મહાભારત · અધ્યાય 1.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.19.1
अथावरणमुख्यानि नानाप्रहरणानि च ।
प्रगृह्याभ्यद्रवन्देवान्सहिता दैत्यदानवाः ॥ १.१९.१ ॥
પછી કવચ વગેરે મુખ્ય અને અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્રો લઈને દૈત્યો અને દાનવો સાથે મળીને દેવો પર તૂટી પડ્યા.
1.19.2
ततस्तदमृतं देवो विष्णुरादाय वीर्यवान् ।
जहार दानवेन्द्रेभ्यो नरेण सहितः प्रभुः ॥ १.१९.२ ॥
પછી પરાક્રમી દેવ વિષ્ણુએ તે અમૃત લઈ નર સાથે મળીને દાનવેન્દ્રો પાસેથી તેનું હરણ કર્યું.
1.19.3
ततो देवगणाः सर्वे पपुस्तदमृतं तदा ।
विष्णोः सकाशात्संप्राप्य संभ्रमे तुमुले सति ॥ १.१९.३ ॥
પછી બધા દેવગણોએ વિષ્ણુ પાસેથી તે અમૃત મેળવીને, ભયંકર ગૂંચવણના સમયે તે પી લીધું.
1.19.4
पाययत्यमृतं देवान्हरौ बाहुबलान्नरः ।
निरोधयति चापेन दूरीकृत्य धनुर्धरान्।
ये येऽमृतं पिबन्ति स्म ते ते युद्ध्यन्ति दानवैः ॥ १.१९.४ ॥
નર વિષ્ણુના બાહુબળથી દેવોને અમૃત પાય છે અને ધનુષ્ય વડે ધનુર્ધરોને દૂર હટાવીને રોકે છે. જેઓ અમૃત પીતા હતા તેઓ દાનવો સાથે યુદ્ધ કરતા હતા.
1.19.5
ततः पिबत्सु तत्कालं देवेष्वमृतमीप्सितम् ।
राहुर्विबुधरूपेण दानवः प्रापिबत्तदा ॥ १.१९.५ ॥
દેવો જ્યારે તે ઇચ્છિત અમૃત પી રહ્યા હતા, ત્યારે જ દાનવ રાહુએ દેવનું રૂપ ધારણ કરીને તે પી લીધું.
1.19.6
तस्य कण्ठमनुप्राप्ते दानवस्यामृते तदा ।
आख्यातं चन्द्रसूर्याभ्यां सुराणां हितकाम्यया ॥ १.१९.६ ॥
જ્યારે તે અમૃત દાનવના કંઠ સુધી પહોંચ્યું, ત્યારે દેવોના હિતની ઇચ્છાથી ચંદ્ર અને સૂર્યે તે જાહેર કરી દીધું.
1.19.7
ततो भगवता तस्य शिरश्छिन्नमलंकृतम् ।
चक्रायुधेन चक्रेण पिबतोऽमृतमोजसा ॥ १.१९.७ ॥
ત્યારે ભગવાને, ચક્રાયુધ તરીકે, અમૃત બળપૂર્વક પીતા તેનું અલંકૃત મસ્તક ચક્રથી છેદ્યું.
1.19.8
तच्छैलशृह्गप्रङ्गिमं दानवस्य शिरो महत् ।
चक्रेणोत्कृत्तमपतच्चालयद्वसुधातलम् ॥ १.१९.८ ॥
પર્વતશિખર જેવું એ દાનવનું વિશાળ મસ્તક ચક્રથી કપાઈને પડ્યું અને પૃથ્વીતલ ધ્રુજાવ્યું.
1.19.9
चक्रच्छिन्नं खमुत्पत्य ननादातिभयंकरम् ।
तत्कबन्धं पपातास्य विस्फुरद्धरणीतले ॥ १.१९.९ ॥
ચક્રથી છિન્ન થયેલું એ મસ્તક આકાશમાં કૂદીને અતિ ભયંકર ગર્જ્યું; તેનું ધડ ધરતી પર તરફડતું પડ્યું.
