ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.192
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.192.1
ऋष्योस्तु यत्कृते वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
बभूव गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे ॥ १.१९२.१ ॥
ହେ ଗନ୍ଧର୍ବପତି! ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବସିଷ୍ଠ ଏହି ଦୁଇ ଋଷିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ କାରଣରୁ ଶତ୍ରୁତା ଜନ୍ମିଥିଲା, ତାହା ସମସ୍ତ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
1.192.2
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य ब्राह्मण्यं ब्रह्मतेजसः ।
विश्वामित्रस्य च तथा क्षत्रस्य च महात्मनः ॥ १.१९२.२ ॥
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମହିମା ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କ୍ଷତ୍ରିୟତ୍ୱ (କୁହନ୍ତୁ)।
1.192.3
न शृण्वानस्त्वहं तृप्तिमुपगच्छामि खेचर ।
आख्याहि गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे ॥ १.१९२.३ ॥
ଶୁଣିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ତୃପ୍ତି ହେଉନାହିଁ। ହେ ଖେଚର! ହେ ଗନ୍ଧର୍ବପତି! କହନ୍ତୁ, ତାହା ସମସ୍ତ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
1.192.4
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य विश्वामित्रस्य भाषते ॥ १.१९२.४ ॥
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ମହିମା ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମହିମା ସେ କହୁଛନ୍ତି।
1.192.5
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं पुण्यमुत्तमम् ।
पार्थ सर्वेषु लोकेषु विश्रुतं तन्निबोध मे ॥ १.१९२.५ ॥
ଏହା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକ ପୁରାତନ, ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଆଖ୍ୟାନ; ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ପାର୍ଥ! ତାହା ମୋ'ଠାରୁ ଶୁଣ।
1.192.6
कल्माषपाद इत्येवं लोके राजा बभूव ह ।
इक्ष्वाकुवंशजः पार्थ तेजसाऽसदृशो भुवि ॥ १.१९२.६ ॥
ଏହି ଲୋକରେ କଲ୍ମାଷପାଦ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ହେ ପାର୍ଥ! ପୃଥିବୀରେ ତେଜରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ।
1.192.7
स कदाचिद्वनं राजा मृगयां निर्ययौ पुरात् ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च चचार रिपुमर्दनः ॥ १.१९२.७ ॥
ଗୋଟିଏ ଦିନ ସେହି ରାଜା ଶିକାର ପାଇଁ ନଗରରୁ ବନକୁ ଗଲେ। ହରିଣ ଓ ବନୁଆ ଶୂକର ମାନଙ୍କୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି, ଶତ୍ରୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିବା ସେ ବୁଲିଲେ।
1.192.8
तस्मिन्वने महाघोरे खङ्गांश्च बहुशोऽहनत् ।
हत्वा च सुचिरं श्रान्तो राजा निववृते ततः ॥ १.१९२.८ ॥
ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ବନରେ ସେ ବହୁଥର ଖଡ୍ଗମୃଗ ମାରିଲେ। ବହୁ ସମୟ ମାରି କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ରାଜା ତା'ପରେ ଫେରିଲେ।
1.192.9
अकामयत्तं याज्यार्थे विश्वामित्रः प्रतापवान् ।
स तु राजा महात्मानं वासिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.१९२.९ ॥
ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତାପୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ରାଜା ତ ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ, (ଚାହୁଁଥିଲେ)।
1.192.10
तृषार्तश्च क्षुधार्तश्च एकायनगतः पथि ।
अपश्यदजितः सङ्ख्ये मुनिं प्रतिमुखागतम् ॥ १.१९२.१० ॥
ତୃଷା ଓ କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଏକ ପଥରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ ସେ ପଥରେ ସମ୍ମୁଖରୁ ଆସୁଥିବା ଜଣେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.192.11
शक्तिं नाम महाभागं वसिष्ठकुलवर्धनम् ।
