മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.193
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.193.1
ततो दृष्ट्वाश्रमपदं रहितं तैः सुतैर्मुनिः ।
निर्जगाम सुदुःखार्तः पुनरप्याश्रमात्ततः ॥ १.१९३.१ ॥
അപ്പോൾ പുത്രന്മാരില്ലാതെ ശൂന്യമായ ആശ്രമസ്ഥലം കണ്ട്, അതിദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ ആ മുനി വീണ്ടും ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
1.193.2
सोऽपश्यत्सरितं पूर्णां प्रावृट्काले नवाम्भसा ।
वृक्षान्बहुविधान्पार्थ हरन्तीं तीरजान्बहून् ॥ १.१९३.२ ॥
മഴക്കാലത്തെ പുതിയ വെള്ളത്താൽ നിറഞ്ഞ ഒരു നദി അദ്ദേഹം കണ്ടു; ഓ പാർത്ഥാ, അത് തീരങ്ങളിൽ വളർന്നിരുന്ന പലവിധ മരങ്ങളെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകുകയായിരുന്നു.
1.193.3
अथ चिन्तां समापेदे पुनः कौरवनन्दन ।
अम्भस्यस्या निमज्जेयमिति दुःखसमन्वितः ॥ १.१९३.३ ॥
അപ്പോൾ, ഓ കൗരവനന്ദനാ, അദ്ദേഹം വീണ്ടും ചിന്തയിൽ മുങ്ങി; 'ഈ വെള്ളത്തിൽ ഞാൻ മുങ്ങണം' എന്ന് ചിന്തിച്ച് ദുഃഖത്താൽ നിറഞ്ഞു.
1.193.4
ततः पाशैस्तदात्मानं गाढं बद्ध्वा महामुनिः ।
तस्या जले महानद्या निममज्ज सुदुःखितः ॥ १.१९३.४ ॥
അപ്പോൾ ആ മഹാമുനി സ്വയം പാശങ്ങളാൽ ഇറുകെ കെട്ടി, അതിദുഃഖിതനായി ആ മഹാനദിയുടെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി.
1.193.5
अथ च्छित्त्वा नदी पाशांस्तस्यारिबलसूदन ।
स्थलस्थं तमृषिं कृत्वा विपाशं समवासृजत् ॥ १.१९३.५ ॥
അപ്പോൾ, ഓ ശത്രുസൈന്യനാശകാ, നദി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാശങ്ങൾ മുറിച്ച്, ആ ഋഷിയെ കരയിൽ നിർത്തി 'വിപാശ' (ബന്ധമുക്തൻ) ആക്കി വിട്ടയച്ചു.
1.193.6
उत्ततार ततः पाशैर्विमुक्तः स महानृषिः ।
विपाशेति च नामास्या नद्याश्चक्रे महानृषिः ॥ १.१९३.६ ॥
പിന്നെ പാശങ്ങളിൽനിന്ന് മോചിതനായ ആ മഹർഷി കരയ്ക്ക് കയറി; ആ മഹർഷി ഈ നദിക്ക് 'വിപാശ' എന്ന് പേരിട്ടു.
1.193.7
सा विपाशेति विख्याता नदी लोकेषु भारत ।
ऋषेस्तस्य नरव्याघ्र वचनात्सत्यवादिनः।
उत्तीर्य च तदा राजन्दुःखितो भगवानृषिः ॥ १.१९३.७ ॥
ഭാരത, ആ നദി അന്നുമുതൽ ലോകങ്ങളിൽ വിപാശ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി. നരവ്യാഘ്രാ, സത്യവാദിയായ ആ ഋഷിയുടെ വാക്കിനാൽ. രാജാവേ, അപ്പോൾ നദി കടന്ന് ദുഃഖിതനായ ഭഗവാൻ ഋഷി...
1.193.8
शोके बुद्धिं तदा चक्रे न चैकत्र व्यतिष्ठत ।
सोऽगच्छत्पर्वतांश्चैव सरितश्च सरांसि च ॥ १.१९३.८ ॥
ദുഃഖത്തിൽ മനസ്സ് വെച്ചു; ഒരിടത്തും നിലകൊണ്ടില്ല. അവൻ പർവതങ്ങളിലേക്കും നദികളിലേക്കും തടാകങ്ങളിലേക്കും പോയി.
