มหาภารตะ · อัธยายะ 1.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.190.1
स गन्धर्ववचः श्रुत्वा तत्तदा भरतर्षभ ।
अर्जुनः परया भक्त्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ ॥ १.१९०.१ ॥
เมื่อได้ฟังคำของคนธรรพ์นั้น อรชุนผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ก็เปล่งรัศมีดังพระจันทร์เพ็ญ ด้วยภักดีอันยิ่งใหญ่
1.190.2
उवाच च महेष्वासो गन्धर्वं कुरुसत्तमः ।
जातकौतूहलोऽतीव वसिष्ठस्य तपोबलात् ॥ १.१९०.२ ॥
ยอดนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ เปี่ยมด้วยความอยากรู้อย่างยิ่งเกี่ยวกับพลังแห่งตบะของวสิษฐ์ จึงตรัสแก่คนธรรพ์
1.190.3
वसिष्ठ इति तस्यैतदृषेर्नाम त्वयेरितम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं यथावत्तद्वदस्व मे ॥ १.१९०.३ ॥
ท่านได้เอ่ยนามของฤๅษีผู้นี้ว่า วสิษฐ์ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ ขอท่านบอกให้ถูกต้องตามที่เป็นอยู่เถิด
1.190.4
य एष गन्धर्वपते पूर्वेषां नः पुरोहितः ।
आसीदेतन्ममाचक्ष्व क एष भगवानृषिः ॥ १.१९०.४ ॥
โอ้เจ้าแห่งคนธรรพ์ ฤๅษีผู้ทรงเกียรติผู้เป็นปุโรหิตของบรรพบุรุษของเรานั้นคือผู้ใด ขอท่านบอกข้าพเจ้าเถิด
1.190.5
ब्रह्मणो मानसः पुत्रो वसिष्ठोऽरुन्धतीपतिः ।
तपसा निर्जितौ शश्वदजेयावमरैरपि ॥ १.१९०.५ ॥
วสิษฐ์เป็นบุตรที่เกิดจากจิตของพระพรหม เป็นสวามีของอรุนธตี ด้วยตบะ ท่านพิชิตอยู่เสมอ แม้เหล่าเทพอมตะก็ไม่อาจพิชิตท่านได้
1.190.6
कामक्रोधावुभौ यस्य चरणौ समुवाहतुः ।
इन्द्रियाणां वशकरो वशिष्ठ इति चोच्यते ॥ १.१९०.६ ॥
ราคะและโทสะทั้งสองได้เป็นผู้แบกรับเท้าของท่าน ท่านผู้ทรงควบคุมอินทรีย์ทั้งหลาย จึงถูกเรียกว่า วสิษฐ์
1.190.7
यथा कामश्च क्रोधश्च निर्जितावजितौ नरैः ।
जितारयो जिता लोकाः पन्थानश्च जिता दिशः ॥ १.१९०.७ ॥
เช่นเดียวกับที่กามและโทสะ เมื่อมนุษย์พิชิตได้ก็ถูกพิชิต เมื่อไม่ถูกพิชิตก็คงไม่ถูกพิชิต เมื่อพิชิตสองสิ่งนี้ได้ ก็พิชิตศัตรูได้ พิชิตโลกทั้งหลายได้ พิชิตทางและทิศทั้งหลายได้
1.190.8
यस्तु नोच्छेदनं चक्रे कुशिकानामुदारधीः ।
विश्वामित्रापराधेन धारयन्मन्युमुत्तमम् ॥ १.१९०.८ ॥
แต่ผู้มีใจประเสริฐ ผู้ทรงความโกรธอันยอดเยี่ยมเพราะการล่วงเกินของวิศวามิตร มิได้ก่อให้เกิดการทำลายล้างตระกูลกุศิกะ
1.190.9
पुत्रव्यसनसंतप्तः शक्तिमानप्यशक्तवत् ।
