มหาภารตะ · อัธยายะ 1.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.189.1
एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं जगामोर्ध्वमनिन्दिता ।
तपतीतपतीत्येव विललापातुरो नृपः ॥ १.१८९.१ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว หญิงผู้ปราศจากโทษนั้นก็รีบขึ้นสู่ที่สูงไป ส่วนพระราชาผู้ทุกข์ร้อนทรงคร่ำครวญเพียงว่า “ตปตี ตปตี”
1.189.2
प्रास्स्वलच्चासकृद्राजा पुनरुत्थाय धावति ।
धावमानस्तु तपतीमदृष्ट्वैव महीपतिः।
स तु राजा पुनर्भूमौ तत्रैव निपपात ह ॥ १.१८९.२ ॥
พระราชาทรงสะดุดล้มซ้ำแล้วซ้ำอีก ลุกขึ้นอีกครั้งแล้ววิ่งไป แต่เมื่อวิ่งไปแล้วไม่เห็นตปตี จอมปฐพีนั้นก็ล้มลงบนพื้นดินตรงนั้นอีก
1.189.3
अन्वेषमाणः सबलस्तं राजानं नृपोत्तमम् ।
अमात्यः सानुयात्रश्च तं ददर्श महावने ॥ १.१८९.३ ॥
อำมาตย์ผู้ค้นหาพร้อมด้วยกองทัพและบริวาร ได้พบพระราชาผู้ประเสริฐที่สุดนั้นในป่าใหญ่
1.189.4
क्षितौ निपतितं काले शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम् ।
त हि दृष्ट्वा महेष्वासं निरस्तं पतितं भुवि ॥ १.१८९.४ ॥
เขาเห็นพระมหานักธนูนั้นนอนล้มอยู่บนพื้นดิน เหมือนธงของพระศักระที่ถูกโค่นลง
1.189.5
बभूव सोऽस्य सचिवः संप्रदीप्त इवाग्निना ।
त्वरया चोपसङ्गम्य स्नेहादागतसंभ्रमः ॥ १.१८९.५ ॥
อำมาตย์ของพระองค์นั้นเหมือนถูกไฟเผาไหม้ เพราะความรักใคร่จึงรีบเข้าไปหา ด้วยความตื่นตระหนกอย่างยิ่ง
1.189.6
तं समुत्थापयामास नृपतिं काममोहितम् ।
भूतलाद्भूमिपालेशं पितेव पतितं सुतम् ॥ १.१८९.६ ॥
เขาประคองพระราชาผู้หลงใหลด้วยกามนั้นให้ลุกขึ้นจากพื้นดิน เหมือนบิดาประคองบุตรที่ล้มลง
1.189.7
प्रज्ञया वयसा चैव वृद्धः कीर्त्या नयेन च ।
अमात्यस्तं समुत्थाप्य बभूव विगतज्वरः ॥ १.१८९.७ ॥
อำมาตย์ผู้เฒ่าทั้งด้วยปัญญา วัย เกียรติ และนโยบาย ได้ประคองพระองค์ให้ลุกขึ้น พระราชาจึงหายจากความกระวนกระวาย
1.189.8
उवाच चैनं कल्याण्या वाचा मधुरयोत्थिम् ।
मा भैर्मनुजशार्दूल भद्रमस्तु तवानघ ॥ १.१८९.८ ॥
เขากล่าวกับพระราชาผู้ลุกขึ้นแล้วด้วยถ้อยคำอันหวานและเป็นมงคลว่า “อย่ากลัวเลย ราชสีห์ในหมู่มนุษย์ ขอความเจริญจงมีแก่พระองค์ ผู้ปราศจากบาปเอ๋ย”
1.189.9
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयामास वै नृपम् ।
पतितं पातनं सङ्ख्ये शात्रवाणां महीतले ॥ १.१८९.९ ॥
เขาคาดคะเนว่าพระราชาทรงอ่อนแรงเพราะความหิวและกระหายน้ำ และได้ถูกศัตรูฟันล้มในการรบ จึงนอนล้มอยู่บนพื้นดิน
1.189.10
वारिणा च सुशीतेन शिरस्तस्याभ्यषेचयत् ।
अस्पृशन्मुकुटं राज्ञः पुण्डरीकसुगन्धिना ॥ १.१८९.१० ॥
