ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.189.1
एवमुक्त्वा ततस्तूर्णं जगामोर्ध्वमनिन्दिता ।
तपतीतपतीत्येव विललापातुरो नृपः ॥ १.१८९.१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ನಿರ್ದೋಷೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಆತುರನಾದ ರಾಜನು "ತಪತೀ, ತಪತೀ" ಎಂದೇ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು.
1.189.2
प्रास्स्वलच्चासकृद्राजा पुनरुत्थाय धावति ।
धावमानस्तु तपतीमदृष्ट्वैव महीपतिः।
स तु राजा पुनर्भूमौ तत्रैव निपपात ह ॥ १.१८९.२ ॥
ರಾಜನು ಪದೇ ಪದೇ ಎಡವಿದನು, ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ಓಡಿದನು. ಆದರೆ ತಪತಿಯನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಭೂಪತಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
1.189.3
अन्वेषमाणः सबलस्तं राजानं नृपोत्तमम् ।
अमात्यः सानुयात्रश्च तं ददर्श महावने ॥ १.१८९.३ ॥
ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬಂದ ಮಂತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನನ್ನು ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡನು.
1.189.4
क्षितौ निपतितं काले शक्रध्वजमिवोच्छ्रितम् ।
त हि दृष्ट्वा महेष्वासं निरस्तं पतितं भुवि ॥ १.१८९.४ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಧನುರ್ಧರನನ್ನು ಕಂಡನು; ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದ ಇಂದ್ರಧ್ವಜ ಉರುಳಿಬಿದ್ದಂತೆ ಅವನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದನು.
1.189.5
बभूव सोऽस्य सचिवः संप्रदीप्त इवाग्निना ।
त्वरया चोपसङ्गम्य स्नेहादागतसंभ्रमः ॥ १.१८९.५ ॥
ಅವನು ಅವನ ಮಂತ್ರಿ; ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆದನು. ಪ್ರೇಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
1.189.6
तं समुत्थापयामास नृपतिं काममोहितम् ।
भूतलाद्भूमिपालेशं पितेव पतितं सुतम् ॥ १.१८९.६ ॥
ಕಾಮಮೋಹಿತನಾದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಅವನು ನೆಲದಿಂದ ಎತ್ತಿದನು; ತಂದೆ ಬಿದ್ದ ಮಗನನ್ನು ಎತ್ತುವಂತೆ.
1.189.7
प्रज्ञया वयसा चैव वृद्धः कीर्त्या नयेन च ।
अमात्यस्तं समुत्थाप्य बभूव विगतज्वरः ॥ १.१८९.७ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ, ವಯಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಆ ಮಂತ್ರಿ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಂಕಟದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು.
1.189.8
उवाच चैनं कल्याण्या वाचा मधुरयोत्थिम् ।
मा भैर्मनुजशार्दूल भद्रमस्तु तवानघ ॥ १.१८९.८ ॥
ಎದ್ದು ನಿಂತ ಅವನಿಗೆ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಮನುಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಭಯಪಡಬೇಡ. ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.'
1.189.9
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयामास वै नृपम् ।
पतितं पातनं सङ्ख्ये शात्रवाणां महीतले ॥ १.१८९.९ ॥
ಹಸಿವು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ದಣಿದ ಆ ರಾಜನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವನು ಊಹಿಸಿದನು.
1.189.10
वारिणा च सुशीतेन शिरस्तस्याभ्यषेचयत् ।
अस्पृशन्मुकुटं राज्ञः पुण्डरीकसुगन्धिना ॥ १.१८९.१० ॥
ಬಹಳ ತಂಪಾದ ನೀರಿನಿಂದ ರಾಜನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿಮುಕಿಸಿದನು; ರಾಜನ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟದೆ, ತಾವರೆಯ ಸುಗಂಧದ ನೀರಿನಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನು.
1.189.11
ततः प्रत्यागतप्राणस्तद्बलं बलवान्नृपः ।
सर्वं विसर्जयामास तमेकं सचिवं विना ॥ १.१८९.११ ॥
ಆಗ ಪ್ರಾಣ ಮರಳಿದ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜನು, ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.189.12
ततस्तस्याज्ञया राज्ञो विप्रतस्थे महद्बलम् ।
स तु राजा गिरिप्रस्थे तस्मिन्पुनरुपाविशत् ॥ १.१८९.१२ ॥
ಆಗ ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಮಹಾ ಸೇನೆ ಹೊರಟಿತು; ಅವನು ಪರ್ವತ ಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತನು.
