Mahābhārata · Adhyāya 1.192
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.192.1
ऋष्योस्तु यत्कृते वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
बभूव गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे ॥ १.१९२.१ ॥
Oh señor de los Gandharvas, cuéntame todo lo referente a la enemistad que surgió entre los sabios Viśvāmitra y Vasiṣṭha.
1.192.2
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य ब्राह्मण्यं ब्रह्मतेजसः ।
विश्वामित्रस्य च तथा क्षत्रस्य च महात्मनः ॥ १.१९२.२ ॥
Y la grandeza de Vasiṣṭha, su brahmanidad dotada del esplendor bramánico, y asimismo la naturaleza guerrera del magnánimo Viśvāmitra.
1.192.3
न शृण्वानस्त्वहं तृप्तिमुपगच्छामि खेचर ।
आख्याहि गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे ॥ १.१९२.३ ॥
Aunque escucho, no me siento satisfecho. Dime, oh caminante del cielo, oh señor de los Gandharvas, cuéntame todo.
1.192.4
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य विश्वामित्रस्य भाषते ॥ १.१९२.४ ॥
Él habla de la grandeza de Vasiṣṭha y de Viśvāmitra.
1.192.5
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं पुण्यमुत्तमम् ।
पार्थ सर्वेषु लोकेषु विश्रुतं तन्निबोध मे ॥ १.१९२.५ ॥
Este es el antiguo, sagrado y supremo relato sobre Vasiṣṭha, renombrado en todos los mundos. Oh Pārtha, escúchalo de mí.
1.192.6
कल्माषपाद इत्येवं लोके राजा बभूव ह ।
इक्ष्वाकुवंशजः पार्थ तेजसाऽसदृशो भुवि ॥ १.१९२.६ ॥
En este mundo hubo un rey llamado Kalmāṣapāda, nacido en el linaje de Ikṣvāku. Oh Pārtha, en la tierra no tuvo igual en esplendor.
1.192.7
स कदाचिद्वनं राजा मृगयां निर्ययौ पुरात् ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च चचार रिपुमर्दनः ॥ १.१९२.७ ॥
Una vez, el rey salió de la ciudad hacia el bosque a cazar. Atravesando ciervos y jabalíes, el aplastador de enemigos recorrió los campos.
1.192.8
तस्मिन्वने महाघोरे खङ्गांश्च बहुशोऽहनत् ।
हत्वा च सुचिरं श्रान्तो राजा निववृते ततः ॥ १.१९२.८ ॥
En aquel bosque terrible mató rinocerontes muchas veces. Cansado de matar durante largo rato, el rey entonces regresó.
1.192.9
अकामयत्तं याज्यार्थे विश्वामित्रः प्रतापवान् ।
स तु राजा महात्मानं वासिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.१९२.९ ॥
El poderoso Viśvāmitra lo deseó como sacerdote oficiante del sacrificio. Pero aquel rey deseaba al magnánimo Vasiṣṭha, el mejor de los sabios.
1.192.10
तृषार्तश्च क्षुधार्तश्च एकायनगतः पथि ।
अपश्यदजितः सङ्ख्ये मुनिं प्रतिमुखागतम् ॥ १.१९२.१० ॥
Atormentado por la sed y el hambre, mientras avanzaba por un solo camino, el rey, invencible en la batalla, vio a un sabio que venía de frente por el camino.
1.192.11
शक्तिं नाम महाभागं वसिष्ठकुलवर्धनम् ।
ज्येष्ठं पुत्रं पुत्रशताद्वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ १.१९२.११ ॥
Vio a Śakti por nombre, muy afortunado, acrecentador de la estirpe de Vasiṣṭha, el hijo mayor entre los cien hijos del magnánimo Vasiṣṭha.
1.192.12
अपगच्छ पथोऽस्माकमित्येवं पार्थिवोऽब्रवीत् ।
तथा ऋषिरुवाचैनं सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.१९२.१२ ॥
"Apártate de nuestro camino", dijo así el rey. Entonces el sabio, calmándolo con palabras suaves, le habló.
