మహాభారతం · అధ్యాయం 1.193
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.193.1
ततो दृष्ट्वाश्रमपदं रहितं तैः सुतैर्मुनिः ।
निर्जगाम सुदुःखार्तः पुनरप्याश्रमात्ततः ॥ १.१९३.१ ॥
అప్పుడు తన కుమారులు లేకుండా ఉన్న ఆశ్రమ స్థలాన్ని చూసి, అత్యంత దుఃఖార్తుడైన ఆ ముని మళ్లీ ఆశ్రమం నుండి బయలుదేరాడు.
1.193.2
सोऽपश्यत्सरितं पूर्णां प्रावृट्काले नवाम्भसा ।
वृक्षान्बहुविधान्पार्थ हरन्तीं तीरजान्बहून् ॥ १.१९३.२ ॥
వర్షాకాలపు కొత్త నీటితో నిండిన ఒక నదిని అతడు చూశాడు; ఓ పార్థా, అది ఒడ్డున పెరిగిన అనేక రకాల చెట్లను కొట్టుకుపోయేలా చేస్తోంది.
1.193.3
अथ चिन्तां समापेदे पुनः कौरवनन्दन ।
अम्भस्यस्या निमज्जेयमिति दुःखसमन्वितः ॥ १.१९३.३ ॥
అప్పుడు, ఓ కౌరవనందనా, అతడు మళ్లీ చింతలో మునిగిపోయాడు; 'ఈ నీటిలో నేను మునిగిపోతాను' అని భావించి దుఃఖంతో నిండిపోయాడు.
1.193.4
ततः पाशैस्तदात्मानं गाढं बद्ध्वा महामुनिः ।
तस्या जले महानद्या निममज्ज सुदुःखितः ॥ १.१९३.४ ॥
అప్పుడు ఆ మహామునిగారు తనను పాశాలతో గట్టిగా కట్టుకొని, అత్యంత దుఃఖంతో ఆ మహానది నీటిలో మునిగిపోయాడు.
1.193.5
अथ च्छित्त्वा नदी पाशांस्तस्यारिबलसूदन ।
स्थलस्थं तमृषिं कृत्वा विपाशं समवासृजत् ॥ १.१९३.५ ॥
అప్పుడు ఓ శత్రుసైన్యాలను సంహరించేవాడా, నది ఆయన పాశాలను తెంచి, ఆ ఋషిని నేలపై నిలబెట్టి 'విపాశ' (బంధ విముక్తుడు) చేసి విడిచిపెట్టింది.
1.193.6
उत्ततार ततः पाशैर्विमुक्तः स महानृषिः ।
विपाशेति च नामास्या नद्याश्चक्रे महानृषिः ॥ १.१९३.६ ॥
తర్వాత పాశాల నుండి విముక్తుడై ఆ మహర్షి ఒడ్డుకు వచ్చాడు; ఆ మహర్షి ఈ నదికి 'విపాశా' అని పేరు పెట్టాడు.
1.193.7
सा विपाशेति विख्याता नदी लोकेषु भारत ।
ऋषेस्तस्य नरव्याघ्र वचनात्सत्यवादिनः।
उत्तीर्य च तदा राजन्दुःखितो भगवानृषिः ॥ १.१९३.७ ॥
భారతా, ఆ నది అప్పటి నుండి లోకాలలో విపాశ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. నరవ్యాఘ్రా, సత్యవాది అయిన ఆ ఋషి మాట వలన. రాజా, అప్పుడు నదిని దాటి దుఃఖితుడైన భగవాన్ ఋషి...
1.193.8
शोके बुद्धिं तदा चक्रे न चैकत्र व्यतिष्ठत ।
सोऽगच्छत्पर्वतांश्चैव सरितश्च सरांसि च ॥ १.१९३.८ ॥
దుఃఖంలో మనసు నిలిపాడు, ఒక చోట నిలవలేదు. అతడు పర్వతాలకు, నదులకు, సరస్సులకు వెళ్ళాడు.
1.193.9
दृष्ट्वा स पुनरेवर्षिर्नदीं हैमवतीं तदा ।
चण्डग्राहवतीं भीमां तस्याः स्रोतस्यपातयत् ॥ १.१९३.९ ॥
ఆ ఋషి మళ్ళీ అప్పుడు హిమవత్ నదిని చూసి, భయంకర మొసళ్ళతో నిండిన దాని ప్రవాహంలో దూకాడు.