1.189.13
ततस्तस्मिन् गिरिवरे शुचिर्भूत्वा कृताञ्जलिः ।
आरिराधयिषुः सूर्यं तस्थावूर्ध्वमुखः क्षितौ ॥ १.१८९.१३ ॥
ನಂತರ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿ, ಮುಖವೆತ್ತಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತನು.
1.189.14
जगाम मनसा चैव वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
पुरोहितममित्रघ्नं तदा संवरणो नृपः ॥ १.१८९.१४ ॥
ಆಗ ರಾಜ ಸಂವರಣನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶತ್ರುನಾಶಕ, ಪುರೋಹಿತ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.
1.189.15
नक्तन्दिनमथैकत्र स्थिते तस्मिञ्जनाधिपे ।
अथाजगाम विप्रर्षिस्तदा द्वादशमेऽहनि ॥ १.१८९.१५ ॥
ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರಲು, ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ದಿನದಂದು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿ ಬಂದನು.
1.189.16
स विदित्वैव नृपतिं तपत्या हृतमानसम् ।
दिव्येन विधिना ज्ञात्वा भावितात्मा महानृपिः ॥ १.१८९.१६ ॥
ಆ ಮಹರ್ಷಿ ತಪತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜನನ್ನು ತಿಳಿದನು; ದಿವ್ಯ ವಿಧಾನದಿಂದ ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವುಳ್ಳ ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತನು.
1.189.17
तथा तु नियतात्मानं तं नृपं मुनिसत्तमः ।
आबभाषे स धर्मात्मा तस्यैवार्थचिकीर्षया ॥ १.१८९.१७ ॥
ಆಗ ಆ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವುಳ್ಳ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವನ ಹಿತವನ್ನೇ ಬಯಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
1.189.18
स तस्य मनुजेन्द्रस्य पश्यतो भगवानृषिः ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे द्रष्टुं भास्करं भास्करद्युतिः ॥ १.१८९.१८ ॥
ಆ ಮನುಜೇಂದ್ರನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಲು ಮೇಲೇರತೊಡಗಿದನು.
1.189.19
योजनानां तु नियुतं क्षणाद्गत्वा तपोधनः ।
सहस्रांशुं ततो विप्रः कृताञ्जलिरुपस्थितः।
वसिष्ठोहमिति प्रीत्या स चात्मानं न्यवेदयत् ॥ १.१८९.१९ ॥
ತಪೋಧನನಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೂರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ದೂರ ಸಾಗಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಸಹಸ್ರಾಂಶುವಿನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, 'ನಾನು ವಸಿಷ್ಠ' ಎಂದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
1.189.20
तमुवाच महातेजा विवस्वान्मुनिसत्तमम् ।
महर्षे स्वागतं तेऽस्तु कथयस्व यथेप्सितम् ॥ १.१८९.२० ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ವಾಗತ. ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳು.'
1.189.21
यदिच्छसि महाभाग मत्तः प्रवदतां वर ।
तत्ते दद्यामभिप्रेतं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम् ॥ १.१८९.२१ ॥
'ಮಹಾಭಾಗ್ಯನೇ, ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಏನನ್ನು ಬಯಸಿದರೂ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.'