1.192.13
मम पन्था महाराज धर्म एष सनातनः ।
वृद्धभीरुनृपस्नातस्त्रीरोगिवरचक्रिणाम् ॥ १.१९२.१३ ॥
Gran rey, este es mi camino; este es el dharma eterno. Los ancianos, los temerosos, los reyes, el que se ha bañado, las mujeres, los enfermos y los mejores guerreros en carro (deben tener paso).
1.192.14
पन्था देयो नृपैस्तेषामन्यैस्तैस्तस्य भूपतेः ।
राज्ञा सर्वेषा धर्मेषु देयः पन्था द्विजातये ॥ १.१९२.१४ ॥
Los reyes deben ceder el paso a ellos, y otros deben cederlo a aquel señor de la tierra. Según el dharma, el rey debe ceder el paso a todos, y debe cederlo al dvijāti.
1.192.15
एवं परस्परं तौ तु पथोऽर्थं वाक्यमूचतुः ।
अपसर्पापसर्पेति वागुत्तरमकुर्वताम् ॥ १.१९२.१५ ॥
Así, los dos hablaron entre sí por causa del camino; se respondieron con "¡Apártate, apártate!".
1.192.16
ऋषिस्तु नापचक्राम तस्मिन्धर्मपथे स्थितः ।
अपि राजा मुनेर्मार्गात्क्रोधान्नापजगाम ह ॥ १.१९२.१६ ॥
Pero el sabio, firme en el camino del dharma, no se apartó; ni el rey, por la ira, se apartó del camino del sabio.
1.192.17
अमुञ्चन्तं तु पन्थानं तमृषिं नृपसत्तमः ।
जगाम कशया मोहात्तदा राक्षसन्मुनिम् ॥ १.१९२.१७ ॥
Hacia aquel sabio que no cedía el camino, el mejor de los reyes, cegado por la ilusión, fue con un látigo, y entonces, como un demonio, golpeó al sabio.
1.192.18
कशाप्रहाराभिहतस्ततः स मुनिसत्तमः ।
तं शशाप नृपश्रेष्ठं वासिष्ठः क्रोधमूर्च्छितः ॥ १.१९२.१८ ॥
Herido por el golpe del látigo, aquel mejor de los sabios, descendiente de Vasiṣṭha, dominado por la ira, maldijo a aquel mejor de los reyes.
1.192.19
हंसि राक्षसवद्यस्माद्राजापशद तापसम् ।
तस्मात्त्वमद्यप्रभृति पुरुषादो भविष्यसि ॥ १.१९२.१९ ॥
Porque mataste al asceta como un demonio, oh rey, por eso desde hoy serás un devorador de hombres.
1.192.20
मनुष्यपिशिते सक्तश्चरिष्यसि महीमिमाम् ।
गच्छ राजाधमेत्युक्तः शक्तिना वीर्यशक्तिना ॥ १.१९२.२० ॥
Apegado a la carne humana, vagarás por esta tierra. «Vete, rey vil», así habló Śakti, poderoso en su vigor.
1.192.21
ततो याज्यनिमित्तं तु विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वैरमासीत्तदा तं तु विश्वामित्रोऽन्वपद्यत ॥ १.१९२.२१ ॥
Entonces, a causa del sacerdocio sacrificial, surgió enemistad entre Viśvāmitra y Vasiṣṭha; y Viśvāmitra entonces lo persiguió.
1.192.22
तयोर्विवदतोरेवं समीपमुपचक्रमे ।
ऋषिरुग्रतपाः पार्थ विश्वामित्रः प्रतापवान् ॥ १.१९२.२२ ॥
Mientras ambos disputaban así, oh Pārtha, el sabio de feroz austeridad, el poderoso Viśvāmitra, se acercó a ellos.
1.192.23
ततः स बुबुधे पश्चात्तमृषिं नृपसत्तमः ।
ऋषेः पुत्रं वसिष्ठस्य वसिष्ठमिव तेजसा ॥ १.१९२.२३ ॥
Después, aquel mejor de los reyes reconoció a aquel sabio como el hijo del sabio Vasiṣṭha, como si fuera el propio Vasiṣṭha en esplendor.