1.193.10
सा तमग्निसं विप्रमनुचिन्त्य सरिद्वरा ।
शतधा विद्रुता तस्माच्छतद्रुरिति विश्रुता ॥ १.१९३.१० ॥
అగ్ని వంటి ఆ బ్రాహ్మణ ఋషిని తలచి, ఆ శ్రేష్ఠనది వంద మార్గాలుగా చెదిరి పారిపోయింది; అందువల్ల అది శతద్రు అని ప్రసిద్ధి చెందింది.
1.193.11
ततः स्थलगतं दृष्ट्वा तत्राप्यात्मानमात्मना ।
मर्तुं न शक्यमित्युक्त्वा पुवरेवाश्रमं ययौ ॥ १.१९३.११ ॥
అప్పుడు నేలపై ఉండటం చూసి, అక్కడ కూడా తనను తానే, 'నేను చావలేను' అని అని, మళ్ళీ ఆశ్రమానికి వెళ్ళాడు.
1.193.12
स गत्वा विविधाञ्शैलान्देशान्बहुविधांस्तथा ।
अदृशन्त्याख्यया वध्वाथाश्रमेनुसृतोऽभवत् ॥ १.१९३.१२ ॥
అతడు వివిధ పర్వతాలకు, అనేక రకాల దేశాలకు వెళ్ళి, వధువు పేరుతో కనబడకుండా, తర్వాత ఆశ్రమాన్ని అనుసరించాడు.
1.193.13
अथ शुश्राव संगत्या वेदाध्ययननिःस्वनम् ।
पृष्ठतः परिपूर्णार्थं षड्मिरङ्गैरलङ्कृतम् ॥ १.१९३.१३ ॥
అప్పుడు వెనుక నుండి యాదృచ్ఛికంగా, ఆరు అంగాలతో అలంకరించబడిన, అర్థపూర్ణమైన వేదాధ్యయన ధ్వనిని అతడు విన్నాడు.
1.193.14
अनुव्रजति कोन्वेष मामित्येवाथ सोऽब्रवीत् ।
अदृश्यन्त्येवमुक्ता वै तं स्नुषा प्रत्यभाषत ॥ १.१९३.१४ ॥
"నన్ను అనుసరిస్తున్నది ఎవరు?" అని అతడు అడిగాడు. అలా అదృశ్యంతీ చెప్పగా, కోడలు అతనికి సమాధానమిచ్చింది.
1.193.15
शक्तोभार्या महाभाग तपोयुक्ता तपस्विनम् ।
अहमेकाकिनी चापि त्वया गच्छामि नापरः ॥ १.१९३.१५ ॥
"ఓ మహాభాగా, తపస్సులో నిమగ్నమైన భార్యను నేను, తపస్వియైన మీతో వెళ్లగలదాన్ని. నేను ఒంటరిగా మీతో వెళ్తున్నాను, మరొకరు కాదు."
1.193.16
पुत्रि कस्यैष साङ्गस्य वेदस्याध्ययनस्वनः ।
पुरा साङ्गस्य वेदस्य शक्तेरिव मया श्रुतः ॥ १.१९३.१६ ॥
"కుమార్తె, అంగాలతో కూడిన వేదాధ్యయన ధ్వని ఎవరిది? పూర్వం శక్తి అంగాలతో కూడిన వేదాన్ని పఠించిన ధ్వని వలె నేను విన్నాను."
1.193.17
अयं कुक्षौ समुत्पन्नः शक्तेर्गर्भः सुतस्य ते ।
समा द्वादश तस्येह वेदानभ्यस्यतो मुने ॥ १.१९३.१७ ॥
"ఇది మీ కుమారుడు శక్తి గర్భం, నా కడుపులో పుట్టినది. ఓ ముని, అతడు ఇక్కడ పన్నెండు సంవత్సరాలుగా వేదాలను అభ్యసిస్తున్నాడు."
1.193.18
एवमुक्तस्तया हृष्टो वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ।
अस्ति सन्तानमित्युक्त्वा मृत्योः पार्थ न्यवर्तत ॥ १.१९३.१८ ॥
ఆమె అలా చెప్పగానే సంతోషించిన శ్రేష్ఠభాగ్యుడైన వసిష్ఠ ఋషి, "వంశం ఉంది" అని చెప్పి, ఓ పార్థా, మృత్యువు నుండి తిరిగి వచ్చాడు.
1.193.19
ततः प्रतिनिवृत्तः स तया वध्वा सहानघ ।
कल्माषपादमासीनं ददर्श विजने वने ॥ १.१९३.१९ ॥
అప్పుడు అతడు ఆమెతో కలిసి, ఓ నిష్కల్మషుడా, తిరిగివచ్చి నిర్జనమైన అడవిలో కూర్చున్న కల్మాషపాదుడిని చూశాడు.