เขาใช้น้ำเย็นยิ่งรดพระเศียรของพระราชา โดยระวังไม่ให้ถูกมงกุฎของพระองค์ น้ำนั้นหอมเหมือนดอกบัว
1.189.11
ततः प्रत्यागतप्राणस्तद्बलं बलवान्नृपः ।
सर्वं विसर्जयामास तमेकं सचिवं विना ॥ १.१८९.११ ॥
แล้วพระราชาผู้ทรงพลังก็ฟื้นคืนพระชนม์ จึงให้ปลดกองทัพทั้งหมดไป เว้นไว้แต่อำมาตย์เพียงคนเดียว
1.189.12
ततस्तस्याज्ञया राज्ञो विप्रतस्थे महद्बलम् ।
स तु राजा गिरिप्रस्थे तस्मिन्पुनरुपाविशत् ॥ १.१८९.१२ ॥
จากนั้น ตามพระบัญชาของพระราชา กองทัพใหญ่ก็เดินทางกลับไป ส่วนพระราชาประทับนั่งลงอีกครั้งบนที่ราบบนภูเขานั้น
1.189.13
ततस्तस्मिन् गिरिवरे शुचिर्भूत्वा कृताञ्जलिः ।
आरिराधयिषुः सूर्यं तस्थावूर्ध्वमुखः क्षितौ ॥ १.१८९.१३ ॥
แล้วบนภูเขาอันประเสริฐนั้น พระองค์ทรงชำระพระองค์ให้บริสุทธิ์ ประนมพระหัตถ์ ปรารถนาจะบูชาพระอาทิตย์ จึงยืนบนพื้นดินโดยเงยพระพักตร์ขึ้น
1.189.14
जगाम मनसा चैव वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
पुरोहितममित्रघ्नं तदा संवरणो नृपः ॥ १.१८९.१४ ॥
พระราชาสังวรณะได้ทรงระลึกถึงพระวสิษฐในใจ ท่านเป็นฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด เป็นปุโรหิตของพระองค์ และเป็นผู้ทำลายศัตรู
1.189.15
नक्तन्दिनमथैकत्र स्थिते तस्मिञ्जनाधिपे ।
अथाजगाम विप्रर्षिस्तदा द्वादशमेऽहनि ॥ १.१८९.१५ ॥
ขณะที่พระราชาประทับอยู่ที่นั้นทั้งกลางคืนและกลางวัน ในวันที่สิบสองพระฤๅษีผู้เป็นพราหมณ์ก็เสด็จมาถึง
1.189.16
स विदित्वैव नृपतिं तपत्या हृतमानसम् ।
दिव्येन विधिना ज्ञात्वा भावितात्मा महानृपिः ॥ १.१८९.१६ ॥
ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ผู้มีจิตตั้งมั่นนั้นทรงรู้ว่าพระราชาถูกตปตีชิงจิตไปแล้ว และทรงรู้ด้วยทิพยวิธี ท่านจึงเข้าใจทุกสิ่ง
1.189.17
तथा तु नियतात्मानं तं नृपं मुनिसत्तमः ।
आबभाषे स धर्मात्मा तस्यैवार्थचिकीर्षया ॥ १.१८९.१७ ॥
แล้วฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด ผู้มีธรรมะนั้น ได้กล่าวกับพระราชาผู้ข่มใจได้นั้น เพื่อจะให้สำเร็จประโยชน์ของพระองค์นั่นเอง
1.189.18
स तस्य मनुजेन्द्रस्य पश्यतो भगवानृषिः ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे द्रष्टुं भास्करं भास्करद्युतिः ॥ १.१८९.१८ ॥
เมื่อจอมคนนั้นทอดพระเนตรอยู่ ฤๅษีผู้ทรงพระภคะนั้น มีรัศมีเหมือนดวงอาทิตย์ ได้ลอยขึ้นสูงเพื่อจะเห็นดวงอาทิตย์
1.189.19
योजनानां तु नियुतं क्षणाद्गत्वा तपोधनः ।
सहस्रांशुं ततो विप्रः कृताञ्जलिरुपस्थितः।
वसिष्ठोहमिति प्रीत्या स चात्मानं न्यवेदयत् ॥ १.१८९.१९ ॥