1.192.24
अन्तर्धाय ततोऽत्मानं विश्वामित्रोऽपि भारत ।
तावुभावतिचक्राम चिकीर्षन्नात्मनः प्रियम् ॥ १.१९२.२४ ॥
Entonces, oh Bhārata, también Viśvāmitra se ocultó a sí mismo, y, deseando realizar su propio propósito, pasó más allá de aquellos dos.
1.192.25
स तु शप्तस्तदा तेन शक्तिना वै नृपोत्तमः ।
जगाम शरणं शक्तिं प्रसादयितुमर्हयन् ॥ १.१९२.२५ ॥
Maldecido entonces por Śakti, aquel mejor de los reyes fue en busca de refugio junto a Śakti para aplacarlo.
1.192.26
तस्य भावं विदित्वा स नृपतेः कुरुसत्तम ।
विश्वामित्रस्ततो रक्ष आदिदेश नृपं प्रति ॥ १.१९२.२६ ॥
Conociendo su intención, oh mejor de los Kuru, Viśvāmitra dirigió entonces a un rākṣasa hacia el rey.
1.192.27
शापात्तस्य तु विप्रर्षेर्विश्वामित्रस्य चाज्ञया ।
राक्षसः किङ्करो नाम विवेश नृपतिं तदा ॥ १.१९२.२७ ॥
Por la maldición de aquel sabio brahmán y por orden de Viśvāmitra, un rākṣasa llamado Kiṅkara entró entonces en el rey.
1.192.28
रक्षसा तं गृहीतं तु विदित्वा मुनिसत्तमः ।
विश्वामित्रोऽप्यपाक्रामत्तस्माद्देशादरिन्दम ॥ १.१९२.२८ ॥
Sabiendo que el rākṣasa lo había atrapado, Viśvāmitra, el mejor de los sabios, también se apartó de aquel lugar, oh doblegador de enemigos.
1.192.29
ततः स नृपतिर्विद्वान्रक्षन्नात्मानमात्मना ।
बलवत्पीड्यमानोऽपि रक्षसान्तर्गतेन ह ॥ १.१९२.२९ ॥
Entonces aquel rey sabio, aunque violentamente atormentado por el rākṣasa que lo poseía por dentro, seguía protegiéndose a sí mismo por su propia voluntad.
1.192.30
ददर्शाथ द्विजः कश्चिद्राजानं प्रस्थितं वनम् ।
अयाचत क्षुधापन्नः समांसं भोजनं तदा ॥ १.१९२.३० ॥
Entonces un brahmán, afligido por el hambre, vio al rey que partía hacia el bosque y le pidió comida con carne.
1.192.31
तमुवाचाथ राजर्षिर्द्विजं मित्रसहस्तदा ।
आस्स्व ब्रह्मंस्त्वमत्रैव मुहूर्तं प्रतिपालयन् ॥ १.१९२.३१ ॥
Entonces el rey sabio Mitrasaha dijo a aquel brahmán: '¡Oh brahmán, siéntate aquí y espera un momento!'
1.192.32
निवृत्तः प्रतिदास्यामि भोजनं ते यथेप्सितम् ।
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा तस्थौ च द्विजसत्तमः ॥ १.१९२.३२ ॥
«Cuando regrese te daré comida cuanto desees», dijo, y el rey se marchó; el mejor de los brahmanes se quedó allí de pie.
1.192.33
ततो राजा परिक्रम्य यथाकामं यथासुखम् ।
निवृत्तोऽन्तःपुरं पार्थ प्रविवेश महामनाः ॥ १.१९२.३३ ॥
Entonces el rey, paseando a su gusto y con comodidad, ¡oh Pārtha!, regresó y entró en el palacio interior, magnánimo como era.
1.192.34
अन्तर्गतस्तदा राजा श्रुत्वा ब्राह्मणभाषितम् ।
सोऽन्तःपुरं प्रविश्याथ न सस्मार नराधिपः ॥ १.१९२.३४ ॥
Aunque había oído las palabras del brahmán, el rey estaba absorto en sus pensamientos; al entrar en el palacio interior, aquel señor de los hombres no las recordó.
