ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.192
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.192.1
ऋष्योस्तु यत्कृते वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
बभूव गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे ॥ १.१९२.१ ॥
ਹੇ ਗੰਧਰਵਪਤੀ! ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੋਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
1.192.2
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य ब्राह्मण्यं ब्रह्मतेजसः ।
विश्वामित्रस्य च तथा क्षत्रस्य च महात्मनः ॥ १.१९२.२ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਣ, ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦਾ ਖੱਤਰੀਪਣ (ਦੱਸੋ)।
1.192.3
न शृण्वानस्त्वहं तृप्तिमुपगच्छामि खेचर ।
आख्याहि गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे ॥ १.१९२.३ ॥
ਸੁਣਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਹੇ ਖੇਚਰ! ਹੇ ਗੰਧਰਵਪਤੀ! ਦੱਸੋ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
1.192.4
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य विश्वामित्रस्य भाषते ॥ १.१९२.४ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
1.192.5
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं पुण्यमुत्तमम् ।
पार्थ सर्वेषु लोकेषु विश्रुतं तन्निबोध मे ॥ १.१९२.५ ॥
ਇਹ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ! ਇਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
1.192.6
कल्माषपाद इत्येवं लोके राजा बभूव ह ।
इक्ष्वाकुवंशजः पार्थ तेजसाऽसदृशो भुवि ॥ १.१९२.६ ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਪਾਰਥ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.192.7
स कदाचिद्वनं राजा मृगयां निर्ययौ पुरात् ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च चचार रिपुमर्दनः ॥ १.१९२.७ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਨਗਰ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ।
1.192.8
तस्मिन्वने महाघोरे खङ्गांश्च बहुशोऽहनत् ।
हत्वा च सुचिरं श्रान्तो राजा निववृते ततः ॥ १.१९२.८ ॥
ਉਸ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਖੜਗ-ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਦੇਰ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਿਆ।
1.192.9
अकामयत्तं याज्यार्थे विश्वामित्रः प्रतापवान् ।
स तु राजा महात्मानं वासिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.१९२.९ ॥
ਯੱਗ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੂੰ (ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ)।
1.192.10
तृषार्तश्च क्षुधार्तश्च एकायनगतः पथि ।
अपश्यदजितः सङ्ख्ये मुनिं प्रतिमुखागतम् ॥ १.१९२.१० ॥
ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਇੱਕ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ।
1.192.11
शक्तिं नाम महाभागं वसिष्ठकुलवर्धनम् ।
ज्येष्ठं पुत्रं पुत्रशताद्वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ १.१९२.११ ॥
ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਮ ਦੇ, ਮਹਾਭਾਗ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ (ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ)।
1.192.12
अपगच्छ पथोऽस्माकमित्येवं पार्थिवोऽब्रवीत् ।
तथा ऋषिरुवाचैनं सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.१९२.१२ ॥
"ਸਾਡੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.192.13
मम पन्था महाराज धर्म एष सनातनः ।
वृद्धभीरुनृपस्नातस्त्रीरोगिवरचक्रिणाम् ॥ १.१९२.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਡਰਪੋਕਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਹੋਇਆਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ, ਰੋਗੀਆਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀਆਂ ਲਈ (ਰਸਤਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।
1.192.14
पन्था देयो नृपैस्तेषामन्यैस्तैस्तस्य भूपतेः ।