1.189.22
एवमुक्तः स तेनर्षिर्वसिष्ठः संस्तुवन्गिरा ।
प्रणिपत्य विवस्वन्तं भानुमन्तमथाब्रवीत् ॥ १.१८९.२२ ॥
ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಮಾತಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ವಿವಸ್ವಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತೇಜಸ್ವಿ ಭಾನುಮಂತನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
1.189.23
योजनानां चतुष्षष्टिं निमेषात्त्रिशतं तथा ।
अश्वैर्गच्छति नित्यं यस्तत्पार्श्वस्थोऽब्रवीदिदम् ॥ १.१८९.२३ ॥
'ಒಂದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಮುನ್ನೂರು ಯೋಜನ, ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಸಾಗುವವನು' — ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದವನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.189.24
अजाय लोकत्रयपावनाय ।
भूतात्मने गोपतये वृषाय।
सूर्याय सर्गप्रलयालयाय ।
नमो महाकारुणिकोत्तमाय ॥ १.१८९.२४ ॥
ಜನ್ಮರಹಿತನಿಗೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವವನಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆತ್ಮನಿಗೆ, ಗೋಪತಿಗೆ, ವೃಷಭನಿಗೆ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಗಳ ಆಶ್ರಯನಿಗೆ, ಮಹಾಕರುಣಾಮಯರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
1.189.25
विवस्वते ज्ञानभृतेऽन्तरात्मने ।
जगत्प्रदीपाय जगद्धितैषिणे।
स्वयंभुवे दीप्तसहस्रचक्षुषे ।
सुरोत्तमायामिततेजसे नमः ॥ १.१८९.२५ ॥
ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಧರಿಸುವ, ಅಂತರಾತ್ಮನಾದ, ಜಗತ್ತಿನ ದೀಪವಾದ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ವಿವಸ್ವತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಾವಿರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನಾದ, ಅಪರಿಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
1.189.26
नमः सवित्रे जगदेकचक्षुषे ।
जगत्प्रसूतिस्थितिनाशहेतवे।
त्रयीमयाय त्रिगुणात्मधारिणे ।
विरिञ्चनारायणशङ्करात्मने ॥ १.१८९.२६ ॥
ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ನೇತ್ರವಾದ, ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ, ತ್ರಯೀಮಯನಾದ, ತ್ರಿಗುಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮವಾಗಿ ಧರಿಸುವ, ಬ್ರಹ್ಮ ನಾರಾಯಣ ಶಂಕರರು ತನ್ನ ಆತ್ಮವಾದ ಸವಿತೃವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
1.189.27
संस्तुतो वरदः सोऽहं वरं वरय सुव्रत ।
स्तुतिस्त्वयोक्ता भक्तानां जप्येयं वग्दोस्म्यहम् ॥ १.१८९.२७ ॥
ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ವರದಾತ. ಓ ಸುವ್ರತನೇ, ವರವನ್ನು ಕೇಳು. ನೀನು ಹೇಳಿದ ಈ ಸ್ತುತಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಜಪಿಸತಕ್ಕದ್ದು; ನಾನು ವಚನದಿಂದ ವರ ನೀಡುವವನು.
1.189.28
यैषा ते तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता ।
तां त्वां संवरणस्यार्थे वरयामि विभावसो ॥ १.१८९.२८ ॥
ಓ ವಿಭಾವಸು, ನಿನ್ನ ಮಗಳು, ಸಾವಿತ್ರಿಯ ತಂಗಿ, ತಪತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳನ್ನು ಸಂವರಣನಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನಿಂದ ಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.189.29
स हि राजा बृहत्कीर्तिर्धर्मार्थविदुदारधीः ।
युक्तः संवरणो भर्ता दुहितुस्ते विहङ्गम ॥ १.१८९.२९ ॥
ಆ ರಾಜ ಸಂವರಣನು ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಧರ್ಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಉದಾರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು. ಓ ವಿಹಂಗಮ, ಅವನೇ ನಿನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಪತಿ.
1.189.30
इत्युक्तः स तदा तेन ददानीत्येव निश्चितः ।
प्रत्यभाषत तं विप्रं प्रतीनन्द्य दिवाकरः ॥ १.१८९.३० ॥
ಅವನು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದಿವಾಕರನು "ಕೊಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಆ ವಿಪ್ರನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
1.189.31
वरः संवरणो राज्ञां त्वमृषीणां वरो मुने ।
तपती योषितां श्रेष्ठा किमन्यत्रापवर्जनात् ॥ १.१८९.३१ ॥
ರಾಜರಲ್ಲಿ ಸಂವರಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ; ಮುನಿಯೇ, ನೀವು ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ತಪತಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಏನು ಬೇಕು?
1.189.32
ततः सर्वानवद्याङ्गीं तपतीं तपनः स्वयम् ।
ददौ संवरणस्यार्थे वसिष्ठाय महात्मने ॥ १.१८९.३२ ॥
ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ತಾನೇ ನಿರ್ದೋಷ ಅಂಗಗಳ ತಪತಿಯನ್ನು ಸಂವರಣನಿಗಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
1.189.33
प्रतिजग्राह तां कन्यां महर्षिस्तपतीं तदा ।
वसिष्ठोऽथ विसृष्टस्तु पुनरेवाजगाम ह ॥ १.१८९.३३ ॥
ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಆಗ ಆ ಕನ್ಯೆ ತಪತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು; ನಂತರ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಬಂದರು.
1.189.34
यत्र विख्यातकीर्तिः स कुरूणामृषभोऽभवत् ।
स राजा मन्मथाविष्टस्तद्गतेनान्तरात्मना ॥ १.१८९.३४ ॥
ವಿಖ್ಯಾತ ಕೀರ್ತಿಯ ಆ ಕುರುಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ಮನ್ಮಥನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಅವಳಲ್ಲಿಯೇ ಲಗ್ನವಾದ ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ...