ज्येष्ठं पुत्रं पुत्रशताद्वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ १.१९२.११ ॥
ଶକ୍ତି ନାମକ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ବସିଷ୍ଠ କୁଳ ବର୍ଦ୍ଧନକାରୀ, ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶହେ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ (ସେ ଦେଖିଲେ)।
1.192.12
अपगच्छ पथोऽस्माकमित्येवं पार्थिवोऽब्रवीत् ।
तथा ऋषिरुवाचैनं सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.१९२.१२ ॥
"ଆମ ପଥରୁ ଦୂରେଇ ଯାଅ" ଏହିପରି ରାଜା କହିଲେ। ତା'ପରେ ଋଷି ମଧୁର ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.192.13
मम पन्था महाराज धर्म एष सनातनः ।
वृद्धभीरुनृपस्नातस्त्रीरोगिवरचक्रिणाम् ॥ १.१९२.१३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏହା ମୋର ପଥ; ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ। ବୃଦ୍ଧ, ଭୀରୁ, ରାଜା, ସ୍ନାତ, ସ୍ତ୍ରୀ, ରୋଗୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ପଥ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ)।
1.192.14
पन्था देयो नृपैस्तेषामन्यैस्तैस्तस्य भूपतेः ।
राज्ञा सर्वेषा धर्मेषु देयः पन्था द्विजातये ॥ १.१९२.१४ ॥
ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପଥ ଦେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟମାନେ ସେହି ଭୂପତିଙ୍କୁ ପଥ ଦେବା ଉଚିତ। ଧର୍ମାନୁସାରେ ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଥ ଦେବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିଜକୁ ମଧ୍ୟ ପଥ ଦେବା ଉଚିତ।
1.192.15
एवं परस्परं तौ तु पथोऽर्थं वाक्यमूचतुः ।
अपसर्पापसर्पेति वागुत्तरमकुर्वताम् ॥ १.१९२.१५ ॥
ଏହିପରି ସେ ଦୁହେଁ ପଥ ପାଇଁ ପରସ୍ପର ସହିତ କଥା ହେଲେ। "ସରିଯାଅ, ସରିଯାଅ" ବୋଲି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.192.16
ऋषिस्तु नापचक्राम तस्मिन्धर्मपथे स्थितः ।
अपि राजा मुनेर्मार्गात्क्रोधान्नापजगाम ह ॥ १.१९२.१६ ॥
କିନ୍ତୁ ଋଷି ଧର୍ମପଥରେ ସ୍ଥିର ରହି ସରିଲେ ନାହିଁ। ରାଜା ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରୁ ମୁନିଙ୍କ ପଥରୁ ସରିଲା ନାହିଁ।
1.192.17
अमुञ्चन्तं तु पन्थानं तमृषिं नृपसत्तमः ।
जगाम कशया मोहात्तदा राक्षसन्मुनिम् ॥ १.१९२.१७ ॥
ପଥ ନ ଛାଡ଼ୁଥିବା ସେ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋହରୁ କୋରଡ଼ା ଧରି ଗଲେ; ତେବେ ରାକ୍ଷସ ପରି ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
1.192.18
कशाप्रहाराभिहतस्ततः स मुनिसत्तमः ।
तं शशाप नृपश्रेष्ठं वासिष्ठः क्रोधमूर्च्छितः ॥ १.१९२.१८ ॥
କୋରଡ଼ା ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ବଶିଷ୍ଠବଂଶୀୟ, ସେହି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
1.192.19
हंसि राक्षसवद्यस्माद्राजापशद तापसम् ।
तस्मात्त्वमद्यप्रभृति पुरुषादो भविष्यसि ॥ १.१९२.१९ ॥
ରାକ୍ଷସ ପରି ତୁମେ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ମାରିଲ, ହେ ରାଜନ୍; ତେଣୁ ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ନରଭୋଜୀ ହେବ।
1.192.20
मनुष्यपिशिते सक्तश्चरिष्यसि महीमिमाम् ।
गच्छ राजाधमेत्युक्तः शक्तिना वीर्यशक्तिना ॥ १.१९२.२० ॥
ମନୁଷ୍ୟମାଂସରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବୁଲିବ; ଯାଅ, ହେ ଅଧମ ରାଜନ୍ — ବୀର୍ଯ୍ୟଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି ଏପରି କହିଲେ।
1.192.21
ततो याज्यनिमित्तं तु विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वैरमासीत्तदा तं तु विश्वामित्रोऽन्वपद्यत ॥ १.१९२.२१ ॥
ତା'ପରେ ଯାଜ୍ୟ କର୍ମ ନିମିତ୍ତେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈର ଜନ୍ମିଲା; ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
1.192.22
तयोर्विवदतोरेवं समीपमुपचक्रमे ।
ऋषिरुग्रतपाः पार्थ विश्वामित्रः प्रतापवान् ॥ १.१९२.२२ ॥