राज्ञा सर्वेषा धर्मेषु देयः पन्था द्विजातये ॥ १.१९२.१४ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਲਈ ਰਸਤਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਭ ਲਈ ਰਸਤਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਵਿਜ ਲਈ ਵੀ ਰਸਤਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.192.15
एवं परस्परं तौ तु पथोऽर्थं वाक्यमूचतुः ।
अपसर्पापसर्पेति वागुत्तरमकुर्वताम् ॥ १.१९२.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਸਤੇ ਲਈ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਹਟ ਜਾ, ਹਟ ਜਾ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
1.192.16
ऋषिस्तु नापचक्राम तस्मिन्धर्मपथे स्थितः ।
अपि राजा मुनेर्मार्गात्क्रोधान्नापजगाम ह ॥ १.१९२.१६ ॥
ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਮ-ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਅਟਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਤੇ ਨਾ ਹਟੇ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟਿਆ।
1.192.17
अमुञ्चन्तं तु पन्थानं तमृषिं नृपसत्तमः ।
जगाम कशया मोहात्तदा राक्षसन्मुनिम् ॥ १.१९२.१७ ॥
ਰਸਤਾ ਨਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਕੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ; ਤਦ ਰਾਖਸ਼ ਵਾਂਗ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
1.192.18
कशाप्रहाराभिहतस्ततः स मुनिसत्तमः ।
तं शशाप नृपश्रेष्ठं वासिष्ठः क्रोधमूर्च्छितः ॥ १.१९२.१८ ॥
ਕੋੜੇ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ-ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ, ਉਸ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ।
1.192.19
हंसि राक्षसवद्यस्माद्राजापशद तापसम् ।
तस्मात्त्वमद्यप्रभृति पुरुषादो भविष्यसि ॥ १.१९२.१९ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੂੰ ਨਰਭਕਸ਼ੀ ਹੋਵੇਂਗਾ।
1.192.20
मनुष्यपिशिते सक्तश्चरिष्यसि महीमिमाम् ।
गच्छ राजाधमेत्युक्तः शक्तिना वीर्यशक्तिना ॥ १.१९२.२० ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕੇਂਗਾ; ਜਾ, ਹੇ ਅਧਮ ਰਾਜਨ — ਵੀਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.192.21
ततो याज्यनिमित्तं तु विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वैरमासीत्तदा तं तु विश्वामित्रोऽन्वपद्यत ॥ १.१९२.२१ ॥
ਫਿਰ ਯਾਜ੍ਯ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
1.192.22
तयोर्विवदतोरेवं समीपमुपचक्रमे ।
ऋषिरुग्रतपाः पार्थ विश्वामित्रः प्रतापवान् ॥ १.१९२.२२ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਗੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਗਰ ਤਪਸਵੀ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ।
1.192.23
ततः स बुबुधे पश्चात्तमृषिं नृपसत्तमः ।
ऋषेः पुत्रं वसिष्ठस्य वसिष्ठमिव तेजसा ॥ १.१९२.२३ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ; ਉਹ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਵਸਿਸ਼ਠ ਹੀ ਹੋਣ।
1.192.24
अन्तर्धाय ततोऽत्मानं विश्वामित्रोऽपि भारत ।
तावुभावतिचक्राम चिकीर्षन्नात्मनः प्रियम् ॥ १.१९२.२४ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
1.192.25
स तु शप्तस्तदा तेन शक्तिना वै नृपोत्तमः ।
जगाम शरणं शक्तिं प्रसादयितुमर्हयन् ॥ १.१९२.२५ ॥
ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਰਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕੇ।
1.192.26
तस्य भावं विदित्वा स नृपतेः कुरुसत्तम ।
विश्वामित्रस्ततो रक्ष आदिदेश नृपं प्रति ॥ १.१९२.२६ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਤਦ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ ਭੇਜਿਆ।
1.192.27
शापात्तस्य तु विप्रर्षेर्विश्वामित्रस्य चाज्ञया ।
राक्षसः किङ्करो नाम विवेश नृपतिं तदा ॥ १.१९२.२७ ॥
ਉਸ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕਿੰਕਰ ਨਾਮਕ ਰਾਕਸ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
1.192.28
रक्षसा तं गृहीतं तु विदित्वा मुनिसत्तमः ।
विश्वामित्रोऽप्यपाक्रामत्तस्माद्देशादरिन्दम ॥ १.१९२.२८ ॥
ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
