Mahābhārata · Adhyāya 1.193
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.193.1
ततो दृष्ट्वाश्रमपदं रहितं तैः सुतैर्मुनिः ।
निर्जगाम सुदुःखार्तः पुनरप्याश्रमात्ततः ॥ १.१९३.१ ॥
Entonces, al ver el lugar del ermitaño vacío de sus hijos, el sabio, profundamente afligido, volvió a salir del ashrama.
1.193.2
सोऽपश्यत्सरितं पूर्णां प्रावृट्काले नवाम्भसा ।
वृक्षान्बहुविधान्पार्थ हरन्तीं तीरजान्बहून् ॥ १.१९३.२ ॥
Vio un río lleno con las aguas nuevas de la estación de las lluvias, que arrastraba muchos árboles de diversas clases que crecían en sus orillas, oh hijo de Pṛthā.
1.193.3
अथ चिन्तां समापेदे पुनः कौरवनन्दन ।
अम्भस्यस्या निमज्जेयमिति दुःखसमन्वितः ॥ १.१९३.३ ॥
Entonces, oh deleite de los Kurus, volvió a caer en la preocupación: «Que me ahogue en esta agua», y se llenó de pesar.
1.193.4
ततः पाशैस्तदात्मानं गाढं बद्ध्वा महामुनिः ।
तस्या जले महानद्या निममज्ज सुदुःखितः ॥ १.१९३.४ ॥
Entonces el gran sabio, atándose fuertemente con cuerdas, profundamente angustiado, se hundió en el agua de aquel gran río.
1.193.5
अथ च्छित्त्वा नदी पाशांस्तस्यारिबलसूदन ।
स्थलस्थं तमृषिं कृत्वा विपाशं समवासृजत् ॥ १.१९३.५ ॥
Entonces el río, habiendo cortado sus cuerdas, oh destructor de los ejércitos enemigos, colocó al sabio de pie en tierra firme y lo liberó como Vipāśā, la libre de ataduras.
1.193.6
उत्ततार ततः पाशैर्विमुक्तः स महानृषिः ।
विपाशेति च नामास्या नद्याश्चक्रे महानृषिः ॥ १.१९३.६ ॥
Entonces, liberado de las cuerdas, el gran sabio salió del río, y el gran sabio le dio a este río el nombre de Vipāśā.
1.193.7
सा विपाशेति विख्याता नदी लोकेषु भारत ।
ऋषेस्तस्य नरव्याघ्र वचनात्सत्यवादिनः।
उत्तीर्य च तदा राजन्दुःखितो भगवानृषिः ॥ १.१९३.७ ॥
Aquel río se hizo famoso en los mundos con el nombre de Vipāś, oh Bhārata, por la palabra de aquel sabio veraz, oh tigre entre los hombres. Y entonces, oh rey, habiendo cruzado, el venerable sabio afligido...
1.193.8
शोके बुद्धिं तदा चक्रे न चैकत्र व्यतिष्ठत ।
सोऽगच्छत्पर्वतांश्चैव सरितश्च सरांसि च ॥ १.१९३.८ ॥
Puso su mente en el dolor y no permaneció en un solo lugar. Fue hacia las montañas, los ríos y los lagos.
1.193.9
दृष्ट्वा स पुनरेवर्षिर्नदीं हैमवतीं तदा ।
चण्डग्राहवतीं भीमां तस्याः स्रोतस्यपातयत् ॥ १.१९३.९ ॥
Al ver el río del Himalaya, el sabio de nuevo se arrojó a su corriente, terrible por los feroces cocodrilos.
1.193.10
सा तमग्निसं विप्रमनुचिन्त्य सरिद्वरा ।
शतधा विद्रुता तस्माच्छतद्रुरिति विश्रुता ॥ १.१९३.१० ॥
Recordando a aquel sabio brahmán semejante al fuego, aquel mejor de los ríos se dispersó y huyó en cien corrientes; por ello se hizo famoso como Śatadru.
1.193.11
ततः स्थलगतं दृष्ट्वा तत्राप्यात्मानमात्मना ।
मर्तुं न शक्यमित्युक्त्वा पुवरेवाश्रमं ययौ ॥ १.१९३.११ ॥
Entonces, al verse en tierra firme, y diéndose a sí mismo allí también, 'no puedo morir', volvió de nuevo a su ermita.
1.193.12
स गत्वा विविधाञ्शैलान्देशान्बहुविधांस्तथा ।
अदृशन्त्याख्यया वध्वाथाश्रमेनुसृतोऽभवत् ॥ १.१९३.१२ ॥
Fue a diversas montañas y a muchas clases de tierras, invisible bajo el nombre de la novia, y luego siguió de nuevo el camino a la ermita.