1.193.9
दृष्ट्वा स पुनरेवर्षिर्नदीं हैमवतीं तदा ।
चण्डग्राहवतीं भीमां तस्याः स्रोतस्यपातयत् ॥ १.१९३.९ ॥
ആ ഋഷി വീണ്ടും അപ്പോൾ ഹൈമവതി നദിയെ കണ്ടു; ഭയങ്കര മുതലകൾ നിറഞ്ഞ അതിന്റെ പ്രവാഹത്തിലേക്ക് അവൻ സ്വയം എറിഞ്ഞു.
1.193.10
सा तमग्निसं विप्रमनुचिन्त्य सरिद्वरा ।
शतधा विद्रुता तस्माच्छतद्रुरिति विश्रुता ॥ १.१९३.१० ॥
അഗ്നിസമനായ ആ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിയെ ചിന്തിച്ച്, ആ ശ്രേഷ്ഠനദി നൂറു വഴികളായി ചിതറി ഓടി; അതിനാൽ അത് ശതദ്രു എന്ന് പ്രസിദ്ധമായി.
1.193.11
ततः स्थलगतं दृष्ट्वा तत्राप्यात्मानमात्मना ।
मर्तुं न शक्यमित्युक्त्वा पुवरेवाश्रमं ययौ ॥ १.१९३.११ ॥
പിന്നെ കരപ്രദേശത്ത് ആയതു കണ്ട്, അവിടെയും തന്നെത്തന്നെ, 'എനിക്ക് മരിക്കാനാവില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ്, വീണ്ടും ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
1.193.12
स गत्वा विविधाञ्शैलान्देशान्बहुविधांस्तथा ।
अदृशन्त्याख्यया वध्वाथाश्रमेनुसृतोऽभवत् ॥ १.१९३.१२ ॥
അവൻ വിവിധ പർവതങ്ങളിലും പലതരം ദേശങ്ങളിലും പോയി, വധുവിന്റെ പേരിൽ അദൃശ്യനായി, പിന്നെ ആശ്രമത്തെ അനുഗമിച്ചു.
1.193.13
अथ शुश्राव संगत्या वेदाध्ययननिःस्वनम् ।
पृष्ठतः परिपूर्णार्थं षड्मिरङ्गैरलङ्कृतम् ॥ १.१९३.१३ ॥
അപ്പോൾ പിന്നിൽ നിന്ന് യാദൃച്ഛികമായി, ആറ് അംഗങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും അർത്ഥപൂർണ്ണവുമായ വേദാധ്യയനത്തിന്റെ ധ്വനി അവൻ കേട്ടു.
1.193.14
अनुव्रजति कोन्वेष मामित्येवाथ सोऽब्रवीत् ।
अदृश्यन्त्येवमुक्ता वै तं स्नुषा प्रत्यभाषत ॥ १.१९३.१४ ॥
"എന്നെ പിന്തുടരുന്നത് ആരാണ്?" എന്ന് അവൻ ചോദിച്ചു. അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ മരുമകൾ അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.193.15
शक्तोभार्या महाभाग तपोयुक्ता तपस्विनम् ।
अहमेकाकिनी चापि त्वया गच्छामि नापरः ॥ १.१९३.१५ ॥
"മഹാഭാഗാ, തപസ്സിൽ മുഴുകിയ ഭാര്യയായ ഞാൻ തപസ്വിയായ അങ്ങയോടൊപ്പം പോകാൻ കഴിവുള്ളവളാണ്. ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അങ്ങയോടൊപ്പം പോകുന്നു, മറ്റാരുമല്ല."