1.193.20
स तु दृष्ट्वैव तं राजा क्रुद्ध उत्थाय भारत ।
आविष्टो रक्षसोग्रेण इयेषात्तुं तदा मुनिम् ॥ १.१९३.२० ॥
ఓ భారతా, అతడిని చూడగానే రాజు కోపంతో లేచాడు; భయంకరమైన రాక్షసుడు ఆవహించి అప్పుడు ఆ మునిని తినాలని కోరాడు.
1.193.21
अदृश्यन्ती तु तं दृष्ट्वा क्रूरकर्माणमग्रतः ।
भयसंविग्नया वाचा वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ १.१९३.२१ ॥
కానీ క్రూరకర్ముడిని ముందు చూసి, అదృశ్యంగా ఉన్న ఆమె భయంతో వణికిన స్వరంతో వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నది.
1.193.22
असौ मृत्युरिवोग्रेण दण्डेन भगवन्नितः ।
प्रगृहीतेन काष्ठेन राक्षसोऽभ्येति दारुणः ॥ १.१९३.२२ ॥
భగవంతుడా, మృత్యువులా భయంకరమైన దండాన్ని, పైకెత్తిన కర్రను పట్టుకుని ఇక్కడినుంచి ఆ భయంకర రాక్షసుడు వస్తున్నాడు.
1.193.23
तं निवारयितुं शक्तो नान्योऽस्ति भुवि कश्चन ।
स्वदृतेऽद्य महाभाग सर्ववेदविदां वर ॥ १.१९३.२३ ॥
అతడిని నిరోధించగల సమర్థుడు భూమిపై నీవు తప్ప మరొకడు లేడు; ఓ మహాభాగా, వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ రోజు.
1.193.24
पाहि मां भगवन्पापादस्माद्दारुणदर्शनात् ।
राक्षसोऽयमिहात्तुं वै नूनमावां समीहते ॥ १.१९३.२४ ॥
భగవంతుడా, ఈ భయంకర రూపంగల పాపాత్ముడి నుండి నన్ను రక్షించు; ఈ రాక్షసుడు ఇక్కడ మనిద్దరినీ తినాలని నిశ్చయంగా కోరుతున్నాడు.
1.193.25
माभैः पुत्रि न भेतव्यं राक्षसात्तु कथंचन ।
नैतद्रक्षो भयं यस्मात्पश्यसि त्वमुपस्थितम् ॥ १.१९३.२५ ॥
కూతురా, భయపడకు; రాక్షసుడి వల్ల ఏ విధంగానూ భయపడవలసిన అవసరం లేదు. నీ ముందు కనిపిస్తున్న ఇది భయకారణం కాదు.
1.193.26
राजा कल्माषपादोऽयं वीर्यवान्प्रथितो भुवि ।
स एषोऽस्मिन्वनोद्देशे निवसत्यतिभीषणः ॥ १.१९३.२६ ॥
ఇతడు భూమిపై పరాక్రమశాలిగా ప్రసిద్ధుడైన రాజు కల్మాషపాదుడు. ఈ అడవి ప్రాంతంలో అతి భయంకరుడై నివసిస్తున్నాడు.
1.193.27
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वसिष्ठो भगवानृषिः ।
वारयामास तेजस्वी हुङ्कारेणैव भारत ॥ १.१९३.२७ ॥
అతడు దూసుకు వస్తుండగా చూసిన తేజస్వి భగవాన్ వసిష్ఠ ఋషి, భారతా, హుంకారంతోనే అతడిని అడ్డుకున్నాడు.
1.193.28
मन्त्रपूतेन च पुनः स तमभ्युक्ष्य वारिणा ।
मोक्षयामास वै शापात्तस्माद्योगान्नराधिपम् ॥ १.१९३.२८ ॥
మళ్ళీ మంత్రపూతమైన జలంతో అతడిని చిలకరించి, ఆ రాజును శాపం నుండి, ఆ యోగబలం నుండి విముక్తుడిని చేశాడు.
1.193.29
स हि द्वादश वर्षाणि वासिष्ठस्यैव तेजसा ।
ग्रस्त आसीद्ग्रहेणेव पर्वकाले दिवाकरः ॥ १.१९३.२९ ॥
అతడు పన్నెండు సంవత్సరాలు వసిష్ఠుని తేజస్సుచేతనే పట్టబడినవాడై ఉన్నాడు; పర్వకాలంలో సూర్యుడు గ్రహణం పట్టినట్లు.