1.193.13
अथ शुश्राव संगत्या वेदाध्ययननिःस्वनम् ।
पृष्ठतः परिपूर्णार्थं षड्मिरङ्गैरलङ्कृतम् ॥ १.१९३.१३ ॥
Entonces, por casualidad, oyó desde atrás el sonido de la recitación védica, llena de sentido y adornada con los seis miembros.
1.193.14
अनुव्रजति कोन्वेष मामित्येवाथ सोऽब्रवीत् ।
अदृश्यन्त्येवमुक्ता वै तं स्नुषा प्रत्यभाषत ॥ १.१९३.१४ ॥
"¿Quién me sigue?", dijo. Cuando Adṛśyantī habló así, su nuera le respondió.
1.193.15
शक्तोभार्या महाभाग तपोयुक्ता तपस्विनम् ।
अहमेकाकिनी चापि त्वया गच्छामि नापरः ॥ १.१९३.१५ ॥
"Oh afortunado, soy una esposa dedicada al ascetismo, capaz de ir contigo, el asceta. Voy sola contigo, ningún otro."
1.193.16
पुत्रि कस्यैष साङ्गस्य वेदस्याध्ययनस्वनः ।
पुरा साङ्गस्य वेदस्य शक्तेरिव मया श्रुतः ॥ १.१९३.१६ ॥
"Hija, ¿de quién es este sonido del estudio del Veda con sus miembros? Antes lo oí como oí el de Śakti, con sus miembros."
1.193.17
अयं कुक्षौ समुत्पन्नः शक्तेर्गर्भः सुतस्य ते ।
समा द्वादश तस्येह वेदानभ्यस्यतो मुने ॥ १.१९३.१७ ॥
"Este es el embrión de tu hijo Śakti, nacido en mi vientre. Oh sabio, durante doce años él ha estado estudiando los Vedas aquí."
1.193.18
एवमुक्तस्तया हृष्टो वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ।
अस्ति सन्तानमित्युक्त्वा मृत्योः पार्थ न्यवर्तत ॥ १.१९३.१८ ॥
Así dirigido por ella, Vasiṣṭha, el sabio más bendito, se alegró; diciendo "hay descendencia", oh Pārtha, se apartó de la muerte.
1.193.19
ततः प्रतिनिवृत्तः स तया वध्वा सहानघ ।
कल्माषपादमासीनं ददर्श विजने वने ॥ १.१९३.१९ ॥
Entonces, oh sin mancha, regresó con su esposa y vio a Kalmāṣapāda sentado en el bosque solitario.
1.193.20
स तु दृष्ट्वैव तं राजा क्रुद्ध उत्थाय भारत ।
आविष्टो रक्षसोग्रेण इयेषात्तुं तदा मुनिम् ॥ १.१९३.२० ॥
Oh Bhārata, al verlo, el rey se levantó airado; poseído por un feroz rākṣasa, deseó entonces devorar al sabio.
1.193.21
अदृश्यन्ती तु तं दृष्ट्वा क्रूरकर्माणमग्रतः ।
भयसंविग्नया वाचा वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ १.१९३.२१ ॥
Pero al ver ante sí al de obras crueles, ella, sin ser vista, habló así a Vasiṣṭha con voz temblorosa de miedo.
1.193.22
असौ मृत्युरिवोग्रेण दण्डेन भगवन्नितः ।
प्रगृहीतेन काष्ठेन राक्षसोऽभ्येति दारुणः ॥ १.१९३.२२ ॥
Oh venerable, aquel terrible rākṣasa se acerca desde aquí, empuñando un bastón feroz como la misma Muerte y un palo alzado.
1.193.23
तं निवारयितुं शक्तो नान्योऽस्ति भुवि कश्चन ।
स्वदृतेऽद्य महाभाग सर्ववेदविदां वर ॥ १.१९३.२३ ॥
Nadie en la tierra es capaz de contenerlo, salvo tú hoy, oh bienaventurado, el mejor de todos los conocedores de los Vedas.
1.193.24
पाहि मां भगवन्पापादस्माद्दारुणदर्शनात् ।
राक्षसोऽयमिहात्तुं वै नूनमावां समीहते ॥ १.१९३.२४ ॥
Oh venerable, protégeme de este pecador de aspecto terrible; este rākṣasa sin duda quiere devorarnos a los dos aquí.