พระฤๅษีผู้สั่งสมตบะนั้น ใช้เวลาเพียงชั่วขณะก็เดินทางไปได้หนึ่งแสนโยชน์ แล้วยืนประนมมืออยู่ต่อหน้าพระอาทิตย์ผู้มีพันรัศมี ด้วยความยินดีจึงแจ้งนามของตนว่า “ข้าคือวสิษฐ”
1.189.20
तमुवाच महातेजा विवस्वान्मुनिसत्तमम् ।
महर्षे स्वागतं तेऽस्तु कथयस्व यथेप्सितम् ॥ १.१८९.२० ॥
พระวิวัสวานผู้มีเดชรุ่งโรจน์ตรัสกับฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดนั้นว่า “ข้าแต่มหาฤๅษี ขอต้อนรับท่าน ขอท่านบอกข้าเถิดว่าท่านปรารถนาสิ่งใด”
1.189.21
यदिच्छसि महाभाग मत्तः प्रवदतां वर ।
तत्ते दद्यामभिप्रेतं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम् ॥ १.१८९.२१ ॥
โอ้ผู้มีโชคยิ่ง ผู้เลิศในหมู่ผู้กล่าว สิ่งใดที่ท่านปรารถนาจากเรา เราจะให้แก่ท่าน แม้สิ่งนั้นจะได้มาอย่างยากยิ่ง
1.189.22
एवमुक्तः स तेनर्षिर्वसिष्ठः संस्तुवन्गिरा ।
प्रणिपत्य विवस्वन्तं भानुमन्तमथाब्रवीत् ॥ १.१८९.२२ ॥
เมื่อถูกกล่าวกับเช่นนั้น ฤๅษีวสิษฐะผู้นั้น ซึ่งสรรเสริญด้วยถ้อยคำ ได้ก้มกราบพระวิวัสวานแล้วจึงกล่าวกับพระภานุมานผู้รุ่งโรจน์
1.189.23
योजनानां चतुष्षष्टिं निमेषात्त्रिशतं तथा ।
अश्वैर्गच्छति नित्यं यस्तत्पार्श्वस्थोऽब्रवीदिदम् ॥ १.१८९.२३ ॥
ผู้ที่เดินทางไปได้หกสิบสี่โยชน์และสามร้อยโยชน์ในชั่วขณะหนึ่งกระพริบตา ด้วยม้าทั้งหลายเสมอ ผู้ยืนอยู่ข้างพระองค์ได้กล่าวเรื่องนี้
1.189.24
अजाय लोकत्रयपावनाय ।
भूतात्मने गोपतये वृषाय।
सूर्याय सर्गप्रलयालयाय ।
नमो महाकारुणिकोत्तमाय ॥ १.१८९.२४ ॥
ขอนอบน้อมแด่ผู้ไม่มีการเกิด ผู้ชำระโลกทั้งสามให้บริสุทธิ์ แด่ผู้เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ แด่เจ้าแห่งโค แด่พระโคอุสภะ แด่พระอาทิตย์ ผู้เป็นที่อาศัยของการสร้างและการทำลาย ขอนอบน้อมแด่ผู้ประเสริฐที่สุดในความกรุณาอันยิ่งใหญ่
1.189.25
विवस्वते ज्ञानभृतेऽन्तरात्मने ।
जगत्प्रदीपाय जगद्धितैषिणे।
स्वयंभुवे दीप्तसहस्रचक्षुषे ।
सुरोत्तमायामिततेजसे नमः ॥ १.१८९.२५ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระวิวัสวัต ผู้ทรงความรู้ ผู้เป็นอันตราตมัน ผู้เป็นประทีปแห่งโลก ผู้ปรารถนาความเกื้อกูลแก่โลก ขอนอบน้อมแด่ผู้ดำรงอยู่ด้วยตนเอง ผู้มีพันตาอันรุ่งโรจน์ ผู้เลิศในหมู่เทวดา ผู้มีเดชไพศาล
1.189.26
नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे ।
जगत्प्रसूतिस्थितिनाशहेतवे।
त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारिणे ।
