મહાભારત · અધ્યાય 1.197
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.197.1
एवमुक्तः स विप्रर्षिर्वसिष्ठेन महात्मना ।
न्ययच्छदात्मनः क्रोधं सर्वलोकपराभवात् ॥ १.१९७.१ ॥
મહાત્મા વસિષ્ઠે આમ કહ્યું ત્યારે તે વિપ્રર્ષિએ સર્વ લોકોના વિનાશનો વિચાર કરીને પોતાનો ક્રોધ રોક્યો.
1.197.2
ईजे च स महातेजाः सर्ववेदविदां वरः ।
ऋषी राक्षससत्रेण शाक्तेयोऽथ पराशरः ॥ १.१९७.२ ॥
સર્વ વેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ, મહાતેજસ્વી શક્તિપુત્ર પરાશરે રાક્ષસસત્ર યજ્ઞ કર્યો.
1.197.3
ततो वृद्धांश्च बालांश्च राक्षसान्स महामुनिः ।
ददाह वितते यज्ञे शक्तेर्वधमनुस्मरन् ॥ १.१९७.३ ॥
પછી તે મહામુનિએ શક્તિના વધને યાદ કરીને તે વિસ્તૃત યજ્ઞમાં વૃદ્ધો, બાળકો અને રાક્ષસોને બાળી નાખ્યા.
1.197.4
न हि तं वारयामास वसिष्ठो रक्षसां वधात् ।
द्वितीयामस्य मां भाङ्क्षं प्रतिज्ञामिति निश्चयात् ॥ १.१९७.४ ॥
વસિષ્ઠે રાક્ષસોના વધથી તેમને રોક્યા નહીં, કારણ કે 'તેની બીજી પ્રતિજ્ઞા હું નહીં તોડું' એવો તેમનો નિશ્ચય હતો.
1.197.5
त्रयाणां पावकानां च सत्रे तस्मिन्महामुनिः ।
आसीत्पुरस्ताद्दीप्तानां चतुर्थ इव पावकः ॥ १.१९७.५ ॥
તે યજ્ઞમાં તે મહામુનિ પ્રજ્વલિત ત્રણ અગ્નિઓની સામે ચોથા અગ્નિ સમાન હતા.
1.197.6
तेन यज्ञेन शुभ्रेण हूयमानेन शक्तितः ।
तद्विदीपितमाकाशं सूर्येणेव घनात्यये ॥ १.१९७.६ ॥
પોતાની શક્તિ પ્રમાણે હોમાતા તે શુભ્ર યજ્ઞથી વર્ષાઋતુના અંતે સૂર્યથી પ્રકાશિત થતા આકાશ સમાન આકાશ પ્રકાશિત થયું.
1.197.7
तं वसिष्ठादयः सर्वे मुनयस्तत्र मेनिरे ।
तेजसा दीप्यमानं वै द्वितीयमिव भास्करम् ॥ १.१९७.७ ॥
વસિષ્ઠ વગેરે બધા મુનિઓએ ત્યાં તેમને તેજથી ઝળહળતા બીજા સૂર્ય સમાન માન્યા.
1.197.8
ततः परमदुष्प्रापमन्यैर्ऋषिरुधारधीः ।
समापिपयिषुः सत्रं तमत्रिः समुपागमत् ॥ १.१९७.८ ॥
પછી ઉદારબુદ્ધિ ઋષિ અત્રિ, જે બીજાઓ માટે અત્યંત દુર્લભ હતા, તે સત્ર પૂર્ણ કરવાની ઇચ્છાથી ત્યાં આવ્યા.
1.197.9
तथा पुलस्त्यः पुलहः क्रतुश्चैव महाक्रतुः ।
तत्राजग्मुरमित्रघ्न रक्षसां जीवितेप्सया ॥ १.१९७.९ ॥
એ જ રીતે પુલસ્ત્ય, પુલહ, ક્રતુ અને મહાક્રતુ પણ ત્યાં આવ્યા, હે શત્રુહંતા, રાક્ષસોના પ્રાણની ઇચ્છાથી.
1.197.10
पुलस्त्यस्तु वधात्तेषां रक्षसां भरतर्षभ ।
उवाचेदं वचः पार्थ पराशरमरिन्दमम् ॥ १.१९७.१० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પુલસ્ત્યે એ રાક્ષસોના વધ વિશે આ વચન કહ્યું — હે પાર્થ, શત્રુદમન પરાશરને.
1.197.11
कच्चित्तातापविघ्नं ते कच्चिन्नन्दसि पुत्रक ।
अजानतामदोषाणां सर्वेषां रक्षसां वधात् ॥ १.१९७.११ ॥
હે તાત, તને કોઈ વિઘ્ન તો નથી આવ્યું ને? હે પુત્ર, જે અજાણ અને નિર્દોષ હતા તે સર્વ રાક્ષસોના વધથી તું આનંદિત છે ને?
1.197.12
प्रजोच्छेदमिमं मह्यं न हि कर्तु त्वमर्हसि ।
नैष तात द्विजातीनां धर्मो दृष्टस्तपस्विनाम् ॥ १.१९७.१२ ॥
મારા વંશનો આ વિનાશ તારે ન કરવો જોઈએ. હે તાત, તપસ્વી દ્વિજોનો ધર્મ આવો જોવામાં આવ્યો નથી.