1.193.16
पुत्रि कस्यैष साङ्गस्य वेदस्याध्ययनस्वनः ।
पुरा साङ्गस्य वेदस्य शक्तेरिव मया श्रुतः ॥ १.१९३.१६ ॥
"മകളേ, അംഗങ്ങളോടുകൂടിയ വേദാധ്യയനത്തിന്റെ ഈ ധ്വനി ആരുടേതാണ്? മുൻപ് ശക്തിയുടെ അംഗസഹിതമായ വേദാധ്യയനധ്വനി പോലെ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്."
1.193.17
अयं कुक्षौ समुत्पन्नः शक्तेर्गर्भः सुतस्य ते ।
समा द्वादश तस्येह वेदानभ्यस्यतो मुने ॥ १.१९३.१७ ॥
"ഇത് നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ശക്തിയുടെ ഗർഭമാണ്, എന്റെ ഉദരത്തിൽ ഉണ്ടായത്. മുനേ, അവൻ ഇവിടെ പന്ത്രണ്ട് വർഷമായി വേദങ്ങൾ അഭ്യസിക്കുന്നു."
1.193.18
एवमुक्तस्तया हृष्टो वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ।
अस्ति सन्तानमित्युक्त्वा मृत्योः पार्थ न्यवर्तत ॥ १.१९३.१८ ॥
അവൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സന്തോഷിച്ച ശ്രേഷ്ഠഭാഗ്യനായ വസിഷ്ഠ മുനി, "സന്താനമുണ്ട്" എന്ന് പറഞ്ഞ് പാർത്ഥാ, മൃത്യുവിൽനിന്ന് മടങ്ങി.
1.193.19
ततः प्रतिनिवृत्तः स तया वध्वा सहानघ ।
कल्माषपादमासीनं ददर्श विजने वने ॥ १.१९३.१९ ॥
അപ്പോൾ അവൻ അവളോടൊപ്പം, നിർമലനേ, തിരിച്ചുവന്ന് വിജനമായ വനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന കൽമാഷപാദനെ കണ്ടു.
1.193.20
स तु दृष्ट्वैव तं राजा क्रुद्ध उत्थाय भारत ।
आविष्टो रक्षसोग्रेण इयेषात्तुं तदा मुनिम् ॥ १.१९३.२० ॥
ഭാരതാ, അവനെ കണ്ടമാത്രയിൽ രാജാവ് കോപിച്ചെഴുന്നേറ്റു; ഉഗ്രനായ രാക്ഷസൻ ആവിഷ്ടനായി അപ്പോൾ ആ മുനിയെ ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
1.193.21
अदृश्यन्ती तु तं दृष्ट्वा क्रूरकर्माणमग्रतः ।
भयसंविग्नया वाचा वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ १.१९३.२१ ॥
എന്നാൽ ക്രൂരകർമ്മിയെ മുന്നിൽ കണ്ട്, അദൃശ്യയായി നിന്ന അവൾ ഭയത്താൽ വിറച്ച വാക്കുകളോടെ വസിഷ്ഠനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
1.193.22
असौ मृत्युरिवोग्रेण दण्डेन भगवन्नितः ।
प्रगृहीतेन काष्ठेन राक्षसोऽभ्येति दारुणः ॥ १.१९३.२२ ॥
ഭഗവാനേ, മൃത്യുവിനെപ്പോലെ ഉഗ്രമായ ദണ്ഡും ഉയർത്തിയ കോലും പിടിച്ച് ആ ഭയങ്കര രാക്ഷസൻ ഇവിടെനിന്ന് അടുത്തുവരുന്നു.
1.193.23
तं निवारयितुं शक्तो नान्योऽस्ति भुवि कश्चन ।
स्वदृतेऽद्य महाभाग सर्ववेदविदां वर ॥ १.१९३.२३ ॥
അവനെ തടയാൻ കഴിവുള്ളവൻ ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്നെയല്ലാതെ വേറെ ആരുമില്ല; മഹാഭാഗ, സർവവേദജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇന്ന്.
1.193.24
पाहि मां भगवन्पापादस्माद्दारुणदर्शनात् ।
राक्षसोऽयमिहात्तुं वै नूनमावां समीहते ॥ १.१९३.२४ ॥
ഭഗവാനേ, ഈ ഭയങ്കരരൂപിയായ പാപിയിൽനിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കേണമേ; ഈ രാക്ഷസൻ ഇവിടെ നിശ്ചയമായും ഞങ്ങൾ ഇരുവരെയും ഭക്ഷിക്കാൻ ഉദ്യമിക്കുന്നു.