1.189.35
दृष्ट्वा च देवकन्यां तां तपतीं चारुहासिनीम् ।
वसिष्ठेन सहायान्तीं संहृष्टोऽभ्यधिकं बभौ ॥ १.१८९.३५ ॥
ದೇವಕನ್ಯೆ, ಸುಂದರವಾಗಿ ನಗುವ ಆ ತಪತಿ ವಸಿಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೊಳೆದನು.
1.189.36
रुरुचे साऽधिकं सुभ्रूरापतन्ती नभस्तलात् ।
सौदामनीव विभ्रष्टा द्योतयन्ती दिशस्त्विषा ॥ १.१८९.३६ ॥
ಆಕಾಶದಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಅತ್ಯಂತ ಹೊಳೆದಳು; ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿದ್ದ ಮಿಂಚು ತನ್ನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದಂತೆ.
1.189.37
कृच्छ्राद्द्वादशरात्रे तु तस्य राज्ञः समाहिते ।
आजगाम विशुद्धात्मा वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.१८९.३७ ॥
ಕಠಿಣ ವ್ರತದ ಹನ್ನೆರಡು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಂತರ, ಆ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಏಕಾಗ್ರವಾದಾಗ, ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಬಂದರು.
1.189.38
तपसाऽऽराध्य वरदं देवं गोपतिमीश्वरम् ।
लेभे संवरणो भार्यां वसिष्ठस्यैव तेजसा ॥ १.१८९.३८ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವರದಾಯಕ ದೇವ, ಗೋಪತಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ವಸಿಷ್ಠರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಂವರಣನು ಭಾರ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
1.189.39
ततस्तस्मिन्गिरिश्रेष्ठे देवगन्धर्वसेविते ।
जग्राह विधिवत्पाणिं तपत्याः स नरर्षभः ॥ १.१८९.३९ ॥
ಆಗ ದೇವಗಂಧರ್ವರು ಸೇವಿಸುವ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ತಪತಿಯ ಕೈ ಹಿಡಿದನು.
1.189.40
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञातस्तस्मिन्नेव धराधरे ।
सोऽकामयत राजर्षिर्विहर्तुं सह भार्यया ॥ १.१८९.४० ॥
ವಸಿಷ್ಠರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಅದೇ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜರ್ಷಿ ತನ್ನ ಭಾರ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸಲು ಬಯಸಿದನು.
1.189.41
ततः पुरे च राष्ट्रे च वनेषूपवनेषु च ।
आदिदेश महीपालस्तमेव सचिवं तदा ॥ १.१८९.४१ ॥
ಆಗ ನಗರದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಉಪವನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಮಹೀಪಾಲನು ಅದೇ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
1.189.42
नृपतिं त्वभ्यनुज्ञाप्य वसिष्ठोऽथापचक्रमे ।
सोऽथ राजा गिरौ तस्मिन्विजहारामरो यथा ॥ १.१८९.४२ ॥
ರಾಜನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ವಸಿಷ್ಠರು ಹೊರಟರು. ನಂತರ ಆ ರಾಜನು ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯಂತೆ ವಿಹರಿಸಿದನು.
1.189.43
ततो द्वादशवर्षाणि काननेषु वनेषु च ।
रेमे तस्मिन्गिरौ राजा तयैव सह भार्यया ॥ १.१८९.४३ ॥
ನಂತರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ರಾಜನು ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವನಗಳಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
1.189.44
तस्य राज्ञः पुरे तस्मिन्समा द्वादश सत्तम ।
न ववर्ष सहस्राक्षो राष्ट्रे चैवास्य भारत ॥ १.१८९.४४ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ರಾಜನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು (ಇಂದ್ರ) ಮಳೆ ಸುರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಭರತವಂಶಜನೇ!
1.189.45
ततस्तस्यामनावृष्ट्यां प्रवृत्तायामरिन्दम ।
प्रजाः क्षयमुपाजग्मुः सर्वाः सस्थाणुजङ्गमाः ॥ १.१८९.४५ ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ! ಆ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ಹರಡಿದಾಗ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮವಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.