1.193.25
माभैः पुत्रि न भेतव्यं राक्षसात्तु कथंचन ।
नैतद्रक्षो भयं यस्मात्पश्यसि त्वमुपस्थितम् ॥ १.१९३.२५ ॥
No temas, hija; de ningún modo temas al rākṣasa. Lo que ves ante ti no es causa de temor.
1.193.26
राजा कल्माषपादोऽयं वीर्यवान्प्रथितो भुवि ।
स एषोऽस्मिन्वनोद्देशे निवसत्यतिभीषणः ॥ १.१९३.२६ ॥
Este es el rey Kalmāṣapāda, famoso en la tierra por su valor. Él habita en esta región del bosque, sumamente temible.
1.193.27
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वसिष्ठो भगवानृषिः ।
वारयामास तेजस्वी हुङ्कारेणैव भारत ॥ १.१९३.२७ ॥
Al verlo abalanzarse, el venerable y radiante sabio Vasiṣṭha lo contuvo, oh Bhārata, con un solo rugido.
1.193.28
मन्त्रपूतेन च पुनः स तमभ्युक्ष्य वारिणा ।
मोक्षयामास वै शापात्तस्माद्योगान्नराधिपम् ॥ १.१९३.२८ ॥
Luego, rociándolo de nuevo con agua purificada por el mantra, liberó a aquel señor de los hombres de la maldición y de aquel poder yóguico.
1.193.29
स हि द्वादश वर्षाणि वासिष्ठस्यैव तेजसा ।
ग्रस्त आसीद्ग्रहेणेव पर्वकाले दिवाकरः ॥ १.१९३.२९ ॥
Durante doce años quedó atrapado por el poder mismo de Vasiṣṭha, como el sol es atrapado por un planeta en tiempo de eclipse.
1.193.30
रक्षसा विप्रमुक्तोऽथ स नृपस्तद्वनं महत् ।
तेजसा रञ्जयामास न्ध्याभ्रमिव भास्करः ॥ १.१९३.३० ॥
Liberado del rākṣasa, el rey iluminó entonces aquel gran bosque con su resplandor, como el sol tiñe una nube vespertina.
1.193.31
प्रतिलभ्य ततः संज्ञामभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उवाच नृपतिः काले वसिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.१९३.३१ ॥
Entonces, recobrando el sentido, el rey juntó las palmas, se inclinó y, en el momento oportuno, habló a Vasiṣṭha, el mejor de los sabios.
1.193.32
सौदासोऽहं महाभाग याज्यस्ते मुनिसत्तम ।
अस्मिन्काले यदिष्टं ते ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १.१९३.३२ ॥
Soy Saudāsa, oh bienaventurado, mejor de los sabios; soy aquel por quien puedes sacrificar. Dime ahora lo que deseas; ¿qué debo hacer por ti?
1.193.33
वृत्तमेतद्यथाकालं गच्छ राज्यं प्रशाधि वै ।
ब्राह्मणं तु मनुष्येन्द्र माऽवमंस्थाः कदाचन ॥ १.१९३.३३ ॥
Esto ha sucedido en su momento. Ahora ve y gobierna tu reino; pero, señor de los hombres, nunca deshonres a un brāhmaṇa.
1.193.34
नावमंस्ये महाभाग कदाचिद्ब्राह्मणर्षभान् ।
त्वन्निदेशे स्थितः सम्यक् पूजयिष्याम्यहं द्विजान् ॥ १.१९३.३४ ॥
Oh bienaventurado, nunca deshonraré a los mejores brāhmaṇas; obedeciendo tu mandato, honraré debidamente a los dvija.
1.193.35
इक्ष्वाकूणां च येनाहमनृणः स्यां द्विजोत्तम ।
तत्त्वत्तः प्राप्तुमिच्छामि सर्ववेदविदां वर ॥ १.१९३.३५ ॥
Oh mejor de los dvija, deseo obtener de ti aquello por lo que pueda quedar libre de deuda con los Ikṣvāku, oh mejor de los conocedores de todos los Veda.
1.193.36
अपत्यायेप्सिताय त्वं महिषीं गन्तुमर्हसि ।
शीलरूपगुणोपेतामिक्ष्वाकुकुलवृद्धये ॥ १.१९३.३६ ॥
Para la descendencia deseada, para el crecimiento del linaje Ikṣvāku, debes ir a tu reina principal, dotada de carácter, belleza y virtud.
1.193.37
ददानीत्येव तं तत्र राजानं प्रत्युवाच ह ।
वसिष्ठः परमेष्वासं सत्यसन्धो द्विजोत्तमः ॥ १.१९३.३७ ॥
Vasiṣṭha, fiel a su palabra y el mejor de los dvijas, respondió allí al rey, el supremo arquero: «Lo daré».