1.193.25
माभैः पुत्रि न भेतव्यं राक्षसात्तु कथंचन ।
नैतद्रक्षो भयं यस्मात्पश्यसि त्वमुपस्थितम् ॥ १.१९३.२५ ॥
മകളേ, ഭയപ്പെടേണ്ട; രാക്ഷസനെ ഒരുതരത്തിലും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. നീ കാണുന്ന ഇത് ഭയകാരണമല്ല.
1.193.26
राजा कल्माषपादोऽयं वीर्यवान्प्रथितो भुवि ।
स एषोऽस्मिन्वनोद्देशे निवसत्यतिभीषणः ॥ १.१९३.२६ ॥
ഭൂമിയിൽ വീര്യവാനായി പ്രസിദ്ധനായ രാജാവ് കല്മാഷപാദനാണിവൻ. ഈ വനപ്രദേശത്ത് അതിഭീകരനായി ഇവൻ വസിക്കുന്നു.
1.193.27
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वसिष्ठो भगवानृषिः ।
वारयामास तेजस्वी हुङ्कारेणैव भारत ॥ १.१९३.२७ ॥
അവൻ പാഞ്ഞടുക്കുന്നത് കണ്ട തേജസ്വിയായ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠ ഋഷി, ഭാരതാ, ഹുങ്കാരത്താൽ തന്നെ അവനെ തടഞ്ഞു.
1.193.28
मन्त्रपूतेन च पुनः स तमभ्युक्ष्य वारिणा ।
मोक्षयामास वै शापात्तस्माद्योगान्नराधिपम् ॥ १.१९३.२८ ॥
മന്ത്രപൂതമായ ജലംകൊണ്ട് അവനെ തളിച്ച് ആ രാജാവിനെ ശാപത്തിൽനിന്നും ആ യോഗശക്തിയിൽനിന്നും അദ്ദേഹം മോചിപ്പിച്ചു.
1.193.29
स हि द्वादश वर्षाणि वासिष्ठस्यैव तेजसा ।
ग्रस्त आसीद्ग्रहेणेव पर्वकाले दिवाकरः ॥ १.१९३.२९ ॥
അവൻ പന്ത്രണ്ടു വർഷം വസിഷ്ഠന്റെ തേജസ്സാൽത്തന്നെ പിടിക്കപ്പെട്ടവനായിരുന്നു; പർവകാലത്ത് സൂര്യൻ ഗ്രഹത്താൽ പിടിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.
1.193.30
रक्षसा विप्रमुक्तोऽथ स नृपस्तद्वनं महत् ।
तेजसा रञ्जयामास न्ध्याभ्रमिव भास्करः ॥ १.१९३.३० ॥
രാക്ഷസനിൽനിന്ന് മോചിതനായ ആ രാജാവ്, സൂര്യൻ സന്ധ്യാമേഘത്തെ വർണ്ണിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ആ മഹാവനത്തെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
1.193.31
प्रतिलभ्य ततः संज्ञामभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
उवाच नृपतिः काले वसिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.१९३.३१ ॥
പിന്നീട് ബോധം വീണ്ടെടുത്ത രാജാവ്, കൈകൂപ്പി വന്ദിച്ച്, യഥാസമയം ഋഷിശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു.
1.193.32
सौदासोऽहं महाभाग याज्यस्ते मुनिसत्तम ।
अस्मिन्काले यदिष्टं ते ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १.१९३.३२ ॥
ഞാൻ സൗദാസനാണ്; ഓ മഹാഭാഗാ, മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അങ്ങയുടെ യജ്ഞത്തിന് യോഗ്യനാണ്. ഇപ്പോൾ അങ്ങേക്ക് എന്താണ് ഇഷ്ടം? പറയൂ, അങ്ങേക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
1.193.33
वृत्तमेतद्यथाकालं गच्छ राज्यं प्रशाधि वै ।
ब्राह्मणं तु मनुष्येन्द्र माऽवमंस्थाः कदाचन ॥ १.१९३.३३ ॥
ഇത് യഥാസമയം സംഭവിച്ചു. ഇനി പോയി നിന്റെ രാജ്യം ഭരിക്കുക. പക്ഷേ മനുഷ്യേന്ദ്രാ, ഒരിക്കലും ബ്രാഹ്മണനെ അവമതിക്കരുത്.