1.19.10
त्रयोदश सहस्राणि चतुरश्रं समन्ततः ।
सपर्वतवनद्वीपां दैत्यस्याकम्पयन्महीम् ॥ १.१९.१० ॥
તેર હજાર યોજન ચોરસ, ચારે બાજુ પર્વત, વન અને દ્વીપો સહિતની દૈત્યની પૃથ્વીને તેણે કંપાવી.
1.19.11
ततो वैरविनिर्बन्धः कृतो राहुमुखेन वै ।
शाश्वतश्चन्द्रसूर्याभ्यां ग्रसत्यद्यापि चैव तौ ॥ १.१९.११ ॥
ત્યારે રાહુના મુખ દ્વારા ચંદ્ર અને સૂર્ય સાથે શાશ્વત વૈરબંધ થયો; આજે પણ તે બંનેને ગળે છે.
1.19.12
विहाय भगवांश्चापि स्त्रीरूपमतुलं हरिः ।
नानाप्रहरणैर्भीमैर्दानवान्तमकम्पयत् ॥ १.१९.१२ ॥
ભગવાન હરિએ પોતાનું અતુલ્ય સ્ત્રીરૂપ છોડીને, ભયંકર વિવિધ શસ્ત્રોથી દાનવસમૂહને કંપાવ્યો.
1.19.13
ततः प्रवृत्तः संग्रामः समीपे लवणाम्भसः ।
सुराणामसुराणां च सर्वघोरतरो महान् ॥ १.१९.१३ ॥
ત્યારે લવણસાગરની સમીપે દેવો અને અસુરો વચ્ચે સૌથી ભયંકર મહાન યુદ્ધ શરૂ થયું.
1.19.14
प्रासाश्च विपुलास्तीक्ष्णा न्यपतन्त सहस्रशः ।
तोमराश्च सुतीक्ष्णाग्राः शस्त्राणि विविधानि च ॥ १.१९.१४ ॥
મોટા અને તીક્ષ્ણ ભાલાઓ હજારોની સંખ્યામાં પડ્યા; અતિ તીક્ષ્ણ અગ્રભાગવાળા તોમરો અને વિવિધ શસ્ત્રો પણ પડ્યાં.
1.19.15
ततोऽसुराश्चक्रभिन्ना वमन्तो रुधिरं बहु ।
असिशक्तिगदारुग्णा निपेतुर्धरणीतले ॥ १.१९.१५ ॥
ત્યારે ચક્રોથી છિન્નભિન્ન થયેલા અસુરો ઘણું લોહી ઓકતાં, તલવાર, શક્તિ અને ગદાથી ઘાયલ થઈને ધરતી પર પડ્યા.
1.19.16
छिन्नानि पट्टिशैश्चैव शिरांसि युधि दारुणैः ।
तप्तकाञ्चनमालीनि निपेतुरनिशं तदा ॥ १.१९.१६ ॥
યુદ્ધમાં ભયંકર પટ્ટિશોથી કપાયેલાં, તપેલા સોનાની માળા પહેરેલાં માથાં ત્યારે સતત પડતાં રહ્યાં.
1.19.17
रुधिरेणानुलिप्ताङ्गा निहताश्च महासुराः ।
अद्रीणामिव कूटानि धातुरक्तानि शेरते ॥ १.१९.१७ ॥
લોહીથી લેપાયેલાં અંગોવાળા, હણાયેલા મહાસુરો ખનિજ ધાતુઓથી લાલ બનેલા પર્વતશિખરોની જેમ પડ્યા હતા.
1.19.18
आहाकारः समभवत्तत्र तत्र सहस्रशः ।
अन्योन्यंछिन्दतां शस्त्रैरादित्ये लोहितायति ॥ १.१९.१८ ॥
ત્યાં ત્યાં હજારોની સંખ્યામાં 'આહા' નો આર્તનાદ ઊઠ્યો; શસ્ત્રોથી એકબીજાને કાપતાં, સૂર્ય લાલ થતો હતો ત્યારે.
1.19.19
परिघैरायसैस्तीक्ष्णैः सन्निकर्षे च मुष्टिभिः ।
निघ्नतां समरेऽन्योन्यं शब्दो दिवमिवास्पृशत् ॥ १.१९.१९ ॥
તીક્ષ્ણ લોખંડના પરિઘોથી અને નજીક આવતાં મુઠ્ઠીઓથી યુદ્ધમાં એકબીજા પર પ્રહાર કરનારાઓનો અવાજ જાણે આકાશને સ્પર્શી ગયો.
