപത്യൻ (തപതിയുടെ വംശജൻ) എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
1.189.56
तस्यां संजनयामास कुरुं संवरणो नृपः ।
तपत्यां तपतां श्रेष्ठ तापत्यस्त्वं ततोऽर्जुन ॥ १.१८९.५६ ॥
അവളിൽ രാജാവായ സംവരണൻ കുരുവിനെ ജനിപ്പിച്ചു. ഹേ തപിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനാ, അതിനാൽ നീ താപത്യനാണ്.