1.193.30
रक्षसा विप्रमुक्तोऽथ स नृपस्तद्वनं महत् ।
तेजसा रञ्जयामास न्ध्याभ्रमिव भास्करः ॥ १.१९३.३० ॥
రాక్షసుడినుండి విముక్తుడైన ఆ రాజు, సూర్యుడు సాయంకాల మేఘాన్ని రంజింపజేసినట్లు తన తేజస్సుతో ఆ మహా అరణ్యాన్ని ప్రకాశింపజేశాడు.
1.193.31
प्रतिलभ्य ततः संज्ञामभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उवाच नृपतिः काले वसिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.१९३.३१ ॥
తరువాత స్పృహ తిరిగి పొందిన రాజు, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, తగిన సమయంలో ఋషిశ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నాడు.
1.193.32
सौदासोऽहं महाभाग याज्यस्ते मुनिसत्तम ।
अस्मिन्काले यदिष्टं ते ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १.१९३.३२ ॥
నేను సౌదాసుడను; ఓ మహాభాగా, మునిశ్రేష్ఠా, నేను మీ యాగానికి పాత్రుడను. ఇప్పుడు మీకు ఏది ఇష్టమో చెప్పండి, మీ కోసం నేను ఏమి చేయగలను?
1.193.33
वृत्तमेतद्यथाकालं गच्छ राज्यं प्रशाधि वै ।
ब्राह्मणं तु मनुष्येन्द्र माऽवमंस्थाः कदाचन ॥ १.१९३.३३ ॥
ఇది తగిన కాలంలో జరిగింది. ఇప్పుడు వెళ్లి నీ రాజ్యాన్ని పాలించు. కానీ ఓ మనుష్యేంద్రా, ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణుని అవమానించకు.
1.193.34
नावमंस्ये महाभाग कदाचिद्ब्राह्मणर्षभान् ।
त्वन्निदेशे स्थितः सम्यक् पूजयिष्याम्यहं द्विजान् ॥ १.१९३.३४ ॥
ఓ మహాభాగా, నేను ఉత్తమ బ్రాహ్మణులను ఎప్పుడూ అవమానించను. మీ ఆజ్ఞలో నిలిచి, నేను ద్విజులను సరిగ్గా గౌరవిస్తాను.
1.193.35
इक्ष्वाकूणां च येनाहमनृणः स्यां द्विजोत्तम ।
तत्त्वत्तः प्राप्तुमिच्छामि सर्ववेदविदां वर ॥ १.१९३.३५ ॥
ఓ ద్విజోత్తమా, ఇక్ష్వాకు వంశానికి నేను ఋణరహితుడిని అయ్యే మార్గాన్ని నేను మీ నుండి పొందాలనుకుంటున్నాను, ఓ సర్వవేదవిదులలో శ్రేష్ఠా.
1.193.36
अपत्यायेप्सिताय त्वं महिषीं गन्तुमर्हसि ।
शीलरूपगुणोपेतामिक्ष्वाकुकुलवृद्धये ॥ १.१९३.३६ ॥
కోరిన సంతానం కోసం, ఇక్ష్వాకు వంశ వృద్ధి కోసం, శీలం, రూపం, గుణాలతో కూడిన నీ మహిషి వద్దకు నీవు వెళ్లాలి.
1.193.37
ददानीत्येव तं तत्र राजानं प्रत्युवाच ह ।
वसिष्ठः परमेष्वासं सत्यसन्धो द्विजोत्तमः ॥ १.१९३.३७ ॥
సత్యసంధుడు, ద్విజోత్తముడు అయిన వసిష్ఠుడు అక్కడ ఆ మహాధనుర్ధరుడైన రాజుతో, 'ఇస్తాను' అని సమాధానమిచ్చాడు.
1.193.38
ततः प्रतिययौ काले वसिष्ठः सह तेन वै ।
ख्यातां पुरीमिमां लोकेष्वयोध्यां मनुजेश्वर ॥ १.१९३.३८ ॥
తరువాత తగిన కాలానికి వసిష్ఠుడు ఆ రాజుతో కలిసి తిరిగి వచ్చాడు. ఓ మనుజేశ్వరా, లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఈ నగరం అయోధ్య.
1.193.39
तं प्रजाः प्रतिमोदन्त्यः सर्वाः प्रत्युद्गतास्तदा ।
विपाप्मानं महात्मानं दिवौकस इवेश्वरम् ॥ १.१९३.३९ ॥
అప్పుడు ప్రజలందరూ ఆనందిస్తూ ఆ నిష్పాపుడైన మహాత్ముడిని ఎదురెళ్లారు, దేవతలు తమ ఈశ్వరుడిని ఎదుర్కొన్నట్లు.
