મહાભારત · અધ્યાય 1.194
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.194.1
आश्रमस्था ततः पुत्रमदृश्यन्ती व्यजायत ।
शक्तेः कुलकरं राजन् द्वितीयमिव शक्तिनम् ॥ १.१९४.१ ॥
પછી આશ્રમમાં રહેતી અદૃશ્યન્તીએ એક પુત્રને જન્મ આપ્યો. હે રાજન, તે શક્તિના કુળને આગળ વધારનાર હતો, જાણે બીજો શક્તિ જ.
1.194.2
जातकर्मादिकास्तस्य क्रियाः स मुनिसत्तमः ।
पौत्रस्य भरतश्रेष्ठ चकार भगवान्स्वयम् ॥ १.१९४.२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મુનિશ્રેષ્ઠ એ ભગવાને પોતે પોતાના પૌત્રના જાતકર્મ વગેરે સંસ્કાર કર્યા.
1.194.3
परासुः स यतस्तेन वसिष्ठः स्थापितो मुनिः ।
गर्भस्थेन ततो लोके पराशर इति स्मृतः ॥ १.१९४.३ ॥
મૃત એવા તેને વસિષ્ઠે મુનિ તરીકે સ્થાપ્યો, તેથી ગર્ભમાં હતો ત્યારે જ તે જગતમાં પરાશર તરીકે ઓળખાયો.
1.194.4
अमन्यत स धर्मात्मा वसिष्ठं पितरं मुनिः ।
जन्मप्रभृति तस्मिंस्तु पितरीवान्ववर्तत ॥ १.१९४.४ ॥
તે ધર્માત્મા મુનિએ વસિષ્ઠને પોતાના પિતા માન્યા; જન્મથી જ તે તેમની સાથે પિતાની જેમ વર્તતા.
1.194.5
स तात इति विप्रर्षिं वसिष्ठं प्रत्यभाषत ।
मातुः समक्षं कौन्तेय अदृश्यन्त्याः परन्तप ॥ १.१९४.५ ॥
તેણે વિપ્રર્ષિ વસિષ્ઠને 'તાત' કહીને સંબોધ્યા; હે કૌન્તેય, હે પરંતપ, માતા અદૃશ્યન્તીની સમક્ષ.
1.194.6
तातेति परिपूर्णार्थं तस्य तन्मधुरं वचः ।
अदृश्यन्त्यश्रुपूर्णाक्षी शृण्वती तमुवाच ह ॥ १.१९४.६ ॥
'તાત' એ તેનું મધુર વચન પૂર્ણ અર્થવાળું હતું; આંસુભરી આંખે સાંભળતાં અદૃશ્યન્તીએ તેને કહ્યું.
1.194.7
मा तात ताततातेति ब्रूह्येनं पितरं पितुः ।
रक्षसा भक्षितस्तात तव तातो वनान्तरे ॥ १.१९४.७ ॥
હે વત્સ, 'તાત, તાત' એમ ન કહે. તારા પિતાના પિતાને આ કહે: હે વત્સ, તારા પિતાને વનમાં એક રાક્ષસે ખાઈ લીધા છે.
1.194.8
मन्यसे यं तु तातेति नैष तातस्तवानघ ।
आर्य एष पिता तस्य पितुस्तव यशस्विनः ॥ १.१९४.८ ॥
હે નિષ્પાપ, જેને તું 'તાત' માને છે તે તારા પિતા નથી. આ તો તારા યશસ્વી પિતાના પિતા છે.
1.194.9
स एवमुक्तो दुःखार्तः सत्यवागृषिसत्तमः ।
सर्वलोकविनाशाय मतिं चक्रे महामनाः ॥ १.१९४.९ ॥
આમ કહેવાયેલા, દુઃખથી પીડિત, સત્યવાદી, ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તે મહામનાએ સર્વલોક વિનાશનો સંકલ્પ કર્યો.
1.194.10
तं तथा निश्चितात्मानं स महात्मा महातपाः ।
ऋषिर्ब्रह्मविदां श्रष्ठो मैत्रावरुणिरन्त्यधीः ॥ १.१९४.१० ॥
આ રીતે દૃઢ નિશ્ચયવાળા તેમને, એ મહાત્મા, મહાતપસ્વી, બ્રહ્મજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ, મૈત્રાવરુણિ, અંત્યધી ઋષિએ (રોક્યા).