1.192.35
ततोऽर्धरात्र उत्थाय सूदमानाय्य सत्वरम् ।
उवाच राजा संस्मृत्य ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुतम् ॥ १.१९२.३५ ॥
Entonces, levantándose a medianoche y llamando con prisa al cocinero, el rey, recordando su promesa al brahmán, habló.
1.192.36
गच्छामुष्मिन्वनोद्देशे ब्राह्मणो मां प्रतीक्षते ।
अन्नार्थी तं त्वमन्नेन समांसेनोपपादय ॥ १.१९२.३६ ॥
«Ve, el brahmán me espera en aquella región del bosque. Prepara para ese brahmán, que desea alimento, una comida con carne.»
1.192.37
एवमुक्तस्ततः सूदः सोऽनासाद्यामिषं क्वचित् ।
निवेदयामास तदा तस्मै राज्ञे व्यथान्वितः ॥ १.१९२.३७ ॥
Así instruido, el cocinero, sin encontrar carne en ninguna parte, angustiado, informó entonces a aquel rey.
1.192.38
राजा तु रक्षसाविष्टः सूदमाह गतव्यथः ।
अप्येनं नरमांसेन भोजयेति पुनः पुनः ॥ १.१९२.३८ ॥
Pero el rey, poseído por un rākṣasa y libre de angustia, dijo al cocinero una y otra vez: "Aliméntalo con carne humana."
1.192.39
तथेत्युक्त्वा ततः सूदः संस्थानं वध्यघातिनाम् ।
गत्वाऽऽजहार त्वरितो नरमांसमपेतभीः ॥ १.१९२.३९ ॥
Diciendo «Así sea», el cocinero fue al lugar de los verdugos y, sin temor, trajo rápidamente carne humana.
1.192.40
एतत्संस्कृत्य विधिवदन्नोपहितमाशु वै ।
तस्मै प्रादाद्ब्राह्मणाय क्षुधिताय तपस्विने ॥ १.१९२.४० ॥
Habiéndolo preparado según la norma y dispuesto rápidamente como alimento, se lo dio al brahmán asceta hambriento.
1.192.41
स सिद्धचक्षुषा दृष्ट्वा तदन्नं द्विजसत्तमः ।
अभोज्यमिदमित्याह क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ १.१९२.४१ ॥
Aquel mejor de los dos veces nacidos, al ver aquel alimento con su vista perfeccionada, dijo con los ojos turbados por la ira: «Esto no es apto para comer.»
1.192.42
यस्मादभोज्यमन्नं मे ददाति स नृपाधमः ॥ १.१९२.४२ ॥
Porque aquel más vil de los reyes me da comida que no es apta para comer.
1.192.43
सक्तो मानुषमांसेषु यथोक्तः शक्तिना पुरा ।
उद्वेजनीयो भूतानां चरिष्यति महीमिमाम् ॥ १.१९२.४३ ॥
Como dijo antes Śakti, quedará apegado a la carne humana, será temido por las criaturas y vagará por esta tierra.
1.192.44
द्विरनुव्याहृते राज्ञः स शापो बलवानभूत् ।
रक्षोबलसमाविष्टो विसंज्ञश्चाभवन्नृपः ॥ १.१९२.४४ ॥
Cuando el rey habló por segunda vez, aquella maldición se volvió poderosa, y el rey, poseído por el poder de los rākṣasas, quedó sin sentido.
1.192.45
ततः स नृपतिश्रेष्ठो रक्षसापहृतेन्द्रियः ।
उवाच शख्तिं तं दृष्ट्वा न चिरादिव भारत ॥ १.१९२.४५ ॥
Entonces aquel mejor de los reyes, con los sentidos arrebatados por el rākṣasa, miró a Śakti y le habló, como si no hubiera pasado mucho tiempo, oh Bhārata.