1.193.40
सुचिराय मनुष्येन्द्रो नगरीं पुण्यलक्षणाम् ।
विवेश सहितस्तेन वसिष्ठेन महर्षिणा ॥ १.१९३.४० ॥
చాలా కాలం తర్వాత మనుష్యేంద్రుడు పుణ్యలక్షణాలు గల ఆ నగరంలో మహర్షి వసిష్ఠునితో కలిసి ప్రవేశించాడు.
1.193.41
ददृशुस्तं महीपालमयोध्यावासिनो जनाः ।
पुरोहितेन सहितं दिवाकरमिवोदितम् ॥ १.१९३.४१ ॥
అయోధ్యవాసులు ఆ రాజును పురోహితునితో కలిసి ఉదయించిన సూర్యునిలా చూశారు.
1.193.42
स च तां पूरयामास लक्ष्म्या लक्ष्मीवतां वरः ।
अयोध्यां व्योम शीतांशुः शरत्काल इवोदितः ॥ १.१९३.४२ ॥
ఐశ్వర్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు అయోధ్యను తన కాంతితో నింపాడు, శరత్కాలంలో ఉదయించిన చంద్రుడు ఆకాశాన్ని నింపినట్లు.
1.193.43
संसक्तिमृष्टपन्थानं पताकाध्वजशोभितम् ।
मनः प्रह्लादयामास तस्य तत्पुरमुत्तमम् ॥ १.१९३.४३ ॥
జనసమ్మర్దంతో, శుభ్రంగా ఊడ్చిన వీధులతో, పతాకలు ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన ఆ ఉత్తమ నగరం అతని మనసును ఆనందింపజేసింది.
1.193.44
तुष्टपुष्टजनाकीर्णा सा पुरी कुरुनन्दन ।
अशोभत तदा तेन शक्रेणेवामरावती ॥ १.१९३.४४ ॥
ఓ కురునందనా, సంతృప్తితో, బలిష్ఠంగా ఉన్న జనులతో నిండిన ఆ నగరం అప్పుడు ఇంద్రునిచేత అమరావతిలా ప్రకాశించింది.
1.193.45
ततः प्रविष्टे राजर्षौ तस्मिंस्तत्पुरमुत्तमम् ।
राज्ञस्तस्याज्ञया देवी वसिष्ठमुपचक्रमे ॥ १.१९३.४५ ॥
తరువాత ఆ రాజర్షి ఆ ఉత్తమ నగరంలో ప్రవేశించగా, ఆ రాజు ఆజ్ఞతో దేవి వసిష్ఠుని సమీపించడానికి ఉపక్రమించింది.
1.193.46
ऋतावथ महर्षिस्तु संबभूव तया सह ।
देव्या दिव्येन विधिना वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ॥ १.१९३.४६ ॥
తరువాత ఋతుకాలంలో ఆ మహర్షి దేవితో దివ్య విధిగా సంగమించాడు; అతడు వసిష్ఠుడు, శ్రేష్ఠభాగాన్ని పొందే ఋషి.
1.193.47
ततस्तस्यां समुत्पन्ने गर्भे स मुनिसत्तमः ।
राज्ञाभिवादितस्तेन जगाम मुनिराश्रमम् ॥ १.१९३.४७ ॥
తరువాత ఆమెలో గర్భం కలిగినప్పుడు, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు రాజుచేత గౌరవంగా అభివాదం పొంది ముని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
1.193.48
दीर्घकालेन सा गर्भं सुषुवे न तु तं यदा ।
तदा देव्यश्मना कुक्षिं निर्बिभेद यशस्विनी ॥ १.१९३.४८ ॥
దీర్ఘకాలం గడిచినా ఆమె ఆ గర్భాన్ని ప్రసవించలేకపోయింది; అప్పుడు ఆ యశస్విని దేవి ఒక రాతితో తన కుక్షిని చీల్చుకుంది.
1.193.49
ततो द्वादशमे वर्षे स जज्ञे पुरषर्षभः ।
अश्मको नाम राजर्षिः पौदन्यं यो न्यवेशयत् ॥ १.१९३.४९ ॥
అప్పుడు పన్నెండవ సంవత్సరంలో అతను జన్మించాడు. పురుషులలో శ్రేష్ఠుడైన అశ్మకుడు అనే రాజర్షి, పౌదన్యాన్ని స్థాపించినవాడు.