1.189.46
तस्मिंस्तथाविधे काले वर्तमाने सुदारुणे ।
नावश्यायः पपातोर्व्यां ततः सस्यानि नाऽरुहन् ॥ १.१८९.४६ ॥
ಅಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬನಿಯೂ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಬೆಳೆಗಳು ಮೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ.
1.189.47
ततो विभ्रान्तमनसो जनाः क्षुद्भपीडिताः ।
गृहाणि संपरित्यज्य बभ्रमुः प्रदिशो दिशः ॥ १.१८९.४७ ॥
ಆಗ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡ, ಹಸಿವು-ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಜನರು ಮನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು.
1.189.48
ततस्तस्मिन्पुरे राष्ट्रे त्यक्तदारपरिग्रहाः ।
परस्परममर्यादाः क्षुधार्ता जघ्निरे जनाः ॥ १.१८९.४८ ॥
ಆಗ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಮರೆತು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಜನರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೊಂದರು.
1.189.49
तत्क्षुधार्तैर्निरानन्दैः शवभूतैस्तथा नरैः ।
अभवत्प्रेतराजस्य पुरं प्रेतैरिवावृतम् ॥ १.१८९.४९ ॥
ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಆನಂದರಹಿತರಾಗಿ, ಶವಗಳಂತಾದ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಆ ನಗರ ಯಮರಾಜನ ನಗರದಂತಾಯಿತು; ಪ್ರೇತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದಂತಿತ್ತು.
1.189.50
ततस्तत्तादृशं दृष्ट्वा स एव भगवानृषिः ।
अभ्याद्रवत धर्मात्मा वसिष्ठो मुनिसत्तमः ॥ १.१८९.५० ॥
ಆಗ ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅತ್ತ ಧಾವಿಸಿದರು.
1.189.51
तं च पार्थिवशार्दूलमानयामास तत्पुरम् ।
तपत्या सहितं राजन्वर्षे द्वादशमे गते।
ततः प्रवृष्टस्तत्रासीद्यथापूर्वं सुरारिहा ॥ १.१८९.५१ ॥
ಆ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನನ್ನು ತಪತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ವರ್ಷ ಕಳೆದ ನಂತರ ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದನು. ಆಗ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು; ದೇವಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು ಸುರಿಸಿದನು.
1.189.52
तस्मिन्नृपतिशार्दूले प्रविष्टे नगरं पुनः ।
प्रववर्ष सहस्राक्षः सस्यानि जनयन्प्रभुः ॥ १.१८९.५२ ॥
ಆ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲನು ಮತ್ತೆ ನಗರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಪ್ರಭು ಮತ್ತೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದನು.
1.189.53
ततः सराष्ट्रं मुमुदे तत्पुरं परया मुदा ।
तेन पार्थिवमुख्येन भावितं भावितात्मना ॥ १.१८९.५३ ॥
ಆಗ ಆ ನಗರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವು ಪರಮ ಆನಂದದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿತು; ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನಿಂದ ಅದು ಸಮೃದ್ಧವಾಯಿತು.
1.189.54
ततो द्वादश वर्षाणि पुनरीजे नराधिपः ।
तपत्या सहितः पत्न्या यथा शच्या मरुत्पतिः ॥ १.१८९.५४ ॥
ಆಗ ಮತ್ತೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ನರಾಧಿಪನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದನು; ತಪತಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಶಚಿಯೊಂದಿಗಿರುವ ಮರುತ್ಪತಿ ಇಂದ್ರನಂತೆ.
1.189.55
एवमासीन्महाभागा तपती नाम पौर्विकी ।
तव वैवस्वती पार्थ तापत्यस्त्वं यया मतः ॥ १.१८९.५५ ॥
ಹೀಗೆ ಮಹಾಭಾಗೆಯಾದ ತಪತಿ ಎಂಬ ಪೌರವಿ ಇದ್ದಳು. ಓ ಪಾರ್ಥ, ಅವಳು ವೈವಸ್ವತನ (ಸೂರ್ಯನ) ಮಗಳು; ಅವಳಿಂದಾಗಿ ನೀನು ತಾಪತ್ಯ (ತಪತಿಯ ವಂಶಸ್ಥ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾಗಿರುವೆ.
1.189.56
तस्यां संजनयामास कुरुं संवरणो नृपः ।
तपत्यां तपतां श्रेष्ठ तापत्यस्त्वं ततोऽर्जुन ॥ १.१८९.५६ ॥
ಅವಳಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸಂವರಣನು ಕುರುವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಓ ತಪಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅರ್ಜುನ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ತಾಪತ್ಯ.