1.193.34
नावमंस्ये महाभाग कदाचिद्ब्राह्मणर्षभान् ।
त्वन्निदेशे स्थितः सम्यक् पूजयिष्याम्यहं द्विजान् ॥ १.१९३.३४ ॥
ഓ മഹാഭാഗാ, ഞാൻ ശ്രേഷ്ഠരായ ബ്രാഹ്മണരെ ഒരിക്കലും അവമതിക്കില്ല. അങ്ങയുടെ കല്പനപ്രകാരം നിന്ന്, ഞാൻ ദ്വിജന്മാരെ യഥാവിധി ആദരിക്കും.
1.193.35
इक्ष्वाकूणां च येनाहमनृणः स्यां द्विजोत्तम ।
तत्त्वत्तः प्राप्तुमिच्छामि सर्ववेदविदां वर ॥ १.१९३.३५ ॥
ഓ ദ്വിജോത്തമാ, ഇക്ഷ്വാകുക്കളോടുള്ള ഋണത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ മുക്തനാകുന്ന വഴി അങ്ങയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഓ സർവവേദജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ.
1.193.36
अपत्यायेप्सिताय त्वं महिषीं गन्तुमर्हसि ।
शीलरूपगुणोपेतामिक्ष्वाकुकुलवृद्धये ॥ १.१९३.३६ ॥
ആഗ്രഹിച്ച സന്തതിക്കായി, ഇക്ഷ്വാകുകുല വർദ്ധനയ്ക്കായി, ശീലവും രൂപവും ഗുണവുമുള്ള നിന്റെ മഹിഷിയുടെ അടുത്ത് നീ പോകണം.
1.193.37
ददानीत्येव तं तत्र राजानं प्रत्युवाच ह ।
वसिष्ठः परमेष्वासं सत्यसन्धो द्विजोत्तमः ॥ १.१९३.३७ ॥
സത്യസന്ധനും ദ്വിജോത്തമനുമായ വസിഷ്ഠൻ അവിടെ ആ പരമധനുർധരനായ രാജാവിനോട്, 'ഞാൻ തരാം' എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.193.38
ततः प्रतिययौ काले वसिष्ठः सह तेन वै ।
ख्यातां पुरीमिमां लोकेष्वयोध्यां मनुजेश्वर ॥ १.१९३.३८ ॥
പിന്നീട് യഥാകാലം വസിഷ്ഠൻ ആ രാജാവിനോടൊപ്പം മടങ്ങിവന്നു. മനുജേശ്വരാ, ലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഈ നഗരമാണ് അയോധ്യ.
1.193.39
तं प्रजाः प्रतिमोदन्त्यः सर्वाः प्रत्युद्गतास्तदा ।
विपाप्मानं महात्मानं दिवौकस इवेश्वरम् ॥ १.१९३.३९ ॥
അപ്പോൾ എല്ലാ പ്രജകളും സന്തോഷത്തോടെ ആ പാപരഹിതനായ മഹാത്മാവിനെ എതിരേറ്റു, ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ഈശ്വരനെ എതിരേൽക്കുന്നതുപോലെ.
1.193.40
सुचिराय मनुष्येन्द्रो नगरीं पुण्यलक्षणाम् ।
विवेश सहितस्तेन वसिष्ठेन महर्षिणा ॥ १.१९३.४० ॥
വളരെക്കാലത്തിനു ശേഷം മനുഷ്യേന്ദ്രൻ പുണ്യലക്ഷണങ്ങളുള്ള ആ നഗരത്തിൽ മഹർഷി വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം പ്രവേശിച്ചു.