ସେମାନେ ଏପରି ବିବାଦ କରୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଉଗ୍ରତପା ପ୍ରତାପବାନ୍ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
1.192.23
ततः स बुबुधे पश्चात्तमृषिं नृपसत्तमः ।
ऋषेः पुत्रं वसिष्ठस्य वसिष्ठमिव तेजसा ॥ १.१९२.२३ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ; ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତେଜରେ ଯେମିତି ବଶିଷ୍ଠ ହିଁ।
1.192.24
अन्तर्धाय ततोऽत्मानं विश्वामित्रोऽपि भारत ।
तावुभावतिचक्राम चिकीर्षन्नात्मनः प्रियम् ॥ १.१९२.२४ ॥
ତା'ପରେ ହେ ଭରତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ, ନିଜର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେହି ଦୁହେଁଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚାଲିଗଲେ।
1.192.25
स तु शप्तस्तदा तेन शक्तिना वै नृपोत्तमः ।
जगाम शरणं शक्तिं प्रसादयितुमर्हयन् ॥ १.१९२.२५ ॥
ଶକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେତେବେଳେ ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଶକ୍ତିଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଗଲେ।
1.192.26
तस्य भावं विदित्वा स नृपतेः कुरुसत्तम ।
विश्वामित्रस्ततो रक्ष आदिदेश नृपं प्रति ॥ १.१९२.२६ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ଭାବ ଜାଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଜଣେ ରାକ୍ଷସକୁ ପଠାଇଲେ।
1.192.27
शापात्तस्य तु विप्रर्षेर्विश्वामित्रस्य चाज्ञया ।
राक्षसः किङ्करो नाम विवेश नृपतिं तदा ॥ १.१९२.२७ ॥
ସେହି ବିପ୍ରର୍ଷିଙ୍କ ଶାପ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କିଙ୍କର ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସ ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
1.192.28
रक्षसा तं गृहीतं तु विदित्वा मुनिसत्तमः ।
विश्वामित्रोऽप्यपाक्रामत्तस्माद्देशादरिन्दम ॥ १.१९२.२८ ॥
ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଧରିଛି ଜାଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟ ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଚାଲିଗଲେ।
1.192.29
ततः स नृपतिर्विद्वान्रक्षन्नात्मानमात्मना ।
बलवत्पीड्यमानोऽपि रक्षसान्तर्गतेन ह ॥ १.१९२.२९ ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ବିଦ୍ୱାନ ରାଜା, ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ଅଧିକୃତ ହୋଇ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
1.192.30
ददर्शाथ द्विजः कश्चिद्राजानं प्रस्थितं वनम् ।
अयाचत क्षुधापन्नः समांसं भोजनं तदा ॥ १.१९२.३० ॥
ସେତେବେଳେ କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନକୁ ଯାଉଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ମାଂସ ସହିତ ଭୋଜନ ଭିକ୍ଷା କଲେ।
1.192.31
तमुवाचाथ राजर्षिर्द्विजं मित्रसहस्तदा ।
आस्स्व ब्रह्मंस्त्वमत्रैव मुहूर्तं प्रतिपालयन् ॥ १.१९२.३१ ॥
ତଦା ରାଜର୍ଷି ମିତ୍ରସହ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆପଣ ଏଠାରେ ଟିକିଏ ସମୟ ବସି ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।'
1.192.32
निवृत्तः प्रतिदास्यामि भोजनं ते यथेप्सितम् ।
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा तस्थौ च द्विजसत्तमः ॥ १.१९२.३२ ॥
'ଫେରି ଆସି ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଜନ ଦେବି' ଏହା କହି ରାଜା ଚାଲିଗଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
1.192.33
ततो राजा परिक्रम्य यथाकामं यथासुखम् ।
निवृत्तोऽन्तःपुरं पार्थ प्रविवेश महामनाः ॥ १.१९२.३३ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଓ ସୁଖରେ କିଛି ବୁଲି, ହେ ପାର୍ଥ, ମହାମନା ହୋଇ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଫେରି ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.192.34
अन्तर्गतस्तदा राजा श्रुत्वा ब्राह्मणभाषितम् ।