1.192.46
यस्मादसदृशः शापः प्रयुक्तोऽयं मयि त्वया ।
तस्मात्त्वत्तः प्रवर्तिष्ये खादितुं पुरुषानहम् ॥ १.१९२.४६ ॥
Porque has lanzado sobre mí esta maldición impropia, por ti empezaré a devorar hombres.
1.192.47
एवमुक्त्वा ततः सद्यस्तं प्राणैर्विप्रयोज्य च ।
शक्तिं तं भक्षयामास व्याघ्रः पशुमिवेप्सितम् ॥ १.१९२.४७ ॥
Habiendo dicho esto, de inmediato le arrebató la vida y devoró a Śakti, como un tigre devora la presa que desea.
1.192.48
शक्तिनं तु मृतं दृष्ट्वा विश्वामित्रः पुनःपुनः ।
वसिष्ठस्यैव पुत्रेषु तद्रक्षः संदिदेश ह ॥ १.१९२.४८ ॥
Al ver muerto a Śaktin, Viśvāmitra una y otra vez dirigió aquel rākṣasa contra los hijos de Vasiṣṭha.
1.192.49
स ताञ्शक्त्यवरान्पुत्रान्वसिष्ठस्य महात्मनः ।
भक्षयामास संक्रुद्धः सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ १.१९२.४९ ॥
Enfurecido, devoró a los hijos menores del magnánimo Vasiṣṭha, como un león devora a pequeños ciervos.
1.192.50
वसिष्ठो घातिताञ्श्रुत्वा विश्वामित्रेण तान्सुतान् ।
धारयामास तं शोकं महाद्रिरिव मेदिनीम् ॥ १.१९२.५० ॥
Al oír que aquellos hijos habían sido muertos por Viśvāmitra, Vasiṣṭha soportó aquel dolor como una gran montaña sostiene la tierra.
1.192.51
चक्रे चात्मविनाशाय बुद्धिं स मुनिसत्तमः ।
न त्वेव कौशिकोच्छेदं मेने मतिमतां वरः ॥ १.१९२.५१ ॥
Aquel mejor de los sabios resolvió su propia destrucción, pero el mejor de los sabios no pensó en provocar la ruina de Kauśika (Viśvāmitra).
1.192.52
स मेरुकूटादात्मानं मुमोच भगवानृषिः ।
गिरेस्तस्य शिलायां तु तूलराशाविवापतत् ॥ १.१९२.५२ ॥
Aquel bendito sabio se arrojó desde una cumbre del Meru, pero sobre la roca de aquella montaña cayó como si lo hiciera sobre un montón de algodón.
1.192.53
न ममार च पातेन स यदा तेन पाण्डव ।
तदाग्निमिद्धं भगवान्संविवेश महावने ॥ १.१९२.५३ ॥
Oh Pāṇḍava, cuando no murió por aquella caída, el bendito sabio entró en el fuego encendido del gran bosque.
1.192.54
तं तदा सुसमिद्धोऽपि न ददाह हुताशनः ।
दीप्यमानोऽप्यमित्रघ्न शीतोऽग्निरभवत्ततः ॥ १.१९२.५४ ॥
Oh destructor de enemigos, aunque el fuego ardía con furia, no lo quemó; aunque seguía ardiendo, aquel fuego se volvió entonces frío.
1.192.55
स समुद्रमभिप्रेक्ष्य शोकाविष्टो महामुनिः ।
बद्ध्वा कण्ठे शिलां गुर्वीं निपपात तदाम्भसि ॥ १.१९२.५५ ॥
Al contemplar el océano, el gran sabio, poseído por el dolor, atándose al cuello una pesada piedra, se arrojó entonces al agua.
1.192.56
स समुद्रोर्मिवेगेन स्थले न्यस्तो महामुनिः ।
न ममार यदा विप्रः कथंचित्संशितव्रतः।
जगाम स ततः खिन्नः पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ १.१९२.५६ ॥
Arrojado a la orilla por la fuerza de las olas del océano, el gran sabio no murió, pues el brahmán, firme en su voto, de algún modo sobrevivió. Entonces, abatido, regresó de nuevo hacia su ermita.