1.193.38
ततः प्रतिययौ काले वसिष्ठः सह तेन वै ।
ख्यातां पुरीमिमां लोकेष्वयोध्यां मनुजेश्वर ॥ १.१९३.३८ ॥
Entonces, a su debido tiempo, Vasiṣṭha regresó junto con aquel rey. Oh señor de los hombres, esta ciudad, famosa entre los mundos, es Ayodhyā.
1.193.39
तं प्रजाः प्रतिमोदन्त्यः सर्वाः प्रत्युद्गतास्तदा ।
विपाप्मानं महात्मानं दिवौकस इवेश्वरम् ॥ १.१९३.३९ ॥
Entonces todo el pueblo, regocijándose, salió a recibir a aquel magnánimo sin pecado, como los dioses salen al encuentro de su señor.
1.193.40
सुचिराय मनुष्येन्द्रो नगरीं पुण्यलक्षणाम् ।
विवेश सहितस्तेन वसिष्ठेन महर्षिणा ॥ १.१९३.४० ॥
Tras mucho tiempo, el señor de los hombres entró en aquella ciudad de auspiciosas señales junto con el gran sabio Vasiṣṭha.
1.193.41
ददृशुस्तं महीपालमयोध्यावासिनो जनाः ।
पुरोहितेन सहितं दिवाकरमिवोदितम् ॥ १.१९३.४१ ॥
Los habitantes de Ayodhyā vieron a aquel rey, junto con su sacerdote, como al sol recién salido.
1.193.42
स च तां पूरयामास लक्ष्म्या लक्ष्मीवतां वरः ।
अयोध्यां व्योम शीतांशुः शरत्काल इवोदितः ॥ १.१९३.४२ ॥
Y él, el mejor de los resplandecientes, llenó Ayodhyā con su esplendor, como la luna de rayos frescos, alzada en otoño, llena el cielo.
1.193.43
संसक्तिमृष्टपन्थानं पताकाध्वजशोभितम् ।
मनः प्रह्लादयामास तस्य तत्पुरमुत्तमम् ॥ १.१९३.४३ ॥
Aquella excelente ciudad, con sus caminos barridos y concurridos, adornada con estandartes y banderas, alegró su corazón.
1.193.44
तुष्टपुष्टजनाकीर्णा सा पुरी कुरुनन्दन ।
अशोभत तदा तेन शक्रेणेवामरावती ॥ १.१९३.४४ ॥
Oh alegría de los Kurus, aquella ciudad llena de gente satisfecha y bien nutrida resplandeció entonces gracias a él, como Amarāvatī gracias a Indra.
1.193.45
ततः प्रविष्टे राजर्षौ तस्मिंस्तत्पुरमुत्तमम् ।
राज्ञस्तस्याज्ञया देवी वसिष्ठमुपचक्रमे ॥ १.१९३.४५ ॥
Entonces, cuando el sabio real entró en aquella excelente ciudad, la reina, por orden del rey, se dispuso a acercarse a Vasiṣṭha.
1.193.46
ऋतावथ महर्षिस्तु संबभूव तया सह ।
देव्या दिव्येन विधिना वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ॥ १.१९३.४६ ॥
Entonces, en la estación fértil, el gran sabio se unió a ella según el rito divino: Vasiṣṭha, el vidente que recibe la porción más excelente.
1.193.47
ततस्तस्यां समुत्पन्ने गर्भे स मुनिसत्तमः ।
राज्ञाभिवादितस्तेन जगाम मुनिराश्रमम् ॥ १.१९३.४७ ॥
Entonces, cuando el embarazo se produjo en ella, aquel mejor de los sabios, saludado con reverencia por el rey, se fue a su ermita.
1.193.48
दीर्घकालेन सा गर्भं सुषुवे न तु तं यदा ।
तदा देव्यश्मना कुक्षिं निर्बिभेद यशस्विनी ॥ १.१९३.४८ ॥
Durante mucho tiempo no dio a luz aquel fruto; entonces la ilustre reina abrió su vientre con una piedra.
1.193.49
ततो द्वादशमे वर्षे स जज्ञे पुरषर्षभः ।
अश्मको नाम राजर्षिः पौदन्यं यो न्यवेशयत् ॥ १.१९३.४९ ॥
Entonces, en el duodécimo año, nació el mejor de los hombres: el sabio real llamado Aśmaka, que fundó Paudanya.