विरिञ्चनारायणशङ्करात्मने ॥ १.१८९.२६ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระสวิตฤ ผู้เป็นดวงตาเดียวของโลก เป็นเหตุแห่งการสร้าง การดำรงอยู่ และการทำลายของโลก ผู้ประกอบด้วยไตรเวท ผู้ทรงคุณทั้งสามเป็นอาตมันของตน ผู้มีอาตมันคือพระพรหม พระนารายณ์ และพระศังกร
1.189.27
संस्तुतो वरदः सोऽहं वरं वरय सुव्रत ।
स्तुतिस्त्वयोक्ता भक्तानां जप्येयं वग्दोस्म्यहम् ॥ १.१८९.२७ ॥
เราผู้ถูกสรรเสริญนี้คือผู้ประทานพร โอ้ผู้มีวัตรอันดี จงขอพรเถิด คำสรรเสริญที่ท่านกล่าวนั้นพวกภักดีพึงท่องสวด และเราคือผู้ประทานพรด้วยถ้อยคำ
1.189.28
यैषा ते तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता ।
तां त्वां संवरणस्यार्थे वरयामि विभावसो ॥ १.१८९.२८ ॥
โอ้พระวิภาวสุ ธิดาของพระองค์นามว่าตปตี ผู้เป็นน้องของสาวิตรี นางนี้ เราขอพระองค์เพื่อพระสังวรณ์
1.189.29
स हि राजा बृहत्कीर्तिर्धर्मार्थविदुदारधीः ।
युक्तः संवरणो भर्ता दुहितुस्ते विहङ्गम ॥ १.१८९.२९ ॥
พระราชาสังวรณ์นั้นมีเกียรติยศไพศาล รู้ธรรมและอรรถ มีปัญญาอันประเสริฐ โอ้นกผู้เป็นนาย ท่านเป็นสามีที่เหมาะสมกับธิดาของท่านอย่างแท้จริง
1.189.30
इत्युक्तः स तदा तेन ददानीत्येव निश्चितः ।
प्रत्यभाषत तं विप्रं प्रतीनन्द्य दिवाकरः ॥ १.१८९.३० ॥
เมื่อพราหมณ์นั้นกล่าวดังนี้แล้ว พระอาทิตย์ก็ตัดสินใจว่า "เราจะให้นาง" แล้วตอบพราหมณ์ผู้นั้นพร้อมกล่าวขอบคุณตอบ
1.189.31
वरः संवरणो राज्ञां त्वमृषीणां वरो मुने ।
तपती योषितां श्रेष्ठा किमन्यत्रापवर्जनात् ॥ १.१८९.३१ ॥
พระสังวรณ์เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ และท่านเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี โอ้มุนี ตปตีเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สตรี ยิ่งกว่านี้จะปรารถนาอะไรอีกเล่าจากการไม่ปฏิเสธ
1.189.32
ततः सर्वानवद्याङ्गीं तपतीं तपनः स्वयम् ।
ददौ संवरणस्यार्थे वसिष्ठाय महात्मने ॥ १.१८९.३२ ॥
ครั้นแล้ว พระอาทิตย์เองได้ประทานตปตีผู้มีอวัยวะไร้ที่ติทุกส่วน แก่วสิษฐะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เพื่อพระสังวรณ์
1.189.33
प्रतिजग्राह तां कन्यां महर्षिस्तपतीं तदा ।
वसिष्ठोऽथ विसृष्टस्तु पुनरेवाजगाम ह ॥ १.१८९.३३ ॥
มหาฤๅษีวสิษฐะได้รับนางกันยาตปตีไว้ในขณะนั้น จากนั้นวสิษฐะได้รับอนุญาตให้ลากลับ จึงเสด็จกลับไปอีกครั้ง
1.189.34
यत्र विख्यातकीर्तिः स कुरूणामृषभोऽभवत् ।
स राजा मन्मथाविष्टस्तद्गतेनान्तरात्मना ॥ १.१८९.३४ ॥
ณ ที่ซึ่งพระราชาผู้มีเกียรติยศเลื่องลือนั้นได้เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กุรุ พระราชาผู้ถูกความรักครอบงำนั้น มีอันตราตมันจดจ่ออยู่กับนาง...