1.194.11
वसिष्ठो वारयामास हेतुना येन तच्छृणु ।
कृतवीर्य इति ख्यातो बभूव पृथिवीपतिः ॥ १.१९४.११ ॥
વસિષ્ઠે તેમને રોક્યા; કયા કારણથી તે સાંભળ. કૃતવીર્ય નામે ખ્યાત થયેલો તે પૃથ્વીનો સ્વામી બન્યો.
1.194.12
याज्यो वेदविदां लोके भृगूणां पार्थिवर्षभः ।
स तानग्रभुजस्तात धान्येन च धनेन च ॥ १.१९४.१२ ॥
હે વત્સ, તે રાજાઓમાં વૃષભ છે. જગતમાં વેદજ્ઞોનો યાજ્ય; ભૃગુઓને અનાજ અને ધનથી પ્રથમ ભોગ આપનારો.
1.194.13
सोमान्ते तर्पयामास विपुलेन विशांपतिः ।
तस्मिन्नृपतिशार्दूले स्वर्यातेऽथ कथंचन ॥ १.१९४.१३ ॥
સોમયજ્ઞના અંતે રાજાએ વિપુલ દાનથી તેમને તૃપ્ત કર્યા. તે રાજાઓમાં વ્યાઘ્ર સ્વર્ગે ગયા પછી કોઈ રીતે…
1.194.14
बभूव तत्कुलेयानां द्रव्यकार्यमुपस्थितम् ।
भृगूणां तु धनं ज्ञात्वा राजानः सर्व एव ते ॥ १.१९४.१४ ॥
તે કુળના લોકો માટે ધનસંબંધી કાર્ય ઉપસ્થિત થયું. ભૃગુઓનું ધન જાણીને તે સર્વ રાજાઓ…
1.194.15
याचिष्णवोऽभिजग्मुस्तांस्ततो भार्गवसत्तमान् ।
भूमौ तु निददुः केचिद्भृगवो धनमक्षयम् ॥ १.१९४.१५ ॥
ત્યારે યાચકો તે શ્રેષ્ઠ ભાર્ગવો પાસે ગયા. કેટલાક ભૃગુઓએ અક્ષય ધન ભૂમિમાં દાટ્યું.
1.194.16
ददुः केचिद्द्विजातिभ्यो ज्ञात्वा क्षत्रियतो भयम् ।
भृहवस्तु ददुः केचित्तेषां वित्तं यथेप्सितम् ॥ १.१९४.१६ ॥
ક્ષત્રિયોથી ભય જાણીને કેટલાકે તે દ્વિજોને આપ્યું. કેટલાકે તેમની ઇચ્છા પ્રમાણે ધન આપ્યું.
1.194.17
क्षत्रियाणां तदा तात कारणान्तरदर्शनात् ।
ततो महीतलं तात क्षत्रियेण यदृच्छया ॥ १.१९४.१७ ॥
હે તાત, ત્યારે ક્ષત્રિયોને બીજું કારણ દેખાયું. પછી, હે તાત, ભૂમિતલને એક ક્ષત્રિયે સંયોગથી…
1.194.18
खनताऽधिगतं वित्तं केनच्चिद्धृगुवेश्मनि ।
तद्वित्तं ददृशुः सर्वे समेताः क्षत्रियर्षभाः ॥ १.१९४.१८ ॥
કોઈને ભૃગુના ઘરમાં ખોદતાં ધન મળ્યું. ભેગા થયેલા સર્વ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠોએ તે ધન જોયું.
1.194.19
अवमन्य ततः क्रोधाद्भृगूंस्ताञ्छरणगतान् ।
निजघ्नुः परमेष्वासाः सर्वांस्तान्निशितैः शरैः ॥ १.१९४.१९ ॥
પછી ક્રોધથી શરણે આવેલા ભૃગુઓનું અપમાન કરીને મહાન ધનુર્ધરોએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તે સૌને મારી નાખ્યા.
1.194.20
आगर्भादवकृन्तन्तश्चेरुः सर्वां वसुन्धराम् ।
तत उच्छिद्यमानेषु भृगुष्वेवं भयात्तदा ॥ १.१९४.२० ॥
ગર્ભ સુધીના ભૃગુઓને કાપતા તેઓ આખી પૃથ્વી પર ફર્યા. ભૃગુઓનો નાશ થતો હતો ત્યારે ભયથી તે સમયે આમ થયું.