सोऽन्तःपुरं प्रविश्याथ न सस्मार नराधिपः ॥ १.१९२.३४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ମନ ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ଥିଲା; ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ନରାଧିପ ତାହା ସ୍ମରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
1.192.35
ततोऽर्धरात्र उत्थाय सूदमानाय्य सत्वरम् ।
उवाच राजा संस्मृत्य ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुतम् ॥ १.१९२.३५ ॥
ତା'ପରେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଉଠି, ରନ୍ଧାଘରିଆକୁ ଶୀଘ୍ର ଡାକି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ସ୍ମରଣ କରି ରାଜା କହିଲେ।
1.192.36
गच्छामुष्मिन्वनोद्देशे ब्राह्मणो मां प्रतीक्षते ।
अन्नार्थी तं त्वमन्नेन समांसेनोपपादय ॥ १.१९२.३६ ॥
'ଯାଅ, ସେହି ବନ ପ୍ରଦେଶରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ନାର୍ଥୀ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୁମେ ମାଂସ ସହିତ ଭୋଜନ ଯୋଗାଅ।'
1.192.37
एवमुक्तस्ततः सूदः सोऽनासाद्यामिषं क्वचित् ।
निवेदयामास तदा तस्मै राज्ञे व्यथान्वितः ॥ १.१९२.३७ ॥
ଏପରି କୁହାଗଲେ ସେହି ରାନ୍ଧୁଣିଆ, କୁଆଡ଼େ ମାଂସ ନ ପାଇ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା।
1.192.38
राजा तु रक्षसाविष्टः सूदमाह गतव्यथः ।
अप्येनं नरमांसेन भोजयेति पुनः पुनः ॥ १.१९२.३८ ॥
ମାତ୍ର ରାକ୍ଷସାବିଷ୍ଟ ସେହି ରାଜା, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ରାନ୍ଧୁଣିଆକୁ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, "ଏହାକୁ ନରମାଂସରେ ହିଁ ଭୋଜନ କରାଅ।"
1.192.39
तथेत्युक्त्वा ततः सूदः संस्थानं वध्यघातिनाम् ।
गत्वाऽऽजहार त्वरितो नरमांसमपेतभीः ॥ १.१९२.३९ ॥
"ଠିକ୍ ଅଛି" କହି ସେହି ରାନ୍ଧୁଣିଆ, ବଧ୍ୟ-ଘାତକମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ନିର୍ଭୟରେ ଶୀଘ୍ର ନରମାଂସ ଆଣିଲା।
1.192.40
एतत्संस्कृत्य विधिवदन्नोपहितमाशु वै ।
तस्मै प्रादाद्ब्राह्मणाय क्षुधिताय तपस्विने ॥ १.१९२.४० ॥
ଏହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ରାନ୍ଧି, ଶୀଘ୍ର ଭୋଜନ ରୂପେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, କ୍ଷୁଧିତ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲା।
1.192.41
स सिद्धचक्षुषा दृष्ट्वा तदन्नं द्विजसत्तमः ।
अभोज्यमिदमित्याह क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ १.१९२.४१ ॥
ସେହି ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧ-ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେହି ଅନ୍ନ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନରେ କହିଲେ, "ଏହା ଭୋଜନଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।"
1.192.42
यस्मादभोज्यमन्नं मे ददाति स नृपाधमः ॥ १.१९२.४२ ॥
କାରଣ ସେହି ନୃପାଧମ ମୋତେ ଅଭୋଜ୍ୟ ଅନ୍ନ ଦେଉଛି।
1.192.43
सक्तो मानुषमांसेषु यथोक्तः शक्तिना पुरा ।
उद्वेजनीयो भूतानां चरिष्यति महीमिमाम् ॥ १.१९२.४३ ॥
ଶକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପରି, ମନୁଷ୍ୟ ମାଂସରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବୁଲିବ।
1.192.44
द्विरनुव्याहृते राज्ञः स शापो बलवानभूत् ।
रक्षोबलसमाविष्टो विसंज्ञश्चाभवन्नृपः ॥ १.१९२.४४ ॥
ରାଜା ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର କହିବାରୁ ସେ ଶାପ ବଳବାନ ହେଲା। ରାକ୍ଷସ ବଳରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ରାଜା ସଂଜ୍ଞାହୀନ ହେଲେ।
1.192.45
ततः स नृपतिश्रेष्ठो रक्षसापहृतेन्द्रियः ।
उवाच शख्तिं तं दृष्ट्वा न चिरादिव भारत ॥ १.१९२.४५ ॥
ତା'ପରେ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହରଣ ହୋଇଥିବା ସେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଧିକ ସମୟ ନ ହୋଇଥିବା ପରି, ହେ ଭାରତ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.192.46
यस्मादसदृशः शापः प्रयुक्तोऽयं मयि त्वया ।