1.189.35
दृष्ट्वा च देवकन्यां तां तपतीं चारुहासिनीम् ।
वसिष्ठेन सहायान्तीं संहृष्टोऽभ्यधिकं बभौ ॥ १.१८९.३५ ॥
และเมื่อเห็นธิดาเทวดานั้น คือตปตีผู้ยิ้มหวาน กำลังมาพร้อมกับวสิษฐะ พระองค์ก็ปีติยินดียิ่งนัก และทรงรุ่งเรืองยิ่งขึ้นไปอีก
1.189.36
रुरुचे साऽधिकं सुभ्रूरापतन्ती नभस्तलात् ।
सौदामनीव विभ्रष्टा द्योतयन्ती दिशस्त्विषा ॥ १.१८९.३६ ॥
นางผู้มีคิ้วงาม ลงมาจากท้องฟ้า ยิ่งงดงามเปล่งประกาย เหมือนสายฟ้าที่ตกลงมาจากฟากฟ้า ส่องสว่างทิศทั้งหลายด้วยรัศมีของนาง
1.189.37
कृच्छ्राद्द्वादशरात्रे तु तस्य राज्ञः समाहिते ।
आजगाम विशुद्धात्मा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.१८९.३७ ॥
หลังจากสิบสองราตรีแห่งความยากลำบาก เมื่อจิตของพระราชานั้นสงบแล้ว พระฤๅษีวสิษฐะผู้ทรงพระคุณ มีจิตบริสุทธิ์ ก็เสด็จมาถึง
1.189.38
तपसाऽऽराध्य वरदं देवं गोपतिमीश्वरम् ।
लेभे संवरणो भार्यां वसिष्ठस्यैव तेजसा ॥ १.१८९.३८ ॥
พระสังวรณ์ได้บำเพ็ญตบะบูชาพระผู้เป็นเจ้าผู้ประทานพร คือพระโคปติ ผู้เป็นพระอิศวร ได้ภรรยามาด้วยอานุภาพของวสิษฐะนั่นเอง
1.189.39
ततस्तस्मिन्गिरिश्रेष्ठे देवगन्धर्वसेविते ।
जग्राह विधिवत्पाणिं तपत्याः स नरर्षभः ॥ १.१८९.३९ ॥
จากนั้นบนภูเขาอันประเสริฐนั้น ที่เทวดาและคนธรรพ์เข้าเยี่ยมเยียน กษัตริย์ผู้เป็นวีรบุรุษในหมู่มนุษย์ ได้จับมือตปตีตามพิธีกรรม
1.189.40
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञातस्तस्मिन्नेव धराधरे ।
सोऽकामयत राजर्षिर्विहर्तुं सह भार्यया ॥ १.१८९.४० ॥
ได้รับอนุญาตจากวสิษฐะแล้ว บนภูเขาลูกนั้นเอง พระราชฤๅษีผู้นั้นปรารถนาจะเพลิดเพลินอยู่กับภรรยาของตน
1.189.41
ततः पुरे च राष्ट्रे च वनेषूपवनेषु च ।
आदिदेश महीपालस्तमेव सचिवं तदा ॥ १.१८९.४१ ॥
จากนั้นพระราชาผู้ปกครองแผ่นดินก็ทรงบัญชาแก่อำมาตย์คนเดิมนั้น ให้ดูแลทั้งในเมือง ในแคว้น ในป่าใหญ่ และในสวนป่า
1.189.42
नृपतिं त्वभ्यनुज्ञाप्य वसिष्ठोऽथापचक्रमे ।
सोऽथ राजा गिरौ तस्मिन्विजहारामरो यथा ॥ १.१८९.४२ ॥