1.197.13
शम एव परो धर्मस्तमाचर पराशर ।
अधर्मिष्ठं वरिष्ठः सन्कुरुषे त्वं पराशर ॥ १.१९७.१३ ॥
શમ જ પરમ ધર્મ છે; હે પરાશર, તેનું જ આચરણ કર. શ્રેષ્ઠ હોવા છતાં તું અધર્મ કરે છે, હે પરાશર.
1.197.14
शक्तिं चापि हि धर्मज्ञं नातिक्रान्तुमिहार्हसि ।
प्रजायाश्च ममोच्छेदं न चैवं कर्तुमर्हसि ॥ १.१९७.१४ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, અહીં શક્તિનું પણ તું ઉલ્લંઘન ન કરે; અને મારી સંતતિનો આ રીતે ઉચ્છેદ પણ ન કરવો જોઈએ.
1.197.15
शापाद्धि शक्तेर्वासिष्ठ तदा तदुपपादितम् ।
आत्मजेन स दोषेण शक्तिर्नीत इतो दिवम् ॥ १.१९७.१५ ॥
હે વસિષ્ઠપુત્ર, શક્તિના શાપને કારણે જ ત્યારે તે થયું; પોતાના જ પુત્રના દોષથી શક્તિને અહીંથી સ્વર્ગમાં લઈ જવાયો.
1.197.16
न हि तं राक्षसः कश्चिच्छक्तो भक्षयितुं मुने ।
वासिष्ठो भक्षितश्चासीत्कौशिकोत्सृष्टरक्षसा।
शापं न कुर्वन्ति तदा न च त्राणपरायणाः ॥ १.१९७.१६ ॥
હે મુનિ, કોઈ રાક્ષસ તેને ખાઈ શકે તેમ ન હતો; પરંતુ કૌશિક દ્વારા છોડાયેલા રાક્ષસ વડે વસિષ્ઠપુત્ર ખવાયો. ત્યારે રક્ષણમાં તત્પર લોકોએ પણ શાપ ન આપ્યો.
1.197.17
क्षमावन्तोऽदहन्देहं देहमन्यद्भवत्विति ।
आत्मनैवात्मनस्तेन दृष्टो मृत्युस्तदाऽभवत् ॥ १.१९७.१७ ॥
ક્ષમાશીલ લોકોએ શરીર બાળી નાખ્યું, 'બીજું શરીર થાય' એમ વિચારીને; ત્યારે પોતાના વડે જ મૃત્યુ જોવાયું.
1.197.18
निमित्तभूतस्तत्रासीद्विश्वामित्रः पराशर ।
राजा कल्माषपादश्च दिवमारुह्य मोदते ॥ १.१९७.१८ ॥
હે પરાશર, ત્યાં વિશ્વામિત્ર નિમિત્ત હતા; અને રાજા કલ્માષપાદ સ્વર્ગે ચઢીને આનંદ કરે છે.
1.197.19
ये च शक्त्यवराः पुत्रा वसिष्ठस्य महामुने ।
ते च सर्वे मुदा युक्ता मोदन्ते सहिताः सुरैः ॥ १.१९७.१९ ॥
હે મહામુનિ, વસિષ્ઠના પુત્ર શક્તિના નાના પુત્રો બધા આનંદથી યુક્ત થઈને દેવો સાથે આનંદ કરે છે.
1.197.20
सर्वमेतद्वसिष्ठस्य विदितं वै महामुने ।
रक्षसां च समुच्छेद एष तात तपस्विनाम् ॥ १.१९७.२० ॥
હે મહામુનિ, આ બધું વસિષ્ઠને જાણીતું હતું. હે તાત, આ તપસ્વીઓ માટે રાક્ષસોનો વિનાશ છે.
1.197.21
निमित्तभूतस्त्वं चात्र क्रतौ वासिष्ठनन्दन ।
तत्सत्रं मुञ्च भद्रं ते समाप्तमिदमस्तु ते ॥ १.१९७.२१ ॥
હે વસિષ્ઠપુત્ર, આ યજ્ઞમાં તું જ નિમિત્ત છે. તે સત્ર છોડ. તારું કલ્યાણ થાઓ, આ સમાપ્ત થાઓ.
1.197.22
एवमुक्तः पुलस्त्येन वसिष्ठेन च धीमता ।
तदा समापयामास सत्रं शाक्तो महामुनिः ॥ १.१९७.२२ ॥
પુલસ્ત્ય અને બુદ્ધિમાન વસિષ્ઠ આ પ્રમાણે કહેતાં, ત્યારે મહામુનિ શાક્તે તે સત્ર સમાપ્ત કર્યું.
1.197.23
सर्वराक्षससत्राय संभृतं पावकं तदा ।
उत्तरे हिमवत्पार्श्वे उत्ससर्ज महावने ॥ १.१९७.२३ ॥
સર્વ રાક્ષસોના સત્ર માટે એકઠો કરાયેલ તે અગ્નિ ત્યારે ઉત્તરમાં, હિમાલયની બાજુમાં, મહાવનમાં છોડી દેવાયો.
1.197.24
स तत्राद्यापि रक्षांसि वृक्षानश्मन एव च ।
भक्षयन्दृश्यते वह्निः सदा पर्वणि पर्वणि ॥ १.१९७.२४ ॥
તે અગ્નિ આજે પણ ત્યાં રાક્ષસો, વૃક્ષો અને પથ્થરોને ભક્ષતો દેખાય છે, હંમેશા દરેક પર્વમાં.