तस्मात्त्वत्तः प्रवर्तिष्ये खादितुं पुरुषानहम् ॥ १.१९२.४६ ॥
ଯେହେତୁ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଏହି ଅନୁଚିତ ଶାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବି।
1.192.47
एवमुक्त्वा ततः सद्यस्तं प्राणैर्विप्रयोज्य च ।
शक्तिं तं भक्षयामास व्याघ्रः पशुमिवेप्सितम् ॥ १.१९२.४७ ॥
ଏପରି କହି ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଛଡ଼ାଇ, ବାଘ ଇଚ୍ଛିତ ପଶୁକୁ ଖାଇବା ପରି ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ସେ ଖାଇ ଦେଲା।
1.192.48
शक्तिनं तु मृतं दृष्ट्वा विश्वामित्रः पुनःपुनः ।
वसिष्ठस्यैव पुत्रेषु तद्रक्षः संदिदेश ह ॥ १.१९२.४८ ॥
ଶକ୍ତିନଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବାରମ୍ବାର ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେହି ରାକ୍ଷସକୁ ନିଯୋଗ କଲେ।
1.192.49
स ताञ्शक्त्यवरान्पुत्रान्वसिष्ठस्य महात्मनः ।
भक्षयामास संक्रुद्धः सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ १.१९२.४९ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶକ୍ତିଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ, ସିଂହ ଯେପରି କ୍ଷୁଦ୍ର ହରିଣମାନଙ୍କୁ ଖାଏ, ସେପରି ଭକ୍ଷଣ କଲା।
1.192.50
वसिष्ठो घातिताञ्श्रुत्वा विश्वामित्रेण तान्सुतान् ।
धारयामास तं शोकं महाद्रिरिव मेदिनीम् ॥ १.१९२.५० ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ, ମହାପର୍ବତ ଯେପରି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ସେ ଶୋକ ଧାରଣ କଲେ।
1.192.51
चक्रे चात्मविनाशाय बुद्धिं स मुनिसत्तमः ।
न त्वेव कौशिकोच्छेदं मेने मतिमतां वरः ॥ १.१९२.५१ ॥
ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜର ବିନାଶର ସଂକଳ୍ପ କଲେ; କିନ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ କୌଶିକ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର)ଙ୍କ ବିନାଶକୁ ଭଲ ମନେ କଲେ ନାହିଁ।
1.192.52
स मेरुकूटादात्मानं मुमोच भगवानृषिः ।
गिरेस्तस्य शिलायां तु तूलराशाविवापतत् ॥ १.१९२.५२ ॥
ଭଗବାନ ଋଷି ମେରୁ ଶିଖରରୁ ନିଜକୁ ତଳକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ପର୍ବତର ଶିଳା ଉପରେ ସେ ତୁଳା ରାଶି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା ଭଳି ପଡ଼ିଲେ।
1.192.53
न ममार च पातेन स यदा तेन पाण्डव ।
तदाग्निमिद्धं भगवान्संविवेश महावने ॥ १.१९२.५३ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେ ପତନରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ମଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ମହାବନରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.192.54
तं तदा सुसमिद्धोऽपि न ददाह हुताशनः ।
दीप्यमानोऽप्यमित्रघ्न शीतोऽग्निरभवत्ततः ॥ १.१९२.५४ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କଲା ନାହିଁ; ଜ୍ୱଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଗ୍ନି ପରେ ଶୀତଳ ହୋଇଗଲା।
1.192.55
स समुद्रमभिप्रेक्ष्य शोकाविष्टो महामुनिः ।
बद्ध्वा कण्ठे शिलां गुर्वीं निपपात तदाम्भसि ॥ १.१९२.५५ ॥
ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖି ଶୋକରେ ଆବିଷ୍ଟ ସେ ମହାମୁନି ଗଳାରେ ଏକ ଭାରୀ ପଥର ବାନ୍ଧି ସେତେବେଳେ ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ।
1.192.56
स समुद्रोर्मिवेगेन स्थले न्यस्तो महामुनिः ।
न ममार यदा विप्रः कथंचित्संशितव्रतः।
जगाम स ततः खिन्नः पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ १.१९२.५६ ॥
ସମୁଦ୍ରର ଲହରୀ ବେଗରେ ସେ ମହାମୁନି ସ୍ଥଳରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ। ନିଜ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ହେତୁ ସେ ବିପ୍ର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଖିନ୍ନ ହୋଇ ସେ ପୁଣି ଆଶ୍ରମ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।