1.192.29
ततः स नृपतिर्विद्वान्रक्षन्नात्मानमात्मना ।
बलवत्पीड्यमानोऽपि रक्षसान्तर्गतेन ह ॥ १.१९२.२९ ॥
ਤਦ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਰਾਕਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰੋਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
1.192.30
ददर्शाथ द्विजः कश्चिद्राजानं प्रस्थितं वनम् ।
अयाचत क्षुधापन्नः समांसं भोजनं तदा ॥ १.१९२.३० ॥
ਤਦ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਸ ਸਹਿਤ ਭੋਜਨ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ।
1.192.31
तमुवाचाथ राजर्षिर्द्विजं मित्रसहस्तदा ।
आस्स्व ब्रह्मंस्त्वमत्रैव मुहूर्तं प्रतिपालयन् ॥ १.१९२.३१ ॥
ਤਦ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਮਿਤ੍ਰਸਹ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬੈਠ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰੋ।'
1.192.32
निवृत्तः प्रतिदास्यामि भोजनं ते यथेप्सितम् ।
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा तस्थौ च द्विजसत्तमः ॥ १.१९२.३२ ॥
'ਮੁੜ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੋ ਭੋਜਨ ਦਿਆਂਗਾ' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
1.192.33
ततो राजा परिक्रम्य यथाकामं यथासुखम् ।
निवृत्तोऽन्तःपुरं पार्थ प्रविवेश महामनाः ॥ १.१९२.३३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਕੁਝ ਘੁੰਮ-ਫਿਰ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵੜਿਆ।
1.192.34
अन्तर्गतस्तदा राजा श्रुत्वा ब्राह्मणभाषितम् ।
सोऽन्तःपुरं प्रविश्याथ न सस्मार नराधिपः ॥ १.१९२.३४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਉਸ ਨਰਾਧਿਪ ਨੂੰ ਉਹ ਯਾਦ ਨਾ ਰਿਹਾ।
1.192.35
ततोऽर्धरात्र उत्थाय सूदमानाय्य सत्वरम् ।
उवाच राजा संस्मृत्य ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुतम् ॥ १.१९२.३५ ॥
ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ, ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।
1.192.36
गच्छामुष्मिन्वनोद्देशे ब्राह्मणो मां प्रतीक्षते ।
अन्नार्थी तं त्वमन्नेन समांसेनोपपादय ॥ १.१९२.३६ ॥
'ਜਾ, ਉਸ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਸ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਦੇ।'
1.192.37
एवमुक्तस्ततः सूदः सोऽनासाद्यामिषं क्वचित् ।
निवेदयामास तदा तस्मै राज्ञे व्यथान्वितः ॥ १.१९२.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਸੋਈਆ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਾਸ ਨਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
1.192.38
राजा तु रक्षसाविष्टः सूदमाह गतव्यथः ।
अप्येनं नरमांसेन भोजयेति पुनः पुनः ॥ १.१९२.३८ ॥
ਪਰ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਸੋਈਏ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਨਰ-ਮਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਾ।"
1.192.39
तथेत्युक्त्वा ततः सूदः संस्थानं वध्यघातिनाम् ।
गत्वाऽऽजहार त्वरितो नरमांसमपेतभीः ॥ १.१९२.३९ ॥
"ਠੀਕ ਹੈ" ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਰਸੋਈਆ, ਵੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਜਾ ਕੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਝਟਪਟ ਨਰ-ਮਾਸ ਲੈ ਆਇਆ।
1.192.40
एतत्संस्कृत्य विधिवदन्नोपहितमाशु वै ।
तस्मै प्रादाद्ब्राह्मणाय क्षुधिताय तपस्विने ॥ १.१९२.४० ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਕਾ ਕੇ, ਝਟਪਟ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ, ਭੁੱਖੇ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
1.192.41
स सिद्धचक्षुषा दृष्ट्वा तदन्नं द्विजसत्तमः ।
अभोज्यमिदमित्याह क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ १.१९२.४१ ॥
ਉਸ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਸਿੱਧ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਸ ਅੰਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
1.192.42