1.19.20
छिन्धिभिन्धि प्रधाव त्वं पातयाभिसरेति च ।
व्यश्रूयन्त महाघोराः शब्दास्तत्र समन्ततः ॥ १.१९.२० ॥
'કાપ, વીંધ, આગળ દોડ, પાડ, હુમલો કર' એવા અત્યંત ભયાનક અવાજો ત્યાં ચારેબાજુથી સંભળાયા.
1.19.21
एवं सुतुमुले युद्धे वर्तमाने महाभये ।
नरनारायणौ देवौ समाजग्मतुराहवम् ॥ १.१९.२१ ॥
આ રીતે અત્યંત કોલાહલભર્યું અને મહાભયંકર યુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે નર અને નારાયણ નામના બે દેવ રણભૂમિમાં આવ્યા.
1.19.22
तत्र दिव्यं धनुर्दृष्ट्वा नरस्य भगवानपि ।
चिन्तयामास तच्चक्रं विष्णुर्दानवसूदनम् ॥ १.१९.२२ ॥
ત્યાં નરનું દિવ્ય ધનુષ્ય જોઈને ભગવાન વિષ્ણુએ પણ દાનવસંહારક તે ચક્રનું ચિંતન કર્યું.
1.19.23
ततोऽम्बराच्चिन्तितमात्रमागतं ।
महाप्रभं चक्रममित्रतापनम्।
विभावसोस्तुल्यमकुण्ठमण्डलं ।
सुदर्शनं संयति भीमदर्शनम् ॥ १.१९.२३ ॥
ત્યારે વિચારતાં જ આકાશમાંથી મહાપ્રભ, શત્રુઓને તપાવનારું, અગ્નિ સમાન, બુઠ્ઠી ન થયેલી ધારવાળું, યુદ્ધમાં ભયાનક દેખાતું સુદર્શન ચક્ર આવ્યું.
1.19.24
तदागतं ज्वलितहुताशनप्रभं ।
भयंकरं करिकरबाहुरच्युतः।
मुमोच वै प्रबलवदुग्रवेगवा-
न्महाप्रभं परनगरावदारणम् ॥ १.१९.२४ ॥
આવેલા તે પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવા પ્રકાશવાળા, ભયંકર ચક્રને હાથીની સૂંઢ જેવી ભુજાવાળા અચ્યુતે પ્રબળ વેગ અને ઉગ્ર ગતિથી છોડ્યું — શત્રુનગરોને વિદારનારું તે મહાપ્રભ ચક્ર.
1.19.25
तदन्तकज्वलनसमानवर्चसं ।
पुनःपुनर्न्यपतत वेगवत्तदा।
विदारयद्दितिदनुजान्सहस्रशः ।
करेरितं पुरुषवरेण संयुगे ॥ १.१९.२५ ॥
ત્યારે અંતકની અગ્નિ સમાન તેજવાળો તે વેગથી વારંવાર તૂટી પડ્યો; યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ પુરુષના હાથે ફેંકાઈને તેણે દિતિ-દનુના વંશના દાનવોને હજારોની સંખ્યામાં ચીરી નાખ્યા.
1.19.26
दहत्क्वचिज्ज्वलन इवावलेलिह-
त्प्रसह्य तानसुरगणान्न्यकृन्तत।
प्रवेरितं वियति मुहुः क्षितौ तथा ।
पपौ रणे रुधिरमथो पिशाचवत् ॥ १.१९.२६ ॥
ક્યાંક સળગતી અગ્નિની જેમ જીભથી ચાટતો, બળપૂર્વક તેણે તે અસુરગણોને કાપી નાખ્યા; આકાશમાં અને ભૂમિ પર વારંવાર ફેંકાઈને તે યુદ્ધમાં પિશાચની જેમ લોહી પીતો રહ્યો.
