મહાભારત · અધ્યાય 1.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.190.1
स गन्धर्ववचः श्रुत्वा तत्तदा भरतर्षभ ।
अर्जुनः परया भक्त्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ ॥ १.१९०.१ ॥
હે ભરતર્ષભ, ગંધર્વના વચનો સાંભળીને અર્જુન ત્યારે પરમ ભક્તિથી પૂર્ણચંદ્રની જેમ શોભી ઊઠ્યો.
1.190.2
उवाच च महेष्वासो गन्धर्वं कुरुसत्तमः ।
जातकौतूहलोऽतीव वसिष्ठस्य तपोबलात् ॥ १.१९०.२ ॥
મહાધનુર્ધર કુરુશ્રેષ્ઠે વસિષ્ઠના તપોબળ વિશે અતિ કુતૂહલથી ગંધર્વને કહ્યું.
1.190.3
वसिष्ठ इति तस्यैतदृषेर्नाम त्वयेरितम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं यथावत्तद्वदस्व मे ॥ १.१९०.३ ॥
'વસિષ્ઠ' એ આ ઋષિનું નામ તેં કહ્યું. આ હું સાંભળવા ઇચ્છું છું; મને યથાર્થ રીતે કહે.
1.190.4
य एष गन्धर्वपते पूर्वेषां नः पुरोहितः ।
आसीदेतन्ममाचक्ष्व क एष भगवानृषिः ॥ १.१९०.४ ॥
હે ગંધર્વપતિ, જે અમારા પૂર્વજોના પુરોહિત હતા, તે આ ભગવાન ઋષિ કોણ હતા? મને કહે.
1.190.5
ब्रह्मणो मानसः पुत्रो वसिष्ठोऽरुन्धतीपतिः ।
तपसा निर्जितौ शश्वदजेयावमरैरपि ॥ १.१९०.५ ॥
વસિષ્ઠ બ્રહ્માના માનસપુત્ર અને અરુંધતીના પતિ છે. તપથી તેઓ સદા જિતાયેલાને જીતનારા છે; દેવતાઓથી પણ અજેય છે.
1.190.6
कामक्रोधावुभौ यस्य चरणौ समुवाहतुः ।
इन्द्रियाणां वशकरो वशिष्ठ इति चोच्यते ॥ १.१९०.६ ॥
કામ અને ક્રોધ બંને જેમના ચરણો ઉપાડી રહ્યા છે, ઇન્દ્રિયોને વશ કરનાર તે 'વસિષ્ઠ' કહેવાય છે.
1.190.7
यथा कामश्च क्रोधश्च निर्जितावजितौ नरैः ।
जितारयो जिता लोकाः पन्थानश्च जिता दिशः ॥ १.१९०.७ ॥
કામ અને ક્રોધ મનુષ્યો વડે જીતાય ત્યારે જીતાયેલા, ન જીતાય ત્યારે અજેય રહે છે; તેમને જીતનાર શત્રુઓ, લોકો, માર્ગો અને દિશાઓ જીતે છે.
1.190.8
यस्तु नोच्छेदनं चक्रे कुशिकानामुदारधीः ।
विश्वामित्रापराधेन धारयन्मन्युमुत्तमम् ॥ १.१९०.८ ॥
પરંતુ ઉદારબુદ્ધિવાળાએ વિશ્વામિત્રના અપરાધને કારણે ઉત્તમ ક્રોધ ધારણ કરવા છતાં કુશિકોનો નાશ કર્યો નહીં.
1.190.9
पुत्रव्यसनसंतप्तः शक्तिमानप्यशक्तवत् ।
विश्वामित्रविनाशाय न चक्रे कर्म दारुणम् ॥ १.१९०.९ ॥
પુત્રોના શોકથી સંતપ્ત થયેલા, શક્તિમાન હોવા છતાં અશક્ત જેવા, તેમણે વિશ્વામિત્રના વિનાશ માટે કોઈ ભયંકર કર્મ કર્યું નહીં.
1.190.10
मृतांश्च पुनराहर्तुं शक्तः पुत्रान्यमक्षयात् ।
कृतान्तं नातिचक्राम वेलामिव महोदधिः ॥ १.१९०.१० ॥
યમલોકમાંથી મૃત પુત્રોને પાછા લાવવા સમર્થ હોવા છતાં, મહાસાગર જેમ કિનારો ઓળંગતો નથી તેમ તેમણે કૃતાંત (મૃત્યુ)નું ઉલ્લંઘન કર્યું નહીં.
1.190.11
यं प्राप्य विजितात्मानं महात्मानं नराधिपाः ।
इक्ष्वाकवो महीपाला लेभिरे पृथिवीमिमाम् ॥ १.१९०.११ ॥
આત્મવિજયી મહાત્માને પ્રાપ્ત કરીને ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાઓ, નરાધિપતિઓ અને મહીપાલોએ આ પૃથ્વી મેળવી.
1.190.12
पुरोहितमिमं प्राप्य वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
ईजिरे क्रतुभिश्चैव नृपास्ते कुरुनन्दन ॥ १.१९०.१२ ॥
આ પુરોહિત, ઋષિશ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠને પ્રાપ્ત કરીને, હે કુરુનંદન, તે રાજાઓએ યજ્ઞો દ્વારા યજન કર્યું.
1.190.13
स हि तान्याजयामास सर्वान्नृपतिसत्तमान् ।
ब्रह्मर्षिः पाण्डवश्रेष्ठ बृहस्पतिरिवामरान् ॥ १.१९०.१३ ॥
હે પાંડવશ્રેષ્ઠ, તે બ્રહ્મર્ષિએ શ્રેષ્ઠ રાજાઓ બધાને યજ્ઞ કરાવ્યો, જેમ બૃહસ્પતિ દેવોને કરાવે છે.
1.190.14
तस्माद्धर्मप्रधानात्मा वेदधर्मविदीप्सितः ।
ब्राह्मणो गुणवान्कश्चित्पुरोधाः प्रतिदृश्यताम् ॥ १.१९०.१४ ॥
તેથી ધર્મપ્રધાન સ્વભાવવાળો, વેદધર્મને જાણનાર, સૌને પ્રિય, ગુણવાન એવો કોઈ બ્રાહ્મણ પુરોહિત તરીકે શોધવો.
1.190.15
क्षत्रियेणाभिजातेन पृथिवीं जेतुमिच्छता ।
पूर्वं पुरोहितः कार्यः पार्थ राज्याभिवृद्धये ॥ १.१९०.१५ ॥
હે પાર્થ, પૃથ્વી જીતવાની ઇચ્છા ધરાવતા કુલીન ક્ષત્રિયે રાજ્યની વૃદ્ધિ માટે પહેલાં પુરોહિત નીમવો જોઈએ.
1.190.16
महीं जिगीषता राज्ञा ब्रह्म कार्यं पुरःस्कृतम् ।
तस्मात्पुरोहितः कश्चिद्गुणवान्विजितेन्द्रियः।
विद्वान्भवतु वो विप्रो धर्मकामार्थतत्त्ववित् ॥ १.१९०.१६ ॥
પૃથ્વી જીતવા ઇચ્છતા રાજાએ બ્રહ્મ (પુરોહિત-શક્તિ)ને આગળ રાખવી જોઈએ. તેથી ગુણવાન, ઇન્દ્રિયજયી, વિદ્વાન, ધર્મ-કામ-અર્થનું તત્ત્વ જાણનાર કોઈ બ્રાહ્મણ તમારો પુરોહિત થાઓ.