วสิษฐะขอลาพระราชาแล้วก็จากไป ส่วนพระราชาประทับอยู่บนภูเขานั้น ทรงสำราญอยู่เหมือนเทพเจ้า
1.189.43
ततो द्वादशवर्षाणि काननेषु वनेषु च ।
रेमे तस्मिन्गिरौ राजा तयैव सह भार्यया ॥ १.१८९.४३ ॥
ต่อมาเป็นเวลาสิบสองปี พระราชาทรงเสวยความสุขบนภูเขานั้น ในป่าและในดงไม้ทั้งหลาย พร้อมกับพระมเหสี
1.189.44
तस्य राज्ञः पुरे तस्मिन्समा द्वादश सत्तम ।
न ववर्ष सहस्राक्षो राष्ट्रे चैवास्य भारत ॥ १.१८९.४४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี ตลอดสิบสองปีนั้น พระอินทร์มิได้ทรงให้ฝนตกลงในเมืองของพระราชานั้น และในแคว้นของพระองค์ ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต
1.189.45
ततस्तस्यामनावृष्ट्यां प्रवृत्तायामरिन्दम ।
प्रजाः क्षयमुपाजग्मुः सर्वाः सस्थाणुजङ्गमाः ॥ १.१८९.४५ ॥
เมื่อความแห้งแล้งนั้นเกิดขึ้น ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู สรรพสัตว์ทั้งหลาย ทั้งที่อยู่กับที่และที่เคลื่อนไหว ก็ถึงความพินาศ
1.189.46
तस्मिंस्तथाविधे काले वर्तमाने सुदारुणे ।
नावश्यायः पपातोर्व्यां ततः सस्यानि नाऽरुहन् ॥ १.१८९.४६ ॥
ในยุคสมัยที่เลวร้ายถึงเพียงนั้น แม้น้ำค้างก็มิได้ตกลงสู่พื้นดิน พืชผลจึงไม่งอกขึ้น
1.189.47
ततो विभ्रान्तमनसो जनाः क्षुद्भपीडिताः ।
गृहाणि संपरित्यज्य बभ्रमुः प्रदिशो दिशः ॥ १.१८९.४७ ॥
ประชาชนจึงจิตใจว้าวุ่น ถูกความหิวกระหายบีบคั้น ละทิ้งบ้านเรือน แล้วเร่ร่อนไปทุกทิศทุกทาง
1.189.48
ततस्तस्मिन्पुरे राष्ट्रे त्यक्तदारपरिग्रहाः ।
परस्परममर्यादाः क्षुधार्ता जघ्निरे जनाः ॥ १.१८९.४८ ॥
ในเมืองและแคว้นนั้น ผู้คนทิ้งภรรยาและทรัพย์สิน สูญเสียความยับยั้งชั่งใจ ถูกความหิวทรมาน จึงทำร้ายกันและกัน
1.189.49
तत्क्षुधार्तैर्निरानन्दैः शवभूतैस्तथा नरैः ।
अभवत्प्रेतराजस्य पुरं प्रेतैरिवावृतम् ॥ १.१८९.४९ ॥
ผู้คนที่ถูกความหิวทรมาน ไร้ความยินดี และกลายเป็นดุจซากศพ ทำให้เมืองนั้นเหมือนเมืองของพระยมราช ถูกล้อมด้วยเปรตทั้งหลาย
1.189.50
ततस्तत्तादृशं दृष्ट्वा स एव भगवानृषिः ।
अभ्याद्रवत धर्मात्मा वसिष्ठो मुनिसत्तमः ॥ १.१८९.५० ॥