1.194.21
भृगुपत्न्यो गिरिं दुर्गं हिमवन्तं प्रपेदिरे ।
तासामन्यतमा गर्भं भयाद्दध्रे महौजसम् ॥ १.१९४.२१ ॥
ભૃગુઓની પત્નીઓ દુર્ગમ હિમાલય પર્વતનો આશરો લેવા ગઈ. તેમાંથી એકે ભયથી મહાતેજસ્વી ગર્ભ ધારણ કર્યો.
1.194.22
ऊरुणैकेन वाभोरूर्भर्तुः कुलविवृद्धये ।
तं गर्भमुपलभ्याशु ब्राह्मण्येका भयार्दिता ॥ १.१९४.२२ ॥
પતિના કુળની વૃદ્ધિ માટે તે સુંદર જાંઘોવાળી સ્ત્રીએ જાંઘમાં તે ગર્ભ ધારણ કર્યો. તે ગર્ભ તરત જાણીને એક બ્રાહ્મણી ભયથી પીડાઈ.
1.194.23
गत्वा वै कथयामास क्षत्रियाणामुपह्वरे ।
ततस्ते क्षत्रिया जग्मुस्तं गर्भं हन्तुमुद्यताः ॥ १.१९४.२३ ॥
જઈને તેણે ગુપ્ત રીતે ક્ષત્રિયોને કહ્યું. ત્યારે તે ક્ષત્રિયો તે ગર્ભને મારવા તૈયાર થઈને ગયા.
1.194.24
ददृशुर्ब्राह्मणीं तेऽथ दीप्यमानां स्वतेजसा ।
अथ गर्भः स भित्त्वोरुं ब्राह्मण्या निर्जगाम ह ॥ १.१९४.२४ ॥
તેમણે તે બ્રાહ્મણીને પોતાના તેજથી પ્રકાશતી જોઈ. ત્યારે તે ગર્ભ બ્રાહ્મણીની જાંઘ ફાડીને બહાર આવ્યો.
1.194.25
मुष्णन्दृष्टीः क्षत्रियाणां मध्याह्न इव भास्करः ।
ततश्चक्षुर्विहीनास्ते गिरिदुर्गेषु बभ्रमुः ॥ १.१९४.२५ ॥
મધ્યાહ્નના સૂર્યની જેમ ક્ષત્રિયોની દૃષ્ટિ હરીને. પછી દૃષ્ટિહીન થયેલા તેઓ પર્વતદુર્ગોમાં ભટકવા લાગ્યા.
1.194.26
ततस्ते मोघसङ्कल्पा भयार्ताः क्षत्रियाः पुनः ।
ब्राह्मणीं शरमं जग्मुर्दृष्ट्यर्थं तामनिन्दिताम् ॥ १.१९४.२६ ॥
ત્યારે નિષ્ફળ સંકલ્પવાળા, ભયપીડિત તે ક્ષત્રિયો દૃષ્ટિ માટે ફરીથી તે નિર્દોષ બ્રાહ્મણીને શરણે ગયા.
1.194.27
ऊचुश्चैनां महाभागां क्षत्रियास्ते विचेतसः ।
ज्योतिःप्रहीणा दुःखार्ताः शान्तार्चिष इवाग्नयः ॥ १.१९४.२७ ॥
તે વિચલિત ચિત્તવાળા ક્ષત્રિયોએ તે મહાભાગાને કહ્યું — પ્રકાશ ગુમાવેલા, દુઃખે પીડાતા, બુઝાયેલી જ્વાળાવાળા અગ્નિ જેવા.
1.194.28
भगवत्याः प्रसादेन गच्छेत्क्षत्रमनामयम् ।
उपारम्य च गच्छेम सहिताः पापकर्मणः ॥ १.१९४.२८ ॥
ભગવતીની કૃપાથી ક્ષત્રકુળ કુશળ રહે. પાપકર્મોથી વિરક્ત થઈને આપણે સૌ સાથે જઈએ.
1.194.29
सपुत्रा त्वं प्रसादं नः कर्तुमर्हसि शोभने ।
पुनर्दृष्टिप्रदानेन राज्ञः संत्रातुमर्हसि ॥ १.१९४.२९ ॥
હે શોભને, તું પુત્ર સહિત અમારા પર કૃપા કરવા યોગ્ય છે. ફરીથી દૃષ્ટિ આપીને રાજાનું રક્ષણ કરવા તું યોગ્ય છે.