विश्वामित्रविनाशाय न चक्रे कर्म दारुणम् ॥ १.१९०.९ ॥
แม้จะโศกเศร้าเพราะการสูญเสียบุตร และแม้จะมีอำนาจ ท่านก็ประพฤติดุจผู้ไร้อำนาจ มิได้กระทำการอันโหดร้ายเพื่อทำลายวิศวามิตร
1.190.10
मृतांश्च पुनराहर्तुं शक्तः पुत्रान्यमक्षयात् ।
कृतान्तं नातिचक्राम वेलामिव महोदधिः ॥ १.१९०.१० ॥
แม้จะสามารถนำบุตรที่ตายแล้วกลับคืนมาจากอาณาจักรแห่งยมได้ ท่านก็มิได้ละเมิดความตาย ดุจมหาสมุทรที่ไม่ล้ำฝั่งของตน
1.190.11
यं प्राप्य विजितात्मानं महात्मानं नराधिपाः ।
इक्ष्वाकवो महीपाला लेभिरे पृथिवीमिमाम् ॥ १.१९०.११ ॥
เหล่าพระราชาแห่งวงศ์อิกษวากุ ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์และผู้พิทักษ์แผ่นดิน เมื่อได้มหาบุรุษผู้ชนะตนเองแล้ว ก็ได้แผ่นดินนี้มา
1.190.12
पुरोहितमिमं प्राप्य वसिष्ठमृषिसत्तमम् ।
ईजिरे क्रतुभिश्चैव नृपास्ते कुरुनन्दन ॥ १.१९०.१२ ॥
โอ้ผู้ให้ความชื่นชมแก่กุรุ เมื่อได้วสิษฐ์ ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด เป็นปุโรหิต กษัตริย์เหล่านั้นก็ประกอบพิธียัญด้วยพิธีกรรมต่างๆ
1.190.13
स हि तान्याजयामास सर्वान्नृपतिसत्तमान् ।
ब्रह्मर्षिः पाण्डवश्रेष्ठ बृहस्पतिरिवामरान् ॥ १.१९०.१३ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งปาณฑพ พรหมฤๅษีองค์นั้นได้ให้กษัตริย์ผู้ประเสริฐทั้งปวงประกอบพิธียัญ ดุจพฤหัสบดีได้กระทำแก่เหล่าเทพ
1.190.14
तस्माद्धर्मप्रधानात्मा वेदधर्मविदीप्सितः ।
ब्राह्मणो गुणवान्कश्चित्पुरोधाः प्रतिदृश्यताम् ॥ १.१९०.१४ ॥
เหตุฉะนั้น ควรแสวงหาพราหมณ์ผู้มีคุณธรรม มีจิตใจที่ประกอบด้วยธรรมเป็นสำคัญ ผู้รู้ธรรมของพระเวท และเป็นที่รักใคร่ของทุกคน มาเป็นปุโรหิต
1.190.15
क्षत्रियेणाभिजातेन पृथिवीं जेतुमिच्छता ।
पूर्वं पुरोहितः कार्यः पार्थ राज्याभिवृद्धये ॥ १.१९०.१५ ॥
โอ้บุตรแห่งปฤถา กษัตริย์ผู้มีชาติตระกูลดีซึ่งปรารถนาจะพิชิตแผ่นดิน ควรแต่งตั้งปุโรหิตก่อน เพื่อความเจริญรุ่งเรืองของอาณาจักร
1.190.16
महीं जिगीषता राज्ञा ब्रह्म कार्यं पुरःस्कृतम् ।
तस्मात्पुरोहितः कश्चिद्गुणवान्विजितेन्द्रियः।
विद्वान्भवतु वो विप्रो धर्मकामार्थतत्त्ववित् ॥ १.१९०.१६ ॥
พระราชาผู้ปรารถนาจะพิชิตแผ่นดิน ควรให้พรหม คืออำนาจแห่งพิธีกรรม เป็นสิ่งนำหน้า เหตุฉะนั้น ขอให้พราหมณ์ผู้มีคุณธรรม ผู้ข่มอินทรีย์ได้ ผู้รู้แจ้งในความจริงแห่งธรรม กามะ และอรรถะ จงเป็นปุโรหิตของท่านทั้งหลายเถิด