1.19.27
तथाऽसुरा गिरिभिरदीनचेतसो ।
मुहुर्मुहुः सुरगणमार्दयंस्तदा।
महाबला विगलितमेघवर्चसः ।
सहस्रशो गगनमभिप्रपद्यह ॥ १.१९.२७ ॥
તેમ અસુરો, અચળ મનના, પર્વતોથી દેવગણને વારંવાર પીડતા રહ્યા; તે મહાબળવાન, વિખરાયેલા મેઘોના તેજવાળા, હજારોની સંખ્યામાં આકાશમાં ધસી ગયા.
1.19.28
अथाम्बराद्भयजननाः प्रपेदिरे ।
सपादपा बहुविधमेघरूपिणः।
महाद्रयः परिगलिताग्रसानवः ।
परस्परं द्रुतमभिहत्य सस्वनाः ॥ १.१९.२८ ॥
ત્યારે આકાશમાંથી ભયજનક, વૃક્ષો સહિત, અનેક રૂપના મેઘ જેવા મહાપર્વતો પડ્યા; તેમના શિખરો અને ઢોળાવ તૂટીને, એકબીજા સાથે અથડાઈને ગર્જના કરતા ઝડપથી પડ્યા.
1.19.29
ततो मही प्रविचलिता सकानना ।
महाद्रिपाताभिहता समन्ततः।
परस्परं भृशमभिगर्जतां मुहू ।
रणाजिरे भृशमभिसंप्रवर्तिते ॥ १.१९.२९ ॥
ત્યારે વનસહિત પૃથ્વી ધ્રુજી ઊઠી; મહાપર્વતોના પતનથી ચારે બાજુ આઘાત પામીને; રણભૂમિમાં એકબીજા પર વારંવાર અતિશય ગર્જના કરતાં, ભીષણ સંગ્રામ ચાલુ થયો ત્યારે.
1.19.30
नरस्ततो वरकनकाग्रभूषणै-
र्महेषुभिर्गगनपथं समावृणोत्।
विदारयन्गिरिशिखराणि पत्रिभि-
र्महाभयेऽसुरगणविग्रहे तदा ॥ १.१९.३० ॥
ત્યારે નરે શ્રેષ્ઠ સુવર્ણાગ્ર આભૂષણવાળા મહાબાણોથી આકાશમાર્ગને સંપૂર્ણ ઢાંકી દીધો. તે મહાભયંકર અસુરગણ યુદ્ધમાં પાંખવાળા બાણોથી પર્વતશિખરોને વીંધી નાખ્યાં.
1.19.31
ततो महीं लवणजलं च सागरं ।
महासुराः प्रविविशुरर्दिताः सुरैः।
वियद्गतं ज्वलितहुताशनप्रभं ।
सुदर्शनं परिकुपितं निशाम्य ते ॥ १.१९.३१ ॥
ત્યારે દેવોથી પીડિત મહાસુરો પૃથ્વીમાં અને ખારા જળવાળા સમુદ્રમાં પ્રવેશ્યા; સળગતા અગ્નિ જેવી પ્રભાવાળા, ક્રોધિત સુદર્શનને આકાશમાં જતું જોઈને.
1.19.32
ततः सुरैर्विजयमवाप्य मन्दरः ।
स्वमेव देशं गमितः सुपूजितः।
विनाद्य खं दिवमपि चैव सर्वश-
स्ततो गताः सलिलधरा यथागतम् ॥ १.१९.३२ ॥
ત્યારે દેવોથી વિજય પામેલો મંદર પર્વત અત્યંત સન્માનિત થઈને પોતાના સ્થાને પાછો ગયો. આકાશ અને સ્વર્ગને ચારે બાજુ ગર્જનાથી ગુંજાવીને, મેઘો જેમ આવ્યા હતા તેમ જ ચાલ્યા ગયા.
1.19.33
ततोऽमृतं सुनिहितमेव चक्रिरे ।
सुराः पुरां मुदमभिगम्य पुष्कलाम्।
ददो च तं निधिममृतस्य रक्षितुं ।
किरीटिने बलभिदथामरैः सह ॥ १.१९.३३ ॥
ત્યારે દેવોએ અમૃતને સારી રીતે સાચવી રાખ્યું; અતિ આનંદથી નગરોમાં જઈને, તે અમૃતનિધિની રક્ષા માટે બળનાશક ઇન્દ્રે દેવો સહિત તેને મુકુટધારી અર્જુનને સોંપ્યું.