1.193.41
ददृशुस्तं महीपालमयोध्यावासिनो जनाः ।
पुरोहितेन सहितं दिवाकरमिवोदितम् ॥ १.१९३.४१ ॥
അയോധ്യാനിവാസികൾ ആ രാജാവിനെ പുരോഹിതനോടൊപ്പം ഉദിച്ചുയർന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ കണ്ടു.
1.193.42
स च तां पूरयामास लक्ष्म्या लक्ष्मीवतां वरः ।
अयोध्यां व्योम शीतांशुः शरत्काल इवोदितः ॥ १.१९३.४२ ॥
ഐശ്വര്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അദ്ദേഹം തന്റെ ശോഭകൊണ്ട് അയോധ്യയെ നിറച്ചു, ശരത്കാലത്ത് ഉദിച്ച ചന്ദ്രൻ ആകാശത്തെ നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
1.193.43
संसक्तिमृष्टपन्थानं पताकाध्वजशोभितम् ।
मनः प्रह्लादयामास तस्य तत्पुरमुत्तमम् ॥ १.१९३.४३ ॥
ജനത്തിരക്കുള്ളതും വൃത്തിയായി തൂത്തുതുടച്ച വീഥികളുള്ളതും പതാകകളും ധ്വജങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ആ ഉത്തമനഗരം അവന്റെ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
1.193.44
तुष्टपुष्टजनाकीर्णा सा पुरी कुरुनन्दन ।
अशोभत तदा तेन शक्रेणेवामरावती ॥ १.१९३.४४ ॥
കുരുനന്ദനാ, സംതൃപ്തരും പുഷ്ടരുമായ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ നഗരം അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനാൽ അമരാവതി എന്നപോലെ ശോഭിച്ചു.
1.193.45
ततः प्रविष्टे राजर्षौ तस्मिंस्तत्पुरमुत्तमम् ।
राज्ञस्तस्याज्ञया देवी वसिष्ठमुपचक्रमे ॥ १.१९३.४५ ॥
പിന്നീട് ആ രാജർഷി ആ ഉത്തമനഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദേവി വസിഷ്ഠനെ സമീപിക്കാൻ തുടങ്ങി.
1.193.46
ऋतावथ महर्षिस्तु संबभूव तया सह ।
देव्या दिव्येन विधिना वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ॥ १.१९३.४६ ॥
പിന്നെ ഋതുകാലത്ത് ആ മഹർഷി ദേവിയോടൊപ്പം ദിവ്യവിധിപ്രകാരം സംഗമിച്ചു; അദ്ദേഹം വസിഷ്ഠൻ, ശ്രേഷ്ഠഭാഗം ലഭിക്കുന്ന ഋഷി.
1.193.47
ततस्तस्यां समुत्पन्ने गर्भे स मुनिसत्तमः ।
राज्ञाभिवादितस्तेन जगाम मुनिराश्रमम् ॥ १.१९३.४७ ॥
പിന്നെ അവളിൽ ഗർഭം ഉണ്ടായപ്പോൾ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ രാജാവിനാൽ ആദരപൂർവം വന്ദിക്കപ്പെട്ട് മുനിയാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
1.193.48
दीर्घकालेन सा गर्भं सुषुवे न तु तं यदा ।
तदा देव्यश्मना कुक्षिं निर्बिभेद यशस्विनी ॥ १.१९३.४८ ॥
ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും അവൾ ആ ഗർഭം പ്രസവിച്ചില്ല; അപ്പോൾ ആ യശസ്വിനിയായ ദേവി ഒരു കല്ലുകൊണ്ട് തന്റെ വയറ് പിളർന്നു.
1.193.49
ततो द्वादशमे वर्षे स जज्ञे पुरषर्षभः ।
अश्मको नाम राजर्षिः पौदन्यं यो न्यवेशयत् ॥ १.१९३.४९ ॥
പിന്നീട് പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ അവൻ ജനിച്ചു. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അശ്മകൻ എന്ന രാജർഷി, പൗദന്യത്തെ സ്ഥാപിച്ചവൻ.