เมื่อวสิษฐะผู้เป็นฤๅษีผู้ทรงเกียรติผู้นั้น ผู้มีจิตใจในธรรม ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มุนี ได้เห็นสภาพเช่นนั้น ท่านก็รีบเข้าไปหาพวกเขา
1.189.51
तं च पार्थिवशार्दूलमानयामास तत्पुरम् ।
तपत्या सहितं राजन्वर्षे द्वादशमे गते।
ततः प्रवृष्टस्तत्रासीद्यथापूर्वं सुरारिहा ॥ १.१८९.५१ ॥
ท่านได้นำพระราชาผู้เปรียบดั่งเสือในหมู่กษัตริย์กลับเข้าเมืองพร้อมกับตปตี ข้าแต่พระราชา เมื่อสิบสองปีล่วงไปแล้ว จากนั้นฝนก็ตกลงในที่นั้นดังแต่ก่อน ผู้สังหารศัตรูของเทพเจ้า
1.189.52
तस्मिन्नृपतिशार्दूले प्रविष्टे नगरं पुनः ।
प्रववर्ष सहस्राक्षः सस्यानि जनयन्प्रभुः ॥ १.१८९.५२ ॥
เมื่อเสือในหมู่กษัตริย์นั้นเข้าสู่เมืองอีกครั้ง พระอินทร์ผู้มีพันตา ผู้เป็นใหญ่ ก็ทรงให้ฝนตกลงมาอีกและทำให้พืชผลงอกงาม
1.189.53
ततः सराष्ट्रं मुमुदे तत्पुरं परया मुदा ।
तेन पार्थिवमुख्येन भावितं भावितात्मना ॥ १.१८९.५३ ॥
จากนั้นเมืองนั้นพร้อมทั้งแคว้นก็ชื่นชมยินดียิ่งนัก เพราะพระราชาผู้เป็นยอดแห่งกษัตริย์ ผู้มีจิตบริสุทธิ์ ได้ทรงทำให้เจริญรุ่งเรือง
1.189.54
ततो द्वादश वर्षाणि पुनरीजे नराधिपः ।
तपत्या सहितः पत्न्या यथा शच्या मरुत्पतिः ॥ १.१८९.५४ ॥
จากนั้นเป็นเวลาสิบสองปี พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ก็ทรงบูชายัญอีก พร้อมกับตปตีและพระมเหสี ดุจพระอินทร์ผู้เป็นเจ้าแห่งมรุตทรงบูชาร่วมกับศจี
1.189.55
एवमासीन्महाभागा तपती नाम पौर्विकी ।
तव वैवस्वती पार्थ तापत्यस्त्वं यया मतः ॥ १.१८९.५५ ॥
ดังนี้แล มีตปตีผู้มีบุญยิ่งนามว่า เป็นธิดาของเผ่าเปารวะ ข้าแต่ปารถะ นางเป็นธิดาของไววัสวตะ (พระอาทิตย์) และด้วยนางนี้เอง ท่านจึงได้ชื่อว่าเป็นตาปัตย์ ผู้สืบเชื้อสายจากตปตี
1.189.56
तस्यां संजनयामास कुरुं संवरणो नृपः ।
तपत्यां तपतां श्रेष्ठ तापत्यस्त्वं ततोऽर्जुन ॥ १.१८९.५६ ॥
พระราชาสังวรณะทรงให้กำเนิดกุรุจากนาง ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้เผาผลาญ อรชุน เพราะเหตุนี้ท่านจึงเป็นตาปัตย์