यस्मादभोज्यमन्नं मे ददाति स नृपाधमः ॥ १.१९२.४२ ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਚ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਖਾਣ ਯੋਗ ਅੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
1.192.43
सक्तो मानुषमांसेषु यथोक्तः शक्तिना पुरा ।
उद्वेजनीयो भूतानां चरिष्यति महीमिमाम् ॥ १.१९२.४३ ॥
ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰੇਗਾ।
1.192.44
द्विरनुव्याहृते राज्ञः स शापो बलवानभूत् ।
रक्षोबलसमाविष्टो विसंज्ञश्चाभवन्नृपः ॥ १.१९२.४४ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬੋਲਣ ਤੇ ਉਹ ਸਰਾਪ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਖਸ਼ੀ ਬਲ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
1.192.45
ततः स नृपतिश्रेष्ठो रक्षसापहृतेन्द्रियः ।
उवाच शख्तिं तं दृष्ट्वा न चिरादिव भारत ॥ १.१९२.४५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੰਦਰੀਆਂ ਹਰੇ ਗਏ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਰ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.192.46
यस्मादसदृशः शापः प्रयुक्तोऽयं मयि त्वया ।
तस्मात्त्वत्तः प्रवर्तिष्ये खादितुं पुरुषानहम् ॥ १.१९२.४६ ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਣਉਚਿਤ ਸਰਾਪ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾਂਗਾ।
1.192.47
एवमुक्त्वा ततः सद्यस्तं प्राणैर्विप्रयोज्य च ।
शक्तिं तं भक्षयामास व्याघ्रः पशुमिवेप्सितम् ॥ १.१९२.४७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕੱਢ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ।
1.192.48
शक्तिनं तु मृतं दृष्ट्वा विश्वामित्रः पुनःपुनः ।
वसिष्ठस्यैव पुत्रेषु तद्रक्षः संदिदेश ह ॥ १.१९२.४८ ॥
ਸ਼ਕਤੀਨ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
1.192.49
स ताञ्शक्त्यवरान्पुत्रान्वसिष्ठस्य महात्मनः ।
भक्षयामास संक्रुद्धः सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ १.१९२.४९ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਸ਼ੇਰ ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਖਾ ਲਿਆ।
1.192.50
वसिष्ठो घातिताञ्श्रुत्वा विश्वामित्रेण तान्सुतान् ।
धारयामास तं शोकं महाद्रिरिव मेदिनीम् ॥ १.१९२.५० ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਮਹਾ ਪਰਬਤ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸੋਗ ਧਾਰਿਆ।
1.192.51
चक्रे चात्मविनाशाय बुद्धिं स मुनिसत्तमः ।
न त्वेव कौशिकोच्छेदं मेने मतिमतां वरः ॥ १.१९२.५१ ॥
ਉਸ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ) ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਾ ਸਮਝਿਆ।
1.192.52
स मेरुकूटादात्मानं मुमोच भगवानृषिः ।
गिरेस्तस्य शिलायां तु तूलराशाविवापतत् ॥ १.१९२.५२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰੂੰ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੇ।
1.192.53
न ममार च पातेन स यदा तेन पाण्डव ।
तदाग्निमिद्धं भगवान्संविवेश महावने ॥ १.१९२.५३ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉਸ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਜਦ ਉਹ ਨਾ ਮਰੇ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
1.192.54
तं तदा सुसमिद्धोऽपि न ददाह हुताशनः ।
दीप्यमानोऽप्यमित्रघ्न शीतोऽग्निरभवत्ततः ॥ १.१९२.५४ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤਦ ਬਹੁਤ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜਿਆ; ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਉਹ ਅੱਗ ਫਿਰ ਠੰਢੀ ਹੋ ਗਈ।
1.192.55
स समुद्रमभिप्रेक्ष्य शोकाविष्टो महामुनिः ।
बद्ध्वा कण्ठे शिलां गुर्वीं निपपात तदाम्भसि ॥ १.१९२.५५ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਦੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
1.192.56
स समुद्रोर्मिवेगेन स्थले न्यस्तो महामुनिः ।
न ममार यदा विप्रः कथंचित्संशितव्रतः।
जगाम स ततः खिन्नः पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ १.१९२.५६ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵਰਤ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਮਰੇ; ਤਦ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।